Skip to main content

Full text of "Opera omnia"

See other formats


JOHANNES DUNS SCOTUS OPERA OMNIA XI. 1 



JOHANNES DUNS SCOTUS 



OPERA 
OMNIA 



XL 1 



o 



1969 



GEORG OLMS VERLAGSBUCHHANDLUNG 
HILDESHEIM 



Die Originaivorlage fiir diesen Faksimiledruck ist im Besitz 

der Niedersaclisischen Staats- und Universitatsbibliothek Gottingen. 

Signatur: 2° Patr. Lat. 1842/3 

Die falsche Paginierung sowie die teilweise 

schlecht ausgedruckten Passagen der Originalvorlage 

wurden beibehaiten. 




3 

165 
07 
16393 



Reprografischer Nachdruck der Ausgabe Lyon 1639 

Printed in Germany 

Herstellung: fotokop W. Weihert, Darmstadt 

Best.-Nr. 5101864 



ioanniYdvns 

s c o T L 

DOCTORIS SVBTILIS, 

ORDINIS MINORVM, 

REPORTATA PARISIENSIA, 

^Annotationihui marginalibM, Do£torumque celehriorum ante quamlihet QjfMo- 

nem citationibus exomata , ^ Scholijs per textum infertis tliuflratzt, 

per R.'P,F. Hvcoi^EM C a v e l l v m. 

HAC VERO' EDITIONE AD VETVSTORVM 

cxemplarium collationem recognita,$C innumeris prope mendis 

cxpurgata, opera R. P. F. Ly cje V V a d d i n g i 

Hiberni. 

TOMI VNDECIMI PARS PRIMA. 




LVGDVNL 

SumptibusLAVRENTII DVRAND. 

*3f. T>C. XXXIX. 

CVM PRIVILEGIO REGIS. 




CENS VR A 

R. P. R LVCJE 

WADDINGI 

H I B E R N I 

T>E REPORTAnS T A R l S I E N S I BVS. 

E M o eft, quincgct Scotum Parifiis legifTe , & repctitis Com- 
mentariis Magiftrum illuftrafle. Primo id prarftitit Oxonij dif- 
fusc,non tamen integre , vti alias * prxmonuimus : hicplc- 
nius perfecit , ad fingulas diftindiones adhibita interprc- 
tatione. Plurima ex illo opere reportauit , feu tranfportauit 
ad hos Commentarios , qua de caufa paffim Reportata ', fcu 
Reportationes , vocantur , &: a loco , Scriptum , feu Leclura Pa- 
rtjienjis. Opus hoc magnopere commendant , atque a con- 
traftiori ftylo , a clariori methodo , a fohdiori refolutione Oxo- 
nienli prceferunt loanncs Maior , & Hugo Cauellus in hmine fuarum editionum. 
Ego profedo non contemncndum putem , imo fidenter dixcrim valdc placiturum iis, 
qui in vafto , &: vario rerum Theologicarum ftudio brcuius & clariiis cupiunt cdoce- 
ri. Oxonicnli non aufim prxferre, quippc ilhnc potillima quxque huc tranflata funt, 
ncqueahud hoc videtur, quam Oxonienfis planum, & vtile corapendium. Solahic 
Thcologica tradat, & raro interfcrit Philofophica, qux tamen paflim in Oxonienfi , ma- 
ximo ahquando legcntium tacdio , permifcct. Quseftionum refolutiones ferm^ cjedem 
iunt vtrobique, & rariflimc fecundum hoc opus difcrcpat a primo. 

Libros non eodcm , quo numerantur , ordine prxlcgit : poft primum interprctatus eft 
quartum , dcindc fecundum, tcrtium poftremo. Exipfoopercitaoftcndo. Frcqucntcrin 
quarto , fcd maxime dift.iz.quxft.^.num.ii. citat hbrum primum , &ibidcmqu2Eft.y. 
num. I z. ait fe egifle de formis accidcntahbus, vt de quantitate , augmentatione, &: rare- 
fadione, in dift. 1 7. hbri primi , atque ilhc promififle , quod in quarto de iifdem dcnuo 
tradarcr. Porro fecit eodem loco hbri primi,num.6. deindc dift.^^.quacft. y .num.9. refcrt 
fe dixifle in primo, quod voluntas non fruatur neccflario fuo finc. Ita dixit ibidem dift. i . 
quarft.i. Primum itaquc hbrum quarto prarmifit. 

Poft quartum fcripfifle fccundum indc conftat , quod dift. i . quxft. i . n. i <>. hbri quarti 
poliiceatur fe ahas traftaturum an oporteat moucns, &: motum fimul eflc : id prxftat in t. 
dift. 9. quxft. 3. & d.z y . ibidem qua:ft.i. num.6. promittit fe ahbi didurum , an rclationcs 
fpecificentur, aut multiplicentur ex fundamentis. Mxc habes in z.d. i . quaeft.7. Tcrtium 
dift.^y . quaeft.i. num.i 3. ait fe difturum ahas quod iingulare fitper fc intclhgibilc. Hoc 
dixitin i. d.3.quazft.^.& d.iz.quxft.8. Quartumdift.^^.quazft.^. num.19. remittitad 
fecundum amplius cxplicandum, quid fit bonum commodum ? explicat ibidemd. 6. 
q.i. Quintum dift.^^.q.i. n.i 3. aflerit fe ahas oftenfurum cfficaciam voluntatis rcfpedu 
aliarum potentiarum : oftendit in i.dry .Demum in 1.^.43 .q. vnic.n.y . & 6.citat hbnim 
quartum d.49. q.9.& d.i 4. q.i. quibus locis, qux citat,habcntur. 

Tcrtium item hbrum poft quartum fcripfifle illinc probo , quod in 4. d.4. quatft.3 . n.6 . 
Scoti oper. Tem. XI. i" 3 dicat 



I. 

Ofiu ijee 

ScCtHt LU" 

tetUJiri- 
fpt. 

* Vidc cc- 
furani pr^« 
fixa operi 
Oxonicfi. 
Vnde Re- 
portato- 
rum nomtn. 

An Ox»- 
nienp prt- 
ferendua. 



II. 

^^uo ordine 
^uutuor hu- 
imoperid li' 
bri funt 
fcripii. 



III. 

Fofl ipttir- 
tum Doiier 
fcriffit ft- 
cMndum, 



IV. 

/lem & ter' 
tihm. 



dicat fc adurum in tercio, in matcria dc habitibus, qualitcr habitusconcurratad fubftan- 
tiam, vel ad modum adus ? & paul6 infra promictat fe didurum in tertio ad quid opor- 
teat poncrc fidem infufam. Porro vtrumque habetur ibidcm d.z 5 . licet eo vfque Scotus 
Commcntarios non produxcrit , vti ftatim fubiungam. Dift. 49. quaeft.i. num. 9. inquit: 
Sicut dicetur in tertio Itbro , quod fcihcet adus lit nobilior habitu. De perfedionc autem 
aftus,& comparationc ad habitum agit in 3 .d. 1 4 quxft. z . Praetcrca dift. i y .quaeft.^.n. 14. 
agens de reddenda pecunia abfquc fcenorc , aut kicro , ait : De hoc in tertio , tn niateri/t de 
'vjurii. Sed de hac materia non cgit in libro tercio operis Oxonienfis , neque in Parifienfi 
pcruenit ad diftindionem 37. vbiin fecundaparte ilHus diftindionis Magifter tradat 
dc hac matcria. Simihtcr ibidcm, num. n • i^t^ ^^^ quacftionis dicit agendum cfle in tertio 
de reftitutionc famae , & dc mcndacio. Porro de mcndacio agitur in 3 . dift. 3 o. ad cuius 
cxphcationemnon peruenit in opere Parifien, & in Oxonienfi hacc prsetermifit. Dift. 19. 
nLim,9. incidcns inilUiddubium , an hcite committi poflit peccatum veniale adfugien- 
dum ahquam pccnam , ait , de hoc forte dicetur injecundo ; (cA non agit de hoc in fecundo, 
Iicctdift.iz.ahquaprxftruxeritfundamcnta,exquibus dcfumipoflit rcfolutio. Propius 
acccdit ad hoc dubium enucleandum in tertio Oxonien. d. z8.num.14. Monco tamen 
ahquando Dodorem in quarco citarc fecundum, auttcrtium,a fciam confcriptum, 
Oxonicnfem fcihcct,vti in ipfis locis, in quibus hsec occurrunt, ad margincm indigito. 
V. Dodor porro vcrfabatur in cxpHcationc diftindionis 18. hbri tcrtij, quando Colo- 

Hunc mn niam amandatus eft , & abfquc mora , quod in eius vita*diximus Superioris prajcepco 
^folutt. obfecucurus , Lucccia abfccflic ; vnde ad finem ilhus diftindionis in omnibus , quos con- 
5 .t- fului , codicibus , hxc verba apponuncur : Etficfinit difputationis tn auU. Quaj auccm fe^ 
openbus quuncur in hac cdicione , prodicrunc ex oflicina ahcuius Scociftar:,qui obfcur^,&; con- 
prsfixa fuse facis illas confarcinauit ex fcripto Oxonienfi , ic quatuor poftrcmas adiunxit ex eo- 
cap.S. dem fcripto diftindioncs. Porro illas priores , ccfi minus prajlo dignas , prodire permifi- 
mus , nc qua: ahj habcnt codices , occultare vidcamur , aut ledori dcnegare , fi quid in- 
de, quod valde modicum erit , capiat emolumcnti. Poftremas quatuor diftindioncs om- 
nino omifimus , haud arquum iudicantes idipfum inani repecitione bis in codcm opcrc 
ledoribus obcruderc. 
V I- Hinc eciam dudi , quarcum huius fcripci Parifienfis hbrum damus incomplecum. Ab- 

VUinMpars foluerat certe Scocus ; fcd qui fcripcum Oxonienfe complccum edere cogicarunc , a quac- 
^linT^td ^^°"^ ^*" diftindionis49. vfque adfincm hinc omnia cranftulerunc. Cum icaquc in 
Adfcnftum omnibuscdicionibusfcripciOxonicnfishaec habcancur , noluimus caiUinc rcpecerc,& 
Oxemefem. huic fuo gcnuino loco rcftitucrc. Atqui ad locum hunc ifthaec fpcdarc , habco ex ma- 
*Icaapiu- nifeftotcftimonioVVilhclmi de Miffalc Aquitani , vctufti Dodoris, qui ante annos 
ribus voca- duccntos dearticulauit , & in quafdam tabulas redegit omnia , qux occurrcrant Dodoris 
tur opus opgfa i^ tabuHs fupcr opus Commcntarij Oxonienfis poft quaeftionem dccimam tcr- 
feVidccg- tiamdift.49. quae eft dc impaflibihtatc corporis gloriofi , ita admonuit. Plus noneomfU- 
furam d- f*it de ordtnatione * qu/trti , Magtfier loannes Scotus: c^uud autem Jequttur ^ totum efi de Rc- 
dcmprsfi- fortatione. 

xam. Opus dcmum iftud non per otium , aut fuccifiuis horis in cubiculo fcripfifile , neque 

VII. vltima Uma adhibita eo finc compofuiflc , vt in omnium ederet confpcdum , fcd impor- 

OpM ijiud tuno, & coado ftudio in fchoUs lcgifle, conftat cx iUis verbis pauI6 antea rclatis ad finem 

Ittlum tn jjifti„£|-ionis I S.hbri tcrtij, SicfinU dHputationis in anU. & ex hbro quarto dift.^y .quseft.z. 

num.ix. vbi dumprobarctquodanimafeparatarecordeturcorum, quae in corpore gef- 

fit , ait , (juiaficut heri arguebatur, &c. vbi in margine notauimus hxc relatiuc dida ad ea, 

quac die pracccdcnti legerat in fchohs. 

VIII. Tandem foctum hunc efle Scoti Icgitimum , vel indc manifcfte probamus , quod om- 

Eft Scoti nes , qui dc Scoti operibus fcribunt , affirmcnt etiam Reportata Parificnfia compofuiflc. 

lenHinHm jsjon tamcn illa, quae hucufquc circumferebantur , fed quac hic cxhibcmus , gcnuina cfle 

hoc (fuod manifcftis conuincimus argumcncis. Quaeftiones aliquot operi Oxonienfi , prazfcrtim in 

e mus. \^}^^Q primo addicas , vci func illae , quac adiunguncur ad fincm quaeftionis 6. dift,^. illuc 

cfle tranflatas cx Reportatis , ibidcm monetur in margine in omnibus ferme editionibus, 

& nos probamus in fcholio primo ad hanc quaeftonem in ifta edicione ; fed neque hac 

quacftiones , ncquc aliac fimiles addiciones , fic habcncur in aliis Rcportatis , fed in his 

noftris duntaxat habcntur vcrbatim. Dcindc Mauritius Archiepifcopus Tuamen. in no- 

tationibus ad quacftioncs Metaphyficae Scoti citat multa cx Reportatis , qux in his tan- 

tumlcguntur. Tcrtio Gregorius Ariminenfis Scoti fuit fynchronos, collegain Acade- 

mia Parificnfi 5 & fcripfit m fccundum librum Sententiarum ann, 1 5 41. a mortc Scoti.3 4. 



optu tmen- 
turni 



& in primum poft annos duos dedit Commcntarios. In iftis libris pftflim citat Rcportata, 
Reportationcs , lcduram , & fcriptum Parifienfc Scoti , vti adnotaui locis plcril(que,& 
indicat fe familiarem habuiflc Scotum, atquc cum co non fcmcl certamen Scholafticum 
jniifle. Multa cx his Rcportatis verbatim refcrt, & paginas ferme integras fidehter tran- 
fcribit. Duo,vel tria,fl cxpcriri vclit lcftor , indico loca,omiflis reliquis , ne pariam fafti- 
dium. Inprimumdift.i.q.i.art.i.concl.i.recitatfideliflimcnullovcrboomiflb^f^ptem 
argumenta,quibus Scotus cadcm dift.q. 3 .n.3 .c6nteridit probatc odium, & triftitiam rca- 
liter differre. Hzc autem defumpta efle ex hoc codice,quem nos offerimus , non ex illo, 
quem alij fub ReportMtorum nominc circumfcrcbant, videbit ledor , fi volucrit excmpla- 
ria conferrc. In fccundum d.i .q. i.art. i.tranfcribit amplam rationem, qua Scotus ibidem 
num.8. probatquodcffcftus immcdiatc produftus a Deo, ab eo folo caufetur. Ibidem d. 
9.q. I .in principio multas congcritrationcs Scoti,quibus cadem dift. num.4. & feqq.pro- 
bat Angelum pofle naturahtcr viderc cogitationes altcrius Angeli : fed \\xc omnia har 
bcntur fecundum omnes apiccs in his noftris Rcportatis,& dcfunt in aliis. 

Demum librum quartum germanum prioribus efle conuincitur, quod alternis cita- ^ . 
tionibus fe confirment primus &: quartus , vti fupra pracmonui , & Guliclmus Alueuicus //^^^ ' ^. 
citatus moneat ex Reportatis poftremam partcm libri quarti tranflatam efle ad fcriptum ,tu, 
Oxonienfe. Noftri autem codicis pars illa tranflatacohjcrctad verbum , & dilcrepat in 
vetcribus Reportatis. 

Vnde vero hajc noftra prodicrint poft trina faecula fcifcitanti , dicam librum primum -^' 
haud nunc primum in lucem prodire. Etenim fub ipfam Typographiic infantiam im- ' "^ 
preflus eft, adhibitis ad finem tempore & authoribus imprcflionis,his vcih\s:lo»nnU Scoti 
de Ordine Minorum ptcrjt TheologtA profejforit frxcelUntipimi ,fuper primum Sententiarum 
qudfiiones Reportationum Pttrifienfium a Bartholomao Bellato Feltrenfe ,facr*pnginA Do&ore 
clarifimo, necnon Regente erudito tunc temporis Conuentm Bonenijt.emendatx cum diligentia^ 
finiuntfeliciter : nec non operata charafferizat^que fublimi literarum effigie duSiudr tmpenfis 
1/iri circumjj>e£ii Demini leannit de Annuntiata de Augufia. laus Dco pararoftt^ue Firgini 
Mari/t,nec non toti Curid c^lefti triumphanti. Annofalutii Dominicd M. CC CC.LXXV 1 1 1. 
menfis Aprilii fextaferia. Primo huius libri afpedu hacfitaueram , admiratus quantum 
difcreoarct ab illo , quera pra: manibus repetitis praelis habebamus , & cui potius fidem 
adhiberem,anceps dubitaui , donec in Bibliotheca Vaticana occurrit permagnus codex 
vctuftus membrancus MS. paucis annis poft Scoti obitum cxaratus. Numero fignatur 
876. &: in principio monetur Thomam de Sarzana , qui poftea fuit Nicolaus V. illum ac- 
cepiflie a Magiftro loanne Georgij de Caltehnis Ordinis Minorum, facrarum Scriptura- 
rum Magiftro. In eo practer alia Scoti opcra continentur primus , ac fecundus liber Re- 
portatorum , fub hoctitulo , Le£iura Partfienfis. & in fine primi libri habetur : Expltciunt 
Reportationes ,feu magna additiones adprimum lihrum^zm^ vti diximus in Cenfura fcripti 
Oxonienfis , multa in hoc operc traftauit , quac in Oxonicnfi omifit , & hinc ad comple- 
mentum illius operis tranflata funt. Ex hoc codice Vaticano plurima dcprauata , & cor- 
rupta libri impreffi , vti rudis illa Typographia: infantia ferebat,correxi , & quac dcerant, 
fuppleui. In Bibliotheca Conuentus fandi Francifci Tranf-Tyberini alium codicem in- 
ueni MS. libri fecundi Rcportatorum Vaticano cohacrcntcm , & librum quartum ex ea- 
dcm Bibliothecaaccepi. Vtrumque codicem rcligiofi Fratres acceperunt ante annos du- 
centosdonoPhilippi Barbaryci Venetifedis Apoftolicae Protonotarij. Vnde vcro librum 
tertium huius operis corrigeremus,aut probaremus, nullum nafti excmpiar vctuftum,&: 
afluetum,diligenter tamen a nobis recognitum, reliquis adiunximus. 

Nefcio ex quo penu depromptum commune , & vulgare illud Rcportatorum cxem- ^J'^' 
pIar,quod toties luci inucdum,totics etiam eft negIedum,propter dcnfas, quibus ofFun- ^f ^ f ^1^^ 
debaeur,'rcncbras , & innumeros, quibus fcatcbat,errores. loannes Maior primusedi cu- r.ppofiti- 
rauit opc duorum Baccalaureorum Parifienfium ann.i y i S.aitque fe repcrifTc Parifiis quo tmm. 
camen loco , vel Bibliotheca non fignificat. Sed duo , quae occurrerunt cxcmplaria , *dio 
vndecfuaque cerrupta, dixityfcahrefa, portentofa, a verttate Theologtcaprcrfu^ i*liena, cr ve- 
ternofefitu obliterata , vt indolucrit : modicum tamcn , aut nullum adhibuit laborcm , vt 
nitida , aut terfa prodirent , quippc fiue eius in recognofcendo negligentia , fiue Bacca- 
laureorum ofcitantia , talia excufa funt, qualianullus vellct Icgerc, aut poflct intcl- 
ligcre , & Scoti fcetum viri in eius operibus vcrfati omnino cflc negarcnt. Sccundam 
cditionem fccit Vcnetiisann. 1597. Magifter Guido Bartoluccius , eif dcm tamen foe- 
dis erroribus maculatam , aliifque additis foediorcm , licct prarlo poriorcm , notis mar- 
ginahbus , citationibus , &: brcuiufculis refolutiouibus audiorcm. Tcrtiam parabar R P. 

t 3 Hugo 



Hugo Cauellus frequcntibus Scholiis ,'Dodorum citationibus , notls marginalibus , va- 

rioque culcu ornatiflimam , fedad Archiepifcopatum Armacanum afrdmptus , & paulo 

poft morte praeuentus , vcl non potuit tcxtum corrigcre , vel corrcdus codex e manibus 

confodaUum dilapfus , apud Typpgraphum eft delideratus. Adhibitum itaque exem- 

piar Vcnctum , magnaque incuria abfquc vUo prorfus examinc , editum eft, prifcis erro- 

ribus nouis adiundis. 

X 1 1. Reiedo proindc tcncbricofo,confufo, &: prorfus imperceptibiU hoc adulterino opere, 

^id pn tandemgcnuinum,&vcrumfoetum cdimus , aUorum ornamenta , qux potuimus , fuis 

jlitHm in locis diftinximus , Do£J:orum citatiopes , SchoUa ab lUuftriffimo CaueUo per iUud opus 

hc ««?>"' ^ifpcrfa , huic adaptauimus ; noftra, vbi opus erat , adiunximus , Patrum , & Philofopho- 

''^' rum authoritates apud ipfos confuluimus , &: diftind^ citauimus , mendas omnes , & 

maculas abftcrfimus , omniquc conatu cautura eft , vt ppft tot fxcula , & poft trinam 

fpurij operis , Scoto prorfus indigni , fallaciffimam cditioncm ifta noftra emaculata , & 

fuis numeris abfolqta prodirct, Ipfius libri , & mci laboris pcnes ce , prudens Le6lor, 

efto iudicium, 




INDEX 



I N D E X 

Diftindionum & Qu^ftionum Reporta- 
torum Parifienfium. 




TKOLOCyS. 

^*fi. I . ^^^^^fl^ Trum Deiis fub propria 
racione Deitatis pof- 
fit cfle liibiedum ali- 
^. -». — cuius fcientiaj. ^a^. i 
Artic. I . Quid requiritur ad rationem fcien- 
tix. 1 

2. Quid requiritur ad rationcm primi fub- 

icdi alicuius fcicnrise. 3 

3 . An Dcus poflit cocipi fub rationibus parti- 

cularibus diftindis a ratione cfllentije. 6 

4. Qualitcr Deus cft obicdum Thcologia;, 

& an inter rationcs,quibus Dcus poceft 
concipi, fit aliquis ordo. 1 1 

Slu*fi. 2 . Vtrum veritatcs per fe fcibiles dc 
Deo fub rationc Dcitatis poflTunt fciri 
ab intcllcdu viatoris. 1 4 

j. Vtrum Viator cxpurisnaturalibuspoflic 
fcireomnes vcritatesfcibiles de Deo. 
io 

^itfirunc.i. Vtrum illa fcicntia , quareft dc 
Dco fub rationc diuinitatis fit cogni- 
tiuaomnium. zi 

1, An Tlicologia fit fcicntta vna, & maximc 
vna. ihid. 

3. Vtrum Thcologiafit diftin6taa rchquis 

fcicntiis Philofophias , & prior omni- 
bus. z 3 

4. Vtrum Theologia fit fubaltcrnata alicui 

fcicntia: 5 aut illa alteram fibi fubalter- 

net. ibid. 

y. Vtrum Theologia fit de omnibus. ibid. 



Ll BRl PR 1 Ml 

DISTINCTIO I. 

Sji*ft' I . p^^ Trum pcr fe obicdum frui- 

^l^ tionisfitvltimus finis. 24 

X. An apprchcnfo fine vltimo nccefle lit ipfo 

frui. 2 y 

3 . Vtrum fruitio in voluntatc fit idem dile- 

(^ioni, vel deIc61:ationi. 26 

4. Vtru Dcus,viator,peccator,pofl[intfrui.27 

D I S T I N C T I O II. 
^tjl.i. Vtrum fit aliquod cns fimpliciter 
primum. 2 S 



2. Vtrum primitas fimplicitcr poflit conuc- 

nire rcbus altcrius raiionis. ibid. 

3. Vtrum cn$ fimplicitcr primum refpcdu 

omnium pofteriorum iit adu infinitum 
intcnfiue. 3 1 

4. Vtrum primumcns fimpliciterfittantum 

vnum numcro. 3 3 

y. Vtrum eflTentia: diuina: repugnet produ- 

<3:io realis intrinfcca. 34 

6. Vtrum in natura diuina pofllint efle plures 

produ(3:ioncs intrinfecx. 36 

7. Vtrum in Dco poflTint eflc plures produ- 

«^iones intrinfecx ciufdem rationis. 39 

8. Vtriim fint tantiim trcs pcrfonx in natura 

diuina. 40 

D 1 S T I N C T I III. 
^^(f.i. Vtrum Deus fit naturahter cogno- 
fcibilis a viatore. 42 

2 . VtrCmi Deum cflc fit per fe notum, 44 

3. Vtrum veftigium Trinitatis diuinxfitin 

qualibct creatura. 45 

4. Vtrum in parte intcllediua proprie fum- 

pta fit mcmoria habcns fpecicm intel- 
ledualem realitcr diftindam ab adu 
intclligendi. 4^ 

j. Vtrum mcmoria intellcdiua fit confcrua- 
tiua fpeciei intelledualis ceflancc adu 
intelligcndi. 48 

6. Vtrum in intelledu noftro fit aliqua no- 

titia aftualis genita. j i 

7. Vtrum in mcntc noftra fit imago Trinita- 

tis. y 5 

D I ST l N C T I IV. 
^dft.i. Vtrum Dcus genuit alium Deum. 

2. Vtriim Dcus fic Paccr , Filius, & Spiritus 
fandus. y8 

DISTINCTIO F. 

^dft. 1 . Vcrum cflcncia gencrec , auc gene- 
retur. y8 

2. Vtrum fihus Dci fit genitus de fubftantia 

Patris. 60 

3. Vtrumrclatio in diuinis fit adus eflen- 

tiar. 63 

D I S T I N C T 1 O VI. 
^rf/.i. Vtrum Deus Patcrgenuit Fihum 
voluntatc. 6 j 

2. Vtrum 



Index Diftindlionum, 



1, VtrumDcusPatcr volcnsgcnuit Filium. 

ibid. 
3 , Vtrum Deus Pater genuit Filium nccefli- 

tate. 66 

DISTINCTIO VII. 
c^dfi. I . Vtrum potentia gcncrandi in Patrc 

fitaliquid abfolutum , vel refpcdiuum. 

61 
z. Vtrum Filius poffit gencrare. 6% 

3. Vtrum gencratio diuina fit vniuoca , vcl 
aequiuoca. 70 

D I S T I N C T 1 O VIII. 
^xft.x. Vtrum Dcus vcriffimc cft. 71 

z. VtrumDeusfit immutabilis. ibid. 

3. Vtrum quodlibct aliudaDeo fit muta- 

bile. ibid. 

4. Vtrum vera fimplicitas Dci confiftat in 

hoc, quod ipfc eft, quidquid habet. j6 

5 . Vtrum fimphcitati diuina; rcpugnet,quod 

ahquid didum dc Dco formahter fit in 
genere. jj 

D I S T I N C T I IX. 

^dft. fjnu . Vtrum gcncratio Fihj Dci fit 
jeterna. 80 

D 1 S T I N C T I X. 

^/j:/. T. Vtr^m voluntas diuina poteft cfTc 
per fe principium communicandi cf- 
fentiam diuinam. 81 

i. Vtrum voluntas poffit cfle principium nc- 
ccfiTario produccndi ahquid. 8 3 

3. Vtriim in vohintate rcfpedu eiufdem 

produdionis compatiantur fe neceffi- 
tas, &: hbertas. 8y 

4. Vtrum voluntas fit principium producen- 

di Spiritum fandum. 88 

D ! S T 1 N C TI O XI. 
^*ft. I . Vtrum Spiritus fandus procedat a 

Patre &: Fiho. 8^ 

1. Vtrum fi Spiritus fandus non proccderec 

a Fiho , diftingucrctur rcahtcr ab illo. 

87 
D I S T I N CTJ XII. 

^dft. I . Vtrum Patcr &: Fihus fpircnt Spiri- 

tum fandum inquantiim vnusfunt. 88 
t. Vtrum Pater & Fihus fint duo fpirato- 

res. 89 

3 . Vtrum Pater & Fihus omnino vniformi- 

terfpirent Spiritumfandum. ibid. 
D I ST I N TI XIII. 
^aft.vnic. Vtrum proceflio Spiritus fandi 

fitgcneratio. 90 

DIST/NCTIO XIV. & XV. 
Siitdft- 1 . Vtrum omnes perfonaj diuinai mit- 

tant Fihum, &; Spiritum fandum, 9 i 
X. Vtrum quafhbet perfona diuina mittatur 

ibid. 
DISTINCTIO XVI. 
^eft.vHJc. Vtrum S]piritui fando conueniat 

miffio vifibihs. 93 



D I S T I N C T I XV 11. 

Sludft. I . Vtrum in anima viatoris fit neceflc 
poncrc charitatem formahtcr inhacrcn- 
tcm. 94 

i. Vtrum habcns charitatcm crcatam , per 
ipfam fit acceptus Deo, tanquam di- 
gnus vita jeterna. 9^ 

3. Vtrurain augmentatione charitatis tota 

chariras pra^cxiftens corrumpatur, &: 
noua inducatur. 98 

4. Vtruminaugmentatione charitatis illud 

pofitiuum praee3iiftcns,&: manens fitto- 
ta cffcntia charitatis intcnfa?. 99 

y. Vtrum charitas augeatur pcr extradio- 
nem partis ipfius de potentia ad adum. 
100 

6. Vtrum charitas augcatur per additioncm 

gradus in eflentia charitatis ad gradum 
prasexiftentem. i o i 

7. Vtrum charitas poffit diminui. 103 

D I S T I N C T 1 XF II I. 
^dft.vnic, Vtrum donitm dicat propricta- 

tem perfonalem. 105 

D I S T I N C T I XIX. 
^ttft.x. Vtrum pcrfonae diuinae fint arqualcs 

fecundum magnitudinem. 108 

z. Vtrum ajquahtas diuinarum perionarum 

praccis^ attcndatur fecundum magnitu- 

dincm,potentiam,& aetcmitatcm. ibid. 

3. Vtrum in diuinis perfonis relatio xquah- 

tatis diftinguatur a relationc fimihtu- 
dinis, & identitatis. ibid. 

4. Vtrum pcrfonac diuina: fint in fc inuiccm 

per circuminfeffionem. 1 1 1 

5. Vtrum in D.eo fit ahqua ratio totahtatis, 

aut maioritatis. 1 1 3 

DISTINCTIO XX. 
^*ft. I . Vtrum pcrfonx diuinaj fint asqualcs 
in potentia. 116 

i,. Vtrum potentia gencrandi Fihum pcrfe 
pertineat ad omnipotentiam. ibid. 
D I ST I N C T I XXI. 
^aft.vnic. Vtrum hxc fit vera , Solus Pater 
e(i Det*s. 1 1 8 

D I S T 1 N C T I O XX II. 
^xft.vnic. Vtrum Deus fit nominabihs a 
viatore ahquo nomine fignificatc fuam 
cfTentiam in fe. i z i 

DISTINCTIO XXIII. 
^xft.vnic. Vcrum perfona vt eft commune 
tribus perfonis , dicat intcntionem fe- 
cimdam. 1 14 

D I S T I N C T I XXIV. 
^xft.vnic. Vtrum in perfonis diuinis fit ah- 
qua phirahcas numerahs. i z j 

D I S T I N C T l XXV. 
^ttft. I . Vtrum petfona dicatur fecundum 
fubftantiam,vcl fccundum rclationcm. 

i. Vtrum 



& Qu^ftionum. 



1. Vtrum aliquis conccptus pofitiuus primx 
intentionis poffit efTe communis fola 
communitate rationis diuinis perfonis. 

DISTINCTIO XXVI. 

^udfl. I . Vtrum perfona diuina conftituatur 
cfTentialiter in ejfe perfonali per rela- 
tionem originis. 1 3 y 

z. Vtrum rationi formali relationis rcpu- 
gnat formalitcr conftituere fuppofitum 
fubftantix. ,137 

3. Vtrum circumfcriptis relationibus poffinc 

intelligiin natura diuina perfona: di- 
ftindx. 141 

4. Vtrum perfona producens conftituatur 

formaliter in ejfe perfonali per relatio- 
nem ad perfonam produdam. 1 43 

y. Vtrum in diuinis fit aliqua perfona abfo- 
luta. 1 47 

D I S T I N C T I O XXV II. 

^^ft.i. Vtrum eadem proprietas, fiuc rela- 
tio fit paternitas , &: generatio adiua. 
148 

1. Vtrum Verbum intellcftus creatifitno- 

titia adualis. 153 

3 . Vtrum quaelibet intellcdio adualis in in- 

tclledu crcato fit Verbum. i y y 

4. Vtrum Verbum in diuinis dicat formaliter 

proprietatem fecundje perfonje. i y 6 
y. Vtrum intelledus fequens iudicium ra- 

tionis naturalis neceffario poneret in 

Deo Verbum cfTentiale. ibid. 

6. Vtrum Verbum diuinum dicat rcfpedum 

ad creaturas. ibid. 

D I S T I N C T I XXVIII, 
^dft.i. Ytmm.ingemtum fit proprietas ipfius 

Patris. lyg 

2. Ytmm inn*fcibilit/u{\t proprietas confli- 

tutiua primx pcrfonac. 160 

3 . Vtrum efTcntia ex fe detcrminet fibi ge- 

nerationcm adiuam . 164 

4. Vtrum tantum fint quinque notiones. 

1^7 

D I S T I N CT I XXIX. 
^^fl.vnic. Vtrum eadcm fit ratio principij 
in diuinisperfonaliter , notionaliter, & 
effcntialiter. 169 

D I S T I NCT I O XXX. 
c^dfi.vnic. Vtrum relatio noua creaturjc 
ad DcumncccfTario exigat rclationem 
nouam Dei ad creaturam. 1 7 1 

D ISTINCTIO XXXI. 
^dft. I . Vtrum identitas , aequalitas , &: fi- 
militudo in diuinis dicantur fecun- 
dum fubftantiam , vel pcr relationcm. 
171 
1. Vtrum identitas , fimilitudo , & jequa- 
litas in diuinis finc relationes reales. 
ibid. 
Scoti ofer. Tem. XI. 



3. Vtrumfitaliaatqualitasin Patrc&: Filio. 

ibid. 

DISTINCTIO XXXII. 
^uffti. Vtrum Pater&: Filius diligant fe 

Spiritu fando. 1 79 

1. Vtrum Pater fit fapicns fapientia gcnita. 

ibid. 
D I S T I N C T I XXXIII. 

^usfl.i. Vtrum proprietas in diuinis fic cf- 
fentia. 1 8 1 

z. Vtriim fimplicitati pcrfona: diuinacrcpu- 
gnet qualifcumque diftindio realis 
conftitucntium ipfam. 1 84 

D I S T l N C T I XXX IV. 

Slu/fl' I . Vtrum pcrfona fit idem cum efTen- 
cia. 190 

2. Vtrum omnes tres pcrfonre fint vnius cf- 

fentix. ibid. 

3. Vtrum efTentialia in diuinis approprien- 

turperfonis. 191 

D I S T I N C T I XXXV. 

^*ft.\' Vtrum in Deo fit cx natura rci 
intelledus & intelltgere formaliter. 
ibid. 

z. Vtrumprimum obicdum intelledus di- 
uini fit efTcntia diuina fub propria ra- 
cionc cfTcnciaj. 197 

DISTINCTIO XXXVI. 

Siudfl. I . Vcrum aliquid aliud a Dco fic in in- 
ccllcdu diuino vc obicdum fui inccllc- 
dus. 199 

1. Vcrum ad hoc quod incclledus diuinus 

cognofcac aliaa fe incclledione fim- 
plici , requirancur in eo rclacioncs di- 
ftinda: ad incelligibilia diftinda. ibid. 

3. Vcrum Deus quorumcumque aliorum a 

fe habeac diftindas ideas. 107 

4. Vcrum Deus aliorum a fc habcac infinicas 

ideas. ibid. 

D I ST I N C T J XXXVII. 
Slutift. I . Vcrum Deus fic vbiquc. 2. i y 

2. Vcrum illi modi, quibus dicicur Dcus in- 

cffe rcbus, fcilicec pcr cfTcnciam , prx- 

fcnciam, &c.finc bene affignaci. ibid. 

DISTINCTfO XXXViri. 

Slui^ft. 1 . Vcrum Deus habcac decerminacam 

praifcicnciam de eucncu fucurorum 

concingcncium. 217 

2. Vcrum fciencia Dei de fucuris contingcn- 

cibusficinfallibilis. 218 

D I S T I N C T l XXX l X. 

^dft.i. Vcrum Dcus immucabiliccr pra:- 

fciac cuencus fucurorum concingen- 

cium. ii9 

2. Vcrum Deus ncccfTarioprxfciat eucncum 

rci fucurac. ibid. 

D I ST I N C TI O XI. 

^dft. vnic. Vcrum poffibilc fic prxdcftina- 

cumdamnari. 12.0 

ff DISTIN 



Index Diftindionum, 



VIStlNCtlO XLI. 
£lu/tfi.vnic. Vtrum ex parte noftra fit aliqua 

f aufa prazdeftinationis , vel rcprobatio- 

nis. t^l 

D I S TI N CT I XLII. 
^ifi. I . Vtrutn Dei omnipotentia poffit 

probari naturali ratione. z 2 j 

jt. VtrumDeusimmediatepoffit producere 

quodcumque poflibile, ibid. 

D I S r / N C T I XLIII. 
^'ifi- j . Vtrum prima ratio impoflibilitatis 

fit exparte Dei,vel ex parte rei fiendac, 

2.2-7 

1 , Vtrum Deus pofllt aliud facerc quam fe- 

Cit, 42-9 

DISTINCTIO XLir. 
^xfi.\. VtrumD«us poflet produccrc res 

aliter quam fecundum ordinem ab ipfo 

difpofitum. 130 

%., Vtrum Deus pofllt meliora facere,quam 

fecit. %l\ 

DISTINCTIO XLV, 
Sliiitfi, I Vtrum in Dcp fit voluntas formali- 

ter ex natur* rei. z 3 z 

*. Vtrum voluntas in Deo fit elTentia diuina. 

ibid, 

D I S T I N C T I XLVI. 
^dfi.vnic. Vtrum voluntas bcneplaciti Dei 

fempcr impleatur, i^6 

DISTINCTIO XLVIL 
^*fi I . Vtrum Dcus vclit mala fieri. 2 3^ 
?,, Vtriim Dei]s pcrmittat mala fieri. ibid. 

DISTINCTIO XLVIII. 
^afi.vmc. Vtrum voluntas creata confor-. 

mis volyintati increatie fit femper re- 

fta, *37 



LIBRl SECVNDI 



D I ST I NC Tl O I. 



^*fi-l-\ 



pTrum primus aftus caufan-r 

di prsEcisc fit a tribus pcr-r 

fbnis, 139 

j,, Vtrum caufabile , antcquam caufetur in 

adu , habeat verum ejfe rcaj^ a caufa 

fua. Z43 

3 , Vtrum Deus pofllt aliquid crearc. 147 

4, Vtrum Dcus produxcrit mundum fine 

principio durationis. z y i 

y, Vtrumcreatio fit idemnatura: crcataj.i j6 
€. Vtrum relatio crcaturas ad Deum in ra-» 

tione caufae fit cadem creaturae. ibid, 
7. Vtrum relatio creatura: ad creaturam fit 

eadem fundamento. 160 

t> I S T I N C T I O II. 
^dfi.i. Vtrum exiftcntia rei perhianentis 

menfuretur alia mefura,quam x,\xo.i6^ 
z, Vtrum Angclus fit in loco. x6% 



DISTINCTIO III. 
Siu^fi. I . Dc Angelorum detcrminationc in 

fpecie. 169 

z. Vtrum Angelus cognofcat quiditates 

cteatas per diftinftas rationes. 17 1 

3 . Vtrum Angelus poflit cognofcerc fe per 

eflentiain. 174 

4. Vtrum Angclus poflct habere naturalitcr 

diftindam ihtelleftionem eflentiae di- 
uinac, 178 

DISTINCTIO IV. 
^afi.vnic. Vtrum Angcli primo inftanti 
fucrunt bcati, vel miferi. 180 

D I S T J N C T l O V. 
^itfi,vmc. Vtrum Angcli merucrunt bcati- 
tuckncm, 184 

D I S T I N c T I VI. 
^dfi.y. Vtrum Angelus potuit appctcrc 
xqualitatem Dei. i8y 

%. Vtrum primum peccatum Angcli fuit fu- 
perbia, 187 

D 1 S T I N C T I VI I. 
^dfi.\. VtrummaU Angcli poflunt poeni- 
tcrc. Z9I 

1. Vtrum Angelus damnatus ncccflario per- 
mancatinpeccato. ibid. 

3 . Vtrum malus Angelus poflct bcne velle. 
ibid. 
DISTINCTIO VIII. 
^ttfi.vnic. Vtrum Angelus poflSt aflumcw 
corpus. 198 

D I S T I N C T I O IX. 
^dtfi. I . Vtrum Angelus fuperior poflit illu- 
minare inferiorem. 3 00 

X. Vtrum Angelus poflit loqui Angelo. ibid. 
3, Vtrum Angelus poffit loqui Angclo di- 
ftanti. 305 

D I S T I N C T I X. 
^dfi. I . Vtrum Angelus poflit moueri loca- 
liter motu continuo, 3 otf 

> . Vtrum omnes Angeli mittantur. 3 08 

D I S T I N C T I XI. 

Siudfi- 1 . Vtrum Angclus cuftos aliquid cau- 

fet in cuftodito. 3 08 

%.. Vtrum Angeli poifint proficere in cogni- 

tione naturali accipiendo cognitionem 

a rebus, 311 

DISTINCTIO XII. 

c^Afi. I . Vtrum matcria fit cntitas diftinfta 

^forma. 31 J 

1. Vtrum matcria poflit eflc finc forma vir- 

tutc alicuius caufar. 310 

3. Vtrum materia in rebus matcrialibus fic 

principium diftinguendi indiuidua. 3 1 5 

4. Vtrum quahtitas fit principium formalc 

indiuiduandi fubftantiam materialem. 
ibid. 
f. Vtrumfubftantiamatcrialis pcrfe fitin- 

diuidua. l^^ 

^.Vtrum 



& Qu^ftionum. 



6. Vtrum fubftaiitia matcrialis pcr aliquid 

pofitiuum fit hxc. 3 19 

7. Vtrum fubftantia materialis fit indiuidua 

pcr e£"f adualis cxiftcntiae. 330 

8. Vtrum fubftantia matcrialis pcr aliquid 

pofitiuum pertinens ad genus fubftan- 
tia^jlit indiuidua. 331 

D I s r I N c r 1 XIII. 

^afi.vnic. Vtrum lumen fit propria fpccies 
fcnfibilis lucis corporalis. 333 

D I S T I N C r I XIV. 

£iu/tji.\. Vtrum calum fit fubftanria fim- 
plex. 33^ 

1. Vtrumfintplurescoclimobilcs. 339 

3 . Vtrum ftella: aliquid agat in infcriora.3 41 

D I s r j N c r 1 XF. 

^sft. vnic. Vtrum mancant clcraenta in 
mixto. 343 

DisriNcrio XVI. 

^/tjf. vnic. Vtrum imago Trinitatis confi- 
ftat in tribus potcntiis animac diftindis. 

D I s r I N c r I XVII. 

Sla*^-'^- Vtrum anima Adx fuit crcata in 
corporc. 3yo 

1. VtrumParadifusfitlocus conucnicnsha- 

bitationi humana: natura:. 3 j i 

DisriNcrio XVIII. 

Sla^P- 1 • Vtrum in materia naturali fit ratio 
fcminalis ad formam cduccndam de 
ipfa. 3 y 1 

z. Vtrumformabatur corpus Euaedc cofta 
vt de ratione fcminali. 3^5 

D I sr I N c ri XIX. 

^tfi. vnir. Vtrum in ftatu innoccntia: ho- 
mo fuifiTctlimmortalis. ibid. 

D I s r I N crn o xx. 

Sji*ft- 1 • Vtrum filij in ftatu innoccntiarfuif- 
fent confirmati in iuftitia. 35-7 

2. Vtruminftatuinnoccntias fuiflcnt folum 

illi gcncrati,qui modo funt clcdi. 3^8 

D I s r i N c r I o XXI. 

^tft.vnic. Vtrum primum pcccatum Ada: 
potuit cflTc veniale. 359 

DisriNcrio x\xii. 

^xft.vnic. Vtrum pcccatum Adx fuit gra- 
uiffimiun. 360 

DisriNcrio XXIII. 

^xft.vnic. Vtrum Deus poflit faccrc volun- 
tatcm impeccabilcm. 364 

D I sr I Nc r I o XXIV. 

^xft.vnic. Vtrum portio fupcrior fit diuerfa 
potentia a portionc infcriori. 3 64 

DisriNcrio XXV. 

^dft.vnic. Vtrum* aliud a voluntatc caufct 
adum eius clfc£tiuc. 366 

DisriNcrio XXVI. 

^ift.vnic. Vtrum gratia fit in effcntia ani- 
maj, vclin voluntatc. 371 

Scoti ofer. rom.XI. Pars II. 



D I s r I N c ri XXVII. 

^aft.vnic. Vtrum gratia fit virtus. 374 

DisriNcrio XXVIII. 

^dft.vnic. Vtrum libcrum arbitriu fine gra- 
tia pofl[it cauere a mortali peccato. 3 7 y 

D/sriNcrio K X tx 

^ift. I . Vtrum in nobis rcquiratur gratia,vt 

principium adiuum. 377 

i . Vtrum iuftitia originalis in Adam fuit do- 

num fupernaturalc. 380 

D I S r l N C T l XXX. 
^tft.i. Vtrum quilibet naturaliter propa- 

gatus contrahat aliquod peccatum.3 8 1 
r. Vtrum peccatum originale fit carcntia iu- 

ftitiaeoriginalis. 381 

D I s r I N c r I XXXI. 

^Aft.vnic. Vtrum animacontrahatorigina- 
le peccatum a carne infefta. ibid. 

D I s r i N c r I XXXII. 

Slutft.vnic. Vtrum pcccatum originale re- 
mittatur in Baptifmo. ibid. 

D I s r I N c r I XXXIII. 

Slu*ft.vnic. Vtrum fola poena damni debea- 
tur peccato originali. ibid. 

DISTlNCriO XXXIV. 

^dtft.vnic. Vtrum bonum fit caufa mali. 390 
D I Sr I N CT I XXXV. 

^uft.vnic. Vtrum pcccatum formalitcr fic 
corruptio boni. 394 

D I s r I N c r I XXXVI. 

^dft.vnic. Vtrum pcccatum fit pcena pec- 
cati. 398 

D I s r I N c r i o XX XV 11. 

^rf/.i. Vtrum materialc pcccati fitimmc- 

diateaDco. 39? 

2. VtrumadusillefitaDco, vt pcccatum. 

400 

D I s r I N c r I XXXVIII. 

c^Aft.vnic. Vtrum intcntio fit aftus Volun- 
tatis circa finem vltimum. 404 

D I s r I N c r I XXXIX. 

Si»*ft' I • Vtrum Synterefis cft in voluntatc. 

405 
2. Vtrum confcicntia fit in intellcdu , & vo- 

luntatc. ibid. 

D I sr I N c r I o XL. 

^tft.vnic. Vtrum omnis a<5tus fit bonus ex 
fine. 4°7 

DisriNcrio XLi. 

^sft.vnic. Vtrumpoflibile fit adum huma- 
num cfle indifFcrentcm. 408 

D I s r I N cr I o XLii. 

^<ift. I . Vtrum in cogitatione poffit effe ra- 
tio pcccati. 4°? 

2. Vtrum ratio pcccati poffit cffe in fcrmo- 

ne. ibid. 

3. Vtrumratio peccati poflTit cflTc in opcre. 

410 
3 . Vtrum,diuifio Hieronymi fit fufficies.ibid. 
tt 2 DisriN 



Index Diftindionum, 



D I ST 1 NC ri XLllt, 
^iuAft.vnic. Vtrttm poflibile fit peccatum in 

Spiritum fanftum. 4 1 j- 

D I S r 1 N C TI XLIV. 
£lu*ji.vnic. Vtrum potcntia peccandi fita 

Dco. 417 

L 1 BRl T ERT 1 1 



D I S Til N Cr l O L 



Sit^ft.l. 



Trum poffibilc fic naturam 
humanam perfonalitcr fub- 
fiftcre in perfona altcrius naturac, vel in 
alianatura. 419 

%. Vtrum poflibilc fit naturam liumanam 
pcrfonalitcr vniri vni foli perfonje di- 
uinje. 411 

3 . Vtrum natura humana poffit pcrfonari fi- 

mulin tribuspcrfonis. 414 

4. Vtrum poflibile fit plures naturas cflTe af- 

fumptas fimul ab vna perfona, ibid. 
y. Vtrum fuppofitum creatum poiTct fuften- 

carc aham naturam. ibid. 

DIsriNCriO II. 
^//?. I . Vtrum tota natura humana fuit pri- 

mo, &: immcdiate vnita Verbo. 417 
X. Vtrum pofllbile fit ahquam naturampcr- 

fonari Verbo,&; non frui Deo. 4x9 

D i s r I N c r I o III. 

^dft. I . Vtrum beata Virgo concepta fuit in 

peccato originah. 431 

1. Vtrum Chriftus fiiit conccptus fine origi- 

nah. 43 j 

3, Vtrum Incarnationcm prxcclfit organiza- 

do,& fimihtcr animatio. ibid, 

DlSTlNcriO IV. 
^47?.!. VtrumBeata Virgo fuit veraMa- 

terChrifti. 437 

*,, Vtrum Beata Virgo fuit naturahter Ma- 

tcrChrifti, ibid. 

DIsriNCTlO V. 
^tft.vntc. Vtrumnaturadiuina potuitaflu- 

merc pcrfonam creatam, 441 

D t S r l N C T 1 VL 
Sli**ft- 1 • Vtrum in Chrifto fit ahquod e(fe 

ahud ab e([e Vcrbi increato. 44^ 

a. Vtrum(!i;hriftusfitahquaduo, 444 

3 . Quid tcncndum de opinionibus quorun- 

dam Mc. 44^ 

DIsriNCTIO VII. 
Sljt^ft- 1 . Vtrum hxc fit vcia , Detts eft homo, 

446 
1. VtrumfithjEC vcx^^Deui fnfiiti eft homo. 

448 

3. yttumhxcfityctZyHomo eftfaifMtDe/u. 

ibid. 

4. VtrumChriftusfitprardcftinatus eflTeFi- 

husDci. 45 o 



D I s r I N c r I VI iL 

^dft. I . Vtrum in Chrifto fit fihatio reahs 
ad Matrem aha a fihatione ad Patrcm. 
4p 

i. Vtrum rclatio Chrifti ad Matrem fit rela- 
tio accidentahs. ibid. 

DisriNcrio IX. 

^*ft. vnir. Vtrum cultus latriaz debeatur 
Chrifto fccundum natura humana.^y 4 
D I S T I N L r I O X. 

SluAft.vnic. VtrumChriftus fitfihusadopri- 
uusDci. 457 

DisriNcrio xi. 

^af^. I . Vtriim Chriftus fit crcatura. 45-8 

i. VtrumChriftus fecundum quod homo, 

fit creatura, jbid. 

i) i s r I N c ri XII. 

^tft.vnic. Vtrum Chriftus fuerit impccca- 
bihs, 461 

D I sr I N c ri XIII. 

Sluaft. I . Vtrum pofllbilc fuit confcrri ani- 
marChrifti fummam gratiam confcri- 
bilcm crcaturjE. 4^^ 

Z. Vtrum fumma gratia fit coHata anim.^ 
Chrifti. ibid. 

3, Vtrum poflibile fuit animx Chrifti frui 
fruitione fumma crcata. ibid. 

D f s r I N c T I o XIV. 

^dft. T . Vtrum poflibilc fuit intellcdum 
animx Chnfti primo, & immediate vi- 
dcrc Verbum pcrfcd^ pcrfediflima vi- 
fione. 468 

t. Vtrum pofllbile fuitanimam Chrifti nof- 
fcomnia in Vcrbo,qu2E Verbum nouit, 

4f9 
3. Vtrum anima Chrifti perfediifimc no- 

uit omnia in genere proprio. 474 

D/STJNCriO XV. 
^tft.vnic. Vtrumin Chriftoflritpafsiofc- 

cundum portionem fuperiorem. 477 
D I S T I N C r I O XVI. 
^uxfi. 1 . Vtrum Chriftus aflTumpfit necefsi- 

tatem moricndi. 480 

%. Vtrum in poteftatc animas Chrifti fuit 

non mori tunc ex violcntia pafsionis. 

ibid. 
DISTINCriO XVII. 
Sla^fft' I • Vtrum in Chrifto fint dujc volunta- 

tes. 483 

2 , Vtrum Chriftus aliquid voluit , tcl ali- 

quid orauit,quod non fuit fadum.ibid, 

D I s r iN c T I XV in. 

SlSi*ft. I • Vtrum Chriftus meruit in primo 
inftanti fua: conccptionis. 48 y 

2. VtrumDeus potcft rcmitterc culpam fi- 

nc infufione gratia:. 49 o 

3, Vtrum fit neccflarium poncrc habirum 

charitatis in anima Chrifti proptcr 
adum fruitionis verx . 49 % 

D ISriN 



& Qu^ftionum. 



D 1 Sr I N C TlO XIX. 

^djf.vrtic. Vtrum Chriftus meruit omnibas 
nobis gratiam, & gloriara. 49 5 

D J S T I N C TI O XX. 

^iudfi.VHic. Vtrum neceflc fuit gcnus huma- 
num reparari pcr pafsionem Chrifti. 

499 
DISTINCTIO XXI. 

^dfl.vnic. Vtrum corpus Chrifti fliiffct pu- 
trcfadum fi rcfurredio fuilfct dilata. 
50X 
DISTINCTIO XXII. 

^dfi.vnic. Vtrum Chriftus fiiit homo in 
triduo mortis. j 04 

D I ST I N C T I XXIII. 

£)u£fi.vnic, Vtrum poncnda fit fides infufa 
refpcftu credibihum. y i o 

D I S T I N C T I O XXIV. 

^dfi.vnic. Vtrum creditum potcft efle fci- 
tura,vel e contra. j 1 6 

DISTINCTIO XXV. 

^udfl.vnic. An ante Chrifti aducntum fuit 
cadem fidcs neceifaria ad falutcm, 
qua: poft eius aduentum , & an dc iif- 
dem credibilibus , qux credit Ecclcfia. 

DISriNCTlO X XVI, 
^dfi.vnic. Vtrum fpes fit virtus Thcologi- 

ca a fide & charitatc diftinda. 5 x j 

D I S T I N CT I XXVII. 
c^udfi.vnic. Vtrum poncnda fit charitas in- 

fufa. 5 3 1 

D I s ri N cri o XXVIII. 

S>utfi. I. Vtrum codem habitu diligimus 
Dcum & proximum. j 3 4 

2,. An habenti charitatem ncccfTarium fit 
dihgcre proximum. y 3 j 

D i S T I N CT I O XXIX 

^dfi.vHic. An homo tcnctur poft Dcum, 
maxim^ dihgcre fc. j j 6 

DISTINCTIO XXX. 

^dfi.vnic. Vtrum inimici fint dihgcndi ex 
charitatc. 537 

DISTINCTIO XXXI. 

^dfi. vnic. Vtriim fola charitas manct in 
Patria. 540 

DISTINCTIO XXXII. 

^dfi.vnic. Vtrum Deus diligatomnia2Equa- 
liter cx charitate. 541 

DISTINCTIO XXXIII. 

Studfi.vnie. Vtrum virtutes moralesfint in 
voluntatc. 544 

DISTlNCriO XXXIV. 

^dfi.vnic. Vtrum virtutcs, dona,fTudus,&: 
bcatitudincs diftinguantur. j y o 

D I ST I NCT I XXXV. 

^dfi.vnic. Vtrum fapientia, fcicntia, intel- 
leftus , confilium , fint habitus intellc- 
itualcs. yj4 



L IBR I QJ A RTI 



DISTINCTIO I. 



Slii.4- 



Trum poflibile fit aliquam 
creaturam habere aliquam 
caufalitatcm efFediuam refpcdu ali- 
cuius cfFcdus producendi pcr crca- 
tionem. jy7 

z. Vtrum ha:c fit pcr fe cfTentiaUs deffinitio 
Sacramenti,quod efi inuifihilis gratid 
vifibilisforma. 563 

3 . Vtrum Sacramenta noux lcgis habcant 

caufalitatcm adiuam refpeftu grati^. 
566 

4. Vtrura Sacramcntis nouae legis infit ali- 

qua virtus fupernaturalis , qux fit ali- 
quo modo caufa crcationis gratiac in 
anima. y 67 

y. Vtrum in Circumcifione confercbatur 
gratia. 57° 

D I ST I N C T I II. 

^dfi. I . Vtrum Sacramenta nouae legis ha- 
beant cfficaciam fuam refpe£hi gratiac 
conferendx a paffione Chrifti. 574 

2. Vtrum baptizati Baptifmo loannis tcnc- 

bantur dc neceffitate falutis itcrum ba- 
ptizari Baptifmo Chrifti. 577 

D I S r I N C T I III. 

^dfi. I . Qua: fit definitio &: cfrcntia Bapti- 
fmi. 578 

z. Vtrum hajc fit prarcisc* forma huius Sa- 
cramenti , Ego bnpttzji te in nomtne Pa- 
trit ^ Filtj (jr Spirituf fanlfi. 5^79 

3 . Vtrum fola aqua naturalis & pura fit con- 

ueniens materia Baptifmi. ySi 

4. Vtrum inftitutio Baptifmi cuacuauerit 

Circumcifioncm. 584 

D I S T I N C T I O IV. 
^dfi. I . Vtrum paruuli fint baptizandi. y 88 

2. Vtriim paruuli baptizati recipiant cfFe- 

ftumBaptifmi. ^89 

3. Vtrum paruulus in vtero matris pofsit 

baptizari. ibid. 

4. Vtrum Adultus non confentiens pofsit 

reciperc Sacramentum Baptifmi. f 9 1 

j. Vtrum Adultus fi6his recipiat cffcdum 

Sacramenti. ^93 

6. Vtrum baptizati Baptifmo flaminis tc- 

neantur ad fufceptioncm Baptifrai. 

7. Vtrum omncs baptizati arqualiter rcci- 

piant cffedum Baptifmi. ^96 

DISTINCriO V. 

^dfi.i. Vtriim malitia miniftri impcdiat 

effcdum Baptifrai, &: an pofsit confcr- 

rc vcrum Baptifmum. y 97 

1. Vtrum rccipiens Baptifmumamalo mi- 

niftro pcccct mortalitcr. ibid. 

•ff 3 3.Vtrum 



Index Difl:in6lionum, 



3 . Vtrum aliquis tunc dcbct miniftrare hoc 

Sacramentum,quando praefumitur vcr- 
gere in pcriculum illius , cui miniftra- 
tur. ibid. 

D I S r I N C r I O VI. 

^fji.x, Vtrum folus Sacerdos pofllt bapti- 
zare. 6co 

X. Vtrum vnitas Baptifmi ncccftario requi- 
rat vnitatem Miniftri. 6 o i 

|. Vtrum oporteat baptizatum elTc diftin- 
£lum a baptizante. ibid. 

4, Vtrum oportcat fimul efte ablutionem, & 

prolationem verborum. ibid. 

j. Vtrum in baptizante requiratur intentio 

dcbita ad hoc quod baptizct. 603 

6. Vtrum in baptizante requiratur a<3:uaUs 

intentio baptizandi. <Jo4 

7. Vtrum Baptifmus fititerabiUs , & qua: fit 

pocna iterantium. CoG 

8. Vtrum charadcr imprimatur in baptizato. 

9. Vtrum charadcr fit aliqua forma abfoluta 

inanima. 61 z 

I o. Vcrum charadcr fit in cffcntia animac. 

6\(> 
D T S T I N C r I VI 1. 
^*ft I Qux fit definitio Sacramcnti Con- 

firmationis. 617 

a. VtrumSacramcntum Confirmationis fit 

necefl*arium ad falutem. 6 1 9 

3. Vtrum hoc Sacramentum fit dignius&: 

nobihus, quam Sacramentum Bapti- 
fmi. ibid. 

4. Vtrum hoc Sacramentum poflit itcrari. 

ibid. 
j, Vtrum in itcrationc huius Sacramcnti 
jncurraturirregularitas. ibid. 

D I s r I N c r I vin. 
^xft-i. Vtriim Euchariftia fit Sacramen- 

tum nouae legis. 6io 

t, Vtrum forma confccrationis Euchariftia: 

fit illa , qux ponitur in Canonc Mifllar. 

6iy 
3 . Vtrum Euchariftia ncceflrario debeat fu- 

mi^iciunis. 629 

D I s r I N c r 1 IX. 

^■tft.vnic. Vtrum exiftens in pcccato mor- 
tah peccct nouo peccato,communican- 
do,& recipicndo corpus Chrifti. 6 3 i 

D I s r I N c r I X. 

^tft. I . Vtrum fit poflTibile fubftantiam cor- 
poris Chrifti fub fpccicbus panis rcaU- 
ter contineri. 631 

1. Vtrum poflibflc fit corpus Chrifti reahtcr 
fimul eflc in cxlo &; in Ahari fub Sa- 
cramcnto. 63^ 

3 , Vtrum Corpus Chrifti , vcl ahquod ahud 
corpusjpoflit fimul cftc in diuerfis locis 
Jocalitcr. ibid. 



4. Vtrum Corpori Chrifti naturalitcr cxi- 
ftcnti in fc , & cidcm realitcr cxiftenti 
fub Sacramento Euchariftix , infint 
eacdcm proprictatcs,& partes. 64 j 

j . Vtrum quaccumque adio immancns, quse 
cft in Chrifto cxiftenti naturaJitcr in 
cxlo , infit fibi facramcntaliter in Eu- 
chariftia. (,^0 

6. Vtrum Corpori Chrifti vt exiftit in Eu- 

chariftia.poflTit inefle motus corporalis. 

7. Vtrum Chriftus in Euchariftia pofl^et 

tranfmutare aliud ad fe. 6 ^6 

8. Vtrum aliquis intelledus creatus poflit 

naturalitcr viderc Chriftum vtexiftit 
in Euchariitia. 6^7 

9. Vtrum exiftcntia corporis ChriftiinEu- 

chariftia poflTet videri ab aliquo oculo 

corporali glorificato. 6j8 

D I S T I N C r I XI. 

^dift.i. Vtrum tranflfubftautiatio fitpofli- 

bilis. 661 

1. Vtrum quodlibct pofllt conucrti in quod- 

libet. 664 

3 . Vtrum panis tranfubftaiitietur in corpus 

Chrifti. 667 

4. Vtrum in conucrfione panis in corpus 

Chrirti annihilctur panis. 6ji 

D l S T I N C T l XI L 
Slutft. I . Vtrum in Euchariftia fint acciden- 
tia fine fubicdo. 6~^ 

2. Vtrum quodcumquc accidcns inEucha- 

riftia fit fiiie iiibicdo. 670 

5 . Vtrum in Euchariftia accidentia pofsint 

haberc adioncm , qux compctit cis in 
fubicdo. 684 

4. Vtrum accidcntia in Euchariftia pofsint 
corrumpi. 690 

y. Vtrum ab agente crcato poflet fieri tran- 
fubftantiatio in fpecicbus ,. quantitatc 
cadem non manentc. 6<) z 

6. Vtrum in aliqua tranfmutationc circa 

fpecies Euchariftix , neceflc fit creari a 
Deonouam fubftantiam. 696 

D I S T I N C T I XIII. 

^dft.i. Vtrum fola adione diuina pofllit 
conuerti corpus Chrifti. 695; 

2. Vtrum quilibet Sacerdos profcrendo 
vcrba Sacramentalia confccrationis 
corporis cum intentione dcbita circa 
matcriam conucnientem , poflit confi- 
ccrc corpus Chrifti. jq6 

D i -s r i N c r I XIV. 

^dtft. I . Vtrura ad delctionem peccati mor- 
talis requiratur ncccfrario poenicentia. 
707 

2. Vtrum adus pocnitcntix , qui rcquiritur 
ad deletioncmpcccatijiitadus alicuius 
virtutis. 7 1 o 

5. Vtrum. 



& Quceftionum. 



5. Vtrum poenitcntia (it tantum vniuspoe- 
nae infliftiua. 713 

4. Vtrum per facramcntum Pccnitentia: 
peccatum dimittatur. 7 1 j: 

D I S T I N C r I XV. 

Sij**ft- 1 • Vtrum cuilibct peccato aduali cor- 
rcfpondcat propria fatisfadio. 7 1 8 

2. Vtrum ille , qui iniufte abftulit, vcl dcti- 

net rem alicnam , poffet poeniterc abf- 
quc rcftitutione illius rci. 71 1 

3. Vtrum damnificans alium iniufteinbo- 

nis corporiSjVcl animac,tcneatur nccef- 
(ario ad rcftitutioncm , ita quod non 
poffit pceniterc iine reftitutione. 711 

4. Vtrum damnificans iniuftc in fama,poiIit 

non poenitcre (Lie reftitutionc famx 

cius. ibid. 

D I STI N C r I XVI. 

^dtji.i. Vtrum illa tria,contritio, confeflio, 

& fatisfaftio fint partes poenitcntiaj. 

7^33 

%. Vtrum infufio gratix & rcmiffio , vcl cx- 
pulfio culpx fit tantum vna fimplcx 
mutatio. 73^ 

DlSTlNCriO XVII. 

^tft.vnk. Vtrum nccefTc fit pcccatorcm 
confiteri omnia peccata fua Saccrdoti. 
741 

D I s r I N cr I o xriiJ. 

Sludjl.vnic. Vtrum in Sacerdote potcftas 
clauium fc cxtendat ad delendum cul- 
pam , & ad rcmittendum pceuam ali- 
quam. 749 

DisriNcrio XIX. 

^ifi. vnic. Vtrum cuilibct Saccrdoti in fuf- 
ccptione Ordinis facerdotalis dentur 
claues. 749 

D I sr I N cri o XX. 

^dft.vnic. Vtrum pcenitcntia fcra valcat 
adfalutcm. 75^7 

DISTINCTIO XXI. 

Slntft. I . Vtrum poft hanc vitam poffct ali- 
quod pcccatum rcmitti. 760 

1. Vtrum Saccrdos dc neccfiritate inquo- 
cumquc cafu tencatur celare,&; habere 
fub fecreto peccata confitentis. 76 3 
D l S T I N CT I O XXII. 

^aft.vnic. Vtrum peccata pcr pcenitcn- 
tiam dimiflfa in recidiuante redeant ea- 
dem numero. 66y 

DISTINCTIO XXIII. 

S^aft.vnic. Vtrum cxtrcma Vnftio fit Sacra- 
mcntum noux legis. 771 

DISTINCTIO XXIV. 

Sludft.vnic. Vtrum tantum fint feptcm Or- 
dincs facramcntales, & perconfequens 
fcptcm Sacramcnta. 774 

D I S T I N CT I XXV. 

Sl»'ft- 1 • Vtrum cxcommunicatio , vel irrc- 



gularitas, vcl quaccumquc poena cano. 
nica, cxclqdat fimplicitera collatione, 
vcl fufceptione Ordinum. 7 9 

t. Vtrum fcxus muliebns , vel a:tas pucrilis 
impcdiat fufceptionem debitam facri 
Ordinis. 783 

D I ST I N C TI XX VI. 

S^eft.vnic. Vtrum matrimonium fueri: im- 
mcdiatc inftitutum a Deo. 7 8 y 

D I S T I N C T I XXVII. 

Sltt^ft- 1 . Vtrum caufa praecifa matrimonij fit 
confcnfus per verba extcriora. 78^ 
1 . Vtrum definitio matrimonij fit fufficiens, 
quae eft : MatrmoHium eft vtrt & m»- 
Uerii comunSfio maritalii inter ^erfonas 
legitimas , indiuiduam vita confuetudi' 
nern retinens. ibid. 

D I S T I N C T I XXVIIT. 

^tft.vnic. Vtrum confcnfus cxprcflTus pcr 
vcrba de prjtfenti caufet matrimo- 
nium. 786 

D/STINCTIO XXIX. 

Sluaft.vnic. Vtrum confenfus coadus in 

vtroque , vel in altero contralientium 

fufficiat ad matrimonium comrahen- 

dum,& an impediat contradum. 79 5 

D I S T I N C T I XXX. 

Sla^ft- 1 • Vtrum ad confenfum matrimonia- 
Icm rcquiratur , quod fequatur appre- 
henfionem non erroncam . 7^8 

i. Vtrum.intcr beatam Mariam & lofeph 
fuerit verum matrimonium. 800 

DISTINCriO XXXI. 

Sluaft.vnic. Vtrum matrimonij fint iftatria 
bona , fides , prolcs , & Sacramentum. 
8oz 
DISTINCTIO XXXII. 

Slujtft.vnic. Vtrum neceffc fit coniugi fem- 
pcr rcdderc debitum coniugalc , cum 
ab altero pctatur. 80^ 

D I S T I N C T I XXXIII. 

^Aft. I . Vtrum licitum fuit ludacis fimul 
habere plures vxorcs matrimonialiter 
fibi coniundas. 809 

1. Vtrum bigamus ante Baptifmum,fit irrc- 
gularis poft Baptifhium. 8 r o 

3 . Vtrum tempore legis Mofayca: erat lici- 

tum alicui repudiare , vcl relinqucre 

fuamvxorcm,matrimoniaIiterfibicon- 

iundam,dando ei libellum rcpudij.8 1 4 

DISTINCTIO XXXIV. 

Slutft.vnic. Vtrum impotentia ad aftum 
carnalcm fimplicitcr impcdiat matri- 
monium. 817 

D I S T I N C T I XXXV 

Sluift.vnic. Vtrum adulterium commiffum 
cum aliqua coniugata machinando in 
mortem viri fui , impcdiat contrahi 
cumcadempoft mortcmviri. 818 

DISTIN 



Index Di(l:indionum,&. Qu^ftionum, 



D I S r I N C TI O XXXVI. 

^*ft. I . Vtrum feruitus impcdiat matrimo- 
nium contrahendum. 8 z i 

a. Vtriam xtas puerilis impediat matrimo- 
nium. ibid, 

D I S T I N C T l O XXXril. 

£ludjl.vnic. Vrrum Ordo facer impcdiat ma- 
trimonium contrahendum. 824 

DISTINCTIO X XXVI II. 

^luAft.vnic. Vtriim votum continentije im- 
pediat matrimonium. 814 

DISTlNCTlO XXXIX. 

^/tp.vnic Vtrum difparitas cultus impc- 
diat difparcs contraherc matrimonium. 

8i4 
DISTINCTIO XL. 

^ttji.vnic. Vtrum cognatio carnalis impe- 

diat matrimonium. 815 

D I S T I N C T I XLI. 
^nft.vnic. Vtrum affinitas impediat matri- 

monium. ibid. 

D I S T I N C T I O XLII. 
^UAJi.vnic. Vtrum cognatio fpiritualis im- 

pediat contrahcre matrimonium. ibid. 

D I S T I N C T I XLIII. 
^itji.i. Vtrum generahs rcfurrcdio om- 

nium (it futura. 834 

i. Vtrum rcfurrcdio hominum poflit co- 

gnofci a nobis ratione naturah. ibid. 

3. Vtrum natura poffit cfre caufa efficiens 

rcfurredionis. 845 

4. Vtrum rcfurrcdio fit naturahs. 849 

5. Vtrum refurredio fiet in inflanti. 8jo 

D I S T ' N C T I XLIV. 

SiSi*fi. I . Vtrum in quohbet hominc refur- 
gct quidquid fit in eo de vcritatc hu- 
mansE naturx. 8 j 3 

t. Vtrum ignis infcrnahs puniat fpiritus 
damnatos, vt animas, vcl Angelos ma- 
Jos. 8y8 

3. Vtrnm homincs damnati pofl iudicium 
puniantur , vel crucientur igne infcr- 
nah. ibid. 

DISTINCTIO XLV. 

^dfi. I . Vtrum anima feparata a corpore 
poffet intelhgere quiditates rerum,fibi 
prius habituahtcr notas. 8(^4 

i. Vtrum anima fcparata poteft acquirerc 
notitiam prius ignotorum. 86 y 

3. Vtrum anima fcparata poffic recordari 



pra:tcritorum,qu2e hic nouit coniunda. 

870 
4. Vtrum beati cognofcant orationcs no- 

flras,quas cis offcrimus , & loquor tam 

de Angchs , quam dc animabus bcatis. 

874 

D I S T I N C T I O XLVI. 
^xfi. I . Vtrum in punitione malorum con- 

currat mifericordia cum iuflitia. 876 

1. Vtrum in Deo fit iuflicia. ibid. 

3 . Vtrum in Deo fit mifcricordia. ib'id. 

4. Vtrum in Deo diflinguantur iuflicia &: 

mifericordia. ibid. 

D I S T I N C T I XLVII. 
^*fi.i. Vtrixm gcneralc iudicium oranium 
ficfucurum. 88i 

2 . Vcrum mundus purgabicur pcr igncm. 884 

DISTINCTlO XLVIII. 
Sl^Afi. I . Vtrum Chriflus in forma fua: hu- 

manitatis iudicabit. S8 y 

2. Vtrum motus corporum coclcftium ccf- 

fabit cempore hidicij , vcl poft. ibid. 

D l S T I N C T 1 XLIX. 
^^fi I . Vcrum beacitudo confiflat pcr fe in 

operationc. 890 

2. Vtrum bcatitudo fimpliciccr & per fe 

confiflac in aftu incclledus. 8 9 3 

3. Vcrum beacicudo confiftac per fc fimul in 

aclu incelledus,& voluncacis. 898 

4. Vcrum bcacicudo fimpliciccrprjecise con- 

fiftat m adu voluntatis , qui eft fruitio. 
900 
j. Vtrumad efrentiam bcatitudinis rcqui-' 
ratur fecuritas perpetua. 902 

6. Vtrum ad cfTcntiam bcatitudinis pcr- 

tincat gaudium dc ipfa bcatitudinc 
adcpta, 90^ 

7. Vtrum natura humana fit inferior natura, 

qu2e eft capax beaticudinis. 908 

8. Vtrum omncs homines fumme, &: de ne- 

ccffitate velint beatitudincm. 910 

9. Vtrum propter bcaticudincm appecatur 

quicquid appcf itur. 9 1 1 

I o. Vtrum liomo ex puris naturalibus poffit 

confequi beatitudinem. 9 1 j 

11. Vtrum homo in hac vita mortali poffic 

confcqui bcatitudinem. 918 

1 2. Vtrum corpus bcati erit impaffibilc. 921 
i^.Vtrum corpora Beatorum cruncagilia. 

924 



R. F. P. 




R P F 

lOANNISDVNS 

S C O T I, 

DOCTORIS SVBTILIS, 

ORDINIS MINORVM, 

%EPORT^TORFM 'P A R IS l E NS IV M 

LIBRl PRIMI 

TROLOGFS. 



QViESTIO PRIMA. 

Vtmm Deui Jub propria ratione Deitatis pofit ejfe 
JvthieCtum alicmm fcienti& ^ 




Ariftot. 



VOD non.viJcnir. 
Oinnc fcibilc dc 
qiiociinqiic fubie- 
do habct concep- 
tum pcr (c aliuip a 
conceptu fubicfti : 
fcd nihil cognofci- 
bilc dc Dco habet 
conceptum per Ce 
alium a conc^ptu 
Dci i crgo , &c. Probatio Maioris. Idcm per lc 
conceptus non fcitur de le ip(b, 4. Mct. cap.vlt. 
propter tjuod ipftitn eH,mhilejl qutrere. SimiUter 
in eodcm libro.c. j . De perfe homints multt fUnt 
CMtfdL , fei quare homo eFt hamo , non efi aliqua 
cattfa, & 9. Mccaph. cap.vhimo : Circa fimplicia 
non contingit dectpi, quia aut totaliter ignorantur, 
aut totaliter cognofcuntur. Er primoPofteriorum 
capit. i. Concluju per fe fcibdU eji vera fecundo 
modoper je. Sed in ifto fecundo modo cft aliiis 
conccptus fubicAi,& alius prardicati. Probatio 
Minoris:Si eftcnt duo conccptus, aut correfpon- 
Scct. Oper. Tom. XI. 



dcret eis aliud in rc,aat omninoidemmon aliud, 
proptcr fimpliciratcm diuinam : nec omnino 
idcm , quia Ci rcs habet vnum conceptum adx- 
quatum, & alij conceprui in re nihil coircfpon- 
debit, tunc crit fupei fluns & vanus. 

Itcm , omne fcibilcde aliquo fubiciVo fcitur . , _ 
pcr medium , quod notuismcttliibiewto, quam 
ipfum fcitum ; fed nihil poteft fic cognoici dc 
Dco : ergo,&c. Prob.ntiomaioris^quia conclufio 
icicaeft mcdiata,& fcicurpcrprincipiumimme- 
diacum. Probatio Minoris. AugS.dc Trinit.c.i. 
Gluidquid intelligibile,atque incommutabtle eft.no ^^tP^ 
efi altuialio veriit* ; cr^o nec aliud alio notius. 

Item.de fubicfto fcienti.-E &demonftrarioni$ Tertinm. 
oportet fcire ^«j<^(r(?, cx i.Poftcriorum c.i. Sed Aiiftcw. 
Deus non hahet^uidefi, quia necdcfinicionem, y^ jjj^ 
fccundum Au\ccnn3im,S.Metaph^Ji(a,cap.j^, 

Contra Aug.S.de ciuit. Dei ci. Theologta ejl % . 
fermo,velratio de Deo. Argum.ifn 

Iccm , Deus fub racioncDeitatis eft primum P»'^" *!?''■* 
in entitaceicrgo eft primum in cognofcibilicatc; '"'""J' 
crgo per rationcm eius po/Tum aliqua cognofci 

A in 



Prol 



ogi 



Terflam, 



hex oniitiio- 
nes primi 
fubiicii. 



VtU [finftib 
-atior.cDii- 
taiis proh»- 
*fir. 



Ix/tmin*!*- 
i» in hac 

^utfiione. 



in .iliquafcientia ; crgo ipfiira pottftiiTe fubi.c- 
(flnm piimum illiusfcicjnia:. 

Item,de Dco poffunt cognofci aliqua propria 
nbi i ergo prima cognofcibilia polUint percincrc 
nd aliqiiam fcieniiani , &c ifla habebit aliqnod 
"fiibiciihim ; non alind quam Dcum fnb propria 
ratione , qnia qiiod efl fimplicitcr cognofcibilc 
pcrfecliiis piimo fubi^clo alicoius fciencia:, noa 
potcfl; in iHa fcientiacognofci.quantum ad pro- 
pria (ibi ; fed Deiis fiib rationc Dcitatis fjmpli- 
citcr cli cOgnofcibile perfcifliu'; c^uccunquealio 
fubietlo ; ergo propiictates & propria de ipfo 
non poirunt cognofci in fcienvia habcncc ahud 
fub^ciftun) primum. 

Itcm argujtur (\c. Scx vidfjitur cfTc conditio- 
nes pi imi fubie>^ti. rrima,qu6d ab iplo fcientia 
fpeciricctur & detcrminetnr , (lcuc porcntiaper 
fuum primam obic6bum. Secunda,qii6d ab ipfb 
fcienria habeat dignitatem fuam. Tertia, qu64 
de ipfo dicancur alia confiderata in fcicntia.ficuf 
in propodtione praedicatum dicirurde lubieflo. 
Qu.rrta, quod ipfum fit primutn.quod occurrit 
intellcdui, in iftafcicncia, & aliaquxrantur fnb 
rarionc cius. Quinra,qu6d ipfum podlt effe fub- 
/cAum principiorum lcientis. Sexca, quod eius 
proprictatcs & paffiones confidaentur in fcien- 
riajfcd Deus potcfthaberc onijiesiftasconditio- 
ncs refpeitu alicuius fcientiaE , putaTheologia:: 
crgo , &c. 

Quod antcm fcientia dc Dco fit fub rationc 
Deicaris, probatur primojquia fub illa ratione,&: 
non alia continentur intra cius ambitum omnia 
cognofcibiha de Deo. Sccund6,quia fcientia di- 
uina eft de ipfo fub r.-itionc ifta , & quarlibetalia 
fcientia de Deo eft participatio diuinac fcientia;, 
& imiratuream. Teiti6,qiii3 fub ilia folaratio- 
neeft fubie^lum primum omnium principiorum 
icienti£e talis, Qijarco, quia fub ifta fola ratione 
tion quarritur dc alio , fed aha de ipfo. Quinto, 
quia iiib fola illa rationc eft fubiedum fcipiiciae 
beacorum. Sexco, <]uia tranfccndir omncs fcicn- 
tias Phyficas. Portitur autem ab aliis, quod fub 
illa rationc fit fobied^ura primum fcicntiicdiui- 
n.-c.quiaillatranfceuditomnemfcientiacieatur^. 
Ad folutionem hnius quarftionis quatuor funt 
vidend.i.Prim6;quid fit ratio fcientiz ? Secundo, 
quid fit ratio primi fubiecSi fcicntix ? Tcrtio, 
an Dcus pofllc concipi fub ratioHibus particula- 
ribus diftinftis a r.itione cirentias ? Quarco , nn 
intcr raciones flib quihus potcft cbiKipi , fit ali- 
<juis ordo , & quis ? & tandcm ex his quxftio 
foiuetur. 



^s.ftt r»tio 
fcientte. ! 



Auguft. 



Ariftot 

D fi.i-.sio 
fenniii. 



ARTICVLVS PRIMVS. 

^uidrequiritur ad ratioticm fcienti^ ? 

DE primo vero cxtendendo fcientiam .id fi- 
dem, quomodo loquicur Auguftinus ij.de 
Trin.c. j 7. Abfit, vtfcirt nos negemm, qus tejii- 
monio didicimiu aliorum ; nec rcftringendo (cicn- 
tiam,vc diftinguitur contra fapientiam, quomo- 
do Auguftinus diftinguir.ii.dcTrinicatcc.ip.ij'. 
quod ad [Kpicntiam pertinet ^ternarum rerum 
cogiiitiointetle^ualii •■, adfcientiam vero tempora- 
lium rerum coanitto rationalii. Mcdio crgo mo- 
do accipiendo fcienciam, prout /?«>;, primoPo- 
ftcriorum tcx j.definicur, dicoquod, fcicntia eft 
co^mtio certa veri demonflrati necejfarvj mediati 



fcimiit cc»' 
(tttiones pro^ 
ponuniur ^ 
txpomintur. 



Quid •virtns 

intcUcHHi- 
lis. 



Secundit loa- 
dui» jcientit 
explicatftr. 



Arirtor. 



cx nece^Ariis prioribm demonftritti , tjuod naium 
eft habere cuidcfitiam ex neceffario prilis euidenrc, 
appltcato ad ipfnm per dtfaofum fyllcgifticum. 
Prima coiidicio fcilicct , quod edcoonitio ccrta, 
excludens omncm dcceptioncm , opinioncm, & 
diibirationim,conucnit omni imcllcduali virtu- 
ti , quia viirus intelledualis eft. perfeSlio intel- 
littui, dijponens ipfum ad pcrfcAam opcratio- 
ncm , Sc pcrfe<5l:a operatio intcllc6tualis cft co- 
giiitio vcri cerca, idcoomnis virtus intcllcdhia- 
lis cft habitus, quodetcrmin."ice vcrum dicimus, 
pi upccr quod, opinio & fufpicio , quibus poceft 
uibelTcfairum.non func vircucesintcllcdtualcs. 

Sccunda conditio, fcilicec quod fit verinecef- 
farij , fequicur cx prima, quia fi fcientia efTcc vc- 
ri contingcntis, poftec fibi fubefle falfum,prop- 
tcr mutationem obicdi, ficut opinioni. Si crgo 
fcientia eft clTentialiter habitus cognofcitiuus 
vcrus ; crgo cftentialiter non tantum includit 
jelationcm commimcm habitusad obicdum,fed 
fpecialem , fcilicetconformiratis adipfum obic- 
<Slum. Nunc aurem fi obicftum non elTet vcrum 
ncccirarium , polfct habitus ideni manens quan- 
doque conformari illi obieiSto , &: quandoque 
jion, proptcr mutationem illius obicdti , & tunc 
poftet cllc qu.andoquc vcrus,quandoquc non ve- 
rus.Et hoceft quod dicit Philofbphusy.Mctaph. 
tex.j } .& I .Poft icx.ii.Corrupiibiltum nen tft de- 
monftratio , quia ficuc non contingit fcicntiam» 
quandoque elfe ignotam , ita nccdcmonftratio- 
ncra quandoquc noneftc dcmonftrationcm,con- 
tingeret autciTi vcrumquc , fi cllct non nccefla- 
rium fcd contingcns. 

Tertia conditio , quod natum eft habert eui- 
dentinm ex necefpirio prim euidente , eft propria, 
diftipgucns fcientiam ab intcllcctu principio- 
rum , cjuia ille eft veri habcntis cuidentiam ex 
tcrminis; cx primo l'oftcriorum. text. com- 
ment. 1 1 . Principia cognefcimm in quantum ter- 
minos ognofcmm: fcientia cft veri habcntis cui- 
dentiam ex principiis. 

Quarcacondicio eft, quod fic notitia tuidcntit 
pefterioris caufata a priore per difcurfum fyUogi- 
Jlictm,Sc hoceft imperre(5tionis,ncceftdeperfe 
racione fciencix fecundum fc,fed cantum fcientix 
iniperfecla:,& non conuenit fcicntia:, nifi in illo 
intellcdtu^cui conuenit ducurrcre,&procedcrea 
jioto ad ignotum. 

S C H O L I V M. 

Qjtatuor has conditiones ad rationem fcientit 
neccffirtas, requirit etiam DoElorin ej.i.proLfcri- 
pti Oxontenfi.i q.^.latcr. n.i6. & in 3. ^.14. «.ij. 
vbf latius de hac re a^it. Qucad dftinclionem ve- 
ro conceptuurn in c^uiditatiiios, & denominatiuos, 
C~ tjualificatfHos , ftue in determinantfs & deter- 
7ninabiler, & infimpiices, ac fmplicittr fimplices, 
Vtde eumdem ttti.d.).ei.i.^ }. 



EX hoc fcquitur corollariu,qu6d de nullo po- Conccptut 
teft aliud fciri,nifi de quo pofsiit plures cocc- 5"»<<'>*"'""» 
ptus habcriivnus quidit3tiuus,& .ilij quafideno- ^ 'tcnomt' 
minatiui fecundum ordincm quemdam habcntcs 
ipfum quidicaciuu conceptum. Vnde trcs primx 
conditiones confcquuncur fcientiam cx pcr fc ra- 
tione fubiedi & obie(fli,de quo nata: funt verita- 
ccs neccflatix cftc in euidcntia ordinatx.Quarta 
non ex ratione obiedti , fed ex comparationc ad 
inccllcvtum talem , vcl calcm qucm pcrficit. 

ARTI 



Tertiaeendt' 

tti,. 



Acidot. 



§iuart4 «3- 

ditio, 

Vifcurfus trf 
efi de ranicn* 
fcientit. it 
fu. 



Qu^ftio I. 



OhitQiimftr 
fe Aliemui 

fcrevtU. 



Atiftot. 



VTimnmfuk- 
iictum qiud. 

e^iitfpri- 
mtcommtre. 



6. 



OhitSitfii' 



ARTICVLVS SECVNDVS. 

^id requiritur ad ratiofiern j>rimi fubie^t 
dlicuiui fcienti* ? 

QVantum ad {ccundum articulum dico, 
quod illud cft per fc obic(fium alicuius 
rcicnti.e, quodcontinct virtualitcr,& pnm6 no- 
titiam omnium vcritatum illius fcicntia:. lllud 
probo , quia in clTcntialitcrordinatis nccciTecft 
ea rcdaci ad aliqiiodprimumfimplicitcrrcognoA 
cibiliaautcm ciiiuicunqucfcientii habcnt ordi- 
nem circntialem interfcin cognofcibilitatcqiiia 
conclufiones cognofcuntur ex principiis. Patet 
ex di(5lis, Principia tandem fi fimt immediata, 
eognofcuntur ex terminis,ficutdidumeft,fed & 
terminus ipfius principij cognofcitur cx rationc 
fubieai,quia principiacognita funt per (e fccun- 
do modo ; crgo fubieftum caditin definitiore 
principij ex y.Metaph. Sc in ifto tandem ordine 
ctiam ftatur ad aliquod fubicftum fimpliciter, 
quod cft fubicftumprincipiorum , vcl piincipij 
ex cuius eognitionecognofcuntur omnia perti- 
nentia ad fcientiam , & ipfum n^ n cognofcituc 
ex aliis. Illud ergo dicitur primum fubiedtira 
f(:ienti£,quod printo continet infe virtuAliter no- 
titiam pertinenttHm adfctentinm.Addnut autcm, 
primh conti'iere, qaii ficut primum tft,quod non 
depcndct ab alio,(ed alia ab ipfo-,ita illud dicirur 
prini6 continerc, qttod non depcndet ab aliis in 
continendo , ncc per rationem alicuius alterius 
contincr,hoceft,fi,perimpofl[ibile,circumfcripto 
omni alio in ratione obiedti manet conccprus 
eius,adhuc in ratione obiedli continct virtualiiet 
illas veticares,v. g. Ifofceles commei virtualiter 
omnes concltifionesquasTriangulus, quia con- 
tinet rationem Trianguli , fcd non contiiiet pri- 
m6,quia non per primam rationem ifofceles C^e- 
cificatur,fed per rationcm Trianguli. 

SCHOLIVM II. 

PoJlijHam refoluerat obielium primum cuiuf- 
cnn^tu fcientis continere virtualitcr ornnia , ^«.< 
perttnem ad eamdem fcientiam,obijcit quedam ex 
eomparatione obieBi potentia ad obietlnrn habitm 
vel fcientia ; &reffondetquod Itctt virutuejueob- 
ieitum tam potentia tjukm fcienti<t in hoc conue- 
niant, quod moueant, & terminent a^um, & fint 
menfura habitus & potentia ; Tamen inter obiecia 
potentttpojfuntfffeplura , cju£ indifferemer , & 
^.cjueptrfe prtmo refpiciuntur a potentia,reff Etu 
tjHornm conftderatur aliud obieBum commune.non 
ftc autem in obieciu fcientu,<juia vnum duntaxat 
^uod ejl obieiinm primum & adtquatum refbicitnr 
prMise per rattonem fuam , al-a zero non nifi in 
virti te prirni : -s- proinde non potejl dtci altcjuid 
commune omrnbi-u per fe intelltgbtlibiu in tla 
fcientia\fed aiiqutd pfmum intelligibile perfe 
continens reliijiia. De hac primttate (^ adxcjua- 
tione obiedt , vide DoElorem tn jcript. Oxon. cj.i. 
prol.ad primum,cfr in i.<i. 5.^ j.«.j. & fetjcj.rjr de 
communitate obteEli potentia potefi videri in z. 
d.7.^. n.G. 

COntra ifta ohijcitur fic : ficut obieftum pri- 
mura pocentiK ad potentiam, ita obiedtun 
primum habicus fe habet ad habitumifed primum 
obicduin potentiz cft per fe commune ad om- 
Scot. Oper. Tom. XI. 



nia per ic obie(fla. Ergo fimiliter obicAum pri- 
mum' habitus eft aliquid communc ad omni.n, 
qux per fe refpici^ iile habitus , & non aliquid 
contincnsomnia. 

Confirmatur , quia alioquin non inuenirctur Con^rmatur. 
adiEquatio in tali obicdo.qux tnm^n requiritur 
iti [irimoobietlo ciiiufcunquefiuepotcntis,fiue 
habitus. 

Item jcommunitcr in fcientiis aflignaturpro obielfioft- 
primo fiibicito aliquod commune ad illa.ad quaz '^'"'*** 
fe cxtendit fcicntia.ficut in Mctaphydca ens ; in 
fcientia n.-iturali corpus, vel ens mobilc^iu Geo- 
mctiiamagnitudo, &: fic dcaliis. 

Ad primam obicdtionem, concedo qued pri- y. 
mnm obiedum cft adacquatum illi potentiae, vcl -^** '*"- 
habicui.cuius cft primum Et hacc ratio primita- ''^'"'"" /'=" 
tisaccipitura.PhiIofopho,i.l'ofter.texc.com.}7. ^j,(i(,t, 
vbi vult , quod pridicatum vniucrfalc pritr.6 
incft alicui fubieiko , & vocat vniuerfalem pat 
fionem adxquaram ipfi fubiedo : hoc eft aurem 
communc tam obie<fio potcntiz quam habitus, 
qurd ipfum habet rationcm terminantis ratioiie 
vtriufquc. Scd aliud cft fpcciale , quod obiedum 
potentix lic^t fit quandoquc mouens potcntiam, 
non tamen neccflaiio virtualiter coutinet in fe 
pcrfedlionem poteniii ; Obicdiim autcm habi- 
tus ponitur in fc virtualirei conrinerc pcrfc£tio- 
ncm habirus : &: obiedum (cientix propric eft 
menfura ex cjuinto AleaphyficAC.dc ad aliqutd: Ariftot. 
non fic obiedum porcntia: refpedlu eius. 

Ad propoficuin ergo , quandocunque illud, 
quod conuenit per fe obiedo potcntix vcl ha- 
bitus.puta mouercvcl terminare,vel menfurare, 
conuenic cuilibcr per fe obiefto per rationcm 
propnamitunc non potcft cflc altquod vnum ob- 
ici^um adaequatum illi porentiz & habitui , fcd 
aliquod commune.cuius ratio faluatur in omni- 
bos illis.quae per fe mouenr,vtI terminant. 

Ad primum igitur refpondeo,qu6dduplicitcr 
potell intciligi aliquam potenriam, fiue h.ibitura F'tenria du- 
fe h.abeie iiidifFctcnter ad mulra pet fe obiafta. t *T*^J*^ 
Vno modo iicquod quodlibet corum pcr ratio- ,^ ^,^ J^^^^ 
nem fuam form,j|em natum cft rcfpici a potenria icii*. 
tali,velhabitu; & ibi niilli.meorum eftprimum 
obieilum potenriae,veI habinis^quianecadaqua.- 
tum:quianecratioalicuiusvniuslaluatunnquo- 
libet , quod pci fc refpicitur atali potentia vel 
habitu ; & per confrquens illi nihil cft adacqua- 
tum,n1fi commune omnibus illi.s obicdisperfc. 
Ita cft de vifu :efpe<flu omnium colprum , quia 
licet vuus color fit pcrfcdlior aliis , vt albedo ; 
tamen nigtedo pcr kiam propriam naturam obii- 
citur vifui,& non tantum virriirc albcdinis. 

Alio nv)do potentia vcl habicus iydifFcrcnter Vidr Scot 
refpicit phua per fe obicda hoc modo , quod 1 3- prol.n. 
vnum pra-cisc pcr rationcm fuam iclpicitur , & ^^" 
alia non nifi cx con.^cqucnti virtutc primi obic- 
di , & ibi iUud primnm intcrpcr fe obiccla cft 
fimpliciter adaequatum potcntiz , &: h.-)bicui , & iHuUenis 
ideo fimpliciter obieftum cius. Hoc modo cft diuians « 
inrelligendum de intelleftu diuino , quia licct 
per feintelligac omnia incclligibilia ; tamcn a 
nullp rrioucturad adura inielligcndi , nifi apri- 
moohic^lo fuo. Nullum etiamobiedlum fecnn- 
darium primo cerminat per rationem propriam 
adum ipfius, fcd tantiim cx con(cqucnti,virtutc 
illiusprimi ; & idco illud per (e adacquatum ob- 
iedum inrelleftui non cft aliquid commune 
omnibus pcr fe intelligibilibus ; fcd aliquidpri- 
mum incdligibilc,per fe contintnsorania. 

A 1 Ad 



nuUo motie. 
turnififipri' 
mo obieitt 
fuo. 



Prologi 



Ccttditionei 
4illint noff 
ttriueniunt 
primo fbieclo 
fotentit. 
Atiltoc. 



Ai eonfir- 
mntitnem. 



Ad fecun- 
dum ebieSlio- 
»tm. 

Vide Scor. 
q.j.prol.q.i. 
laicc.n.^. 

Vnius rcientit. 
fccundun» i>e- 
Aus 'vnum,ejt 
pr.»ii;;n /i.b- 
ieBumfecun- 
dmm {tnits. 



Acl propofitum.Obicdum Lnbitus habct con- 
tinere victualitcr aliqnomodo ipfumhabituiji,& 
eflc menfuram eius, f . Met. cap.de yidali^Htd, 
Sc illx conditioncs funr proprix obicdo piimo 
h.tbitus, ncc conueniunt propric primo obieiVo 
potcntia:. Habetetiamobiedum habitustcimi- 
nare ad^uni eius :& hoc eftcommune obiedo 
h.ibitus, gcobiedto potcnciaeiipitur fi aliquis ha- 
bitus rcrpiceret aha plura perfe obie(fVa,quorum 
quodlibet per rationcm propriam continerct il- 
Uim h.ib!tum virtualiter,& eflet menfiira,& pri- 
nio tenr.inarct adum illius habi:us , obieiftura 
ada!qu.-itum eflct commune ad omnia ilia aHa 
pcr fc obieda. Sed fi intcr alia multa , ad qua: fe 
extcndit habitus , fit aliquod vnum quod loliim 
victualitcr contincat habitum •, & fit menfura 
eius,& ptimotcrminans adlum eius, illud pone- 
rctur obieftum habitus adxquatum j ita eft io 
fciemiis. Non enim quodUbet, quod confidera- 
tur in fcientia,eft virtualitercontinens ipfam^vel 
menfuram cius,vel primo terminans,(cd aliquod 
vnum , ad cuius r.itionem ftat vltimatc rciblutio 
omnium principiorum, & conclufionum , vc di- 
dlumcft. Patct ergo , quod fimplicitcr ptimum 
fubieftum fcienris talc virtualitercontinens , vt 
didum cft,non eft communc aJ omnia confidc- 
rata in fcientia. 

Pcr hoc patet ad confirmationem , quia vtro- 
biquc affignatur adaequatio in primo obiefto 
refpctSlu illius , cuius cft primum obicdum. Sed 
quaed.-im potenti.ie indifferentcr re^iciunt per fc 
obicclajita quod nullum in ratione alteriosjha- 
bitus vero fcientia; nunquam. Et idco alicui po-» 
tcntiaE non potcft ada:qu3fi , nifi pommune per 
prxdicationem omnibus fubic(flis; habitui au- 
tem fcientix femper adxquatur aliquid commu- 
ne fecundum vircualitatem ad omnia , non au- 
tem commnnc fecundum pracdicationcm, 

Ad fccundum. Scicntiac vnius fecundtim gc- 
nus cft vnum primum obicdum fecundum gc- 
nus : A multis autemobicdisdifFcrcntibus Ipc- 
cicquorum quodlibetcft obicdlum primum veCr 
pcftu vnius (cientia: fccundum fpeciem , poteft 
abftrahi vnum tale commune obic£lum:& ficuc 
illae fcientiae multae habent vnitatcm gencris,& 
ideo pertincnt ad vnamfcientiam fccunduiTige- 
nus:ita intali fcicntia vna fccundum genus afli- 
gnatur vnum fubicdum commune illis fubic- 
dis, communc tamen fecunduni gcnus : fed cu- 
iiiflibct fcientix vnius fecundum fpcciem,quam- 
uis multa diftindla fccundum fpeciem confidci- 
rcntur , tamcn illud eius eft obiedum primum 
recundum fpeciem , in quo contincntur omnia 
aliter & mclius quara in ob'cdo communi, 
quod afHgnatur communitcr in fcientiis,qua:eft 
vna latio primi obiedi , quac cft ada;quatio in 
tcrminando: & hoc fiuc in tcrminando primo, 
fiuc in pcr fe,& non ptimo. Dcficit autcm ei ra- 
tio menfurandi,& continendi , & ideo licet tale 
obie£buta communc fccundum quid poflit dici 
communitcr primiim obiedlum ; hoc taracn eft 
imperfedc refpciau illius obiefti primi , quod 
habet primo rationem afllgnatam, quia illud cft 
adaequatum in mcnfurando & continendo, Vcl 
fic:Vbi affignatur fubicfttim fcientia: communc, 
Vel eft primum fubiedlum fcicntiae rnius fccun- 
dum gcnus tantiim, & ideo abftraftum ab obic- 
dlis fpecialibus multarum fcientiarum fccun- 
dum fpccicm, Vel fi aflignatur tale obiedtum rcf- 
pctlu fcicntiac vnius fccundum fpecicu), imper- 



fcAc eft primujm , quia vnam conditioncm ha- 
bct, fcilicet,adaequari in tcrminando , & in aliis 
dcficit. 

Adducunt ctiam fccundam inftantism, qnae 
talis crt:Quod continet virtualitcr notitiam ali- 
quam intelleftus , non habet cffc in intellcdlu; 
obiedumfcibile habct ejfe in intelledu; quiaeft 
vniucrfale,& vniuctfalc non eft in re,nec in fen- 
fu:crgo,&c. Maior ptobatur: quod continet vir- 
tualicer notitiam aliquam intclledtus , eft moti- 
uum intelledus ad illam:fed motiuumeft diftin- 
«flum fiibiedo a mobili:ergo tale continchs non 
habet etre in intellcdlu. 

Vcl fic : Omnis aCkas & habitus intelle£his 
continetur praccise in aliquo, quod eft in virtute 
phantaftica.no crgo obieftum intelligibilc cob- 
tinet virtualiter habicum fcientiz.Confequenriai 
probatur,qu>a obicdtum intelligibilc fub ratione 
pcr fe intelligibilis , non habet cfTe in virtute 
phantaftica, quia nihil ibi habct efle nifi fub ra- 
tionc fingularis. Obicdum intelligibile eft pet 
fc vniucrfale. Antccedens probatur , quia mo- 
uens diftinguitur fubiedo i moto, nihil autem 
in parte intellcdiua poteft diftingni fubiedoab 
intellcd:u:illud autcm, quod virtualiter continpc 
adlum , vcl habitum intelledtus , mouet intcllc- 
£tum ad illum habitum , vxl aftura : ergo quod 
virtualiter continet habitura intellc6t:us,non ha- 
bet cfTe per fe in parte intellcdiua, & habet cfle 
in nobis;quia intelligimMs,cHm volumHs,(tc\\T\Ao 
de anima,text.ijj.Ergo prascise in virtutc phan- 
icaftica. 

Illa vero propofitio > mouens , & motum funt 
diflinEia fubteSie , quamuis fit principium pri- 
mum , tamen contra negantes probatur per ra- 
tioncm duccntem ad impoffibife , quia fi nege- 
tur,pari ratione dicctur, in quolibet moucnspo-r 
tcft cfle idcm fubicfto cum moto , & tunc \i- 
gnum calefaciet fc per aliquid , quod eft fubic- 
diuc in illo , licet ad calefaftionem illam re- 
quiratur multa alia, ficut caufac fine quibus non. 

SCHOLIVM II r. 

Ohiecit ex Goffredo,ejuod ticHuum & pttjjiuum 
differtfnt fubieElo , (^r froinde vnum & idem non 
poffe effe refpeilufui mouens cJ* mobtle, acconfe- 
<juenter neque obieiium fctbile in intelleclu poffe 
mouere intelle^um ad intelligendum. Sed refpon- 
det vnum & idem , in ejuantum idem,nonpoffe fe- 
mttl agere & pati,mouere C^ moHerf;in inteileUto- 
ne aHtem,de qua htc agitur, conftderari duo, qtio~ 
rum vnum eji tmmedtatum fubieiium altertks. 
De hac diffcultate latifftme agtt Dotior in i. 
Oxon.d.i.cj.j.n.^.O' n.ij./oiuit dicendo,agensdr 
paffumpoffe effe idem,modo nonagat vniuoce. Vi- 
deeumdem in i.d.i.q,ic.n.ii.& d.^.q.^.ad^. (^ 
d.x^,q.i.ad i. 

AD iftam itaquc fecundam inftantiam de 
phantafmacibus aliqui * dicut diftinguen- 
do dc efTe in intcIleAu obiediue & fubicdliuc. 
Secundomodo maior eft vcra;Primo modo mi- 
nor.Scd licct hacc diftintSio fit bona,non tamen 
cuadit difficultatem, quia nihil potcft cfle in in- 
telledu obiciftiuc, ni fi vcl obiiciatur intellecaui 
principalitcr in fe ipfo, vcl in aliquo reprxfcnta- 
tiuo eius realiter exiftencc. Nunc autem obie- 
€tum fcibile non oportet primo modo obiici ad 
hoc,vc incclligacur,quia dc nonenteeft fcientia: 

cr<»o 



lo. 
AUa inftgn- 
tia. 

GofFred. 
<]\xodl.6.q.y, 
& quodl. S. 
q.t.& quod- 
llb.j.q.ij.&l 
quodl, IJ. 
«1.1. 



Ariftot. 



II. 

Rejponfio 

«liorum. 

^Hcnr.quod 

lib.5.q.i4.ac 

quodjl.j.q.^. 



Qu^ftio I. 



9«MM IHt* 

d»tHr fcitn- 
titt. 



II. 

Sjt fpecies 
txcltant in 
inteUcHnno- 
iifiam. 



Ji)t ineuins 
©• motum 
ftffint effe in 
fitiem fuhct- 
dol 



Atitmit muU 
liplici.er esl 
in (or^ort. 



'3 

Keiicifirillt 

»lrori,m rtf- 
fonfio. 
i^nmo. 



Sjttnmo^e in- 
tciUclus efi 
■ 1 nitll» fttx' 
tt turforu. 



ergo opoitet qiiod obiiciatuf in aliqno rcprs- 
fentatiuo,& tutK de illo argumentorrfi illnd fub- 
icdliuc eft in intclle(!Ju, & mouct intelledlum ad 
notitiam obicdli,quod rcpra:fcntat;ergo mouens 
& motum non funt diftinfta fubiedo : fi illud 
non eft fubicdiuc in intellcdtu , &: cft in nobis, 
«juia iritcUigimus cum volumus ; crgo eft in par- 
te fcnfitiuajcrgo nihil realitcr cxiftens in no- 
bis continet virtualiter aliquam notitiam in- 
tellcdhis noftri, nifi aliqua fpccificaforma fcn- 
fata : non igitur 'obicftum intclligibile , quia 
vc argutum eft prius, obiedtum intclligibile cft 
vniuerfale , & talc efle non habet , niii in in- 
telle(f>u. 

Hic dicitur /ic:Qu6d fpccies intelligibilis ncc 
formaliter , nec virtualiter poteft moucre intel- 
lcdlum ad aliquam notitiam : fpecics aurem 
fenfibilis potcft mouerc : & cum hoc ftat quod 
obiedlum intclligatur iurationc vniucrfali. Pri- 
mum probatur fic: quia idcm non potcft fc mo- 
ucre , cuius vna cft prarcifa ratio , quia moucns 
in adlu eft lale, quale motutn cft in potcntia, 
f>c idem rvon potcll fimulc(Ieina<9:u,&in po- 
tcntia,quia hoc eftprincipium Metaphyficum 
nocam cx rcpugnantia iftorum principioruin gc- 
neraliutn :& (i negctur alicubi,pari rationc nc- 
gabitur vbiquc. 

Ifta cadcm ratione concluditur,qu6d moucns 
& motum poflunc e(Ic idem fubiedto : quia liccc 
:\ltcrum elTct appropriate ratio agcndi , & alte- 
lum paticndi , tamen totum agcrec , & totum 
pateretur , quia agere & pati cft totius ; & fic 
tocum elfet in adu , & tocum elfet in poten- 
tia. Secundum dcclaratur , qiiia phantafma eft 
fufficienrer diftinftum fubicdo ab intelledtu, 
ita vt pofllt ipfum inouere : quod fic oftendi- 
tur ; quia anima poteft confidcrari vno modo 
fecundum rationcm eftcntia» . & fic vbique eft 
in corpore : alio modo (ccundum rationem po- 
tentix , & tunc ^\ organicc , fic eft in dcrenni- 
nata pa: te corporis , (\ non organicc, qualis eft 
intclledlus, fic eft in nulla parte corporis : fi- 
cuc igicur potcntia cxiftcns in vna parte cor- 
poris poten: cfte principium mouendi aliara 
in alia parrc corporis , fic illud , quod cft in 
deccrminata parcc coiporis, poreft eire princi- 
pium mouendi incelledVum ,qni fub r.itione po- 
centia: noneft in aliqua parrecorporis. 

Terciuro declaratur fic:quia hxc eft narura in- 
telledlus agentis , quod contadu fpirituali , & 
virtu.ilis luminis fui contingit phantafma fo- 
him quantiim ad ilhid , quod pertiner ad qui- 
ditatem eius , & c coniicrfo ; hoc cft , in natura 
obiedii fingularis,quod fitpixcise tadlum fc- 
cundum fuam quiditatcm, &: quiditas vt fic at- 
tingitur, piitcr accidentia dcfignantia habct r.i- 
tionem vniucifalis,& apprehcnditur ab intelle- 
dtu poflibili. 

Contra ifti tria triplicitcr. Primo, contra il- 
lud, quod (olum phantafma mouet inrelleclum 
noftrum ; arguo fic : Accidens & fubiedum 
funt indifiiniftia fubicfto ; ergo cuicunque fub- 
iedum eft iJem fubicdto , & accidcns erit 
idcm fibi. Anima autcm inteilediua eft ca- 
dem fubiedlo virtuci phantaftica: ; igitur & in- 
telledlus cft idem illi,ergo& phai)tafinaci,quod 
cft in illa virtute. Quod autem dicunr, qucd in- 
tellcftus eft in nullr. parte: verum e(t deter- 
minatc , fed in qu.ilibet cft talitcr , quod cft 
indiftindlc. Vnde ficnt fi e(Tct in folo oigano 
Srotv Oper. Tom. XI. 



phantafia:, efTct fubiefto indiftindumilli potcn- 
cis ; ita ciim fitin alia potentia, noii tamen efl: 
minus vnum ; crgo in ifta non minus cft idcm 
fubiedlo ifti. 

Pra:terea , caufa .-cquiuoca principalis & to- 
talis eft pcrfeftior cffcdlru ; crgo phantafma cric 
pcrfecfhns quocunque adlu fccundo , qui po- 
tcft habcri in r.>cnrc. Quomodo ergo felicitas 
eric adlus perfcdlidimus fccundiim Philofo- 
phos ? & qiiomodo exccdemus bruta quantiim 
ad mcntem , fecundiim Auguftin.i 5. Trinit.c^. 
& j.Qu6d li dic.itur intellcdtum agcntcm prin- 
cipalitcr eifc agcns rcfpedu aftuum fecundo- 
rum in mentc , hic ncgatur ifta opinio, quia in- 
tellcftns agcns eft indiftindlus fubiefto a poflTi- 
bili. Vnde fecundum eos non agit in pofllibi- 
lem (ccundum rationem caufa: cfficientis , fed 
foliim formalicer. Qu6d (i dicatur,qu6d in- 
tellciSkus agens eft (blum circa phancafma:Con- 
tra , quia intclleiSus agens nihil imprimic in 
phanta(inata. 

Contra eos etiam eft ratio de voluntate.quia 
totus proceffus in adlibus humauis erit merc 
pcr modum naturjc ; ita quod nihil eric in po- 
tcftatc hominis non magis , quam adlus brutis 
fed dc hoc alias. 

Quarto arguitur contra iftos , quSd non re- 
qnircrentur habitus intellcdtualcs , (cd folum 
phantaftici , quia nihil in palfo erit racio quare 
agcntia ordinate aguiK : fimiliter quoad illud, 
quod dicunt , phantafma in virrute intclledlus 
agentis repra:fcntare vniuetfalc:Concrahoc ha- 
bctur alibi. * 

Quoad tcrtium etiam ,negantfpecicmintcl- 
ligibilcm. Contra : ergo negatur mcmoria in 
mente,& per confequens imago,quia fic fc- 
cundum ipfos non eft proles in mcntc a parcn- 
tcquod cft contra Auguftinum n. de Trimtat. 
cap.i.<i.& 10. 

Itcm fcquitur quod Angclus pcr nihil fibi in- 
trinfccum poteft habcrc nouam volitionem vel 
intelledJioncm, quia quodlibet tale eft indiltin- 
dlum fubiedlo ab ipfo. Si dicas qu6d a Deo 
habct extrinfcce hanc volitionem , ergo Dcus 
caufiuic adum volitionis,qno Angcli malipcc- 
carunc 

Nec habetur ab obiecflo : quia fi dicas obfc- 
dum inouerc eos ad peccatuin,vcl errordn; er- 
go non fuit in poscftate corum fic moucri;ficuc 
Mcc in potcftateeonim, quod obiedum (ic mo ■ 
ueret.Deindcobiec>iim volitionis & inrelledio- 
nis eorum poteft e(Te Deus; & fic vt priui Dcus 
moueret ad aftuin m»him 

Sidicasquod pr.-Bcipui Philofophi non po- 
tucrunt hoc vidcrc ; Contra, crgo vcl fjlfimi cft 
quod credimuseis , vd printipium erit faUum, 
quod irti dicunt Mctaphyficilc. 

Itcm, obieftum in fe cxiftens non moucc vo- 
luntatem Angcliadadlum pcccandi,quia potcft 
Angelus peccare obiedto non cxiftentc ; fed fl 
moucbaturab obiefto , hocfuitvtobiedum re- 
locebat in eftentiadiuina, & pec confequcns fic 
fuit caufa illius erroris & peccati. 

Dico ergo ad iftam obiedtionera fecundam, 
quod aliquid exiftcns in intellcilu,fiiie fubicdbi- 
ue,vt fpeeies intelIigibilis,vclhabitus:fiucobic- 
dtiuc.vr illud, quod rclucct in tali coiuinct vir- 
tualiter notiria intelledtus.Quid coru vcrius fit, 
alias*dicctur.Niinc ad 'pvoyioi\i\\. Afouetis &mo- 
/«w.C^c.Nego ifta.Imora Dodtor illc.quamifte, 
A 5 qiicm 



SecunH. 

Inttlleiltis 

efi ferfeiHtr 
phantafia. 

Aagad, 



Intellelftis 
Rgens nihil 
imprimlt 
fhaHtaftna- 
ti. 

14. 

Teriio. 



§i»arto. 



* 1. d.^.q.S. 
&ia4.d.4;. 
q.j.ad t. 
^ niitt. 



KefpcnfioDo- 
ciorts aii fe- 
runiiam iu' 
fiantinm. 



♦ lai.d.ff»]. 
4- 



AfgtM* <*"- 
tr* lienri- 
cum (^ Gaf. 
fndHtn» 



16. 

AtiDeusfof- 
fit coacipifub 
rationibus 
particnlari- 

ius t 



^emodo 
DtHI cor.ci- 
piniura vi»- 

lorefubrx 

timibusf.tr- 

ttruttrtbus. 



6 



qiiem in plimbus feqiutut,negat eatn in raultis, 
cum ponat fpeciem intelligibilem , & per eam 
tanquam per principium ailiuum intclledliim 
rcduci ad aftum intelligcndi ; cum ctiam ponat 
yoiuqtatcm moucre intcUcdum , & c conuetfo, 
cJiucifimodc tamen :ciim ctiara ponat eflrniiam 
Angeli moucre jntcllcdum fuuro,&e. 

Ad probationcmdico quod fi illud eiretcon- 
cefrum de aftu & potentia, & concluderet pio- 
pofitum dccodcm fimplicitcr , non concliidcict 
ramen de codem fccundum fubicdlum,quod cft 
idem peraccidens. Noncnim fequirur qiiod 
idem fir in potcntia,& in aftu,nifi idem pet ac- 
cidens,& hoc ratione altciius & alterius, Et cum 
Axdv.totHjn perfe 4^jr:Refpondeo,hoc dcbct in- 
fclligi dc toto includcnte luppofitum, & forma- 
lem rationcm agendi , non autem de toto inchi- 
dcnte duo alia tn ratione fuppofiti,quorum vnu 
cft immediatum fubicdum alterius. Poffibile eft 
qu6d vnum nihil faciat ad aftioncm , & rch- 
quum nihil faciat ad pafrionem.Excmplum;cah- 
dum calefacit, & frigefcit. 

Quantura ad aftionem ca!cfacie!idi nil facit 
fuperficies , quantum ad paflioncm frigoris nil 
facitcalor. Sic eft in propofito,nam cum Socra- 
tes habens potentiam intcllediuam informatam 
fpecie dicit formaliter duo tota:totum vnum eft 
Socrates habens intellcftum.quiafccundumcos, 
intellcdus cft accidcns fuperadditum eirentix 
anims ; cum dico idem fuppofitum habens fpe- 
ctem intelHgibilcm,dico aliud totum. Nunc au- 
tem intellc£tus cum fecundum eos fit pure po- 
teutia paflfiua.nii facit ad adionem intelligendi, 
fcd tantum ad rc-eptionem : fpecics vcr6 intelli- 
gibilis cum fit formalis ratio elicicndi aftum in- 
tclligendi,facit quidem ad adlionem, fcd non ad 
rcccptionem : Argnas ergo fic : Socrates intelli- 
gens agit ad adioncm intcUigendi per fpecicm 
intelligibilcm , & recipitaiSlum intelligcndi pcr 
f otcntiam intcHeftiuam : ergo hoc totum agit 
per vnum,& recipic per aliuJ,& concludc:Ergo 
«dcm per accidens agit & patitur. 



ARTICVLVS TERTIVS. 

t^» Deus ppfit concipf fub ratiombHs 

particularibui diHin&ts a 

ratione ejfentid f 

Clrca tcrtium articulum. In vno communi- 
tcr cojKordant Do<i>ores, quod intcliedus 
viatoris non moueturad concipiendumDcum, 
nifi cx creaturis. Nunc autem pctfe<!Xiones,qux 
ncc includunt limitationcm,ncc defedum, qux 
\n creaturis funt difpctfx & diftindx , in Dco 
funt vnitx proptcr eius fimplicitatcm , quia in 
crcaturis fimt impcrfc£Vx , quia participatx : in 
Deofunt fimpliciter pctfedlx & illimitatx pro- 
pter cius infiniratrm ; ergo iftx imperfediones 
m cre.nturis, tam hnpcrfecte, quam diuerfimodc 
reprxfcntant illas pcrfedkioncs vnitas inDeoj& 
ficut reprxicntant , ita mouent intellcdum no- 
ftrum ad cognitionem iftarum; Ergointclicdus 
viatofis , qui non potcft illas vnitc concipetc vt 
funt in fe,mouctur ad formandum diftinAos c6- 
ccprus de iIlis,proportionalcs conceptibus iftaru 
perfcdlionum in cre.ituris,quibustamen pluribus 
fotmatis multipliciter qnis perfcdccoripit illnd 



Prologi 



vnumperfe^lum, & perfe£liones vnitas in ipfb : 
& fic intclle^us viatoris potcft habete de Dco 
conccptum aliquemquafi quidicatiuum , & alios 
quafi pafHonum, iuxta illud Auguft.ij.Trin.c.j. 
Si dicitur tcternMy vnM,fapiens,potens,iHflui,bo- 
niu,fpiritM4y c^c.omnium horum nouiffimum,quod 
pofui, cjuafi dicitur ftgnificare fubflantiam, catere 
verofuhfiantia qualitates. & ait Damafcen.lib. i . 
orth. fid. cap.4. 5« bonum,fiiuflum, & ft aliquid 
alitid d'xeri6,non naturam dices Dei,fed qut, cir' 
ca naturam. 

SCHOLIVM IV. 

Tofttjuam dixerat viatorem cognofoere perfe- 
iliones diuinas dtflin£las , &fub rationibus parti- 
cularibtu per comparationem ad perfe^iones, quA 
funt in creaturis,interrogat,an etiam ita Deuspof- 
fit cognofcerefe , fuaque attributa vt difiiniloipei^ 
refpeclum ad perfetiiones creatas , refertque opi- 
nionem S .7T}omte , /ifferentii,nullam ejfe dtflinElio- 
nem, neque rationis in diuinis , &proinde intelle- 
tium perfeSlum,tjualis efl diuinm ,fton poffe cognof- 
cere (ffentiam & attributa fub rationibus parti- 
cuUrihui , nifl in ordine ad perfeEtiones creataty 
adeo quod fi non effent ifla realittr difliniia in 
creatiiris, nulla effet difltnElio in diuinis. Opinio- 
nem hanc late tmpugnat hic , & infcripto Oxtn. 
in i.d.S.q.t^. 

SEd vltra id , quod di<3;iim cft de intelicdlu 
viatoris, inquirunt aliqui, fi Deus poflit con- 
cipi fubdiftindis rationibus aquocunque intel- 
Ie6lu,etiam diuino ? Et iftud oportct vidcrc pro- 
pter quxftionem propofitam,quia ipfa non qux- 
rit comparando Deum ad intellcdum viaioris, 
fcd abfbluie dicitut ; Si Deus ex parte fui fit tale 
cognofcibile, dc quo poflit eflc fcientia in intcl- 
ledtu proponionato ? 

Hic funt plures opiniones : modo non repe- 
tam nifi vnam , de aliis autem dicetur alias, * 
cum dc hoc traftabitur. Dicitur fic ab vno Do- 
6lore,qu6d intcUedus diuinus vno fimplici con- 
ceptu potcft apprchendereadluahtcr&diftindlc 
quxcunquc iiitellcdus viaroris potcft apprc- 
hcndetc de codem pluribus adibus,& diftindis. 
Cum igitur iinclledus viatoris, fecundum prx- 
dida , ex peifedionibus creaturarura cognofcat 
cfTentiam diuinam fub alia & alia parfcdione, 
ratione huius pctfedionis & ilHus,non vidctur 
rationabile quin intellcftus diuinus circa eflen- 
tiam fuam apprehendat diftindionem huiufmo- 
di pcffcftionum. 

Modo ponit talem propofitioncm , qu6d im- 
poffibile eft qucmcunque intclledum,diuinum, 
vcIalium,concipcice(Icntiam fimpliccm fubiftis 
rationibus diftindis, nifi comparct illam ad alia 
plura,vel c conuerfo, nifi comparet pluta ad ip- 
fam. Ad hoc habet duas ratione$,& vnam audo- 
ritatem,& aliquaexempla.Ratio fua fundarnen- 
talis eft ifta : Ab vno fimplici vno modo fc ha- 
bcnte fecundum rem , & fecundiam conceptio- 
ncm, non pofTunt fumi diftindiones rationum : 
eflcntia diuina fccundum fc confidcrata prxtcc 
refpeiftum ad alia, cftfimplexomnino , & indi- 
ftinda rc & rationc, igitur &c. Probo maiorcm, 
quia fi non ; tuncab vno fimplici , vno modo fc 
habcnte fccundum rem & conceptum , fumerc- 
tur vnitas,& diuerfitas. Probo minorcm. Idcm 
fimplcx apprchenfum fecundum fc , & abfque 

habirudine 



Auguft, 



Damafc. 



An ipfeDeus 
ptSet ft ^ 
fuat ferft- 
iiiones co- 
gnofcertfuh 
rationibut 
farticuUri- 
busl 



Tho.t.p. q. 
18. art.i. & 
q.7.de Teiic 
^ lafii d.3. 

q.I. 



An e» quA 

funt in Veo, 
fejfint cogno- 
fci vt dijlin- 
a» abfijue 
ccmfarationc 
ad extta l 



Stnttntiitnt» 
gatiua frtm 
btuur. 



Qa^ftio I. 



fiabitudlne ad a!iod, non pdteft apprchcndi nifi 
feciindum vnam & ll-npltcem rationem. 
1 8« Rcfponlioncm vnam,quz poflet dari ad iftam 

irationem,excludir,quac talis eftrconceditur qu6d 
ifta eilentia apprehenra omnino fecundum {e 
abiqne omni aha habitudine, tam adintra,qu^ 
ad excra , non poteft apprehendi nifi (ecundum 
Vnam rationem. Hoc autem modo apprehendi- 
tur ipfaeflenria.apprehcnfioncad quam mouer 
intellc(3:um nnre omn.ro negotiarionern;(ed cir- 
ca ellcntiam fic apprchenfam (ccunduni fe& 
vna ratione tanrum, intelle^us poftea ncgotians 
eomparat ipfuni fub vna ratione ad fcipfam, fub 
alia rationc ad alfa,& fic circa eftentiam cft dif- 
feientia raiionum mucu6 ie refpicientium abC- 
queomni comparatione ad extra ; fic confidcr.-i- 
re fub iftis rationibus poilibile eft intelledui, 
quia illx rationes , quaj fant virtualiter in obic- 
^o non per intelledum poftunt a£lualiter ex- 
plicaru 
iti^ui»MHr. Contra iftam rationem argoirur ficrQuaccun- 
que apprehendunrur, feu comparantui , vt quat- 
dam differentia k^t refpicicntia,prius in fua dif- 
ferentia exiftere fupponuntur ; inrelledlus ne- 
gotians per tc apprchendit circa effcntiam iftas 
rationes,vt diftindbs mutuo fcfc refpicicntcsjigi- 
tur antc apprehenfionem aftualem in ipfa elTen- 
cia funt a^ualirer ifta , vt fic difrincla , & vt fic 
rooucbunt intelledum ad concipiedum & com- 
parandum,,ip(adiftinda. 
(^, Ifta conclufio eft impoflibiiis , quod ipfa fic 

fint diftinfla in eftentia diuina ante oninera ne- 
gociationem intclle(3us , & etiam quud illa non 
moueant intelle£lum diuinum adconcipiendum 
ieip(a fub tali diftinAione : igirur aliqua przmif- 
farum eft impoflibilis. Non maior , ergo minor, 
^ux recipitur ^ refpondentc. Probo minorcm : 
^uzcunque per inrclleftum coroparantur vt dif- 
fcrentia, ipfbadlucomparandi nonconftituun- 
tur in illo <rj(7*,fecundL>m quod habcnt iftam dif- 
ferentiam,im6 comparationeroipfam ncceflario 
praEcedic ta.leejfe, & difFcrentia talis ipforum. Et 
hoc vlreritjs probarur per fimile in rebusjquan- 
do enim les verc abfolutz ad inuiccm compa- 
rantur, fupponuntur habere ej/i diftincflum rea- 
lc : igitur cum entia rationis mutuo comparan- 
tur, fupponunt habere ej^ diftinftum fecundum 
rationem. 
Ali»frcia- Pro ifta opinionc eft alia rario commimis & 
ti» fententU antiqua, talis:Cuicunque diftindtioni rarionis in 
ntgantit. aliquo correfpondet diftindio realis in aliis, illa 
diftin(flio rationis furoitur per comparationcm 
ad illa diftindla rcalitcr. Iftud probatur pcr fimi- 
le de dextro & finiftro in columna & animali : 
de ratione principij & finis in pundo rcfpcftu 
diucrfarum lineaium , nunc autem ifts perfe- 
tliones diftingunntur in Dco fecundum ratio- 
nem, & correfpondent eis in creatura aliqua di- 
ftindla realitcr: eigo ifta diftindio rationis in 
Deo fumetur in quocunque intellcftu per com- 
parationcm ad illa diftint^a in re. 
lo. Proiftoeft auftoritas Auerrois ii.Met.com- 

'i fl"''' mento 59. vbi dicit : i^uando fuertt ctnfidertUA 
difpofitio & difpofitHTH in immateri/tltbiu , &c. 
tunc redHcuntnr ad vnam intentionem omnino, & 
nuUni moduterit , tjuopr^tdicatMm dtfiinguatur k 
fubitcio etiam dtfpofito extra intelleUHm :fed nul- 
lam differentiam intelligit intelleElut inter ea mfi 
fecundum cjuod rectpn difpofitionem & difpofi- 
tum.vt dko,qMorHm froportio eji ad inHicetn,ficHt 



Aterr. 



e/? prfipertio prtd^eatiad fubieElum in rebui eom- 

pofitis. Videtur planc mtcntio fiia,quod intelle- 

€lus non diflinguit ea n<fi concipiendo (ecun- 

dum proporrioncm ad diftinda realitcr. 

Iftud confirmatur per txcmpla.Primum exem- C»nprm*tU 

plum eft , quod fiippofita vnitate fornni fpeciei ^'L "' ?!' _* 
r i> ^ . '■,, « ,.-,. .^. Exemftum 

iccundumrem, mrcllcctusnon dmmguitratio- frimum. 

ncm gcneris & diffcrcntiz , qua: primo funt di- 
uerfa: rationcs , nifi comparet ca ad ulia rcaliier 
difFcrentia,& fecundum qucndam ordinem vni- 
cx rci conuenientia. Secundum cxcmplum eft, Seenndnm 
Ratio boni & vcri non diftinguerentur , nifi in- ttemflHm. 
telltgere & t/elle cfTcnt circa aliquod idem obie- 
dum alicubi aftusrealitcr diuerfi,& ad inuicem 
ordinati. Tcrtiitm excmplum : Efleniia diuina T/rti«»» 
non conciperetur ab intclle^tu diuino fub tatio- **•"»/'*''»• 
ne diuerfarum idearum,circumfcriptaomnimo- 
da comparationc ad diuerfas eflentias crcatura- 
rum realirer diftintflas. 

Rariones alias fadas contra iftam opinionem 1 1. 
repetit ifte Dodbor , & nititur rcfpondcre. Sed 
hic nonrepliro nifi duas. Prima rario eft ifta : PWw» TAth 
Diftindlio fecundum rationerointelledus&vo- tptrafrtei- 
luntatis eft fundamentum diftindionis emana- ,/J/,^ "* 
tionum ; Filins enim non procederct nafccndo 
tanquam Vcrbum,& Spiritus fan£lus libcraliter 
tanquam Amor, nifi prxfupponetetur diftinflio 
intellei5lus& voluntatis, lanqpam principiorum 
producendi. Nunc autcm diftindio perfcnarum 
& emanationum non prarfiipponir aliqnam com- 
parationem ad creaturas : crgo pcr compara- 
tionem ad crcaturas non habebunt eflc talia 
principia. 

Secunda ratio eft : pet fc^um firopliciter & 'iieKniati- 
principaliter habet quidquid fibi conucnit fe- <'»• 
cunditm quod eft fiinpliciter perfedum. Hoc 
prob.itnr , quia imperfcdla dcpendcnt a pcrfe- 
fto ; fed non c coni)erfo:nunc autcm habetc in- 
relle(3um & voluncatem , & hornm operationes 
compecit fimplicirer perfefto vtfimpliciicr per- 
feikum eft; ergo ifta hal^ct indcpendentcr,& pec 
confequens abfqiic comparatione ad extfa :quia 
fi habendo ifta formalirer, neceiraiii compara- 
rerur ad extri, videretur in habendo ifta depcn- 
deread extra ; ficut relatiuum acorrclatiuo , & 
non cflet mcr^ a!-fblututn,im6 ab co dependei ct, 
& eo eonuerfo : ficut correlatiua aequc routuo 
depcndent. 

Ad primaro iftarum refpondet fic : quod cir- 11. 
cnmfcripra habitudine ad extra , illud quod ha- Rejfcndftad 
bct rationero nrincipiandi emanationes perfona- fr"»-"»ra- 
I 1 ,■ r i n- 1- ' r • • tientm. 

Ics, non apprcncndttur lub nus diuerits rationi- 

bus intcllcdlus & voluntntis , fed folum fub ra- 
tionf eflcntii dininc,vt ci coniungitur rcfpcdus 
talis realis; fcd quia ipfis emanationibus rccun- 
durn quandam proportioncm.rcfpondentaliqux 
emanationes in crcatis , pura generationi Filij, 
produdlio verbi in intcllcd^u noftro ; & fpira- 
tioni Spiritus fan&i, produdio amioris in volun- 
tate noftra : idco Deus apprehcndcns cfTcntiam, 
vt cft ratio principiandi ipfas emanationes i^» 
habitudine ad diucrfli principia iftarnro emana- 
tionum in creatura, concipit illam cfTenti.nm fub 
iftis rationibusprincipiandi,quz funt inteHe^u* 
& voluntas. Qua: autem fit ifta proportio expli- 
catalibi : quod produftioni naturz & vcrbi eft 
ncicflaria nulla pricfuppofita : produdkioni au- 
rem amoris neccflario cft alia prcfuppofita. Si« 
Filius producitur prodntfHonc prima, & ide6 (i- 
mili Hiodo produdiionis \ erbi & naturar; Spiritus 
A 4 fan 



8 



Prologi 



fandiis producitat neccfrari6 alia ptoclu£lione 

prxfuppofua , & ideo modo fimili produftioni 

•yoiuntatis diuinx. 

Prohatin du- 0^°"^ autem intelle£lus & voUmras non prx- 

flicittrintil' fnpponuntur diftincfla fecundum rationcm ipfis 

le{tum irvo. emanacionibuSjhocprobaturdupliicitcr.Veibum 

Imutem in gft exprcffiuum omnium , quae in eirentia, & 'n\ 

Veo neu di- yQjuntate contincntur : crpo in Verbo iam pro- 
fttnrut ante- , ^ . ,,: . »^ "^ ,./,. r. • i 

cedtnter ad dudo mtclligic Dcus quxcunquc diftmctamtel- 

froanationes. lccflu intcUigit : non ergo poteft alia adnalis di- 
ftinclio accipi in intelledlu diiiino quodainmo- 
do prxcedcns produdionem vcibi : Anrccedcns 

Auguft. confitmatur per Auguftinum 6.deTrin. cap.vki- 
mo , vbi dicit quod FierbHrn ef} ars Patrij plena 
OTnninm ratiottum viuentmm.Sccimdo fic:quia di- 
ftindio fccundum rationjm non poceft elTe nifi 
pcr aUqucm adum intclligendi : primus autcm 
a<Susintelligendi in Deoeft principium emana- 
tionis Verbi.fuppofita proprietate relatiua, cum 
Vcrbumproducatur naturaliter, & aftu nacurali 
ipfius intclle(^usjergo nullo a6iu quafi prscedcr 
te po(cft habcri alia diftindlio rationis ad intri. 

^d riuionem Ad fecundam rationcm refpondet:quia quod- 
pcundam. \\[y^^ iftorum quantiim ad perfc<ftioncm realcm, 
quam importat, eft in Dco fine comparationead 
cxtra,5c lic indepcndcnter apptehenditur:fed ap- 
prehendcndo fic cftentiam non apprchcnditur 
fub diftinftis rationibus, fed omnes qux poflrunt 
diftingui per comparationem ad extra , apprc- 
hendentur tunc vt vnitx & indiftindx fub vna 
fimplici ratione infinitatiseirentiajdiuinx. 
X$' Contra primam rationem p*im6 arguo fic : 

Quidquid vnius rationis exiftcs poteft cire prin- 
cipium ^uo producendi plura fuppofita in vna 
natura, ipfum nondetcrminatur cx fe in rationc 
principij ad deccrminataiTi pluralicatem produ- 

Jitclenten- ccndorum. Pacet propofitio.tam in caufa xan\~ 

fta tmireba- < .*' ■ t r ir \ 

tur a Scoto *^^^^' quan^ vnuioca, potente m pluri lucceiliuc 
vcl fimul : nunc autem,per tc, cfientia vnius ra- 
tionis exift£ns,antcquam comparctur adalia ex- 
trinfeca,eft principium producendi plura fuppo- 
fica in natura eadem diuina : Ergo ipfa in illo 
priori non dctcrminatur ad certara pluralitatcm 
fuppofitorum produccndorum ; Ergo non repu- 
gnac fibi quantum cft cx fe , cfle principium qua 
producendi plura fuppofita quam duo : fcd cu- 
iufcunque ipfa cx fc poccft cilc principium cjuo 
producendi.illud fimpliciterpiotcft produci ; Er- 
go fimpliciter poflibilc cft producerc plura fup- 
pofita in diuinis quara duo \ & fi poffibile , crgo 
iicccflarium : Ergo necefte eft cflc plurcs peiio- 
nas quam trcs in diuinis. 

Hic diccrecur :Quod quamuis non repugnet 
fibi cxfirjtamcn repugnac fibi cx relationibns,fi- 
ne quibus non cft principium (juo-.non ciiim po- 
teft fundare prim6 nifi deccrminatas relationes 
produccndi detcrminatas perfonas, quia ilix le- 
lationcs funt alterius rationis 5 & aliqaod vniim 
poccftdcrcrminari ex fe ad aliquam pluralicaccm 
diucrforum fecundimi racioncm,& ideo liccc ex 
fenon dctcrminecur adfuppofica produda, ta- 
mcn dctcrminatur pcr relationcm. 
tuimdt. Alitcr dicerecur qu6d maior eft vera,quando 

principium ^uo fe habet ad produdioncs plurcs 
^nius racionis : quando autem produdioncs plu- 
rcs func alccrius racionis,licet produdlafint vnius 
racionis, non habet illa veritatcm , quia ad illas 
produ(5liones altcrius indcterminata pluralitate 
poteft aliquid vnum detcrminari cx fe , & vltc- 
riias mcdianttbus illii ad ptoda&i , quia produ- 



Ktfpomtent 
ildMerfarij 
Prim». 



«fiiim non pot«ft produci nifi produdione. 

Diccretnr adhuctcrtio modo, quod pcrfonac 
funtformalitcr altcriusracionis, quia liccc ha- 
bcant cflentiam vnius rationis , tamcn confti- 
tutintur formalitcr rclationibus , quac funt alte- 
rins rationis. 

Sic ergo iftac tres refponfioncsquxrunt.quo- 
modo efltntia , qua: cft vnius rationis poflfit de- 
terminari ad plura alterius racionis ? Vna dicic 
ift.i plura cfle rclacioncs in prodncentibns : alia 
dicit ifta plura eflc ipfas produdtioncs. Tci tia di- 
cit ifta plura eflj rclaciones pcrfonarum produ- 
<5larum , quod aurem fupponitur idcm omnino 
deicrniinari adcertampluralitatcm corum,qui 
funt alterius rationis , patet, fi oportct omncm 
pluralitaccm rcduccre ad vnicacem , & ab illo 
vno non funt ptimo infinica. 

Contra primam refponfioncm accipicndorfw 
ftridiflime in diuinis , prout resrclatiua diftin- 
guitur i rc abfoIuta,reIationes in producentibus 
nondiffcrimt realitcr a produdionibus adiuis, 
vtfuppono adpr^fcns.Ergo diccre eflentiam de- 
tcrminari ad tot produdiones adiuas per tot rc- 
lationes alterius rationis,eftdiccre idcra rcaliter 
dctcrminare aliquid ad fcipfum : ncc pcr iftas 
adliuas, detcrminatur adtot produdiones pafli- 
uas.quiacorrelatiua funtomnirnodo fimul nato- 
ra,& perconfequcns vnum nondeterminac fun- 
damentum ad reliquum. 

Pra:ccrea ptima ratio , quare aliquid potcn: 
producere,eft,quia habct principium tjuo produ- 
dionis,non cnim ipfum principium tjuoti tribuit 
aliquam virtutcm principioi^fMo; fed c conucrfb: 
crgo quod habens hoc principuunTia poteft nifi 
jndcterminatas produdiones , oportec inucnire 
racione in principio t]uo. Vnde enim eft fimpli- 
ficer vcrum,qu6d illud cft quo aliquid poceil ad 
h.inc qua: eft poflibiIis,co eft fimpliciter impof- 
fibilicas ad illam , qua;eft omnino impofllbiiis: 
crgo cum relatio adiua nnllo modo fit princi-» 
pium tjuo.nec decerminariuum eius , vt princi- 
piiim ^«o.fequicur quod per racionem relationis 
nulio modo habebitur pcr fe ratio impoflibili- 
tatis .-id quarram pei Ibnam, ficui nec pcr fc ratio 
pofllbilitatis ad tertiam. 

Contra fccundam rcfponfionem , produdio 
non vidctur eirc alterins tacionis , nifi habcat 
principium altcrins raiionis, vel terminumfor- 
malcm ; qaia hsec (bla videnturdiftinguere pro- 
dudioncs formaliter ; nunc auteiii, per re, piin- 
cipiurn ^.'<o eft omnino vnius rationis, & fiiuili- 
tcr terminus formalis;ergo, &:c. 

Contra tertiam rationem fimiliter poflct dict, 
quod ignciras ita pcr fe cft detcrminara ad pui- 
res ignes ; quia illj igncsqnatuum ad proprieta- 
res indinidualcs funt omnino alretius rationis, 
licet natura ignis fit in cis vnius rationis : illa 
cnini ibi vltima conftitutiua in ejfe indiuiduali 
fiint ptimo diuctfa ficut h!c,&; eft ita;im6 magis 
Inc vna natura in diftindis petfonaHccr , quam 
ibi in diftindis indinidu.-ilitcr. 

Item /ccundo ficjSi jd eft idcm B omnino rc, 
5c ratione, quidquid conuenit y1 conucnit A", & 
c conucrfo,oppofitum includit contradidionem: 
(ed antc omnem rcfpcdum eflcnciit ad extra.in- 
tclledus & voluntas funt omnino idcm in rc & 
ratione,per te;ergo in illo primo, quidquid con- 
ucnit vni,& alij ; fcd in illo priori ptoducuntur, 
pcr te , perfonx ; per tc crgo in illa ptodndionc 
ica eft voluntas principium gignendi Vcfbuni, 

iiciit 



TcrrH, 



§litemodeif~ 
fcntia diui' 
na dettrmi- 
naturadplie. 
ra diuerftt 
rationis. 



Varij modi 
dieendt. 



14- 

Jmpufuatur 
primus me- 
dus. 



Frima ratto 
prvdKCtndi 
fft prtneipiA 
qaO. 



If. 

In.pugnatur 
fectmda rt- 
fftnfi». 



Trrtia rrftS- 
fio impi'g>in- 
turpriiittr. 



x6. 

Srfund^. 
Htne. difitit- 
Uioncfbtma- 
li ■v'l! n/as 
cfjetpiia/ipiri 
Filij , (2?' /'»- 
telleilii: Spi- 
ritusfn'ici:. 



Qu^ftio I. 



Angaft. 

Kec filius 
m»zis efet 
itMg» qiiam 
Sftritt4s ffft- 
Suf. 



Kee Spiritus 
ftinBus fn»' 
fis erit do- 
»um ^Hi/H 
tiliui. 



Auguft. 



Richarj. 



*7- 

Jmfugnntur 
tertii re^ors- 
po ttrti». 



^ued Spiri- 
tiss fnnHus 
preduettti r 
liberi,nen Ti- 
lius^pritur tx 
diuerfitat* 
frintif^. 



T>uiu rMi»- 
desn.tt.fo- 
fitM ni eon- 
fludtrt ofien 
dit. 

T»ter om- 

utm ferfe- 
Hienem h»- 
het k fe , vt 
frttr origint 
t^trbo. 



Angttft. 



ficutraem6ria;& ita. memoria fpirandi Spiritum 
(an£tum,ficut voluntasjcrgo prima peribna pro- 
<lu6i:a ex piodudione fua formali non e(l pro- 
prie verbum , quia ratio vsrbi includit notitiam 
cxprcdam pcr adlum mcmorix.Vnde Auguftin. 
ij. de Trinit. cap. i f . Verhum nolirum de nojirn 
fcientta nafcitur , (juemadmodum Hlud defcientia 
Tatris natttm efl : nec prima pcrfbna produc^a 
cx produdionc fua reali magis crir imago quam 
SpirituS fandus ; qiiia fecundum omnes.Spiritus 
fandus acquc eil iimilis Patri (icut Filius , & 
q^oad iioc non minus imago : (td non ptocedic 
vt (imilis , quia non vt nocitia k nocitia, fed vc 
amor a voluntatc. SimiUter Spiriius fandlus cx 
procefEone fua reali , non magis erit donum 
quam Filius , quia racio doni non comperit fibi 
nifi propcer libcrtatcm in fuo principio pcodu- 
cendi,& ficut iam illatum cft non magis volun- 
tas eft principium producendi ipfam quam me- 
moria. £c ita qux ill.ica fiint videntur inconue- 
nientia , & concra Sandbos. Vnde Auguft.5. de 
Trtnitate cap.i^. aifignans primam diftindio- 
ncra inter Filium& Spititumfan^um,^«M Spi- 
ritiu fanSltu non Jicutfilius ; exiit enim non quo- 
modo natH4 ,fed quomodo dattts.ic Rich^rd.).^/; 
7H»(>.c4!^.i(S.difFusc tra(Skat,quomodo plcnitudo 
(apientiae potcft efle in vna perfona , non autcm 
plcnitudo charitatis,& idco pcrfona prima, qus 
maxime producitur pet adlum intcUcdus,vci (a- 
pientia:, producitur ab vnaperfonajfecunda au- 
lem , quae producitur per a6lum voluntacis , vel 
charitacis producitur a duabus. 

Itera terti6 fic : produdlioncs FiUj & Spiricus 
fanfti iam pofitx in efft non habent diftindlio- 
nem in Ubertatc, quia in creatis aftus voUuitati j 
iam eUcitus eft quaedam quaUtas naturaUs in 
voluntate.ficut intelledio in intellc6tu:Sed dif- 
fecentia Ubcrtatis qu£C eft hic & ibi, cft in prin- 
cipiis iftorum adkuum : Eigo fi cftaUadiftindkio 
in hoc , quod Spiritus fan&us Ubcrc fpiratur & 
fiUus non Uberi , fed naturaUtcr , oportct hanc 
diffcrentiara eifc in per fc principio produccndi 
hic & ibi ; ergo non eft omnimodo idcm indi- 
ftinftum;nec valet ifta diftindio pcr rclationjs, 
quiavtrobique rclatio ellcntiaUtcr rcfpicit rcla- 
tionem oppofitam. 

Rationes, quibas probat quod diftinftio ra- 
tionis non poteft prxcedcre produdionem Ver- 
bi,non cogunt:quod enim dicit, quod qujccun- 
qucDcus intelUgit.inteUcftu diftindlo^inteUigit 
Vcrbo iam produfto, videturelTc falfum : quia 
Patcr omncm operationem , & fecundum om- 
ncm modum fibi poHibilcm habet a fc , vt eft 
prior origine Filio , & hoc i fe , tam obieftiui, 
qu^m clicitiuc ; ita quod ficut Filius non ell Pa- 
tri aU^quo modo principium cUcicndi aUqucm 
adlum Patris, ita ncc cft fibi ratio obiedHua ne- 
ceirario requifita ad aUqucm adtum cius : Patcr 
enim tam obicftum quam principiii elicitinum 
omnis operationis lux hibct in fc,& a fe. Ergo 
fipoflibilecft Patrem nollc diftinftciftas ratio- 
nes , fiue elTentjam fub iftis ; fic diftindlc nolfc 
neccflario fibi competit, prout eft prior origine 
Filio. 

Confirmatur iftud pet Auguftinum if.de Tri- 
nir.c»p.7. <iutlihet perfona fthi meminit,ftbi intel- 
ligit,fi>i diligit : & ficut infcrt,quod fi Fiiins in- 
tcnieeret Patri , tunc Pater eflct fapicns non de 
(c ipIo,Icd de FiUo:ita (equitur qu6d (i Patcr non 
habet in fe obiedum imeUed^ionis fuae.non ecit 



fapiens defc,Ied de Filio:quia elTe fapicntcm in- 
cUidit in le haberc obicdum lapieutia:. Itera cap* 
I j .Nouit omnta Deus paier in fe ipfo,nouit & in 
filio , infeipfo tanquam Je ipfum : crgo vt ciim 
prior origine fiUo nouit (e ipfum,ita vt fic prior 
nouit omnia in (e ipfo. 

Ad ratiouetn cius primam pro hacconcUifio- 
ne , quod Vcrbum cft cxprcflluum diftindlc co- 
,rum,qua:in voluncate & medcntiacontinentur. 
Kclpondctur quod Ucet hoc clfct verum,tamcn 
non (cquicur ibi, nuUam clfc intcllcdionem di- 
ftindam ance Verbumprodu(9:um, quianon fo- 
lum a Pacre in (c cft eifcncia , fcd etiam inteUi- 
gcntia,&a:qucdiftin£taomnino,ficut eft intclH- 
gcnria Vcrbi , quia cnim diftinias funt in Patre, 
idc6 fic diftindia: comunicantur FiUo.Match. 11. 
Omnia mihi traditafunt a Patre,Scc. 

Quod auccm adducit cx Auguftino qu^d 
Ferbum eft ars 'Patris. Rcfpondco , fic eft ais 
Patris, ficut eft fapientia Patris : quaUccr autcm 
intelUgendum fit, quod fit (apientia Patris.Au- 
guftin.cxponit lib.^.dcTrinit.cap.). Ita cticitur 
filius fapieniia patris,quomodo dicttur lumen Pa- 
tris ,ideft, quemadmodHm Itmen de lumine , & 
vtrMmque vnum iumenfit , & intelligitur fapien- 
tia de fapientia,& vtrumtjue vna fapientia : non 
ergo cft ars Pacris plcna rationum,quafi iUa: ra- 
tioncs dift)n(5tx fint in (blo Verbo , imo funt 
acquc diftinda: in inteUigcntra Patris, vt Patris. 
Scd ita compctunt FiUo per appropriationem 
propter hocquod ci. vi produ(flionts fua: cft no- 
titia dctcrminatiua corum.qua: habituaUtcrcon- 
tincntur in mcmoriapaterna: IntcUigcntia au- 
tcm Patris non habet rationcm fic produ£U , U- 
cetipfa vt improdu(fla habcat rationes omniiim 
produdlorum cognofccndorum. 

Ad aUam rationcm,quando accipit quod pri- 
mus adlus intclUgcndi in diuinis eft principium 
ptoduccndi Vcrbum , ifta eft falfadupUciccr; 
Piimo, quia nuUusadtus intcHigendi propric eft 
principium produccndi Vetbum. Sccundo.quia 
non primus. Probatio primi : quia aut intelUgit 
a(5lum inieUigendi eflc principium ^uo produ- 
cendi Vcrbum.vt ptincipium.id eft,a6lum prin- 
cipatiuum, fiue produ(Sl:iuum,fiue primo modo, 
fiue fccundo;{cd nuUo modo eft piincipiom cum 
omne intelligere fit ipfitis intcUigentiVfecun- 
diim Auguftinum ij.de Trinit.cap.y. dico in- 
tclUgcnciam.qua incclUgimus pioducere autcm 
Vcrbum, (eu haberc principium formale produ- 
cendi,nonconuciiit intclUgenciac, fed mcmoria*: 
ergo ncucro modo aliquis ailus iniclUgcndi cft 
principium. Hoc ampUus parebit infcrius , vbi 
dcclarabitur qu6d dicere non cft aliquod intelli- 
gere.ncc aiam intcIIed1ioaliqn,i eft formalis ra- 
tio cxprimendi Vcibum. Sccundum patct cx di- 
ftis: quia adlumproducendi Verbum pr.Tcedit 
originc intelle(flio diftincfta Patris , vt Pacris. 

Ciim arguit qtvJd naturalitcr producitnr pcr 
a(flum incelledus : crgo primoatfVu intelligen- 
di:non fequitur,quia quorumcunquc*adtuiim in- 
tel!c(fbus eft principium, omnium eorii cft prin- 
cipium per modum naturae.Vcl poteft dici,qu6d 
U'cct ifte fit primus a(3:us intclligcndi produ(£l:i- 
uus , non ramen primus aiflus intelligendi , fed 
piior eft aftus intclligendi,vt eft in Patre. 

Contra refponfioncm ad fccundam rationcm, 
cum dicitur hic quod ijuidquid importatur pcr- 
fc(5tionis pcr ifta , cft in Deo abiquc omni com- 
paratione ad extti : Qua:ro an illud quod im- 

poitatui 



Auguft. 



Sirffondttur 
rationibtts 
Ofpofttis, nu. 
it. 
Adfrimnm. 



Matth. 

S^Htmod» Fi. 
lius eji nrs 
C^ fapitntia 
Ptttrts. 
Auguft. 



30. 
Ad fecundX 
r»ttonem. 

Primus «- 
nf«r 1»/»^» 
gendi non ejl 
prineiflum 
frodiicendi 
Verlium. 



Aucufl. 



InttlleHin 
Tiitrisfrt.ce- 
dit pradu- 
liiontm Ver- 
bi. 



Reiponjio itd 
fecuniinm 
raiitmm nu, 
11. imftt' 
gntttui- 



lO 



Prologi 



■volunfi^ >.o>i 
■vi< uxUier 
P'd for,n»li. 
tcrin D'A.rit- 
UtnHntiir. 



ApJ^elm. 



Aaguft. 



Auiccn. 



Confirmiftur, 



hnfugnniur 

frcundo. 
S^entiit non 
facit vnitTn 
ptr fe cunt ri^ 
fpecfu riitio- 



rcrtio. 



53- 

Reffffaditad 
raticnts prff 
illa fintentiA 
odduliiu,kri; 
17. 



poifatur fotmaiitet fccundum rationcm intelle- 
(5tus,& illud quod foimaliter importatur pcrra- 
tior.em volunratis fint in Deo fine tali compara- 
tionc; Si non.ergo intcllcdus fccimdiim ratio-. 
iicm fuanj fotmalcm non cll pcrfedlio limplici- 
rcr.ncc voluntas , ncc aliquid eorumi & fcquitur 
quotl non (Itnifi vnica perfedio fimpliciterjfo- 
1:1 fciiii ct cllcntiadiuinii.l^robatur conlcquentia, 
quia fimpliciccr pcrfedum non cil tale formali- 
icr,(cd taiuum virtualitcr : crs^o viitiialiicr ipfum 
ftd: hmpliciter quodlibet,quod meliusefl ipfum 
quam non ip(um:crgo fimplicicer mclius efl ellc 
non inctlligentcm formaliccr , quam intcUigcn- 
t.eai. Scquitur igitur quod clic inccUigcntein 
formalicer non fic perfcdiiofimpiicitcr j&: fic cf- 
fec dealiis.Conicquens cft f;ill'um,&: contta An- 
felmum in Aiono, cap. i { . vbi ponic regulam Jc 
his> qux concedenda func propric de lJeo;quod 
ijcuc rcmoucndum cft ab ipfo quidquid non eft 
melius ipfum quarn non iplTim , ciufmodi funt 
plura talia fccundum cum & Auguftinum i$. de 
Trin,cap.4. Vincntia ron viuentibnti^c pnfe- 
rcntia iniiicitmti* , ac per h<ec , tjtioniain in rehm 
creatis creatoretn fine duhuAtione prdpo/iirniis, 
oportei eum ftunme viuere & intelligere , & tjfe 
tpfHmvotenttJJlmurn,tufttjfrinum , Sic. Si iuucm 
CGnceaitur quod intellcdlus fccundum firam ra- 
i;onem formalem eft in Deo abfquc compara' 
tione ad cxcra i & voluntas fecundum fuam ra- 
rioncin forraalpni , ciim intcIledWs fit tantum 
formaliter intclleiaus ; & volunras, voluncas, Ci- 
cuc fccundum Auicennam j. Metaphyf. cap. i. 
humanitai eji tantum humanitoi , lequitut tunc 
qiiujjjibfc[ue comparationc ad cxtra cft aliqua 
diftindiio eoruin. 

Ec confirmatur iftud, quia licet aliqua virrua- 
iJtercontenta in aliquo non diftingnantur, quia 
poccntia aon diftinguit : camen fi finc in eo for- 
nr.i\hcr ^ :xi^a!ilixe\:,cum ailiu fep.iret cj- dijiin- 
guat, j. Metaphyfhabebunt aliquam diftindio- 
t)cm,qu6d fi aiiam vlteriorem habe.mc cx colla- 
tione intellcclus i<dcxtia,de illaron curo; fufti- 
citquodnonfit omnino indiftindia re $c racio- 
ncabfquccompaiacione ad extra. 

Item, illa comparatio ad extra,quoe cft rclatio 
rationis, non facic pcr le vnum concepcum cum 
ipfa efTencia diuina ; quia ctiam relacio rcalis.de 
qua magis viderecur,non facit per feconccptum 
ynum cum fundamenco : crgo Ci totum iftud ef- 
fentia fub reJacione rationis dicit per fc fcibile 
de Deo , non cric per fe fcibile nifi ratione altc- 
riiis p.artis , non r.itionc cflentix , qnia omnino 
idcm concepcus non fciturpcrfe de fc ipfo:ergo 
tantum fcictur dc Deo ratione rciationis racio- 
uis:(cd illa non cft pcrfedio flmplicitcr,quiailla 
cft fimul natura cum ccrmino : ergo nulla pcr- 
fedio limpliciter eft fcibilis de Dcu. 

Icem tcrtioicomparare ad cxrra conuenit in- 
tcUcdui , vc ert intelledlus formaliccr, & non vt 
eft indiftinftus rc & ruuone ab ipla cflencia, 
qujatunc cflentia compararct ad excr^:ergo im- 
podibilc eft per adliim comparandi habeic for- 
pialem racionem intelledlus vtintellcd>us. Con- 
iequentiapatcr,quia racio formalis pocentiae non 
habctur pcr adtum cius, fcd magis c conuerfo. 

Ad raciones,quas adducunt pro fc,RcfponJeo, 
qaod nonconcIuJunt. Adprimum, cum dicic 
improbando racionem dacam,vbi eft tota vis ic- 
fponfionis, quod comparata per incellcdlum, vt 
diftinfta^ n5 fupponuntur diftinciionem hahcre: 



hxc piopofitio cft falfa. Probatio : Poflibilc cfl 
intcUcdlum per aliqiiem adlum coraparare ali- 
quid ad aliud prim6 ; intcUigo fic, qttod nec illa 
prius lunt comparata cx nacura rei,nec per aduin 
priorcm incellcd\us,(Sc primum patet, quia alio- 
quinnulla po(rcntcompaiari,nili habcncia com- 
parationcm rcalem:& fecundum patcc:quia alio- 
c]uin antc oumcm adtum intcllcdlns comparan- 
di pra:cedcrcc alius , & ficin infinitum , lic ancc 
ilhim prim.im comparationcm ndn fupponicm 
in coiiiparatis rclatio rationis,quia tuiic ifla iion 
cflct piima comparatio eoriim fccundum rela- 
tjoncm rationis , ifta autcm eft comparacio co- 
rum fcciindum ali.un rclationcm raiionjs, &c 
per confequcns vt nuuuo leicrefpicicntium, f"e- 
cuiidum illam rclationem rationis : crgo alia 
comparatio aliquorum vt mutuo fe rcfpicien- 
tium (ccundum habitudincm raiionis, non pra:- 
fupponic in comparacis aliquam relationtm ra- 
tionis , & per confcquens ncc difrerentiam ra- 
tionistquia omnisdiifetentia rationis piopric lo- 
quendo eft fccundum relationcs rationio : intcl- 
lcdlus cnim non potcf]: caufare in rcbus diffc- 
rentias fecundum abfoluta,fed tantum fecundum 
relacioncs , quas caulat in obicdlo per adlmii 
confidcrandi. 

Probacionem fuam derelatis realitcr duco ad 
oppofitum fic. Rehuioncs rcales oppofita* , vel 
rclatiuii vt rclaciua , non prius habent ditfcren- 
tiam realem , quam comparcncur vt mucuo (&Ce 
refpicientia rcaliter :quia ipfacomparatio rcalis 
eorum eft diftcrcncia realis eorum:crgo a fimili, 
rcl itioncs rationis oppofirn: vcl rclatiua,vcrcla- 
tiiia , non prius h.abenc diffcrenciam rationis, 
quam conferantur mucuo fecimdum rationem. 
Patec ergo quod non valcc eius probacio de rc- 
bus abfolutis , quia res abfolucx non includunt 
dc fe refpcdtiun,& idco polliinthabcre differen- 
ciam prioicm comparacione ipforum ; fcd aliqua 
ciuia r.irionis, fortc omnia, includuntrcfpedlum 
rationis ; & idco differjntia eorum prima, vc fic 
cft comparacio eorum fecundimirationcm. 

Ec prirna illa propofitio de rcbus abfohuis, 
viiiucrniliccraccepta,ift falfa:quia hccc in multis 
diftindlio ablbluta ptieccdat rclationem rcalem, 
non (amcn in omnibus : quia non in perfonis,fc- 
cundum ipfl!m,& fccundum alioscommuniter: 
quia ibi prin\^ dificrcntia eft fecundum relatio- 
nes reales ; fcd fi hoc cft polTibilc , quod dific- 
rcntia aliqua rclatiuorum fit prima per relaciones 
rcales , ablqnc nmni diflindtionc priorc , mulio 
magis eftpoftibilein relatis fccundiim rationcm: 
quorum omnis diiferencia eft fccundiim rclacio- 
nem. 

Irem,fi maior ifhi, qu.i: iam improbata cft, ef- 
fet vera , adhuc non fcquitur conclufio ; quia fi 
comparatio cfret adlus reflcxus fiiper rclationcsi 
rationis priiis caufacas in obicdto , poilent illa; 
relationcs eflc in cflentia per adtum alium ratio- 
nis priorem,& tunc non fcquiturquod cflcnc in 
eflcnciapcr naturam rei.Quodcciam addit,qu6d 
illa fic cxiftcncia in intcUcdtu diuino moucrenc 
incclledlum diuinum .id comparandum fe , fal- 
fum eft, quia nec lelationes icales , qu;c funt in 
efTcntia cx niuura rei moiient intcUcdtum diui- 
num ad cognofcendum fc,fcd folacffentiadiuina 
mouec inrclledtum diuinum ad cpxcunque co- 
gnofcenda. 

Ad fecund.im rationcm , qux comnuinis eft, 
quacro : Aut alia cft diilindtio utionis in eadem 

rc.cui 



Comf Br»tx 
ptr intllUtlU 
vt dijlinSfi 
prifuppftnurt. 
tur dijltncln 
ante compit- 
rationem. 



SoUm diiUii- 
itionetn ya- 
titnis po>«[l 
instUfclus 
c.iufare iH r», 
bus. 

Vrohf.icmm 
prirrii rntio- 
iits durit a.i 
cppoftum. 
Relatitia vt 
tuHan.ndif 
ferunt ante 
cempttrati}- 
netn. 



Ahfoltitn dif- 
ferimt ante 
tomparatio- 
nem. 



S'c,n omtiii 

d'Jlinaio.zL'- 
foiuta pncc 
liie rii.iUra 
rd.itioncpj, 



Solti effenti» 
diutna mo- 
Hct intelleiiii 
liiuintn/i. 



S5' 

$oluit'*r f'- 
cunda rMio 
pofitan.i 9. 



Qu^ftio L 



II 



3^. 

t.it-m fffi' 
iain n.io. 
Ad e.xtmfla 
ptfita ibi' 
de>n. 
mA frimum. 

Ofienditfri- 
mt4f» €Xtm- 
f!um certclu- 
dtrc preft. 



CmHi^dif- 

ferenti.t d'f- 
feruntfluf- 
guam ratio- 
titfiricia. 



^7- 

Aii ecundii 
exemflum, 
Verum ifi fui 
tnmifeflAti- 
uum : bonum 
vero allictti- 
Uttm. 

Jntellellus^ 
vclunttu fal- 
tem in Bto 
/um idem 
re»ltter. 



Ai ttrttum 
txemflnm. 



rCjCulnon correfpondet diftinftio realis fn aliis: 
autnon ? Si non:crgo maior ifta ablblutcinfcrt 
iftam.:qu6d omnis difFercntia rationis fumiiur 
pcr comparationem ad diilinda re , & tunc pa- 
tet quodin maiorc petitur conclutio, & cftne- 
gand3,a ncgantc concIulionem.Si fic.ergopotcft 
concipi fub diftindla ratione abique omni com- 
paratione adplura. 

Item , ad hoc quod obicdum concipiatur fuh 
alia ratione qinc non dicit refpe^um ad aliud, 
non oportctobicilum ipfum comparari ad alJud: 
fcd non omnis relatio rationis dicit rcfpciftum 
obiccli ad extra , quia tunc non polTct clTc di- 
ftindiorationis , nifi intcr diftinda rcalirer , & 
pcr confcqucns relatio identitatis non cffct rcla- 
t jo rationisiergc&c.Maior patet,quod obiedom 
cum intelleftu fufficit ad omnem conccptnm 
qui non eft comparatiuus eius ad aliquid extra ; 
crgo illa ratio euidentiam habet dc intellcdn 
noilro qui non concipit diftindas rationcs in 
Dco , nifi ex diftindis rebus in crcatis : fcd non 
de illo intclleftujqui poteft intclligereobiedum 
in fc , & cx plenitudine virtutis eius cognofccrc 
rationes cio), circa ipfum, 

Ad auftoriratcm Auerrois poteft dici quod 
loquitur de intclledu noftro refpeftu pcrfedlio- 
num,quas ex creaturis cognoiciraus de Deo. 

Ad cxempla,'quac adducunt pro fc. Ad illud 
dc genere & diffcrcntia , vbi natura /pccici cft 
/implcx , &:c. illud iimiliter manifeftc concludit 
oppoiitum , fi cnim aliquis eftet intelledus qui 
cognofccrct quidiratem ipccici non ex poftcrio- 
ribus , ille intcllcdlus cognofceret rationcm ge- 
ncris & differeutia: , qus pertinct ad quiditatem 
fpeciei,abfqiie omni comparatione ad aliquapo- 
ftcriora,qiia; fecundum ordinem conueniunt tali 
n3tura?:nam talis mtcIlcfSus nondependct apo- 
ftcrioribus in cognofccndopriora:licctergo in- 
tclltdus nofter cx quibufclam adtibus ordinate 
conuenientibus ipfi fpecici , concipiat rationem 
gcneris & difFcrentiae , tamen prior,& ptimadi- 
ftindio rationis jnter conceptum generis &dif- 
ferentia non eft per comparationcm ad illa po- 
fleriora , ficut ncc prima cognitio c^uoi qnid efi 
per comparationem ad atlualia. Iftud etiam 
cxempliim nimis extcndit differentiam rationis: 
quia ratio gencris & difFcrenti£c,iicct non diftin- 
guatur in re in natura fimplici,tamcn non diftin- 
guitur piscisc ratione, hoc eft, relarionibus ra- 
tionis , quibus comparantur ad inuicem ; qux 
proprie dicitur differentiarationis. 

Ad aliud exemplum dc vero & bono , fecun- 
dum primam acceptionem cius , 'vt^um dicit ra- 
tioncm nianifcftatiuam fiii ad intcllcdum.^cw»»» 
autem dicit rationem allecaiulln affcdus ad feip- 
fum.Ifta: ergo rationes', fidiftinguerentur primo 
pcrcoraparationcmadextra.diftinguerentnrpri- 
mo pcrrcfpe<9:um ad intelleftum & voluntatem, 
quiaillaprim.6 rcfpiciunt:fed fecundum multos 
nufqoam eft differcntia realis intcUedus & vo- 
luntatis ; aut falrem fi in creaturjs eft , in Dco 
non efl , & ibi elfent ift« rationcs obiediux : 
quod f\ intellccliis & voluntas diftinguantur,ta- 
men iftjcrationes funtpriorcs naturalitcr ratio- 
nibus intellcdlus & voluntatis, & intelledtui,qui 
non accipit cognitionem i pofterioribus , cftcnt 
ilta; rationes prius nota:. 

Ad tcrtium excmplum de idcis , patct quod 
non cftad propofitum:quia nec ratio vniusidex 
potcft intcUigi finc rcfp c^au ad cxtra. Quod igi- 



tur rationes diftindJarum idcanim non poflent 
accipi finc refpedtu ad extra, non eft propter di- 
ftindtionem rationum , fed quia quxlibet ratio 
dicit refpedum ad extra, pcr oppofitiim hic, vbi 
nulla vna ratio dicit refpedum ad extr^. Ideo 
non poteft diftindio illorum habcti (inetali 
refpedu. 

Quantum crgo ad iftum articulum conccdo 
qnod abfquc omni comparatione cflcntia: diui- 
na: ad cxtra potcft in Dcohaberi , non tantum 
conccptos quiditaiiuus fiuc cflenti^x fub rationc 
cftcntii, vciiim ctiam alij , quafi denotninatioi, 
non tantum perfbrialium & notionaliurn , (ed 
ctiam perfcclionum fimpliciter, quarum concc- 
ptus vt fint diftindli non rcqairitur intelleftum 
sliquid compararcadextr<i , imo conceptus in- 
cludcns rcfpedum ad extri non cft pet fc con- 
ceptus perfeftionis fimpliciter, 

ARTICVLVS QVARTVS. 

c^aliter Dem efi chieBum Theologi/t ^ 
an inter rationis , quihtti DtM 
fotejl concipi fit aliquis 
ordo ? 

QVantum ad quartum articulum principa- 
lem dicitur qu6d fcicntia habcns Deum 
pro primo obiefto, eft fcientia fpccialis , & per 
confcquens habi bit fubiedtum fpeciale fub ratio- 
ne fpcciali : harc autcm ratio ponitur ifta , vt eft 
principium noftra: rcp3r3tionis,& confummatio 
noftraeglorificationis Pro hac opinionc ponitur 
ratio talis^fubilla rationceft aliquid fubie^um in 
fcicntia, fub qua continet omncs veritates, & ad 
quod omnia reducunrur : hxc ratio przdidba eft 
huiufmodi:er^o, &c. 

Cum hac opinione concordat illa , quae dicit 
quod Deus fub lationc boni cft primum fubic- 
ftum in fcientiajquod ficprobatur:ratio boni eft 
ratio nobiliflima , quia ratio boni eft ratio fi- 
nis : rado autem finis eft rationobiliflimajquia 
fecundum Auicennam 6. Metaphyf cap. vltimo. 
5» defingults caufit ejfet fcientia, illa de caufafi- 
nali effet principaltor. Multis aliis modis polTcnt 
afTignari rationes , fub quibus poneietur Deus 
primum fubicftum. 

SCHOLIVM V. 

Deum abfoluie in fe fub ratione effentit , eT 
non fub aliqua confideratione fpecialt reparatoris 
& glorificatoris cfje fiihieliuTn nofi> s. TheoUgia do- 
cet hic,& largius w prologo fcripttQxonienfs.^.j. 
& collat.ic). 'Deinde Urge & doiie e.vpUca: erdt- 
remconcepttbilem inter ejfentiam,& pndicata ef- 
fenttalia,attrihnta,modos.int rinfecos,&Ji qutc alia 
confiderar.tur in diuinis. 

COntra tamen omncs iftas opiniones duplcx 
cft via. Vna.probando ift.im affirmatiuam, 
quod Dcus fub ratione diuinitatis cft primum 
iubicdlum huius fcic ntijE : alia probando iftam 
negitiuam , quod non fub aliis rationibus, qux 
aflignantur, 

Primuro probatur rripliciter,prim6 fic:fub il- 
la rationc eftDcus primnm fubicclum fcientix 
prima;, fub quaprimo continet vinualiter veri- 

tatcs 



§ltt»re iJe/t 
ncn ftftt in- 
ttUigt nijiiu 
»rdintadtX' 
tra. 

T>ius ttnf' 
derari, fftiji 
tiiutrfaf ra- 
tionet infti' 

ffo ahfyme 
rifftiiti ad 
txtra. 



Suh qu* nfk 
tiontVtui tft 
fubiiHum 
Theilejit,t 



Auicen. 



Ve.tm fub 
raiione Vtei- 
tmiieffe fttb- 
tetlum fri. 
mum Thto- 
logit. 

PrebaitO fr!- 
ma. 



dinem hnhi- 
mtnta,Ui^uifi 
tjff»t 4iHin- 
iia retiUttr, 
taiemhithent 
Ji jhtt dijltn- 
eh* fonnxii- 
V,' 



40. 

Secnndii frt- 
}f»tt». 
Ariftor. 

Cogrtiiio ef- 
fentii, efl 
frior cogni- 
titne citero- 
rutn, 

Tertl» froh.i- 
iio. 

Deuifub e»- 
dem ratiene 
efi ohirtlutn 
intelleiiui 
ful irprimt 
fcientii p"ffl- 
kdisdeiff». 



Patnafc. 



41. 
Deum fuh 

nulla ali» 
ratiene effe 
ohieciumfri- 
mum Theo- 
logiA froha- 
tur frimo. 
F.atio fubie- 
cii frimi ex- 
cedit tmnes 
alias ratio- 
nes cenfide- 
rabtlet in 
fcienti». 



41. 

Fr:bx:urfe- 
cundo 

Nihitfub ra- 
tiene contra- 
eia effe foffi 
\rimum fub- 



u 



jtatcs Tcibilcs dc Dco : hiiiufmodi cft latio efleii- 
tia: diuiiiiae, cigo &c. Maior patet ex didis in fc- 
candoarticulo. Minor probatnnqualis oido rca- 
lis cflet inteiMliqua fi clU-iu difti;i«Sta lealitcnca.- 
lis efl: ocdo jilorum fecudam lacionem, vbi funt 
dillindta fccunduui ratjonem : vcl nili efle rcalc 
toHatur prascise propcer clfe d-iminiuum piioris, 
vt i\ illud quod efl prius habct cfle ffcunduni 
rationcni ; Si;: autcm non cft in propolito , cjuia 
ellencia diuinanon h.ibet diminutum. llla pto- 
batur , qiiia otdo dilHndorum fccundum r.uio- 
ncm non coucluderccnifl exordinc qui natui ef- 
fet competcre illis fecundum retn , fi cflcnt di- 
ilinda rcalicer. Nunc autem fi intrin(cca Dco 
cflent difl:iudU realitcr ab eflcntia diuin.i,omni- 
110 primum elfeceflcncia fuh raiionc cflcncix,& 
feUqua cllcm pofl:eriora & quafi pafHoncs 6i ac- 
cidencja ipfius eflcnti^. Si ergo cft illadiltindio 
rationis.omnino pcimum eric ibi cirentia fub ra- 
tionc circncix. 

Secundo fic : Cognitio e^Hid ejl , eft omniuo 
prima ex 7. Metaphyf. te.x.i^. & ficut abfolutc 
cpgnitig (juidefi , cfl: prior cognitione alioruni; 
ita in eodem cognitio^W eji eiufdem efl cogni- 
tio eius prima, & omnino pcrfcaiflTlma^crgo illa 
maximc veritatis contcntiua omnium cognofci- 
bihum dcillo cuiuscft.Confequcntiapatet.quia 
contincrc vircualiter obieda cognofcibiHa com- 
peric perfedUflRme cognofcibih'. 

Tcrcio fic : fub cadem racione Dcus efl: pri- 
imim obieduni intclledus fui,& primx fcienti^ 
pofllibih's habcri de ipfo , eft autcm primum ob- 
ieflum intcUeftus fui fub racionc cflentia:: crgo, 
&c. Maior probatur, qui^ cfl: primum obieftum 
intcllcdus fui fub eadem rationc , fub qua con- 
tinct cognitioncm omnium cognofcibihum de 
ipfo , nam mouet intelledum fuum ad rationem 
omnium cognofcibihum in illa fcientia:Subilla 
autcm r.itione,per quam continecomnia,cft pri- 
inum obic£iuni primac fcicntiae de ipfo. Minor 
quamuis poflct ptobari per hoc,qu6d inccllcdus 
diuinus intuitiuccognofcit,& pct coiequens fub 
ratione illa.qua: cft in re ex natura rei,tamen fup- 
ponatur vfque ad tradlatum de fcicntia Dei infe- 
tmsy<itfi.i^.& 56. Minor etiam probatur autho- 
ritate Damafceni , Ub. i . orthod. cap, j. £fe eft 
propriiffimum nomen Dei , c[uia dicit pelagus tnfi- 
»tta fubfiantix. 

Ad ncgatiuam iftam contra rationcs ahas,qux 
aflignantut, arguitur triphcitcr.Primo fic:Ratio 
fub qua aliquid eftobicftum primum,cxcedic in 
perfcftione cognofcibihtatis omniacognofcibi- 
lia in illa fcientia:ratio autcm glorificationis, vel 
boni cuiufcunquc t^Us, non eft huiufmodi,crgo 
&c. Maior patCt , quia ficur primum fijbiedtum 
habcc cotinete omriia,qu£e contincnturinfcicn- 
tia,ira ratioprimi fubicdHdebct clTeprima ratio 
continendi , & per con(equens perfe(9:ior in co- 
gnofcibihtace. IVlinor probatur, quia relatio ra- 
tioin's non poteftefle perfedior in cognofcibili- 
tate quocunque ente rcah', quia tiec in cntitate. 
Pfobatur ctiam de bono & ahis rationibus.quia 
quaecunque iftatum eft ratio cognofcibihs , aha 
cft perfeAior,puta eircntiz vt eflentia. 

Sccundo fic : Nihil fub ratione contrada po- 
teft cire primum fubicdlum primac fcicntix pof- 
fibihs haberi deipfo. Omncs ifta; rationes quae 
aflignantur , funt rationes contrahentcs ipfun:\; 
ergo, &c. Maior probatur, quia exprimo Meta- 
fhyf.cAp,i. Omni fciciuia coiifidcrantc aUquid 



Prologi 



fub ratione contra£l:a , eft ah'a prior confiderans 
illud fub ratione ablo'uta ccrcior quam fit ilia: 
quia vt dicitur ibijijw* tft ex pauctonbus certior 
eft ea, ^««.'t/? ex addtttone, vt Arithm.ctica Gcor 
n;ecria 

Tcrtio fic : Nihil poteft eflc ptimum fubie- 
diijm primae fcienciasdc ipfofub aliqua racionc, 
qu;i; non facit vnum pcr fe cum ipfo:huiufmodi 
func oiTjnes racioiies qux a(Iignantur:igicur,&c. 
Miiior patcc , quia quxiibct talis racio , fi tllet 
realjtcr difliiicla , clJet realicer accidcns illi cui 
affignatur illa tatio. Probo maiorem:aur illa ra- 
tio contingentcrincft ipfi fubiefto,.aut nccefla- 
rio. Si concingentcr , crgo non eft ratio aliquid 
icicndi de fubiedo, quia ipfa non eft neccirario 
cognita de fubiedlo. Si nccelfatio , ergo ip(a clt 
cognofcibihs , fcilicet de fubiefto pcr rarioncm 
fubicfti : & ita non eft prima ratio virtuali- 
tcr cognofccndi omnia alia dc fubicdo , nec 
per confequcns prima ratio fubic(5li in fcien- 
cia. 

Quancijm ad iftum articulum dico , quod cft 
ordo incci rationcs , fub quibus Dcus eft conce- 
ptibihs, ita quod ratio cflcntia: cft omnino pri- 
ma , & aliac func priorcs aur pofteriores fccun- 
dum quod huic rationi propinquiores,vcl ab ip- 
fa rernotiorcs.Qualitcr autcm ifte ordo propin- 
quiratis fic poflibilis, patet cx ptima ratione po- 
nta conttaiftam opinionem: Quacunque cnim 
ordincm rcalcm habcrent aliqua diftinda tcali- 
tcr , fimilem ordincm fccundum rationcm ha- 
bcnt , vbi cfllent diftindla ratione , nifi ejfe rcale 
tollatur ptajcise propter diminutum effe prioris. 
Nunc autcm Ci rcaliter cflcnt dift:inda pcrlbna- 
lia ab eflentialibus, & efl^encialia intcr fc, habe- 
rent ordincm in confequendo ipfam cfllentiam: 
crgo (] funt diftinda ratione,habent talcm ordi- 
ncm fecundum rationem. Minor probatur pri- 
mojcoparando cflcntialia, fiuc perfedioncs fim- 
plicitcr intcrfe : li cnim realitcr diftinguercntur 
natura immatcrialis perfeda, & intcUedus per- 
feftus, & illud per quod intcllcdus habct obie- 
£bum proportionatum fibi pra:fens,& ipfcadlus 
intclligendi : & vlcra etiam cflet alius adus circa 
obieda fecundaria virtualiter contcnta in obie- 
do primariorcflct intcr ifta talis ordo rcahs,qu6d 
cflentia immateriahs peifefta cflTct prior rcalitet 
intcllcdu perfcdo : intclleftus perfcdus piior 
rcalicer illa ratione repiaEfcntantc obicdiun : & 
ratio ifta rcpra:fenrans prior cft a£lu intelligen-» 
di , & adus intelligendi obiedtum primariun-}, 
prior realitcr aftu intclligendi obic(3:um fccun- 
darium,& ifta c((ct propter ^«»«^:habcns naturam 
immaterialem pcrfc(3:am habct intcUedualita- 
tcin pcrfe(5lam : & proptcrhocf»«<iintellc(5tua- 
lc pcrfc(5lum poccft haberc rationem fibi com- 
pctcntcm, & ipfum obie(2:um pcrfc(3c rcprzfen- 
tantem, & poteft habere intelie(5lum , qui obic- 
6kam talc prxfens incelligit niii impediatur : & 
propter hoc tjitid intelledus intclligens obie- 
«flum primarium potcft intelligere ODiedum fc- 
cundarium virtualitcr contentum in primo : it^ 
quod ex quibufcunque duabus prppolitionibus 
pracdidHs poflct fieri demonftratio propter t]uid 
ad concludendum extrcraum dc extrcmo. Simi- 
liter pptcft argui de natpra & voluntate , & a- 
6i:u volendi obici^um primarium & fccunda- 
rium. 

Confimiliter etfam licct non fit ita mani- 
feftum, tamenvideturpofleargui (kquibufdan) 

aUis 



lecium frimt 
fnentit de fe 
pofsibilis. 
Ariltot. 



Probatur ter. 
tio. 



Nihil fotffi 
ejje frimam 
fubieHum 
fub ratione 
nonfaciente 
cumiffovnit 
ferf(j. 



4h 

Datur erd» 
interration^ 
quibus Deus 
eft coneefti- 
hilis. 



flualis fit 
trdo inttr 
frddtcata ef- 
femialia 
Dei. 



44. 



Q.usftio I. 



13 



aliis intrinlccis ipfi Deo:puta fi diftinguerentut 

rcaliter infinitas,fimplicitas,immutabifitas,actcr- 

nitas,ncceflltas cfiendijviderettu: infinitas inten- 

liiia oranindpfima, quia dicit modum edcntiac, 

(quoniam & in creaturis non fic Ce habet fini- 

tas,ficiual!<juapaflrioadditaeflentiae;reddicitin- 

trinfccqm gradam , vcl limitalionem naturac in 

feisliter cniminrrinrccanatur.-E humani efl fini- 

tAS , vel limitatio, quim fapientia : Imo videtur 

Ordo tnoJo- quod alitcr quaiii intclleftus vel voluntas : qiiia 

Titm in Dco. non cft intcUigibile aliquid haberc aliquam en- 

titatcra.quin (latim illa inttinfecc fit finita,velin- 

laHmtMrcm ^""^^hanc videtur fequi ordine reali firaplicitas, 

feqii-tHrfim- ^J'-"^ infiiiitum cft incomponibile altcri ; quia 

fMtas. qnocunque componibili cum altero potcft c(Ie 

aliquid maius,piita totum componibile:fimiliter 

etiam incomponibile in fcquiailladuo compo- 

ncntia nec poflunt eflein fc finita , nec infinita: 

Sim»ltcit»- fimplicitatem vcr6 videtur fcqui immutabilitas: 

ttm fnjHitur quia immutabile non cft cura termino motiis 

tmmutabili- componibile.Ex hac vidctut fequi ncceflitas,fiue 

'**• 2rernitas,quia cxcludit omnes pofllibilitatcs. 

Confimiliter etiam potcft argui ex parte obie- 
«liorura , qu« re(piciunt intcUcdum & volunta- 
tcm, quia enim Deus eft ens immarerialc perfe- 
ftum , ideo nyus cft eire obiedum inrellciflus 
proportionati,& vltcrius moucre ipfiim ad adum 
circa ipfiim : & vlterius quia ad aftam circa 
ipfum , idc6 mouebit ad adtum circa obiedlum 
fecundario:quod virtualiter continer:ir in primo. 
Onlo effi»' Secund6,poceftdcclarari propofitum dcordi- 
tialium e^ nepcifcdtionumfimplicitcradaikusnotionales, 
notwMlmm. ^ proprietarcspcrfonales.SicnitTi ifta diffcirent 
rcaliccr, memoria perfeda, quae fcilicet includit 
intellcdum& obicdliuTi , adusinrelligendi fibi 
prifcns, & adus exprimendi notitiam declarati- 
uam illius obiedi.qui cft dicere , & ipfa notitia 
^TOi.\aAa.,fercL&amdicendi, quac dicitur f^erhum 
effet ibi firaplicitec ordo realis, quia memoria in 
aftu pcrfciflo eflct ibi primum^^i/Cfre (ccnndum: 
Verbum tertium , & quia mcmoria eft pcrfcifta 
ideo didliua : & quia eft didiua , ide6 Veibum 
produiflum. Confimiliter ctiam de voluntate.& 
fpiratione, & termino fpirationis , comparando 
etiam terminos produ<^ionum. 
^. Ergo perfcdtioncs fimplicicer prjEcedi\nt a£lus 

notionales, & ipfi a^us terminos notionalium 
ad inuicem,quia adkus intelledus eft prior quam 
ai^us voluntatisjidcd di6tio cft prior fpiratione: 
&vltri;idc6 Verbo dido communicatur pcrge- 
nerationcm memoria fcecunda, qua; non praein- 
tclligitur habere Verbum adxquatum. Vlterius 
ctia produ(fia iftadiftindla fimplicitcrfuntidem, 
vel vnius natur£P,& hoc proptcr fimplicitatem & 
indiuifibilitaccm illius naturas, idco eft inter illa 
perfc(9;a idcntitas. Proptcr idem etiam, quia ha- 
oent eandc.m magnitudincm illius naturac , puta 
infinitatem,ide6 cft intcr illa pcrfefta a:qualitas: 
quia etiam habent proprietates illius naturoc eaf- 
dera, ideo intcr illa cft pcrfedla fimilitudo. 

Eft ctiam ordo notionalium ad relationes com- 

muncs , &.proptcr priora , tanqiwm per caufas 

fropter ^hm polTent (ciri pofterioraiergo videtur 

^— cfle huiufmodi ordo (ecundum rationcm. 

A ttjttriori If^m, hic Iccundo atguitur fic:In deraonftra- 

friusdemon- tionibus ^uia, & prapter quid de eodem videtur 

tlr»nturpro- eflc ordo conirarius; nam in dcmonftratione, 

fin^woratf. ^«i^^pn^s concluduntur,quac fiint propinquiora 

ti "propin- ^ffc6kui,a quo arguitur ; illa autera videntur eflc 

^Hior» cau- rcmotiora 4 cauui pcr fe. E conuerib autcm in 

J*' dcmonftratione fimpliciter,& propter ^»j<^,prius 

Scot. Ofer. Tom. XI. 



concluduntur illa qua: funt ptopinquiora ipfi 

caun'c,& vltimo concluduntur de effedtu remotoj 

ergo fi aliqua conucniunt alicui caufa: , quse fta- 

tim pofl[int concludi ex cfFcdibus , & alia qux 

non pofllntjifta non videntur eundem otdinem, 

ncc xquc imraediatum habcre ad talera cauiam, 

nuuc autero mulca pofliint concludi dc fubftan- 

tiis f*eparatis ex eorum cftedibus, ficut it. Me- Aii^^or- 

tAphyf.lc patebit in multis qusftionibus dc Dco: 

aliqua aurera non polfiint concludi ex cffcdi- 

bus, licut vcritatcs mcrc Theologicac : ergo hacc 

& illa (ccunJum ordinem mere infunt Dco. 

Et confirm.itur ifta ratio, quia non acquc im- 
mcdiat^ & abiquc ordinc infunt illaalicui fubic- 
do.quac iiOta funt de ipfb imperfc(2;c & confu- 
s^ concept6^& illa cjuac non polfunt cfle nota de 
ipfb,nifi cocepto eo fub propria rationc eflcntia:: 
Aliqua funt cognofcibitia de Dco cofusecognito 
vel conccpro,ficut potcft cocipi cx crcatis. Aliqua 
aure n6 poffunt de eo c!)gnofci,nifi diftindlc co- 
gnitofubi"acioiiehuiusclfenciaepropri^:ergo,&c. 

Conrra ifta viderur quod ift:a ratio (ccunda & 48. 
prima concludant duo oppofira , nara in priraa tieplut em- 
deduclum eft qu^d eirenrialia funt priora perlb- ""* ^'* rtf 
nalibus:ifta aurem fecunda ratio videtur conclu- '•*""• 
deic oppo(!rum;nam pcrdciTionftracioneni,^«/<«, 
non cognofcimus de Deo notionalia : cognofci- 
mus tame eflentiajia;efrcntialiaautem cogtiofci- 
mus Jcco c6fusc conccpto;pcrfonalia cnim non 
nifi diftindc concepto.iUud autc eft immcdiatius 
ellentia: , quod non poteft cognofci per demon- 
ftrationc ^i«/<,qiiam illudquod poteft. Similitct 
illiid videitir prius iii eo , quod primb compctit 
huiceflentiir.vc hic cft.qiiim illudquod copctit 
ei iecundiim aliquem conccptutn impctfc<ftum. 

Pro couclufione primae rationis videtur eflc, 
quoif pcrfcilio fimpliciter praccedit naturalitcr 
illud,quod non eft perfedio fimpliciterrproprie- 
tates illa: efTentiales funt pcrfedioncs umplici- . . 

ter. Vndc etiam qucclibet poteft eflc formaliccr jiuia^ non 
infinicajnotionalia aucem non funt pcrfcftiones /«»/ infimts, 
fimplicitcr , quia tunc quodlibet corum cfFct in formMittr. 
qualibct perfbna , nullum ctiam eorura potcft 
cfle fornialiter infinirum. 

Sccundb fic:Illud vidctur iramcdiatiias natu- 49. 
rac diuinac corapct,erc,qu6d conlcquitur eam fe- AitArrplie». 
cundum fe,& per confequcns vt cft in quolibet, 
& vt abftrahic a qualibet proprietate incommu- 
nicabili,quam illud quod conucnit ei praccisc in 
vno, vt coniungitur dctccrtjinate proprierari in- 
communicabili : pnmo modo fe habent peife- 
dliones fimplicicer : fccundo modo notiones , & 
proprietares peifonalcs. 

Pro conclufione (tc\xAx rationis vidctur iftud: 
fuppofica funt prius natura quam proprierates 
naturae.Vnde omnino immediatc natura vidctur 
(e habcie ad fuppofira,quorum eft qniditas,& ad 
quac l"c h.ibct quafi cilcntialiter:vidctur autem fc 
habeie ad proprietatcs tanquam ad quxda quafi 
alteiius genei is. Patet ctiam in cicatutis , quod 
prias in cifcntialibus prsfupponit fpecics indi- Rifolt(tt» 
uiduurri , quara propriam paffioncm indiuidni. qutfiionit. 

Ad quxftionem patet cx di(ais:illudenim fub ^*J*"* P" 
ratione eflentia: poceft euc primum obiettum .„^,\,^ ,^ 
alicuius (cientiac , cuius eflentia eft ratio prima tionem *ft 
virtualitet prim6 continendi veritates neceffa- obieHumpri. 
ri.is habentcs euidentiara ordinatara : Dcus cft ""^ ^*"* 
huiufmodi:crgo,&c.Maior patct ex dcclaratis in ^"' 
fecundo, & tercio aiticulo. Minor patetcx prae- , ,' * 
dn^is in tertio & quarco arciculo. »rgim,ptity. 

Ad primam rationem principalem concedo (j^^/,.' 
B maio 



PtMliari oe- 
eurritur irt' 
ftantit. 



51' 

Ad fecurt' 
dum. 



ki Auguft. 



jiiuruum. 



luaiorem , qiiae declaiMta eft in coroilaiio piimi 
arcicnli, & nego Minorem. 

Ad probacionem dico,qu6d illispliiribuscon- 
cepnbus poteft correfpondcrc vna res excra ani- 
inani,qux potcftinfc vircnalircr continerc talcs 
plmes concepcusiper confcqaens dc ipfa per in- 
tcllectum poduutadualicer cxplicari.Et cum di- 
citnr quod vna res liabcc vnumconccptum ad- 
^quacum: con.cedo,vnum conccpiuni qniditatir 
uuui,q;i.EcftciTentia,id eft,fccundum ferfed pra;- 
ter lioc poteft vircualiter coiuincie concepcus 
pluresquafi dcnominatiuosriicut & ipfacflientia 
de natura rci virtualiter continerct rnultas pro- 
prietaces li poilent diftingui rcaliccr ab ipfa:ergo, 
j&c.i ta poccft vircual i ccr c6t inerc conccptus quafi 
quidic.-iriuos,quipofnii:cab incelledudiftingui a 
conceptuquiditntiuo, &liocprjEcise:fi illicoce- 
ptus fiint tantum diftindi fecundiim rel.ationem 
iationis,rautu6 fe rcfpicicutes.ficuttaciumeftin 
articulo tercio:fortc camen pofiic poni circa ca- 
lcs aliquadiftindio maior illorum concepcuum, 
qu^m fecundum rel.ationes mutuas rationis, &c 
adhuc poflent virtualiter contineri in illa cllen- 
tia , & in intelledu virtualitcr explicari. Scd de 
hoc alias in quafftionc deattributis. 

Sidicaturquod tuncilliconceptuserunt fiifli- 
tij & vani. Rcfpondeo,non fequiturjquia corref- 
pondct eis vnum obiedum rc'aie,quod in omni- 
bus iilis continet(ir,lrcct fub alia,& alia r.atione, 
Nsc \\\x rationes funt van.e,quia continentur in 
illaeircnriadiuina fub ipfis:vel fi conceptusnon 
diftinguuntur pr3ccisc'per relationes rationis, 
tunc omnibus cis correfpondet vnum obicAum 
quafi matcriale : (cd fimul corrcfpondent diftin- 
6la obieda formaliaper fe terminantia ipfos: 
qua; camsn obiedla formalia virtualiter conti- 
ncntur in iJlo vno,quafi matetiali eflentia;:. 

Ad fecund.un rationem,eonccdomaiorem, & 
ncgo minorem , quia in quarto articulo oppofi- 
tum eius declaratur,vbioftenfum cft qualiteril- 
la,qux conueniunt eficnciic diuin.tjh.ibcnt ordi- 
ncm inter fe,& in conucnicndo ipfi efTcnciacnec 
eft minus fcicntia propttreju^d fiio modoexor- 
diue irtorum fccundum racioncm,quam cftec , Ci 
ellcnt diftinda realiter,& haberentordincmrea- 
lem:quia fcicntia proptcr qutd magis refpicit or- 
dinem cognofcibiliuni in cognofccnte-quain in 
ejfi e\i[kcmix extra. 

Ad an<n:oritatem Auguftini refpondco, quod 
habec vlreriiis ibi quod tres perfot<e. nnn funt ve- 
ritts 'juam vna : & ex hoc infert quod non fiint 
aliquid magi5,& hoc verum cftloqucdo dcma- 
ioritate rcTli & veritate rcali : tamen in duabus 
pctfouis poteft intcllcclus habere plurcs rationcs 
confidcrabilcs, quam in vn.i pctfona: quia pro- 
priet.asper(onaliseftformalitcrintclligibilis.Lo- 
quitur crgo de vcritace qu.x proportionatur en- 
titati reicxtra; non autcm qus compctit alicui 
fecundum cj/frationis, fiuc ininrelledu. 

Ad tertiamdico,qu6daliquid limitatum quale 
exprimitur pcrdcfinitionem,repugnat Deo, idco 
definitio noncft ipfiusjquianihil cftin ipfo limi- 
tans, vel dctcrminans ipfum affe, & hoc modo in- 
telligit Auiccnna ncgare qtiid a Deo : tamcn ge- 
ncraliterloquendo,proutquiditasconuertiturcu 
eflcntia.verillimc eft in Dco quiditas.ficutcfien- 
tia,ex Auguft.y.Trinit.c.f. ejfentia vcre &proprte 
dichnr.ha. vt folum Deii dicroportcat cficnti.am. 

Quunuisautcm dc fiibieclo fcicnti.rPhyfica: 
aliquotics prjecognofcatur quid efl primo modo, 
fcilicec exprcfTibile per dcfinirionemjdeDco t.-;- 



Prologi 




men hoc non cft fimplicitcr necelTarium^quia fi 
ens ponacur primum fubiedum, tamcn non ha- 
bct tale^««(^ifufficitenim,ficui.Tquc cft in pro- 
pofito quod eircntia fiibiedi de fc lit ratio co- 
gnofccndi omnia alia dc Deo, &c. 

QVi£STIO 11. 

Vtrhm 'veriiatcs per fe fahiles de Deo fub ra- 

tione Deitdtu pofmt fcirt ab intel- 

lcclit viiitoris ? 

fd>in().% l.p q.l.memb.i. Thom.i./t.^ i nrt.y.. ^ t.i. 
q.i.w.^. K.ichard.y.v. Pr»/»^«. Do6ioi q.^.Pntlcgi q.4. 
Uttralt, Durand.^.y.Prtf/og».. Smifiiig. rj.i. Troocmtnli. 

V o D ficvidetur.i.Cor. u. diftinguit 
Apoftolus donum fcientia: concra do- 
num fi4c'i,& alia don3,qux ibi enumc- 
rancur:fed qui habct donum fciencia; dc diuinis, 
vc diftinguicur concra donum fidci,(cit vcricatcs 
per fe fcibilcs dc Dco fub racionc Dcitacis j fed 
poffibile eft viatorcm habcte donum fcicnti.-c 
diftindumcontra fidem,igitur, &c. Minor pro- 
bacur per Auguftinum i^.Trimt. cap.t. vbi dicit 
Apoftolum .nppiopriatc locucum fuiire dcfcicn- 
tia,prouc dillinguitur contra fidcm. 

Item fccundo fic:Scientia cft habitus fimpli- 
citcr perfedlior quocunque alio habitu cogniti- 
uo,& loquor de fcientia communitcr, prout in- 
cludic fapienciam:igicur fi viacor non poceft ha- 
bcre fciciitiam de Dco fubrationc Dcitatis.habc- 
rct notitiam inferiorcm , & habitum imperfe- 
diorcm ipfa fcientia:fed hoc falfum c-ft, cum fit 
perfedio portionis fuperioris fccundum Augu- 
ftinum ii.7T/'/«.f.4.exquoc(l:circa diufna. 

Item tertio ac:Lumen naturale fuflicit ad ha- 
bendum fcientiam naturaliteracquifitam dcob- 
ieflo naturali.Ergo cum lume fupernaturale non 
fit impeifedius lumine naturali, inrellcftus via- 
toris in lumine fupernaturali poterit fcicntiam 
habere dcobiedo fiipernaturali •, quare,&c. 

Itcm quarto fic:Vbi eft notitiacumcertitudi- 
nc,ibi eft m.iiorratiofcientis, quiacertitudo pcr 
fe conuenit fcientix : igitur illa notitia , c[ux eft 
magis certa , Hiagis eft fcicntia ; fed nunqu.-im 
contingit aliqucm Thcologum dubitare de veri- 
tate a Deo rcuelata magis, quam dc alia veritatc 
apprchenfain lumine natnraIiicrgo,&c. 

Contra, z.ad Corinth. y. dum,fitmtu in corpore 
peregrinarnuy a demino , per fidetn enim amhula- 
mni^'$- non per fpem.G\o[fa : modoperfdem tan- 
tum illuminamur, non per fpem. 

Item per rationcm ImpofHbilc eft ex princi- 
piis opinatis fcqui conclufionem, nifi opinatanij 
igitur fimul impoffibile eftex principiis crcditis 
fcqui conclufionem, nifi tantiim crcditam ; quia 
ccrtitudo conclufionis noncxccditcertitudincm 
piincipiorum. 

Dicuntquidam,qu6d de Deo fubrationeDei- 
tatis fcientia a viatorc potcft,habcri,fubaIternata 
tamen fcicntiae Bcatorum : & ideo non oportet 
quod pripcipia eius hic fciatur,fed tantum quod 
credantur.SiippQnuntur enim manifcfta in fcicn- 
tia fubaiternate.Et pro hac opinione arguitur fic: 
fcientiafubalcernata inqiTanrijm fubaltcrn.ata eft 
fcicntiaifed in quantum cft fubalrernata fupponit 
fua principia tanquam fibi credita,& in fupcriori 
fcictiadeteiminata:igiturn5 cftcontrarationem 
fcicntia:,qu6dprincipiaeius fint tantumcrcdita. 

Item, 



I. 

^ro ftirle af. 

firmatina 

nrg.frimiim. 



Augurt, 



Seetmdum 



Tertinm. 



^Mrtum. 



Z. 

Fropartetl!- 
S»tm», 



Thom. i,p. 
cj.i.arc.t. 
S>uod Thtt' 
logi» fit 
fiienti» ful' 
altirnat» 
prcbaturfri- 
rno. 



QujEftio II 



15 



StcunJi. 



ConfirmM- 
tur. 

Anftoc. 

Aucrr. 



4. 

Kefutatur 
fenienti» D. 
Toomi, fri' 
mh. 

Thtohgi» 
nofira non 
fubalterna- 
tHrTheoloii* 
heatorum. 
De Dto n«n 
eft mfi vna 
/(ientia. 



Refutatur 

feciindo. 
Subitlternant 
f^ /uhnlter- 
natit non fe 
extendunt 
ad tqualia 
fchilia, 

Ariftoc. 
Commenca- 
»or. 

Thom. cic. 
att.7. 



Imfugnatur 
tertio. 



* laOzon. 
num.4. 



Item.Perrpedliuus in quantum talis.efl fcicti- 
tificus , (ed Perfpcdiuus inquantum Pcrfpedi- 
uus.non eft Gcomctrrijigitur potcft quis eire Pcr- 
fpccliuus, licct non fciat fua principia > ied tan- 
lum credat ea^ fcilicet ilia fupponendo. 

Item , hcec confirmatur audoritate Philofb- 
phi 6.Ethic. c.y vbi vult qa6d ad fcientiam ha- 
bcndam fufficit , quod principia fint ahqualiter 
nota:vbi etiamdicit Comcnratorq«6d/?n«c;/)»"<i 
fiitnt mbis notA per indnilione:\giiw non oportct 
ad icientiam habeJam quod piincipia perredius 
cognofcantur,quam conclufiones ; igitur,&c. 

SCHOLIVM I. 

Probat ctntrti D. Tvomam Tneologiam nojiram 
non fHb.dternari Theologit Beatorum Prtmh^qmct 
fcientia de Deo eff vnica tantitm ; Secwido^ cjuia 
Theologia Beatorum,& nojlra <tque lati patet , & 
ad itqualia extenditnr contra rationem fcientit 
fubalternantU & fubaliernatt. Te/tio , ^uta licet 
Th ologia nojtra ejfet de pauciortbM , non fujficeret 
ifia dijfereritia,vt fubalternuretHr Theolo^ia Bea- 
terum.AliMtresrationes tndicatfe adhtb :tffe tn 5. 
diji.i^. (juxinvtroque fcripto Oxonienfi & Pari- 
Jienfi habentur ,fed in ifloclariks, De hac eadern 
difficHltate agit in i.Operts Oxonien.q.^.Prologi, 
q.^.& ^.laterali. 

COntra.De Dco fub rationedcitatis non po- 
tc-ft e(!e fcientia ni fi vnica:igitur non habet 
aliquamfibi fubalternatam.Probatio anteccden- 
tis;qii2cunque vircualirer concincntur in aliqiio, 
primo perriuec ad illam fcienti.im, u'iaE colideiat 
fubiedlu illud fubilia ratione, qua virtuahtei illa 
continetjfcd omnia per fe cognofcibiiia de Deo 
continencur in ipfo virtualiter fu;» ratione Dei- 
tacis:cigo de Deo vt fic non potefl e(Ie nifi vnica 
fcientia.cum fcietia fit de ipio fub aUqua r,itionc 
prima, qua virtualitercontinct omniaper fc ici- 
bilia de ip(b:& i Jc6 nihil cft dicere.quod de Deo 
fub ratione deitatis poteft ellc fcicntia aliqua:& 
tamen qu6dThco!ogia,qiianoshabemusnonfic 
de Deo:na vnii fequitur ad ahud,cum dc Deo non 
poilitelTcnifi vnica fcicntia,vt iam probatumcft. 
Item fecundo fic : fcicntia rubahecnata & fiib- 
alternans non fc extendunt ad «qualia fcibilia, 
quia prmcipia fubaltcrnatas funt conclufiones in 
fubalternante.Dicitetiam Philoibphus i.Pofier. 
texi.69.& in .PhyfSc Commentator ibtd.com- 
ment. 18. quod rubiedtum fubaltcrnatjc fc habet 
pcradditionem ratione fcicntise fiibalcernantis. 
Sed fecundura Thomam, fubiedu in Theologia 
noftracftDeus, nonfub fpeciali ratione, fed fub 
rationedcifatis.ficauterneftfubiedluTheologia: 
BeatoriijigiturTheologia n«ftra cofidcrac pmnfa, 
quaevirtualiter contincnturin Deo,ficut fcienda 
beatorii,igitur ad aequaliaextenduntur,ergo,&c, 

Simititcr tcrtio fic, vrprius,fcientia (ubalter- 
nans & fubalternata non funt primo de eifdem 
conciufionibus ; quia conclufiones. in Jcientia 
fubaUernantc funt principiain fcientia fabjltBr.. 
nata : fedTheologia noftra cft de cifdcm piimo, 
de quibus ^ft fcicntia Beatorum : licct fortc non 
dc omnibuSiUis,fed hoc nonfacit quod ei fubal- 
tcrnetur, fi enim vnus fciat decc libros Thomic, 
& alius quinquc , non propter hoc fcientia fua 
fubalccrnatur fcienciac aherius: ergo,&c. 

Aiia tria argumenta fcci contra hanc opinio- 
ni6na,qu£ habes in tertio libro dift.i4. * 
Scot.Oper.Tom. XJ. 



Ad primam rationem oppofitam , dicendum 
qu6dfcienci2fubalccrnat£epo(Iunthaberealiqua 
principia , dc quibus habent euidenriani pcr ex- 
perientiam,ficut Alphazen in Per/peiiina,fiohzt 
perexperientiam, quod anguli incidentis& re- 
flexionis funt xquales,quamuis hocprobari pof- 
fitper Geomecriam j Vnde multa principia fimc 
fimpiicitcr noca Peifpediuo , dc quibiis tamen 
ncfcic propter ^uid Si finc autem alia priiicipia in 
fubaltcrnata , qua: non fiuic noca per ftnfum & 
expcrientiam, oportct quod fciat ea icduccre in 
aliaprincipiapri<)ta:iilaeigonocicia,qua:rantinn 
fupponit alia pi incipia , & non propter 6juid:nec ' 
pcr experientia cognofcic ifta,illa no eft lcicntia. 

Per hcjc p.nec aJ raciones. Ad piimam, qu6d 
lubaltcrnata in q antum lalis eft fcicntia ; non 
quia tantum creJit fiia pnncipia, led quia nouit 
illa perexpericntiam, vel quianouitea reduceic 
ad priora in fcicntia fuperiori 

Ad aliud.quo I quamuis pcrfpcdiua in quan 
tum pcrlpeil ua liint, coiifideiciitur in fciencia, 
hajc tarnen rola raiio non fuffi(.it;nifi cvfrnofczi 
Pcrf ^cdtiuus fua p' incipia ptaedido modo. 

Ad audoricaten'. Philofbph' dicendum qp6d 
dnplicfC' pi incipia polfunt ertc nota.Vno modo 
notiria confuln , vctiim termini confuse appre- 
henduntur,& hoc fiifficit ad noticiam principio- 
rum in fcientiis fpecialibus. Alio modo polfunt 
principia cngnofci nocitia diftinda, ctim defini- 
tiones terminorum diftindke cognofcuntur , & 
hoc conuenit per nociciam Metaphyficaf , diui- 
dendo & componedo:& ide6 habita nocicia Me- 
taphyfica: perfediuscognofcuncur principia cu- 
iiiflibet fciecia:,quam nata fint cognofci fincilla, 
& perconfequenshabitaMetaphyllca pcrfcdius 
habecurifta nocicia,quaminqualibetali,T Jcietia. 

Alia cft opinio, qu6d aviatorc poteft haberi 
fciejnia de veritaTibus per fe fcibilibus de Deo 
fub rationc Deitatis,'ion tamen in luminc fidci, 
ncc glorias.fed in quodam lumine medio. 

Adhoc aJducunt plures .iu:foiitatcs Auguft. 
fed vna eft praecipua m -de Trin.c.i.\hi dicit,qu6d 
huic fcientt(tefi trtbuendumilludtamumrnodo, i^uo 
fides hiluberrima gignii ur,nutritur,defenditur,ro- 
boratur , qua fcientta non pollent fiddes plurtmi, 
cjuamuis pollcant •pfafidsplurtm'.. Ai^ud emm efi, 
fcire luntHmrnodo qutd homo credere debeatpro- 
pter adipifcendam vitarn beatarn , cjtit. non nifi 
aterna efi:aliud eftfcire cjttcmadmodum hoc tpfum, 
&piisopit:'.ietur, & co',tra trnpios defefidatur. 

Itcm R,'ch'irdusf/f Trinit.itb.i.c^. dicit,non 
foliim pev fidem.feJ rationibus ncccllaris vcrr* 
tates de Deo in trinir,.te perfonarum, & vnitacs 
elfentiaz carum fe clTe oftcnfurum. 

Item , Anfclmus de Incarnatione cap.jj. duo 
opiifcula magnJ,Monologiiim & Profolo..'j< hoc 
feci,vt certa rattom,non aiitieritaJe,quit ad Datm 
perttnent .mantfeftarem ; talis c(t fcieinia. 

AdconiinTiationcm hnius opinionis arguo fic: 
Cuiufcumquenece(Tari) reimini naturaliter pof- 
funt a nobis apprehcndi,illud poteft a nobis fci- 
ri,&c.Patet hocinproiogo primi q.\. & in csliat. 

Item fecundo fic:illud poteft fciri a nobis e^fe 
po(Iibile,de quo polfunuis fcire, qu6d ad ipfum 
non fequicur impofIibile;igitur, &c. Scdde om- 
ni veritate fcibili de D o,po(fumus fcirc quod ad 
ipram no fequitur impoflibile, quarc&c.Proba- 
tio huius Minoris, quiaexquo huiufinodicom- 
plcxum cft vernm,omnis ratio in contrarium,auc 
peccat inmarcriajaut in forma:Si in forma, pof- 
6 i fumus 



Rerpendttur 
i.d argnmen- 
ta D.Thamt 
fofitan.). 



Cognitiofuf- 
fonens prm~ 
fipta nec de- 
monfirata 
^ )tec cogr.ita 
pcr exfi:rttu- 
rt m tion cst 
fcie-.iia. 

SUio»:odo 
fi.b:iltcrrintn 
ef: fc erui.*. 



Ai fecimiiii. 



Prlncrp!» 

diipliciter 
foffiint fciri. 



Sentintia 
Cindamn. 
quodl. I X. 
q 1 ^uodelt 

VtO ikil4T 

fci^Kiia. 

Prohatur 
frtmo auEto- 
rita!f. 

Auguft. 



Rich.ird. 



Anfclm. 



Probalurra- 
ttone. 
Frimo, 



Seatndv. 



i6 



Prologi 



Ctnfir»i0t»r. 
Ariftoc. 



trimo. 
Aiiftot. 



fiinaus fcitc quo pcccato , quia ccttam attem ha- 
bemus dc quacunque fallacia argumenti:fi pec- 
cat in materia,igitur poflumus fcire illud non ef- 
(cnecdlar jumjergo, &c. 

Confirmatur pct diftum Philofbphi j.Mcraph.. 
ventatii adeptio eflfolntio duhitatvrumA^kat cum 
conuenir nos foiuete argumenta contra fide.pof- 
fibileeftnosfcireea , quas creduncur per Hdcm. 

SCHOLIVM II. 

Aliorum refert rationes corttra fententiam Hen- 
fici ajferetis veritates fcibiles de Deopojfe cognofci 
yiatore lumine quodam medio inter fidei lumen 
dr glorid; c^ cognitionem hanc rnedtam compatihi- 
lem ejfe cum cognitione fidei. DiJJoluit illorum ra- 
tioaeSftanquam inefiicaces , & aliM fertiores fuh- 
iungit , licet ad H enrici fententiam accedat ; e^ 
hinc fumpta occafione hreuiter & do^e difcutit: 
tyfnfides (fr fcientia poffmt ejfefimuly& an opinio 
ftare poffit cumfcientia, De his largifftme agit 
in ^,d,i^. Vide Aretinum hic art.j. 

99, /^ Ontra hanc opinioncm arguitur fic.Incon'- 

jBLtikiturtfi* X^ueniens eftnoshabere nobiiiflimos habi- 

nio Henriei tus,& nos \zXCK,ex fecundo pofter.&c hxc propo- 

aJkahquihHs, fltjo quamuis non C\t vera de habitibus infufis, 

& fupernatutalibus , quos per nulium adum in 

nobis expcrimurrtame vera eft,vt eam capit Phi-» 

lofbphus contra Platoncm.fcilicct dc habitu,qui 

habet euidcntiam cx prxfeniia obiedi. Vnde im- 

poflibile cft aliquem haberc perfe<3:um habitum 

habentem euidentiam ex prxientia obiedii;& ta- 

menqu6d ipfum lateat:fcd vniiquemque Theo- 

logum latct ipfum haberc taiem habitum in laii 

lumine,ita qu6d non poteft reducere in adtum fe- 

cundum huiufmodi habitujigitur^&c.Minorpro- 

batur,tam de adiu intrinfcco,quam extrinfeco.Dc 

inttin(eco,tum,quia non poteft aliquis , dum eft 

in via, huiufinodi ptincipia confidctarc ciarc in 

taii lumine aiio a nde:hoc enim quatumcunque 

magnus Dodor confitetur iR fine mortis, quod 

tantum articuios fidei crcdir, nec in alio iumine 

Pm»iifdens ea videt,Tam,qniaomnisfcicns Ci refledatur fu- 

•Tf »aumr7. P**^ '^""'" aftum.fcit fe fcire , imo & omnis cre- 

flexum feit *^^"^ ^' rcflcdatur fuper fuum adlii fcit fc crcdc- 

fe fcirt ^ tc.Sed nullus fcit fc fcirc principia Theologia: in 

tridere, tali Iumine;igitut.&c. Hoe etia patet de adu ex- 

trinfeco, quod nnllus Doftor quantiicunque ex- 

cclicns cofitctur fc fcirc huiufinodi principiainec 

etiam potcft aliquis docere ea,cum tamS (cicntis 

fiue fapicntis fit pofle docere ex primo Metaphyf 

Itcm fecundo arguitur fic:fides & fcicntia de 

eodcm obie(flo , & in eodem inteilcdu rcpu- 

gnantjquia aiircr idem obieSum cidem irMeili- 

gibiii ellct clarum & obfcurumjigitur cum fide- 

lis , dum eft in via , habeat fidcm dc huiufraodi 

principiis.dc iifdcm non habcbit fcientiam. 

Confirmatuf ,fi aliquis eft Philofbphus, fciens 
Deum effe vnum,noncrcditiIlud:quia fcit repu- 
gnantiam fidei ad fcicntiam , igitur fimiliter e 
conuerfb , fi fidelis aliquis per ndcm credat ali- 
qua de Deo,& poftea fciat ea,non habebit fidem 
de illis:igttur, &c« 
Idc6 fic argucntcs concedunt quod Theologia 
Auaoreshu- non fit ptopric fcientia:non tamen per hoc,vt di- 
"enenTZZ «^""^ ' ^crogatut nobilitati habitus Thcologi.T, 
Theologianon quia, fcAindum Philofbphum , vna fcicntia eft 
ftfaemiit. nobilior alia , quia eft de nobiliori obiedo , & 
quia eftcercior ; Thcologiacum fit de nobilifli- 



Ariftot. 
"R.efutmur fe. 
tundo. 



CenfirmatHr 
ritti». 



8. 



1 



mofubicAo, &firmifnmam adhxfionis certitu- 
dinem habeat , ipfa erit nobilior habitus qua- 
cunquc alia fcicntia , quamuis propric non fit 
fcicntia , licqt perfuafioncs , & probabilitatcs ad 
firmicer ctedendum inducat. 

Scd ifti nimis parum attribuuntTheologo,5c 
Theologia: , nam idcm obiedum habet fidcs & 
Thcologia,vel xque nobile:&vetuIa habens fi- 
de.ita firmiter adhxret arriculis fidei.ficurThco- 
logus ; crgo foliim Theologus habct opinionem 
vltr,i cr)gnitionem vetulx, quod cft nimis vilifi- 
care Theologum & Theologiam. Sed qubd ali- 
quis Doftor propter au<aoritatem Auerrois, qua 
dcridec Chriftianos,dimittatopinione aliqua,vi- 
detur potius deridcdus,quam tcncnspriore opi- 
nionem proptcr audoritatcs Saniftorii plurimas. 

Quicquid fit de veritatc opinionis praidida:, 
non vidctur mihi qubd rationes addufta: necef- 
fario concludanr. Prima non : concedo enim 
quod habens illum habirum cxpcriatur fe habe» 
re illum,& quod non latcat ipfum,qualem forte 
habitum habuerunt Apoftoli,& aiij Sanfti plu- 
rcs- qni fueruncquafi montes in Ecciefia , qui fi 
non fuilTcnt , alij citb a fide cccidifTent, fccun- 
dum Auguftinum in homilk fupcr illud Euan- 
gelij, f^idens lefm turhas, vndc tales cxperiuntut 
fe talem habitum habere ram confiderando & 
intelligcndo interius fe fcire illo habitu , quam 
etiamexteriusconfitendo, nontamen docendo. 

Et qubd hoc fit poflibile declaratur fic : Phi- 
lippo petcnti a Domino, qubd oflenderet cis pa- 
trem fuum,rcfpondit:T^i//^^*, quividetme,vi- 
det (frpatrem meum , loan. 1 4. & fubiunxit me- 
dium dcmonftrationis:»o« credis, quia ego inpa- 
tre , &pater in me eft} Ci enim ipfc & patcr lunt 
vnum per eflentiam , ac pei hoc in fe ipfis funt 
percircumincellioncm,ide6quividetvnampcr- 
fbnam,videt&aliam.Chriftus videns i^itur hac 
veriratem in Verbo docuit,ficut docuiflct Pctt us, 
fi habuifTeteam proponcdoterminos, & incom- 
plexioncm eius , qubd autem alius non doccba- 
tur , fuitex parte defedus luminis in intellc^flu 
fiiojita in propofito,quauis aliquis Theologus in 
luminc illo (ciat pluresvcritatcs fcibiles de Deo 
reeundum fc; non tamen poteft eas alios docerc, 
& hoc propter defe<5him in intelledueorum. 

Qubd aiKcm Apoftoli,fiue alij fanfti h.-ibuerfic 
pcrfeiftiorem cognirioncm de ellentia diuina & 
articulis fidci,quam fit cognitio fidci, videtur di- 
cereGrcg.l.iS.Mor.-il.cap.iS.fuperillud lob 18. 
verf.ij. Abfcondita eft,fcilicetfapietia Dei,ab ocu- 
lii omnium viuetium:\hi dicir fic.5i k quibufdam 
poteft in hac adhuc carporali carne viuenti[/M,fed 
tamen intftimabili virtute crefcentibsu , qnodam 
contemplationis acumine tterna Dei claritas vide- 
riyhoc quoque abeatljab fententi* no abhorret,qui 
ait:abfcondita efl ab oculisomnium viuentiu, quo- 
nia quifque fapientia,qua Dem eft,videt,huic vita 
funditus moritur ne ia eius amtre teneaturviullus 
eam quippe videt,qui adhuc carnalittrviuit , quta 
nemopoteft Deurn ampleiti ftrnul & fecnlH.Et pet 
hoc refpondetad illHd,quod diciturMoyfi,£xod. 
i^.Non videbitme homo,& viuet.Ac fi apettc di- 
ceretur,nullus vnquamfpiricualiter IVium videt, 
& mundo carnalitet viuit : fic etiam tcfpondet 
ad illud Apoftoli,qui dicit de Dco : * qui lucem 
habitat inacceffibilem,quamvidit nuUui hominumt 
fed necvidere poteii. Script iira , inqait ,facra 
omnes carnalium Jettatores hnmanitatii nornine 
vocare folet. fnde Apojloliu quthufdam difctnr- 

daniihiu 



yieohfiM noi 
ftra eft nohi- 
hilifsim» 
fciiniiarHm. 



Theokgia 
habet mnio- 
nm firfeSio' 
nem quam 
quodfit certa 
certitudine 
adhtfionis fy 
quoiverfftur 
circa Dium. 



Soluitur fri- 
mn rntio fe- 
fitn contr» 
Henricum. 



Jorti^foflo' 
li hAbuerunt 
lumen a!i • 
quod difiin. 
cium a fide. 
Auguft. 

Pofsibile tfi 
aliquem ali- 
quid fcire 
qufd non 
fofsit doeini. 



10. 

An cogniti» 
Afojluiorum 
de Dto erat 
perfeSier fi- 



Gregor. 



Ezedi )). 



* 1. Tim. i. 



Qu^ftio IT. 



i.Cor.j. 



}uin.i. 



II. 

Seeuadj ra- 
th contr» 
Henric. »«» 
tonHintit. 

TiJis hahi' 
tunlis (y 
fdenti» fof- 
fintt ef[i fi. 



Spttlti ton- 
trariirum 

fojlunt tjfe 
fimul in tO' 
dtm inttUt- 

Si fiJes ^ 
fcitmi» nen 
fojftnt ejfifi- 
mul, cigmti» 
in Verbo , fy 
Ingintrtfro' 
frii nm fof- 
/int. 



xz. 



Qu*ri efinia 
^ fciinti» 

non pojfunt 
fftfimul i 



U- 



dttnubus dictt, * Cumjit ittter vot Kxlm & can- 
tentio nonnc c^rnales efiu ,& fecHndttm hominem 
dmhulatulejuibsu pMHlo pift fuhiecitcNonne homt- 
ves eflu?i\c eciam refpondot ad illtid loan.primo: 
Deum nemo vidit vncjuam. .Aforf,inquit,y«o he- 
mines vocmis humAn^fapientes , tjuia ijui diuina 
f/tpiunt ifupra homines funt , vcruntamen idem 
piius dixit a(lercndo,qn6dfM4m<^(» htc moraliter 
vimtur, vidtri pcr quafdam imagines Deui potefl\ 
per ipfum vero jpcciem non poteft^vt anima grtuik 
ipiritus affiataperfigurM tjuafdam Deum vtdeat, 
fed ad ipfttm Inmen eitu ejfenti* non perttngat. 

Nec iecunda ratio vidctur ncceirario conclu- 
dcre.quia aliquis credens Deum ejfe,C\ poftea ad- 
difcat dcmonftrationcm,quademonftratur,qua:- 
ro fi fides eius dcftruitiir, vcl n6?Dices,qucd fic, 
quantum ad illumarticulum, quem prius credi- 
dic:& verum eft,qu6d non poccft exirc in adum 
credendi circa idem obiedum , manente quan- 
tumuis ipfa fide,& eodcm habitu habentcincli- 
nationcm circa idem obieftum , ficut forcc funt 
plures alia veritates fccudum fe fcibilcsdc Deo, 
quam illx.qux cxphcantur pcr arciculos fidei.in 
quas & habitus fidei inclinat (ecundum (f , licet 
in adlum circa illas cxire non poirumus , fic in 
propofito. Item,fpecics obiedorum exccllcntius 
refpiciunt obicdta quam habitus,quia pcr fpccies 
inquantuna fpecies,& non perhabitus rcprxfen- 
tantur obietSla ; igitut fi fpecics contrariorum in 
inccliedlu non funt contraria , fcd pofTunr fimul 
edc.eadcm ratione,& habitusinchnantcs fub op- 
pofitis racionibus poirunt cfle in ccxlcintcllcdlu. 
Itera , non vidcoqu6dfoluant obiedioncm 
contra eos de vifione alicuius veritatis in Verbo, 
& in gcncrc propriojnam fi propterhocquod in 
codem intejledu non pofTunt clle duo habitns 
inclinantes,fub oppofitis rationibusclari &obf- 
curi.non poreft fides ftare cum fcientia,cum cir- 
ca idem obiedum fint rationes incoHipofllbi- 
les, Sc magis clarum & mitius clarum & obfcu- 
rum,fequitur quod in eodem intcUcftu refpcftu 
eiufdem obiedi incpmpoITibiles finc vifioncs in 
Verbo,& in genetc proprio. 

Adquamdam confirmationem eorum,quando 
arguunr,qu6d non folura duplex contradiaio 
impcdit aliqua fimal eflc, ied vna:Opinioaurcm 
non ftat cum /cientia propter duplicem contra- 
didHoncm,tum proptcr formidine; tum propter 
non euidentiam obieAi. Obieiflum autem hdei 
eft credenti non cuidens i obic^^um fcicncix cft 
(cienti euidens,- igicurpropter contradiftionem 
cuidentis & non euidcncis non ftabit fidcs cum 
(cicntia ; igitur fcquitur , fi opinio non ftat cum 
fcicntia in eode intelledu, qu6d nec fidcs ftabit. 

Refpondeo,quud ideo opinio nonpoteft ftare 
cum fcicntia in codcra intellcdlu reipcdu eiuf- 
dem obiedi , quia opinio non habct obicdura 
pmnino certum , fciens autem &crcdcns habct 
cbiecaum fimpliciter certum , ideo contradnaio 
eft inrcr opinioncm & fcicntiam:fcd fidcs habet 
obicclum non cuidens ex ifto habitu:quia folum 
habet fuam euidentiam ex audoritate rcuclan- 
tis, & vt fic, non eft euidenscx <c : fcientia vcr6 
kabct fimplicicer cuidentiam ex habicu:hic au- 
lem non eft contradiftio qu6d aliquid fit non 
cuidens cx tali habitu , & tamen fimplicitercui- 
densex alio habitu : quia nou fcquitur, non cui- 
dens exhabitu fidci, igitur non cft cuidcns , fcd 
eft faWzciz fecundUm <juid,& ftmpltciter. 

Adaliam confirmationem , quando arguunt, 
Scot.Oper.Tom.XL 



17 

qu6d cum fcientia Geomettic de aliquacondu- 
fione poteft ftarc fides de eadera ; fic ndcs poteft 
ftarc cura illa fcientia de Deo,quz potcft habeti 
illo lumine fupcriori. 

Rcfpondeo,qu6d fides,quae habecurdc illa con- 
clufione Geomctrix,non cft fides infufa , fcd ac- 
quifica.hzcautcmincluditquamdafotmidineni, 
quia fidcs non habet firmitatc,nifi cxauAorirate 
illius.cui crcditur:ille aute cui innititur fidcs ac- 
quihca.poreftfallcrc & fallii& idc6 fidcs acqui- 
fita noii cxcludi: omnc formidinem:fides autem 
infub.quacinnitituraudoritati illius,qut no po- 
tcftfallcic,ncc falli,cxcludit fofniidine,& inclu- 
ditcerticudincm : id«6 dicoquod fidc s acquifita 
non ftat cum fcicntia propcer hoc.qnod u6 potcft 
quis habeic fidciti & iciecia Geomecri^ dc aliqua 
conclufione Geometria:;bcnc tamen fides infufa. 
Ad aliam confirmationem fuperius pofiiam, 
dicendum , quod ficut fidcs poteft praecederc 
fcientiam,qu.-c fcquitur ftantc fidc.ica e conueifo 
potcft fcientia prarcederc,& fides (equi, nec hoc 
cftinconucniens.veruntaraen ficuc habensfcien- 
tiam & demonftrationem de hoc, quod Detu fit 
non poteft exirc in a€lum credc i'di,vt primo di- 
Aum eft * : ita habens prim6 fidem , & poftca 
fcienriam non poteft exire in adlum crcdendi,Ii- 
cet habeat habitum fidei:ide6 non vidctnr quod 
rationes prardidtjc concliidanr. 

Contra tamen prsdidlam opinionem arguitur 
duphciter. Prim6 fic;In quocunque lumine non 
habeturnoticia diftinda cerminorum,vc funt ter- 
mini alicuius principij.in iUo lumine non potcft 
illudprincipium diltinde intelligi:fcd in iflolu- 
minc,quod ponunt , non poteft haberi diftinda 
nocitia Dei, vt tcrminus principij pwrc Theolo- 
gici;ergo,&c. Probo minorem : Impoflibile eft 
habere diftindam notiti.nm Dei,nifi fit in fc prs- 
fcnsin intelle<!lu,vel in alio rcpra:fentatiuo,quod 
diftinftc ipfum reprxfcnt.it:fed hoc non eft pof- 
fibile viatorijquia (\ eflct per fc pixfens intellc- 
dlui viatoris , timc efTct in eo bcatitudo : nec eft 
aliquid aliud qiiod ipfum diftin«5le rcprxfcntat, 
quia fecimdum illos,nulIum eft reprxfcntatiuum 
intcUedlui viatoris, nifi phantafma:fed hoc non 
poteft diftinftc efTfntiam diuinam rcprxlcntare. 
Vel poteft ifta ratio formari fic : Principia co- 
gnofcimus in quantum terminos cognofcimus; 
igirnr fi termini non poffunt cognofci,vt faciunc 
neccfHtacem de complexione,nec illa:fic inpro- 
pofito, vt hic probacur. 

Itemfecund6fic:dicunt fic opinantes,qu6d illa 
notitiaqux habetur dcDeo in illo luminc.depc- 
dctex fide,& quod fidcs refpedu illius noticix fe 
habct vt fundaiTientum relpedu sdificij,& ficut 
cibus folidus ad lac,iuxta fermonem Apoftoli. * 
Sed contra,Nullum fcicns pcrfedc in fcien- 
do dependet ab adla voluntatis, quia prius natu- 
ralitcr obietlum neceflttat intellcdum ad intcl- 
Iigendum,quam voluntas fit in a(flu,fed credeiu 
in credendo dependet ab adlu voluntatis , quem 
prxfupponit, iuxta illud Auguftini tra(fl.26. fu- 
pcr loznncm:C<ttera poteft voleni^redere non niji 
volens. igitur,&c. 

SCHOLIVM III. 

yid quiflione direlti rtfponJet,aJferens Deufuh 

ratione Deitatis pojfe cognofci a viatore cognitiont 

fimpUci & perfecia ahfiracliua,qtn ft fupertoryvel 

cxccHentior cognittont pdeuidque probat doclifflmis 

3 ratto 



Qjftfidiifi- 
ttjljlart(um 
feiiMti» > 



Qultri fiiti 
acquifit» i:»n 
txcludit im- 
nimformidi- 
tttm ficut in- 
fuf»\ 



Tcides poteft 
fuceedrrr ad 
fieniittm fi- 
cul i ciniuT' 



♦fupian.ii. 



14. 

■Author itn- 
piignAt fen- 
tentiam Hen. 
pifitam n.t. 



Trincipium 
neifuit ci- 
(nojii niji t»- 

gtlof(»>,(UT 

termini. 



Phantafm» 
tun pitefi re. 
prtfent»ri 
diuinam tf- 
fenti»m. 



Impp^nat 
Henricum 
fecundo. 



* i.Cor.j. 

Scicntia r,»- 
quit depen- 
deri » fiJt. 

Vt dependen. 
ti» fidei »h 
»3u volun- 
tatii, vidtf. 
d.i^.q.x. 
Aag»(t. 



i8 



Prologi 



rtuiombut , & de faSie tdtm fcientiam d*tam 
fuijfe Angelo in via , & prirno homini prohahile 
ejfe docet in t. diji.y q. 9. Monet tamen non inde 
h(jui TheoUgiam noftram ejfe de omnihus , licet 
FtatoY intelUcat DeumfHb ratioue deitatis , licet 
ali<]Uo modo pojfet dici de ommhtu , quoad aliqua 
cognofcibtlia\de ^uoagit ij.yprol. num.i^. & »« j. 
d.i^.qx.vhi tradat deanima Chrifti , an potuent 
OM/iia,q»xjuiit in imeUeciu dtUino,cogriofcire. 

If, xy Efpondco ad qusftionem qu6d viator po- 

jLtffendtt nf. iS^xt^X fcjrp veritatcs pcr fc fcibilcs de Dco fub 

jirm»t,Hi ad rationc Dcitatis,fcire(inquan3)fin}pliciter & pcr- 

iut^mtm. ^^^^ . fimpliciter non a poftetiori , fed a prioti 

(iib ratioiieDcitatis;peifcdr,quia cognitioncfu- 

Probatiofri- periori, qium fit cognitio fidci. Piobatio primi. 

■"*• Intcllediis potfns intclligerc aliquod fubicdlum 

fub propria ratione fubiedi , potcft fcjrevcrita- 

rcs pcr fc fcibJlcs dc co,quia talis intclledus po- 

tcft intelligcre principium complcxunv, & fic 

conclufionem inclufam virtualicer in illo prin- 

cipio : fcd hoc poccft intcUcdus viatoris : er- 

go, Scc. 

Ad dcclarationem minoris,cft fciendum,qu6«l 

Cogtiitit ab- duplcx cft cognitio,qu«:dam quidcm eft pcr (pc- 

ftraaiM» ^ ciem,quae eft rci non in fe prxfcntis, & hsc vo- 

tntmttua , eatur eognitio rei abftratSiuajalia e(l cognitio rei 

**^'' vt habct cife in aftuali cxiftencia;& h^ec dicitur 

cognitio intuitiuaEt hxc duplcx cognitio patc- 

rc potcft in cognitionibus potcntiarum fcnfiti- 

uarum, vifus cnim apprehcndit vifibile vtcxiftit 

adlualiter, & huiccorrefpondctcognitio intuiti- 

tiua inrelledlus. Phanrafia vero fiue imaginatio 

apprchcndit illud vifibilc pcr fpeciem ipfum rc- 

prxfcntantem in abfcntia rci , quamuis non fit 

fibi prsfcns in adluali exiftentia, & huic corrcf- 

pondctcognitio abftraftiua intelledus, 

Tunc probatur minorfic;Omnc obfedum 

fcientias poteft cognofci aliqua cognitione di- 

piui fitejl ftin6ta abftradiua.licet non intuitiua; fcdDcus 

i^^gtto/d a gf^ fubicdum in aliqua fcicntia.vt probatum eft 

«'f«i' . »'•" Jn quxftionc pra:cedente;igitur Dcus potcft co- 

tiint ithjlra- gnofci diftmdte cognitioncabftrattiua: icd raiis 

mua. cognitio Dci abftra<Sii;a non rcpugnat viatori, 

licct cognitio intuitiua fibi non compctatjigitur 

viator poteft intclligerc Dcum diftindlc , licet 

non intuitiue & clare : quia non omnis diftinda 

No» emms . . . , „ . ' ■ • n 1 

dijiinaa eo' cognitio cft clara & mtuitiua. Probo maiorcm 

gttitieeji in- huius proiyllogifmi, Scientia cum fit habicus 

tuitiu» cr veridicus , non refpicit fubicftum fub illa ratio- 

fUra. ne,fub qua,obic6lo mutaio.poteft habitus idcm 

mancre : fcd fi fcicntia rcfpiccret obicdlum fub 

ratione,qua intuitiuc cognofcitur, mutato obic- 

&o,Sc non praefentcmancret idcm habitus ; cr- 

go obiedum fcicntiae cuiufcunque cognofcitur 

abftradiuc, & non intuitiuc. 

^ Confirmatur hsc ratio per rationem Philo- 

. .„ ' fophi feptimo Metaphj/Jica , text. J^ per quam 

Defingulari- ptobatur , quod de fingularibas non poteft efte 

ius nort tjl fcicncia. Quta fingularia cognofcuntur cum aiiu 

fcietuia- funfprttfeniia, abeuntibus autem non eft palam, ft 

Jlntyvel non.Si igitur eorum ciTct fciencia vcl dc- 

finitio,poceft fcicncia mancrc & definicio, varia- 

to obicdo. Similiccr arguitur in propofito:idc6 

conccdo quod Dcus fub racionc Dcitatis diftin- 

de pofllit cognofci a viacore. 

Obieaie. ^^'^ concra arguitur fic : Sciencia (c cxcendit 

ad omnia iila , ad qux racio fubicdli fc excendic, 

icd Dcicacis racio.ctim fit infinita, fe cxtcndic ad 

omnia.ciim omncm aliam racionem cntis inchi- 



/lac:igitur fcicntia taKs iiabita k viaiorc fc exten- 
dcrec ad omnia. 

Refpondco qu6d falfum cft : quamuis enim Rtffonftjt. 
fupeiius tn prima quaftione didlum fit.quod fcie- 
tia,qua: nata eft clle de Dco.fecundum fe ad om- 
nia fe extendat ; umen vt parcicipaca fccundiim 
calcm gradumab intcijc(au viatovis, non. Imo 
poteft cile in cali intcUcdu rcfpcftu duarum 
conchiiionum. Vnde vcrum cft , quod quanciam 
cit cx paire fua ie cxtendic ad <)mnia,non tamen 
vt conccriHt ccrtum gradum in cerco incciledu. 

Dicetur fortc-fi fcientia in incellc(5lu viacoris Replif». 
rcfpicic tancum duasconclufionesdeDeo;igitur 
Dcus , vc cft fubiedum illius fciencia: in cali in- 
tellcftu habebit prxciiam racionem , vt rcfpicit 
illas conclufione^ jergo non cric fubictStum illius 
fcicncixfub racionc Deitatis. 

Rcfpondco qu6d nonfequitur : quoniam bi- RtfponKe 
narius poteft habcre plurcs paffiones , qux im- * 

mediace fibi infuncpcr racionem binarij:nccfub 
racione particulari magis cft fubieftum rcfpcdlu 
vnius paflionis quam rcfpcdlu vtriuiquc. Sic in De fubitHo 
propofito multsfunc vericaces , qux immediate fubetniemrM. 
infuncDeo pcr rationcm Dcitatis,ncc fub raiio- """ f^-rtt 
nemagis prarcifa cft fubicaum refpcftu vnius, ^^'"'^^mon, 
quim refpedu omnium,quae immediate infunr, '^*"* 
im6 per rationcm Deicacis;idc6 non {cquitur:fi 
fcicncia dc Deo in incellc<^u non fit , nifi refpe- 
dtu duarum conclufionum , quod oportet darc 
racioncm aliquam prxciiam magis, quam fit ra- 
cio Deicacis, pcr quam illa: infunr. 

Secund6 probatur,fcilicct,qu6d viator poteft 1 7. 
haberc dc Deo fub racione Deicacis fcicntiam Prebati» fi. 
perfcftiorcm , quam fic nocicia fidci : quoniam '«»'''» fta 
quidquid poceft Dcus per caufam cfFcdliuam f'"t"*f'*- 
mcdiam , poccft immediacc : fcd mediancc ob- 
ic6lo prxfcnce intelledui poceft caufare fcien- §iuicquid 
ti.im cxccdencem nocitiam fidei : igitur hoc po- Dem potefl 
tcft immediate. Vndc Deus potcft creare in in- mediantt 
celleau viacoris nociciam dc fc ipfo immcdiacc ^""y^ /'«»- 
talcm , qualem nacum efrcc aliquod reprxfcnca- ^^tt^im^ 
ciuumipfius fub racionc Dcicatis caufarc:& ralis diMifefoU. 
nocicia dicitur locutio Dci intcrior , qualis fuit 
cognicio Prophctatum , non clara vel intuitiua, Cogniti» 
quia non immediatc euidcns ab obiefto. Trofhttic». 

Vnde fcicndum qu6d quinquc funt gradus §iuir>quegra, 
cognicionis de Deo: Prima & fuprcma eftincui- dus cognitio- 
tiua,quam icmper habuic deefTentia diuinaDeus »" '^* ^"' 
fub r.itione Deitatis.Sccunda eft cognirio de 6b- 
iedto,non intuitiuc cognito,fed diftindle cogni- 
to pqraliquod rcpr<-Efcntatiuumfubie(5ti.Tertia, 
qua: eft obicdti non prxfentis intelleduij ncc in 
fc , nec in alio rcprxfentatiuo , fcd immediacc 
creaca a Deo ; qux non fubcft aitui voluncatis, 
quae tanicn non cft euidcns ex obicdto. Quarta 
cognicio eft illa,quz opiculacur piis , & defendi- 
tur concra inipios , vr cum litcrae fcnfus cognof- 
citur , & vnus locus liccr* pcr aliam cxponicur, 
& perfuafiones adducuncur,& concra impios de- 
fcnditur. Quincus gradus eft fimplicium , cuius 
cognitionis cercicudofubeft adtui voluntacis , & 
ha-c cognitio cft habita pcr fidcm. 

Ex his patet,qu6d in duobus difcordo ab opi- in quibnt 
nioneprsccdcncc.Prim6,quia non pono habcri ^if^rdatscc. 
fcicnciam per quodcunquc lumen de Dco,fi non '*" J*'»^- 
fit obieftum in fc pracfcns , ncc in fuo rcpraEfen- 
tatiuo,fiauccm vocanc lumcnilludracioncmre- 
prxfcntandi, admitco , fcd cunc non in illo luroi- 
nc,fed pcr illud lumen habccur fcienria. 
In alio etiam difcordcquia huiufmodi fcientia 

dc 



Qu^ftio II. 



19 



de Deo fub ratioDo Deitatis , no« habetur pcr 

StientU d$ ftudium , fcd eft donum gratis datum ad vtilita- 

Dtonon h». jem Ecciefia-;& fciuit Chriftus quando fuit vti- 

dium. ^* ''^"'^ donum dare , & quibus , vt Apoftolis & 

Prophctis. 

j g^ Ad illa.qua; ^dducuntur pro illa opinione,eft 

refpohdcndum. Ad audloritatcm Auguftini di- 

ccndum , qii6dcftilla fcicntia diftinda notitia, 

Kefpond. ad fcd non euidcns fimplicitcr.quianonattingit ad 

rationts Hen. diftindam notitiam fubicdi in (e prxientis.Vn- 

rtci fofitiu de audoritas qua:dam Auguftini i/. de Trimtat. 

" Aij nift. ^'*^- ^7-^'^ ^4- <iip^r»ii. foluit omncs auftorita- 

tes addudlas, C/iJWJjJnquit , inconcufse crediderint 

Scripturif fmFlis , tanquam veracijfimii tefiibus, 

agant orando/Jr qu<ere»do,& bene viuendo,vt in- 

telUgant ,idcfi , quantum videripotfi » videatwr 

rnente, tjuod tenetur fide. 

jtdAnfelir Ad audoritatcs Richatdi & AnfeUni diccn- 

« — «- durn,qu6d adducunt ipfi, ficut &C2Etcri Dodo- 

eejfatium efi rcs.ratiOncs necenarias,Icd noncuidentcrneccl- 

t-Aidtnttr ne- fariastnon enim omne neceltarium eft euidentcr 

ftfdrium. ncccirarium. 

X5' Ad primam rationcm illius opinionis , nego 

M frimam maiorem : & ad probationcm diccndum qu6d 

AteTum dif *^"P'*'' poteft inteUigi mcdium ; vnum.quod eft 

^/,_^_ e/!cntialitcr ordinatum inter cxtrcma : vt tjuod 

efuid efi alterius extremi , vel paffio prior rcfp«- 

6tu paflionis poftcrioris;& de hoc medio cft ve- 

rum , qu6d qui cognofcit cttrema complexionis 

alicuius, poteft cognofccre medium intcr illa: 

quia ratio cius includitur in vno extrcmo , & 

ah'ud pcrfefibi incft & prim6. Aliud poteft efTc 

medium fub extrcmo,vtaliquid infcrius ad con- 

cludendum pafllonem dc fuperiori.Vt ficonclu- 

dcrem aliquod animal cfTe rationale per homL- 

nem,tanquam per.mcdium,& dc tali medio Hon 

oportet, qn6d qui cognofcit extrema, pofllt co- 

guofccre medium;& ficcognofcimus ea,quaf na- 

luralitcrde Dco cognofcimus , vt quod aliquod 

cns fit primum-,non tamen hanceflentiam Dei- 

tatis,cui ptimo incft ptimitasjficut cognofco ali- 

quam figuram efle primam , cum fpecies figura- 

rum fint ordinata:, & non prxcedant in infini- 

tuminonproptcr hoc cognofcerem medium,fci- 

licet triangulum,cui primo incft illa paflTio^quod 

eft mcdium fub extrcmo non cfTcntialiter ordi- 

natum inter cxtrcma. 

jo, Ad aliud dicendum,qu6d non fcquitur : Scit 

Mfecunda. filuere omne argumentum iamfa^um contra ali- 

4juod complexum de Deo : ergo fcit quod nullHm 

impoffibtle fequitnr ad illud : quia licet fciat foluc- 

re argumcntum concludcns hoc impoflibile , & 

illud , quia tamen multa alia funt impoflibilia, 

qus fibi funt ignota,nc(cit qu6d illud , vcl illud 

impodibilc fcquitur:qui4 ncfcit fi fit impoflibi- 

le,vcl ncccfrarium. 

Alitrum re^ Dicitur tamen fic ad argumentum,quod non 

f^onp» ad polfum folucrcad homincm ; itaquod apparcat 

tandtm. j^j j^ j ^jjj propofitio neganda,Iicet pollem foluc- 

re realiter rationem. 
ZtUciturpri- ContraiAut peccat in matcria,autin forma.Si 
m>i. in forma,ccrtum qu6d poifum foluere, quia tra- 

dita eft ars ad omnem paralogifmum fophifti- 
cum foluendum.Si pcccatinmateria,igiturpra:- 
miffa cft falfa^aut apparet mihi vcra , iicut con- 
clufa,aut ficut immcdiata;fi ficut concluia , ite- 
rum aut per fyllogifinumpcccantem in materia. 
vel in forma. Si in forma , crgo poteft fojui vt 
prius : fi in matcria , itcrura proceditur vt prius, 
quovfque fit ftatus ad aliquam falfam, qux non 



appareat propter aliam : igitut ilU videbatuc de 
fc eflc vera , & pcr confeq^ens error eft in iudi- 
cio naturalis luminis , quia ei abeftomnis dif^ 
curfus, Sc tamcn ftatim inclinat ad aliquam fal- 
fim, ficut ad per fenotam. 

Sccund6 fcquitur qu6d non poteft aliquis ef^ SeemuHi. 
fe certus, qux fit per fc nota , & qua; non pcr fc 
nota,cx quo alia falfaapparet ftarim per^fe^nota, 
& tunc nii poteft fciri,quia fi non pbtcft haberi 
ccrtitudo dc pra:mifta quod fit perfe prima,nec 
de conclufione qu6d fit p<tr fc fcitii. 

Concedo igitur quod omne talt irgurocntum 
polfum folucre, & mihi fic , qu6d licctncfciara O'»'" «T*- 
hanc elle falfamitamcn fcio cam non cffe pcr fc ^/J""^^'"^ 
notaniiqaia lumen naiurale, ficutfufficit ad co- neceffarium^ 
gnofccndum per fc notani ex tcrminis, ita fu^- fetefiftlm, 
eft td cognofccndum illaranoncfre perfcno- 
tam:qua; non eft per fc nota ; poffum etiara fcirc 
eam non eile conclufam ex alio pcr fc noto;quia 
tunc confcquentia deficeret. Tunc ad argumenr 
tum:non fequitur ; potcft fcire quodcunquc ira- 
poffibile quod infcttur non fequi:igitur nullura 
impolHbile fcquitur : quia non fcitut quin alia 
impoffibilia poflcnt fequi,quorum nuUum eft il- 
latum.Similitcrdato qu6d poffctfcirequod nol^ 
lum irapoffibilc mauifeftiusin impoffibilitatc 
fequerctur, non proptcr hoc fcquitur qu6d fcio 
illudefre poffibilcquia poteft e(Ie principium in 
impoffibilitate.quod non fequitur cx aliquo alio 
impof$ibili:Prinus eiymneccHariis opponuntur 
primaimpoiiibiiia. 

Adradonem prirnam principalcm patet rcC- j,i, 
ponfio : quia illa fcicntia eft diftinda. nodtia, Aifrim.Mrg. 
qua eft donum diftindlum contra fidem. frinciptiie. 

Ad fccundum,quando arguitur , quia fcientia ■^'^ f*cundm 
includcndo fapicntiath.cft habitus nobilior om- 
ni habitu intellcftiuo ,qui non cft fcicntia , di- 
ccndum quod fidcs infufa eft habitus nobilior 1'^' 'fi"'', 
©ranifciemiaacquifita.Probatio:inperfe(aioni- 1;'"'!. *""*' 
bus ciuldcm gcneris illa eft nobilior , ad quam quifita. 
naturalc agcns non potcft attingerc , & adderc 
perfedtionem eiufdem genetis , propter gratiam 
& animam ac hiiiufmodi,fed nuUa adio naturae 
potcft fc cxtendcrc ad caufaudum fidcm infa- 
fam;crgo,&c.Vnde quamuis notitia fidci quan- 
tumad euidcntiam noncxcedat fcicntiam , ta- ridesenter- 
mcn habet aliam conditioncm nobiliorem , quia ticr fcientiU 
cummaiori certitudine inclinat in obieclum;& acqtcfi.is. 
fic dicit Philofophus if.de AnimaUbus , qiiod 
maj^if defideramus paruc.m notitiam de entihus no- Arjftofc. 
bilioribm, qukm habere certam fcientiam de infe- 
rioribm & iwperfeilier;bus:ime aliqtta non exfe- 
ditfcire, 

Ad tertiura,dicenJum quod noncft fimile de ^^ tcrtium, 
luminc natura!i,& fupcrnaturalirquia in luminc 
naturali obicdum cft diftindc pra;fens;fed in hir 
mine fupernaturali fidei non cft obiedum fu-, 
pernaturalc-prxfcns intellcdui , nifi in quibuf- 
dam conceptionibus abftradiis acreaturis. 

Ad quartum , quod reuelatum magis acccdit Ad^uartum. 
ad rationem cercitudinis , fed non ad perfecVio- 
rem euidentiam de obic(ao,ide6 non eftfcicntia. 
Ad illa in ojYofitum patct refpbnfio pcrea,qux 
dida funt prius. 



B 4 



QVJE 



Prologi 



fnparte af- 
firmatiM, 



Ariftot. 



itimtim. 



jtrttHm. 




20 

QV^STIO III, 

ytrum viatDrex purls ^aturalihus poptfcirf 
omnes veritatesfcihUes de Deo ? 

VioCttititt fi^ripto Qxomtnfi q.i .ffthg.num.H.fy' q- i • 
fr9loiiq-t-Utfrali,& in i.di^inS.y q.9. & quodl.14 
^cMntWo. 

V o D fic , vi<lctur. Vintor po:e(l 

fciic omncni fcicntiam Mcraphy li- 

cam;ergo ex puris natur.ilibus po- 

teft habere perfe£l:i(linuiin adluni 

Mctaphyfic£E,fcd illc adus eftfcli- 

citatis,i.£r^«f.c.i }• vbl vuU quod fclicitascon- 

fiftit in pcrfeaiflimo adu fpeculationis vcrira- 

tis/juac eftadus fapicntix, ex 6. Eihic. fcd vltra 

a<3:um felicitatis non cft adlus pcffciftior ; cr- 

go , &:c, 

Item fcciindo fic:potens fcirc pdncipia poteft 
fcice conclufiones virtualiter inchifas in eis : fcd 
naturalitcr pofTutpus fcirc principia:crgo,&c. 

Itcm tetti6 fic : fcnfus ex puris natur.iHbus 

poteft attingere ad omnem fenfationem fibi pof- 

9jttipAioff. fibilcm.Contta Auguftinus 11. dc ciuit. Dei, c.j. 

. fidem hHhentfu de hii rehnt,<juai igmrare non ex- 

S*» • pedtt.necfernesiffosnoffeidoneifHmus. 

Hic funt tria videnda. Primd,fi primus habi- 
££ '**" tus naturaliter acquifitus & fupremus perficicns 
' intcHedtum Viatoris,cuiufmodiefthabitus Me- 

taphyficce.habeat Deum pro primo obicftojSc- 
cundo, fi habens ipfum habitumpoffit ex natu- 
rahbus fcire omnia poflibilia ^ nobisfciri ? Ter- 
ti6 , quod eft aliqua notitia nobis poflibilis per- 
£t\ot omni noiitia naturali. 



1 



ARTICVLVS PRIMVS. 

Vtrum Deusjit ohie(fum primum in 
OHetaphj/fca ? 

DE primo cft controuctfia intcr Auicennam 
& Aucrrocm. Ponit enim Auicenna quod 
SLT').r;w* Peus non cft fubiedum in Mctaphyfica , quia 
ftitntui jiuUafcientiaprobat fuumfubicdium.Mctaphy- 
ficus autem ptobat Deum efle:igitur,&c. 
knttt. Auerroi-s rcprehcndit Auiccnnam in vltimo 

Commento priani Phyfic.quiz fumpta eadcm ma- 
iori contra Auiccnam cupit probarc quod Dcus 
& fubftantia: feparata: funt fubicftum in Meta- 
phyfica, & quod Dcuni cftc non probatur in 
Metaphyfica , quia nulUim genus fubftantiarum 
fcparatarum potcft probari e(Ic nifi per motum, 
quod pertinct ad Phyficam. 

SCHOLIVM I. 

Auicennam reprehendit yiuerroes , (jHia nega- 
Htrat Deumeffe fHhieSiHm in Metafhyfica sfed 
reile ita negaffe prohat Scotu» duahus petijfimitm 
rationihHS mutnatis ex fcripto Oxonien. ^.}. prol. 
ad argumentum fecundum quaflmis i. n. 10. & 
teniamaddit hic, ijuia nulla fitentia naturaltter 
^cquiftta potefi effe d' Deefuh aliejuaratione pro- 
pna. Diffuse de hac controtjterfin oppofittfcjtie 
yiutcennt & Auerreis fhttentiis agit Uh- 1 rJMe 
taphyfq.x. 



SEd vidctur mihi Auicennara mdius dixifTc, i„,f„^xtie 
quam Auerroem,vnde aiguo fic contra eum: Autntii. 
Hacc ftovofitio;nuliafcientia proh.tt fuum fuhie- 
^um ejfe,ai\x communis cft vtrique.vera cft pro- 
ptcr primitatem fubiedti ad fcientiam : qnia ii Subieclum 

poftcrius eflct , probaret ipfum efle in illa fcien- "'^'?'"f "^ 
r . , » . ' rt • • o fcieiui» de- 

tia.in qin hiibet rationcm poftenoris , Sc non „.^„(1,^,;^ 

tantum rationcm obiccli adarquati : fed firbic- 

6kum niagis habet ratioiiem piimitatis refpcchi 

pofterioris (cientia: quam rcipedu priorisjcrgo 

fi piima fcicntia non pottft probare fuum fub- 

icdum cfle, muUo niiuus nec fcientia pofterior 

porcrt.Vcl fub alia forma arguitur fic:fi I- hy ficus 

[lotcft probare Dcum efle •, ergo Denm cfTe eft 

concUifioin Phyficaifed fi Metaphyficanonpo- 

tcft fic probarcDcum e(re:ergo Deum cfle pr.-c- 

fupponirur in Mctaphyfica tanquam principiun>; 

crgo conclufioin Phyficaeft principiuminMc- 

taphyfica:ergo Phyfica e(t prior Metaphyfica. 

Iremcxomni proprietate manifeftain efi^"tdu 

poteft concUidi caufaro cfle.fi non ineft nifi ra- A^"'?-,'/'^* 

tionetaUs C3ufx:fcd non folum huiufmodi pro- '""J""''"^ 

pnetates eftei^us conlidcrantur m Phyfica , quae pntiatesffr- 

foliim conucniuntDeOjfcdetiam in Metaphyfi- iiuiie.x quu. 

ca,quianonfolummotum pracfupponitmouens, ^'" demon^ 

fed cns poftcrius pra:fupponir prius : igitur cx /'''*" fS^' 

prioritate in cntibus poteft condudi primum """ 

ens c(rc,&: hoc perfeftius , quam cx motu con- 

cluditur in phyfica primum mouens efle. Vndc 

cx a£lu& potentia.finitatc & infinitate.multitu- 

dine & vnitate , & cx multis taUbus , quz funt 

proprictates & pafliones Mctaphyfica poteft 

concludi in Mctaphyfica Deum cffe, fiuc pri- 

mum cns efTc. 

Idc6 dico quantum ad iftum articulum,qu6d Veus non en 

Dcus non cft fubiedum in Metaphyfica.quia i'i- fM'^'"» '" 

cut probatum cft fupra ti.i.* dc Dco tanquam vt M«'-i/>/y/Jf/». 

pruTio (ubicao , tantum cit vna fcientia , qna: r 

pon cft Mctaphyfica.Et hoc probatur fic:de om- 

iii fubiedo etiam (cientix fiibaltcrnats ftatim 

ex fcnfibus cognofcitur quod cft fic, quod fibi 

non rcpngnat efTc , vt patct dc fubicdo Pcrfpe- 

ftiuae:ftatim enim ex fcnfibus apprehcnditur li- 

ncam vifibilcm cffc : ficutcnim principia ftatim 

apprchenduntur apprchenfis terminis ex fcnfi- 

bii$,ita tamcn qiiod fubicdum non fit poftcrius 

fuo principio , ncc ignotius , oportet fubicdum 

in fcientia apprehendi ft.iiim ex fcnfibus : (cd 

nuUa ratio propiia Dci conccptibiUs a nohis, 

ftatim apprchcnditur ab intcliciTtu Viatoris; igi- 

tur nulla fcicntia naruraliter acquifita poteft 

eflc dc Dco fub .tliqua ratione propria. Proba- 

tio Minoris : Prima ratio Dei , quam concipi- 

mns de ipfo, eft, quod fit primum ens : fed hxc 

ratio non apprehenditur a nobis cx fenfibus, fcd 

prius oportct a nobis concipi compoflibilitatcm 

vnionis iftorum duorum tcrminorum : vnde an- 

tequam fciamus h.inc compofl!ibiIitatcm,opor- 

tet quod demonftreturaliquod cns efleprimum: 

igirur, &c. Vnde conccdo cum Auicenna, qu6d 

Dcus non fit fubiedum in Metaphyfica. Nec 

obuiat diftum Philofbphi primo Mctaphyf. di- A,;ft^t. 

ccntis , quod Metaphyficaejlcirca caufas altiffi- 

rnat, quia loquitur, ficut locutns eft primo Prio- 

rum cijm Aicit primU oportet dicere circa ijuid & 

de cjuo, quoftiam circa demonfirationem,Gi' de dif- 

ciplina demonfhatiua, id eft.de vniucrfali fcicn- 

tia dcmonftrandi fiuc fyllogizandi. Vndc circa 

propric notat circumftantiam caufit finalis ; fi- 

cut & caufq? ipatctialis : Vndc Mctaphyfic?. ctl 

circa 



Quieftio 11. 



21 



circa altiflimas caufas finalitet , ad quarum co- 
gnitionera tcrminatur fcicntia Mctaphyficalis. 



ARTICVLVS SECVNDVS, 

VtritM hahcfts primum ^fupremum hahi^ 

tUM fcie/tti£ mturaliter acquifita, popt 

fcire ex purii naturalihus omnia 

C0g>7ofcihilit iff Deo ? 

. 'Y\^ fccundo artjculo dubium potcft vidcri.fi 

X-^^pofluraus ex naturalibus puris cognofcere 
de Deoomnia nobis poffibilia cognofci de ipfo? 
Et diceret Ariftoteles , & alij Philofophi quod 
fic , quia omni porentia: padlua: naturali corrcf- 
|>ondet potentia adiua naturaiisiigitur,6(c. 

SCHOLIVM n. 

tiegat nos ex purii naturalibus pojfe cognofce- 
yt omnia cognofcimta de Deo , tMm tjuia fcientia 
mftra de Deoeft imperfecia,tum ^Hf4ConfHfa,tHm 
quia ebfcura. 

SEd c»ntra kocqHibilfdampcrfuafionibuspo- 
teft argui fic,fumpta triplici maiore : Omnis 
cognitio noftranaiuralis de Dcocft pcr effedum 
zquiuocum.Itcm ,omnis cognitio rtoftra naturalis 
de Deo cft indiftinifla. ltcm,omniscognitiono- 
ftra naturalis de Deo eft obfcura , quia non de 
ipib prxfente intclleftui fccundum fuam eftcn- 
tiam a6tua!em. 

Ex prima maiori arguo fic J fi omnis cognitio 
noftra de Deo naturalis eft per effedtum aiquiuo- 
cum, igiturcft hnperfeib : fcd poflibihs eftcO* 
gnitio perfe(Jlior de Deo.vt illa.quacognofeitur 
in aduali cxiftentia principaliter ; igitur ex puris 
naturaUbus non poflumus haberc omnl cogni- 
doncm nobis poUlbilem. Probatur aflumptum: 
omnis potcntia habens aliquod obieftum pri- 
mum communchabctquodlibct contentum fub 
ipib pro per fe obiedlo,inquod potcft,aliter noii 
eflet obiedum fibi adaequaru,fi porentia aUquod 
contentum fub ipfb rton rcfpicerct , fed ahquud 
inferiusdfet obie(Stumada:quatum:fedDeus fub 
tationc Dcitatis,vt in {c,cft contcntum fub entc, 
quod eft per icobieAum primum intcUediHS no- 
ftri.Igitut Dcus,vt hi fc,eil: pcr ie obiedlum intel- 
ledus noftri , igitur intellcdlus nofter poteft co- 
gnoicere Deum in fua acluah' exiftentia. 

Item, naturale defiderium incft nobis ex efFc* 
€tXi cognofcere caufam ptimam ; fed dcfiderium 
naturale non quiefcit , fi Deusnon cognofcitut 
per cfFe^bum , ficut quihbet experitur in feipfoi 
cum igirur dcfiderium naturalenon fit fruttra, 
fequitur quod poffumus cognofccrc Deum in 
fua atfluah exiftentia. 

Item,fccundo Metaphyfica:,t.f .probatut quod 
hoh eft proccfllus in infinitum in caufis,quia tunc 
non contingeret aliquid fcircjigitut ad petfc^am 
fcicntiam contingit fcire omnes caufas ; aliter 
cnifn infiniras caufarum non impcditec ipfum 
fi:ire:fed non fufficit cognitio confufacaufatum; 
quia tunc non diftindte cognofceretur caofatum; 
igitur pofnbile cfl nobis habcre diftindam co- 
gnitioncm primc caufar:ergo,&c. 

Ex fecunda Maiori arguitut fic : fi omnis co- 
gnitio nofti a de Deo naturalis eft indiftinda.igi- 



iUtti neqitit 
ftrfetii (»■ 
gnofci ex ns- 
tf.rdihut , 
frehntur *x 
trflid eafi' 
tt. 



tofsihilti eH 
tiixtcri co- 
gHitio nobi- 
tier tnttHra 
ti. 



AARist. 



tut iraperfedla : fcd talis non poteft quictarc ap- 
peritum noftrum ad cognofccndum Deum,quia 
fi indiftinda & imper^^aa cognitio quietarci; 
igicur in quocunque in quo illud fubic(5tum in- 
diftind^ poteft a nobis cognofci , ibi poflcmus 
quicrari ; fed non repugnat fibi ex ratione fui, 
quod quafi indiftindc in cteatura reprrcfcnte- 
tur,& ibi indiftinftc cognofcatur •, crgo increa- 
tura pofTiimus quicrari , & fic bcaiificari , quod 
faifum cft. 

Ex tertia Maiori arguitur fic : Etfi omnis co- 
gnitio noftra dcDco naturahter ik obfcura.pof- 
libilc eft nobis habere claram cognitionem dc 
eo:igitur,&c. Probatio Minofis: quod eft perfe- 
^ionis in potfllitia inferiori , non rcpugnat eflc 
in fuperiori-,fed hoc eft perfc(5tionis in potcntia 
fenfitiua,qu6d poteft habere notitiam claram dc 
exiftcntia obicdi ipfum intuendo , vt patct dc 
potcntia vifiua : igitur hoc non rcpugnat poten- 
tiat intellciftiua: , fed vt oftenfum eft , Deus fub 
ratione Deitatis, cft pcr fc obicdura intclledus 
noftri : igimr,&c. 



Nnlla eognU 
tio imftrfem 
It» DtiqMit» 
tstnts. 



PerfeiHo ft' 
ttnti*. inft' 
rioris ntn re- 
fugnatfuft' 



ARTICVLVS TERTIVS. 

ytrum lidtor hahere pofsit aliquamnotitiam 

de Deo perfeffiorem omni noti' 

tia naturali ? 

PEr prxdiiflapatet ad tcrtium articulum^fcili- 
cet , quod efl aUqua notitia nobis pofTibiiis, 
qua: fit perfedlior orani notitia , quam habcre 
pollumus cx naturahbus : & hoc probatur fic; 
poffibile cft nobis diftin^Sle cognofccrc finem 
huraanorum adluum. Quaeroigitur , an pofTum 
cognofcerc Deum clarum in fc intnendum , etlc 
finem humanoruraa(ftuum,annonrfi fic,habctur 
propofitum,cum illum ex naturalibus nonpoffi- 
mus habcrc,& ita fequitur quod feUcitas noftra 
non fit aftus naturalis.cum ille a(5kus non fit na- 
tutalis. Si autem non poiliimus cognofcere 
Deum fic efTc finem noftrum, & tamen necell.i- 
rium eft nobis hoc cognofccre : ctgo pofliimus 
percipere,qu6d ratio naturalis deficit,& pcrcon- 
fcqucns intclligcre, quod fit aliqua cognitiofa- 
pcrnaturalis nobis poffibih's. 

SCHOLIVM III. 

Probat pojfibilcm effc viatori aliam notitiam per- 
feiliorem ornni notitia natuyali^iietnde /iddit lan- 
ijuam corolUrium qMnftionis multa ejfe naturaliter 
cognofcihilia de Dco,vtpote tjHtt a poftinori cogncf- 
cuntttr tanquam ex effeSilbiu : alia vero non effi 
perceptibilta mfi iumine fu^ernaturali , atc^ue ita 
docet infcripto Oxonienfitj.i .prol.num. i ^.cr »» l. 
d-y^.i.& ijHodl.i^. & collait\o. naturaLter fctri 
pofftyDeum ejft vnMn,non tamen effe trtnunt. 

EX di^ais patct refponfio ad qua:ftioncm:qu6d 
aUquas veritatcs poffumus cx naturalibus 
cognofcerc deDeo,& ahquas non,quiaqu.Tcun- 
que ex his , quae in cfFc^kibus funt nota de Deo, 
potfunt a nobis cognofci dc Deo : quia per de- 
monftrationcm quia efl pofllimus conCludcrc il- 
la inclfc Deo : fcd muka pofTunt eflc nobis nota 
dc Deo in eftedlir, vt p.itct in fcientiis Philofo- 
phorum,ide6 phira pcr dc.r.onftratioiicni, qnia^ 
poffumus fcire naturaliter de Dco. 

Et 



Fefiibilem 
ejfe viatcri 
ccgnitienem 
ftrfeHiorim 
natMnM, 



Telicitits nt' 
flrM efl aclut 
fuftminura- 
lis. 



ReJ^onfio ad 
qutjHenem 
frinctfalem. 
Aliqut, vt- 
ritates funt 
naturnlittt 
fcibiUi di 
Del , alit 
ncn. 



11 



Prologi 



7- 

^d primum 
Mr£.princif4- 
li. 



A4 ficundlf. 



^d ttnium. 



1» foteiftiit 
fenfitmis im, 
perfeciionis 
tfi quod ex 
nMuralibus 
fu*m perfe- 
Sienem ac- 
^uirmt. 



Et ex oppofito.quod quia mukx veritatcs fci- 
bilcs dc Deo.non pofTunt cire notac ex his , qux 
rclucent cx efFc(aibus : ideo raulcae funt verirates 
fcibilcs dc Dco fecundiim fe , quas naturalitcr 
non polfuraus fcire de Deo : fupernacuralitcr ta- 
met» poflumus.vt oftenfura eft. 

Ad priraum argumcntum principalc dicen- 
dum, quod aftus fapiencia: incellcdualis non eft 
fclicicas.niii fccuhdura ^«f(^,ordinatus lad vifio-r 
nera cdcmiae diuinac, Vndc felicitas fecundum 
quod pofuit Philofophus in vita ifta polTibilis 
habcri , non cft felicicas fimplicitcr , fed tancum 
(ccundum qutd. 

Ad ahud quafte refponfioncs aliorum , & eo- 
tum improbationcs,& propriarailloruni rcfpon- 
fioncm. Sed nunc dicendum eft brcuicer : quod 
non (equitur : contingit cogmfcere prima frinci- 
pia n^ttfraliter : igitur cognofcimni conclufiones, 
quia cx tahbus principiis & minoribus fubfum- 
ptis non (cquunturnificonclufioncs,qua: prasdi- 
cant conceptuscomuniflimos, vt impoflibile eft 
Angelum fimul c(Tc & non eflej& huiufmodi. 

Ad tertium refpondco , negando confcquen- 
liam, quia maioris pcrfc^kionis cft narura capax, 
qukm fit jlla, ad quam habct vitturem adiuam. 
Vnde impcrfedlionis cft, qu6d potcntix fcnfiti- 
nx poflint ex naturalibusfuam pcrfc6lionem ac- 
qiiirere,& perfcftionis cft quAd pptentix ratio- 
nalcs vltimara perfeftionem non poflunr habcre 
ex puris naturalibns : quia fupcriora ordinancur 
ad maiorem perfc6kionem , quam cx puris nacu- 
ralibus polfiut habercinec pcr hoc vilifico natu- 
ram fuperiorcm, fed dignifico j quia quantum tu 
Phyfice das pocencia: fupcriori, tancum ego:quia 
omncm perfcftionem quam tu ponis,qHod pof- 
fit acquircre cx nacutaUbus.hanc & pono ego;& 
vltra pono quod poccft rcciperc perfedionem 
vltra omnem illam , qqatn potcft cx naturalibus 
haberc: idco tu magis illam vilificas. 

Ex praEdiftis quxftionibus pacet,quid & quan- 
tum poflumns cognofccrc de Deo : & quid fen- 
ticnduni fit de Theologia,quoniam cognitio tri- 
plex de Deo habcri poceft,Ex prima enim qu^- 
ftione patet quod Thcologia in fc cft qua: ha- 
beturdc Deo fccuhdijm vericatcs, per fe fcibiles 
de co.Ex fecundaquasftione pacet qualemTheo- 
logiam & cognitionerti Theologicam polTlimus 
haberc de Deo in via per fpecialem aiaionem 
diuinam.Ex certiavero quarftionc patetquid fe- 
cundum naturalem adioncm de Deo pofTumus 
cognofccre. 



QV^STIVNCVLA I. 

ytrumilUfcientia,q»^ie(lde Deofub ratione 
diutnitatii fit cognitiua omnium > 

SIc igitur quaro vlteritis:Vrrum illa fcientia, 
au2 eft de Deo lecundum fe fub rationedi- 
t^Uqiasqut.- uinitatis,fit cognuiuaomniu?pacec qiiod lic:quia 
fiitmculMpro illa tacio fubicifli includic omnes rationes fcibi- 
eomplemento lcs,& ideo illa fcicntia,qua: eft de Deo fub ratio- 
proUgi. j^g (jiujnicatis omnes veritatcs fcibiles concinct. 

SCHOLIVM VNICVM. 

Emgie & clare explicat difftcultatem hanc in 
opere Oxott.ienfi <} . j .Prolog. & ;. later. a num.ii. 
vbi difiiniuit de 'fheologiti,fiue fcientia Dei, bea- 



8. 

CorolUrium 
quAflionum 
frAcedtntiS. 



torum, &viatorum. Trimam ait effe omnium te- 
gnofcitiuam ratione ^rimi obie^i. Secundam ait 
effe de omnibM fctbtlibm, qutppe qua nonfunt in~ 
finita , & cognofci poffunt virtute primi obie6H 
Theologiei , necjue alimde ait habere hanc Theolo- 
gicam limitationem ctrca fcibilta, qttam exvolun- 
tate Dei ofiendcntti in effentia fua tanquam in 
fpeculo voluntarto cjudtfibi placent. Tertiam negttt 
ejfe de ommbui fctbtlibui , tum propter defettum 
inielieiliu noftrt , tum , quia habet terminum ex 
volumate Dei reutlantis tfcut ©• Thtologia bea- 
torum "^Dei libere in effentia reprtfentantis. Ad- 
dit etittm hic incidenter,eai veritates , tjua natura- 
liter & ex effeEitbus fciri poffunt de Deo, fpeBare 
ad Metaphyficam , fed fecundu,m quid , nonfim- 
pliciter. 

SEd contri , aUqiMC vcritates fcibilcs de Deo lo. 
pertinent ad Mctaphyficam ; non igitur ad 
jllam fcienciam, 

Rcfponfio, omnis vcritas pertinct fimpHcitet 
ad illam fcienciam, vbi fcitur^rc^^er quidizd il- 
lam vcr6 vbi fcicur cantum tjuia efi:non percinec 
nififecundun-i cjuid. 

Exemplum:Ifta conclufio,qu6d mr^y»» roiun- 
<i<i,probatur in fcicntia naturalij/^ro^fer cjuid. In 
Aftrologia,^«'/<i efliided eft fimplic^iter naturalis 
& Phyficaifecundum qutd ver6 Aftronomica:fic 
in propofico , omnes veritates fccundum fcfci' 
biles dtiDeopropter qmd, fciuntur in illa fcicn- 
ti3,qu«eft dc Dco fccundum fe fub ratione diui- 
iiitatis.&idco omnes veritaces,quas Metaphyfi- 
cus vere probat de Deo,fimpliciter percinent ad 
illam (cicntiamjfed quiaMecaphyficaprobat il- 
las cx cffedlibus , & demonftracione quia funt, 
idco fecundijm cjuid adMecaphyficam pcrtinet. 

Dicetut forcc : Nonne Mctaphyfica cft fim- 
pliciter fciencia ? quod fi fic , igitur fimplicircr 
confidcrat veritates probatas de Deo ; igitur 
fimpliciter pertinent ad confiderationcm Me- 
t.iphyficx. 

Refpondeo , qu6d Meraphyfica quantum ad Refponfio, 
illud , quod de Deo confiderat , eft fimplicircr 
fcientia^«M, fcd fcientia fimplicicer tjuia eftfe- 
cundiim quid propter quid , ideo ad Mctaphyfi- 
cam, fecundum quid pertinenc illa: veritaces. 



yerhates co- 
gniti de De$ 
fecundum 
quid ad Me- 
taphyficam 
ffeii/nit. 



II. 

Repllca. 



Qy.^STIVNCVLA II. 

<_x/« Thcologiafit fcientia vna , ^ 
maxime vna ? 

SI vlceriiis quaritur , an Theologia fit vna j^^ 
fcientia? patct qu6d fic : quia eft vnius fubic- 
(Si fub vna ratione, quia non cx vnitate copclu- 
fionis forcitur fcientia fuam vnitatera,fcd ex vni- 
tate fubiedi,in quo contincntur vittualitci con- 
clufiones & principia. 
Vltcriiis fi quaeritur,an fit raaximc vna?Dicen- Scientiafir- 

dam quod fic : quia fubicdura cius cft raaxirac "'"'■,^'^.* 
t f. , .^„ r ■ ■ rvi r - n. ^ftn lubiettt. 

vnum,nara fubiedum fcientiaium Phyficaru, elt 

tantiira vnum fccundijm rationcm & apprefaeu- 

fionem intelle£his:fubicdum vcro huius eft raa-; 

xime fingularcjimo eft ipfa fingularitas , vt haic 

cirentia diuina, in quantiim hzc eHentia. 

S C H O L I V M. 

Ex occaftone,<iua refoluit fciet^tiam hanc effema- 

ximi 



Qu^ftio 1 1 1. 



23 



15. 

Ci-dfrtdopi- 
nio. 



StHcitur 
frifr.o. 



14. 

Ti.rno, 



Vnui eflh*- 
lntts fidei 
refpedi* cm- 
nium credi- 
hiiium. 
jtd. fundx- 
fHfntum con- 
trdrium. 



xime vnam e.vfummri fiiigitUritMe fubieUi reii- 
cittacite9pit:ioncvj Godfredi ajferctis Theologtam 
noft vmm ,fed dupiicem effe hahitum , pratticum 
Jcilicet cfrfpecuUtiuum.An verotQttufit fpecuU- 
tiupu,n)j totm pra^icusy'ieque htc,»e<]ue infcripto 
O xonienji q.i.Prolo^, vbi cx p^ofeffo dijjicuttatem 
hanc examifiat, ScotM refoluit ;fed vtrobique vi- 
detur prohlematicus . 

EX hoc ipparct h\C\n% illius opinionis , qna; 
ponic quod Tlieologia non cft vnus habi- 
tas.fed duplex.fcilicerpradieus & fpcculatiuus, 
qui^confiderac agibiha,ac fi non fpcculabilia, & 
e conucrfo : quam opinioncm qusrc. 

Sed corttra cam arguicur, cum omuis fcicntfa 
fit vna ex vnitate fubiedii , & non conclufionis, 
hxc maxime erit vna,vt primo argntum eft. 

Item,in omnibus ordinatis,& vnitatem habcn- 
tibus , nccefrccft ftarcad aliquod principium in 
illo gencre-.igitur in gcncrc fcicntiarum oportct 
ftarc ad aliquam primam fcicntiam, qiix (it ma- 
xime vna. Si igitur haec fcicntia,qua: eft dc Deo, 
non fit maximc vna.non erit primafcicntiarum: 
iiec vnitas luminis fidci , in quo cognoicuntur 
eius principiaiecundum cos, fufficit ad vnitatem 
€ius,quia ficomncs fcicntiae Philufophiac, cirent 
vrta fcicntia proptcr vnitatem himinis naturahs, 
in quo principiaapprehcnduntur. 

Item.habitusnon habcns euideciam cx obicdo, 
nondiftinguitut fecudiim diftin£lionemobie6li: 
fedTheologia eft huiufmodi babitus fccundiim 
cos : igitur non diftinguitur in habitum pracli- 
cum & fpecalatiuum propter agibiUa & fpccu^ 
labiUa,de quibus ponunt ipfam cfte. Maior pro- 
batur.quia ii habitus non habens euidentiam ab 
obieilo diftingueretur fecunJum diftinftionem 
obicdi , igitur cum fides fit hniufmodi habitiis, 
ipfadiftingucretur fecundijm diftindionem cie- 
dibiUum , & fic rcfpeau omnium credibiiium, 
non eftet vna fides nifufa. 

Ad rationcm ipfbrumdicfndumjquod poncn- 
tcs eam cfie fpeculatiuam diccrent quod non 
perttaftat praclica proptcr fc,nccagibilia,fed fo- 
lum quantiam ad illam cognitioncm piadicam 
fcquuntur fpeculatiua:fimtiitcr c contra, ponen- 
tes eampradlicam dicerentquud nonconfiderat 
fpeculabilia , nifi quatenus pcrea dirigamur in 
praxim adoperationemextra:& ideo fimphciter 
illa func operabiha.Exemplum.ficut haeccftpra- 
6l:ica ; tjlegrauatw a tali infirmitate, d'betfic fa- 
nariXic ha:c ex qna fcquitur:^H«<i talit infimtt^ts 
confurgtt ex abundaritiacholera. ita in propofito: 
ficut ifta cft prataica,D«»« eji diltgendur.Ka. prae- 
milTa ex qua fequitnr.fcincct quod Deusforma- 
tiit homtnem & creauit ccelum : ex qua (cquitur 
cjuod debet ipfum dihgcre. 



Qy>£STIVNCVLA III. 

ytrum Theologiaft difi'm6ia a, reliquiifcien • 
tiis PhiloJlhhi£,& prier omnibH4? 

ir. Ql vlteriiisquxritur^fiTheologiafitdiftinaaa 
rheollgu cfl ^fcicntiis Philofoph cis?dicedum eft quod fic: 
d^mcia, ab tum.quia hnbet aUquod fubiedii formale aUud, 
aliu fcien- q„ia fubicdtumilUuscft fingulare.Sccundijm ve- 
*'a ftr. ^^ Arirtotelcm * fubicdum aUarum eft aUquod 
rr.fJc.vuV* vniueifale. tum quia hoc patet, difcurrendo pec 

* ahas fcicntias. Subicftum in Phyficaeft corpus 

mobile.vclcns mobilciDcus vcro non cft muta- 



bih'5. Subiedlum in Marhematica , eft quantitas: 
Deus non eft quantus.nifi virtualter. Similitcr 
Deus non eft fubie<flum in Meiaphyfica, vt pras- 
oftenfum eft, nec poteft alia fcientiade Dco efte 
quam ifta,quia tantum vna poteft cfte de ipfb,vt 
prius probarum eft. 

Sed quairitjir , An haec fit prior ah'is ? Dicen- Theologi» efi 
dum quod fic : quia cijm fit duplex prioritas in »li'K fcitntia 
fcicntia.fcilicct ex nobilira' e fubiefti>& cx ccrti- f^^' 
tudine notiti.T,h.Tceft vtroquc modocertiffima, 
quia habet obieftnm nobililiimum, & principia 
fecundum (e ccrtiilima funt. 



QV^STIVNCVLA IV. 

Vtrum Theologiafitfithalternata alicmfcien- 
tiitiaut illaalteramfbifulfalternet f 

SEd vltetius qu.Tritur,an fit fubaltcrriata alicui 
altcri fcicntix?Dicendiiqu6d non,quiafcien- ^^* , 
tialubaltcmata accipit fua prmcipia a lupeiiori ^i^^^^f^ 
fcieiuia.ncc cognofcit ea,ni(t quia funt vt per ex- ^/j,-,, 
pericnriam , aut quia rcducuntur in principia iii 
fupeiiori : fed hoc non contingit in hac (cientia, 
quia nullura aliud fubiedium potcft includerc 
vircualitcr iUud fubie(5tum,rcd potitise couerfo. 

Scd dicetur foi tc ; (\ fubiedum eft fub fubic- 
6bo,& fcicntia fub fcientia: fed Deus continetur Jnjiantia. 
fub entc,dc quo eft MeraphyUca:etgo,&c. 

Diccndum quod fubaltcrnatio nonattcnditur 
fecundiim per fc fnperius & inferius.quia fcicn- ^*'*"""'' 
tia fubalternara eft de ente peraccidcns:vtdc U- 
neavifualieft Pcrfpcifliua:noh autemde eoquod 
per fe , & eftcntialiter continetur fub fuperioti: 
qiioniam de genere & fpecic cft cadem fcicntia, 
quamdiu enim proccdetnr in conccptibus pcr (c 
cx ratione primi fubicfti, poiTunt fciri principia 
per fe ad concludendum pafliones de inferiori- 
biis. Sed cns pcr accidens quamuis fit notum ex 
fonfu, & fimilitcr principiaeiu.s,tamen non pof- 
funr fciri propter cjuid , nifi per rationem vtriuf^ 
que partis, vel altcrius, qua: pettinent ad {cien- 
tiam fupcriorem , ficur principia Uncc vifuaJis 
non poflunt fciri propter quid,niCi pcrrationem 
hnea: & vifuabiHtatis. 

Si vltcriusqu2ritur:AnThcologia fibi fubal- jw 
ternctaUam;Diccndumquodnon,quianon dicit Nec mHm 
proprer ejuidreCj^cda aUnmm : quia aliae fcicntia: fub»ltern*t. 
rclbluunt fuas conclufiones in princJipia immc- 
diata,quaepriiT)6funt vera, etfi nihil aliud cfTet. 

Ex hoc aiguitur : Illa (cientia non rcfoluit 
conclufiojics fuas in aliqua principiapriora il- 
Iis,qu£ fi tantum c(Tent,adhuc fufficerent ad vc- 
riiarem conclufionum elicicndarum:nnnc autem 
in fcientiis quibufdam ira cft , quod fi tantum 
fua principia eflcnr,adhuc conclufionesrclblue- 
rentur in illa , vt, fi poneretur , pcr impoffibile, 
qvbd Dcus non circt , & qubd iriangulus cflct, 
adhuc habere trcs angulos rcibluerctur vt in na- 
turam trianguU,vndcliccr huiufmodi fnbicfta 
fecundiim ejfe eorum fint a Dco.non tamcn pct 
rationem Dei includunt fuas paffioncs virtuali- 
ter: & ideb Theologia non dicitat propter cfuid 
rcfpe<ftu aliarin-n. 

^QV^STIVNCVLA V. 

ytrum Theologiafit de omnibus \ * * . 

SEd vlterius quacritur,An Thcologia fit dc om- The^logi»*^ 
nibus?Dicendumqubdfic,quaciimadaliqua$ dt omnibuf, 

rela 



24 



Prologi 



relationes > quas liabeiM: omnia ad Deum , & e 
contra;vc Cjut rclatioues craincncise, & exceiTusi 
& iclationescauralitatis, vcefficientis , formalis 
& finalis.qua: fundantur in Dco.vt DeuS cll, vcl 
tcrnnnantur ad ipfumjVtDeuscfl:. 




jfr^um. fri- 
fnum. 
Gatat.^. 
Ambtor. 



CMfirmntHr. 



Argiim. ft- 
tundum. 



Ttrtmm. 



t.(Uio ad of- 
foJliHm, 




DISTINCTIO L 

Q V ^, S T I o I, 

rtrum perfc obiccfttmfrnitionisfit 
'vUimttsfnis ? 

Alcr.r. 4 /> ^io memA. urt. i. & i D.Tlicmas i.i. 
^ ti»;t?7y8 honiil. hlciirf.j.t].x. Do^ot in fcripto 
Oxcnitnfiiitt.d.l.q.l &^d.^9 q.^. 

Irca diftiniflioncm primam qua:- 
riturde/r«« in comparatione ad 
fuum ohie&anr,vtrum perfe obie- 
5ium frmtionis fit vltimm fiuis ? 

GzXzl.S.frucini ..uternfpirttM charitM,gmdiiim, 
&c. vbi glolla ex AmbrofioiJy?<» appellauit ^poj 
jioluifruccMy cjuia vropter fe appeteada fitnt : Sc 
func plura: igitur plura propter fe appetendaifed 
frucndum cft illo , quod cft propcer feappcten- 
dum : crgo, &:c. 

Confirmatur fpecialiter de charitate:quoniam 
bono per cflcnciam fruendum eft , charitas cft 
huiurmodi. ergo, 8cc. 

Iccm fccundi^: Cuius eftcapacitas finica illud 
faciatur finito:fed voKmtas cft huiufmodi. ergo, 
&c.Maioc probaiur,quia finitum dcbet adaequa- 
ri finiro. 

Itcm tertio fic:firmius afllntit incellctfius ali- 
cui vcro crcato quam increaco,quia vcro crcaco 
aflentic propcer euidenciam obic<2i;non fic vero 
incrcaco ; igicur firmius voluncas atrencic altcri 
bono quam incrcato. 

Contra,Auguftinus de doar,Chrift.cap.i..^M 
quibu4 frfttndum eft^unt Pattr,& Filitu, & Spi- 
rittti ftnBuf, & hi tres funt vna res. 

Hic primo diftingucndum defruitioneiCecun- 
<J6 diftingnendum dc obiedo fruitionis ; terrio 
exponcndum cft quod ponitur in titulo qus- 
ftionis. 

S C H O L I V M, 

TSiftinguit fruitionem in ordinatam,& fruitio' 
vern incommuni ; ordinata affcrit obieUum ejfefi- 
nem vltimum , non tamenfub tlla pracifa rmttone 
fiue relatione finis , qut potiits concomitatur ohie- 
Hum fruitionii,fed fub ratione ohiecii vt in fe bea- 
tificantii. Ohie£lum autern fruitionis in communi 
aitejfe bonum ejHodcunque.fiue quod vtrefit,fttie 
quod apparet vttimtu finis,fiue quod prtftituatur 
wt vltimiufinis.De hisfufiits agit in fcripto Oxo- 
nienfi i.d.i.q.i.vbi examinat rationes D. Thoma, 
& BonauenturA contra ^uicennam ftatuentem 
intelligentiam fiue jpiritum increatum ejfe obie- 
ilumfruitionii bon<tfiue ordinatt. 



QVantiim ad primum, dico qu6d/r«.'riopo- 



Trultio dii- vjtcftaccipi profruitioncincommuni,vel 
tlex. ordinata. Patet,qu2cunque potentia potcft inot- 



dinate agerc,at9:us eius abftrahit ab aftu ordina- 
to:fcd voluntas poteft inordinatc vcllc, quia fc- 
cundum Auguftinum lib.bj.qq.q.^c.OOTff&f/^er- Auguft. 
sierfitai,cjtit viitum mminatur,efi vtifruendM,& 
frui vtendis.-lgitnr a(flus voluncacis cxcedic frui- 
ciouem ordinatam. 

Sccundo confequcnter videndum dc obicfto obieBum 
fruitionis:iiam obiedbum fruitionis ordinacx eft fruitionis tr- 
finis vltimus : iicur entm cleftio eft ordinata & '^""•tt ejl Ji- 
reita, quanJo e'l debito modo circumftantiona- ** ^ '"""' 
ta,& rationi \x(\x conformis,ira fruirio eft ordi- 
nata quando cft dcbito modo circumftantiona- 
ta:igiturillud eil obieftum fruitionis ordinatae, 
cum,quod probaturduplicitcr. Primo modo fics 
pocentia quae refpicit obieftutn commune , non 
quod ert obicdnmfruitionisdebitis circumftan- 
tiis circumftantionata : hic cft finis vhimus tan- Potentiant» 
pcrfedlc quietatur nifi in illo , in quo pcrfedif- ^"L".*''"'' 
hmc rcperitur luum obicaum;fed voluntas rel- niffim^ c],„. 
p-cit proobicSo fiio bonum communc : igitur tentofubfuo 
non quictatut nifi in ilio , in quo perfedifiiinis ohieSo ad*' 
reperitur ratio boni , & hic elt tantijm vkimus ^***'*' 
finis;igitur,&c. 

Probatio Maioris,quia quod eft obicftnra ali- 
cui potenti2,& primum obicAum illius,fi rcpe- 
riaturdiminute in vno , in alio aiucm perfcdc, 
non quietatur in illo, vbi ratio fui diminute re- 
peritur;igitur,&c. hoc etiam patet in cxemplo:fi 
cnim-viuis rcfpiccrec lumen pro obicdo , vt fe 
extendit ad omnia lumino(a,vifus non quictare- 
tur nifi in perfeilo luminofo. 

Item hoc etiam probatur fic : Potcntia qua: » . 
inclinacur ad plura,non quietatur in aliquo vno, 
nifi vbi illa plura contincntur quantum poflunt 
contineri.£xernpIum:Matctia incUnatur ad plu- 
rcs formas,& non quietatur ni fi per illam , qua: 
omnes alias continet, ad quas inclinaturiicd vo- 
luntas inclinatur ad plura bona , quae in nullo 
perfe<flc contincntur , nifi in vltimo fine , igi- 
tur, &c. 

Sic patet quid fit obie(5tum fruirionis ordina- obieitum 
t2:obieftum vero fruitionis in communi quod- />■«'«■<"»«» «» 
cunque bonum efle poteft;fiuebonum quod eft "'"'"*""• 
reucra vltimus finis , fiue bonum quod apparet 
ertc vltimus finisifiue fit bonum prsftitutum vt 
vltimu finis. Quod primam poteft cflc obie- 
ftum fruitionis prjeoftenfum eft : Qu6d fccun- 
dum probatur : d ratioerronca oftendat volun- 
fati aliquod apparens bonum , tanquam fummd 
bonum , conucnic volimtacem illo frui. Quod 
cciam tercium , patct , nam fi bonum oftendatur 
voluntati eciam a racione errantc , poteft volun- 
tas illud accipere,& ita ipfum tanquam fincm fi- 
bi pr2ftituere;quia in cuiufcunque agentispotc- 
ftate eft agcre,& modus agendi. 

Tcrtid exponendum eft quomodo finis vlti- . 

mus ponitur per fe obicdbum fruitionis , hoc eiuomodo fi- 
cnim non eftintclligendumica,qu6dracio fina- nis vltimus 
lis fic ratio obie<fliua adlus fruitionis ; imo ratio »/^ ohieBum 
finis eft concomitans obieftum fruitionis , quia /'■'""'"''*• 
nuUa cclatio rationis maxim^ ad creaturas eft 
per fe ratio obiedli fruicionis , quia tunc eflet 
racio beatificandi , fed obiedlum , vt in (e exi- 
ftens, bcatificat ; (ed relatio finis non eft huiuA 
modi : ergo, &c. 

Hoc etiam patct dc fine praeftituto , quia ibi 
ratio finis non praecedit adum, fed (equitur:non 
enim quia oftenditur fub ratione finis, ideo ap- 
petitur,(ed quia appctitut proptcr fcconfequitui 
ratio finis. 

Ad 



Quseftio II 



^S 



r- 

Ai frmum 
Mrgum. prin- 
tiftUt. 

Ad etnfir' 



Per c/Tcn- 
tiam cafitur 
diifUcitir. 



Ad fitm- 



Vnfltx ad*' 

^HHtit, 



Ad tirtlum. 



Ad pri nim principale refpondetur quod 
talia appetcnda funt pfopter (c formaliter , non 
formalitcr , quia ordinantur ad finem vlterio- 
rem. 

Ad confirmationem diccnduln quod per tf- 
yj-wnrfwaccipiturdupliciter.Vno modo vt oppO- 
nitur eiiquod eft per accidens, ficut illud , quod 
pra;dic4tur de fubiedo per efTentiam fubie(fli, 
conucnit fibipci efTentiamfiiam : ficut oppoiko 
modo per accidcns conuenit alicui , quod norj 
pra:dic3tur de ipfo per effentiam ipfius , & fic 
noc efl per accidens,homo eft albus.Alio modo 
accipitur ftr tjfentiam,vt diuiditur contra parti- 
cipationem : &r fic excludic omncm aliam cau- 
fam , & ifto modo folus Deus eft , quicquid eft 
per eircntiam fuam,vt bonus,fapiens,&c. Quan- 
do igitur ascipitur bono ptr tjftnttam tft frntn- 
dum , verum eft fecundo modo : quandodicitur 
iu minore , charitas eft bona per cflentiam , ver 
rum cft primo modo,& non (ecundo, ide6 non 
fcquitur conclufio. 

Ad fccundum concedo maiorcm,& nego mi- 
norem,quia harc capacitas finita potcft fatiari fi- 
nito. Et ad aliam probationem quando dicitur 
quod finitum debec adzquari finito. Diccndum 
quod adxquatio duplex cft , in cntitace , & in 
proportionc.Prima rcquirit fimilitudincm, quo- 
modojcinum album adxquatur alteri : fecunda 
lequiric difnmilitudinem,qOomodo fornia adx- 
quatur materiaE,& tamen materia eft fimpliciter 
potentia ; forma vero eft fimplicitera(5lus:Vndc 
adaequatio proporcionis eft inter difiimilia. Sic 
in propofito , non enim fequicur , finicum adx- 
quacur finico in cncicatc & pcrfeftione ; igicur 
poceft ipfum obieAiue fatiare : quia voluntas fa- 
tiatur in comparjcione ad aliquid pcopoitiona- 
bile , vc ^ diflimili : vnde infinicum idsquatiir 
volnnrati adaequatione obiefti ad potcutiam. 
Excmplum de relatione finiti ad infini- 
uim. 

Ad tcrtlum argumentum dicitur qu6d affcn- 
fus incclleftus eft abcuidcnciaobiedtijfei affcn- 
fus voluntatis uon. 





Argum. fri- 
vtum qucd 



QVJESTIO II. 

^» affrehejtfofne tltimo netcffejit 
ipfo frui > 

A\ea[.i.f.q.)S.mtmb.i.^ i. f.tj. 7 4.r»emb 7. D.Thom. 
t.i-q.io.art.t.^ i O.Bonaaent.t.i/.j^ dub.t. Hcnxic, 
^Hfdt. j .q.i- . Doaot i.d. 1 .5.4. 0> etllat. 15.0« dHabus 
f"li& qtodl.16. 

L I A M quacftionem quarfiui *:An ap' 
prthen/o fine vltimo y necejfe fit frui to ? 

In qua arguebatur contra hoc,qudd vo- 

luntas non necefutatur ad volendum vltimum 
finero,& in vniuerfali apprehcnfum , fic : quid- 
qiiid ncccflario quicfcic in aliquo fibi prxfcncc, 
ncccfT.irio cenct illud,fi poceft:& fic facic fibi ef- 
fe prxfens : vt pacct de graui , rcfpcfiru ccntri, 
& dc appetitu fenfitino rcfpedtu fcnfibilis dcle- 
ftabilis : quia fcmper fruerctur co,nifi voluntas 
Scor. Oper. Tom. XI. 



Ari.ficuri' 



* Tbom. ft 
Hcnticusn. 



ipfum '^amoueret , vt patet in brmis : quia cum 
difncultate a fcnfibili delc<flabili amouentur : 
Si igitur voluntas ncccflari^ fruitur vliimo 
fine apprehenfb, neceflkri6 tenet illud, & fi fibi 
prxfens eft , & poteft imperare incelleftui, nec 
auercat fe ab eius confideratione ; igitur , 
&c. 

Item fccundum fic : ab eodem principio afti- 
uo aliquid habet agere* & ncccfTario agcre : fi 
ncccllado agat : fed volantas eft principium 
atliuum, quo quis vult finem vltimum ; ergo fi 
neceflario quis vult finem vitimum apprchcn- 
funi, ifta ncccffitas eric a pane voluntatis. Tunc 
fic:quando in principali agentc eft nccefTitas 
ad agendum , fecundaria agentia neceflario 
agunt ; quia fecundarium agcns non nioHtr, 
nifi in virtutc primi , & principalis ; ifritur (\ 
principalc agens cft neceffario agens cx fc , om- 
nc fecundarium agens neceflario agec : incelle- 
dlus aucem , cui imperacur ad apprchenden- 
dum finem^ vltimum 4 voluntate cfV fecunda- 
riumagcns , &non principale ctiam fecundum 
contraria; opinionis Dodores * : Igitur intclic- 
£kus fcmper & neceflario ftabit in confidcratio- 
nefinis vltimi. 

Confirmatur , quamnis agens naturale agat Confirmatit 
per multas difpofitiones primas , qus pofrunt 
impediri , fi tanien in vltimo agat j dicetiir 
agens naturale ex ncceflState : igitur quamuis 
fruitioncm vltimi finis prxcedant ali* adliones, 
vt oftcnfio & apprehenfio obiedli , & cartcra 
huiufmodi , & iftx funt impcdibiles , fi camen 
iftis pofitis voluntas neceflario fruatur vl- 
cimo fine , dicetur abfolutc ncceflarii vcl- 
le. 

S C H O L I V M. 

Difficultatem hanc exailijftme difcujfit DoHor 
in fcripto Oxonenft Itb.i. d.i. cj.^, vbi opiniones 
S. Thomi. & Henrici circa modum , <jm voluntas 
fruitur obiecio ,ftu fine vltimo, fufius examinar. 
Et hic hreuiter refoluit , ejuod ibi per varias con- 
clufiones 'iifitnxit; nimirum voluntatew nullo mo- 
do necejfitari ad volendum finem vUimum,fiue ob- 
fiure,fiue clare vifum,fiue in communi,fitte tn par- 
ttculart apprche>ffum. Deinde addtt,neque volun- 
tatem etia charitate eleuatam ntctffitari adfrutn- 
dumfine vltimo clare vifo, & demitm contra eoJ~ 
dem doett voluntatem fine charitate pojfe amare 
finem clare vifum. 



ISt A quxftio potcft intclligi dupliciter. Vno 
modo de fine vltimo obfcure cognito : alio 
modo de fine vltimo clarc apprehcnfo & intui- 
tiue : & vtrumque habet duo membra : qnia 
vel dc finc obfcurc cognito,& in vniuerfali,vcl 
de fine obfcurc cognito & in particulari. Simi- 
liter aliud membrum diuiditur , quia poteft in- 
telligi de fine vltimo clarc vifb , & hoc in 
comparatione ad voluntatem , vcl per cha- 
ritatcm eleuatam , vel in puris naturalibus di- 
miflam. 

Igitar ciim quatuor fint articuli in ifta 
quxflione , in nullo iftorum fruitur volun- 
tas ncccllario vltimo fine , etiam loqucndo 
dc vifione clara & voluntate per chariratem 
eIeiiaca,non eft nccefllcas fimplicicer frucndi,nec 
ex parte Dei , quin poflit agere ad prius, fcilicer 
C ad 



StMtMt qui- 
ftienif aftri- 
tur. 



RefolutioDl- 
Btris, 

Vtluntas nuL 
It moJt n*- 
ctJfuiHHr ad 
fiuendum^ 
tttAm net 
chttritatt 
tltu*>tt. 



26 



Libri 1. Diftindio I. 



I. 

jtrgum.qitod 

fttdeleBtio. 

Aoguft. 



fofitum. 




aA virionem claram , non agenJo ad po(Veiias, 
fcilicct ad fruitionem : nec ctiam ell: neccffiras, 
cx pane voluntatis charitatc clcuatiC „qiun pof- 
fit homo vidcrc,& non fnn. Qnx autcm fiierit 
caufa fecuritatis in bejtis vt nonpoflint peccarc, 
* d.49 q-«- diceturin quarto libro *: citcra qux're,&c. 

^C -^ P^ ^^ C- ' 

QV^STIO lU. 

ytrimfrmtio in voluntatefit idem dikciio- 
ni vel deleciAtioni f 

Vhotiia.hicart.i.q.i. K.ichard,«r/.i ^i. Occani.qi.i. 
Gregot.;Wi'w. Dodor infcrifto Oxa,i.q.^.&in i.d.i^. 
».8.3.i»4.</.49.g.4-5-d'7. Vafquez i.i.<<«y>.}i. 

Trvm frui fic idera dcle<aationi vel 
dilcdkioni ? qu6d autem fit dclcdatio 
^myAlQ vidctur, Auguftinus, 10. dcTrin.cjo. 
frHimhrcognitfSyin ejuthus voluntas deletlata ac- 
ejuiefeit : fed male definirctur/r«» , fi deleaatio 
clTct paflio confcquens fruitioncm , quia pofte- 
rius nonponiturin definitionc prioris : igitur, 

&c. 

Contrl Amans aljquo adu elicito aniat 
Deum ; aut igitur proptcr aliud.aiit prqptcr fe ; (5 
proptcr aliud,crgo inordinatc,fi propter fc:frue- 
lur co,igitur frui eft adus clicitus:fed deledatio 
non,crgo,&c. 

Refpondco.hic duo funt vidcnda.Primo.quo.- 
modo fc h.ibet dcledatio ad aaum clicitaro a 
volnntate : An fcilicct fit idcro fibi , vel aliiul ? 
Secund6 fuppofito quod non , videndum cft an 
frui fignificct adlum clicitum h voluntatc , vci 
dclcdationem,vcl vtrumquc ? 

Circa primum cft opinio v«a,quae ponit quod 
dilciaio & deleaatjo funt idem realiter , diffe- 
runt tamen fecundumVatidncm. Primum proba- 
tur quadrupliciter;tum,qaia funt ciufdem potcn- 
ti«,& vnius obieai vnus cft a(aus:turo,quia im- 
racdiate fcquituradcumdem aftum cognitionis; 
tum , quia habcnt cadem opf»ofita, vt odiuln & 
triltiti.im,quas funt idem:tum,quia habcnr cum- 
dcracffcdkum per fe immcdiatum, fcilicct perfi- 
ccrc opcrationem : talia autem fuut idem adus 
rcalitet-, crgo,&c. 

Sccundiun dcclar.iior. Diffcrunt enim dupli- 
citcr fccundum rationcm, Diledkio cnim inteili- 
gitur vt cft a potentia in obiedum , dck Aatio c 
conutrfo : & h^c funt idcm recunduhi rem, dif- 
fcrentia fccundum raMoncm,quia idem cifcadus 
aftiui, & paflTuii. 

Secund^ differnnt : quia dclcdlatio iftiportat 
quietationcm^qCii eft priuatio motus : dilcdio 
vnioncm, qus cft pciuatio diftantiai : hx autem 
priuationcs diffcrunt foliira fccundum rationcm, 
idc6,&c. 

S C H O L I V M. 

Impugnat opinionem ajferentem diUEHonem 
(^ deleElationem reatiter iientificari , & differre 
tantttm fecunJum rationem , idque multis proft- 
quitur rationibus , & ojiendit vtramt^ue prouenire 
f( diuerfis agentibus \ dile^ionem videhcet a vo- 
luntate elict^deleilationem vero ab obieElo, & ejfe 



jin dileBio 
^ deleSitio 
ftnt iilem re». 
4iter. 
Slfbd ftc. 

Vrob.%tnr *h 
mliqHibus 
qtiadrufliei- 
t*r. 



Dscl.iratur 
ffutmode di ■ 
ieciio ^ de- 
laSiatio d!f- 
feruntrMio- 



anamdarn paffwnem in voluntate. f^tde enmdem 
in j d.i^,»'^.& ix.Concurrere aittem volitiontm 
ad dele^iationem, & noUtionem ad trijlitiam ipfe 
indicat ibidem, & in^.d.i^.t^.t. & d.jyG.cj.^. vbi 
ait trifiitiam caufari ab enentu & nolitione eius, 
atqne ita eum inierpretantur Occam & CJabriel 
h'ic ali'quefcriptor€syidT7tonto autem ad maiorern 
conjirmationem eorum (]H(t diximus in cenftwa 
huiiis optrisjomnia argumenta,<ju.t Scotus htccon- 
gerit , citari aCjregorto Arimtnenfihw ej.i.art.i. 
cor,cl.i..& eodem modo iifde^nque verbts ab eodtm 
fniffe tranfcripta ; ^»^ tamen diuerfo , & turnul- 
tuario rnodo habentur in aliis Reportatii, qitx. cir- 
cumfernntur. De fntitione vero,de qua in princi^ 
piohuius qu^Bionis je oElurum promifit mhil rt- 
foluit,net]ut etiam in leBura Oxontcn.quift.i.vbi 
difufiits de hac re agit. Attamen t>i ^.f/.^p.^.^. j . 
&j. docet fruitionem &formalem beattfudinem 
tn amore confijiere. 

COntra:accipio eandcm rationcm,quam ipfi » . 
accipiunt. lUa funt cadcm,vel diucifa rci - imfugnat 
liter, quorum oppofita funt talia ; fed odium & prioio frt.ce- 
triftitia.quasopponunturdiledioiii, vcl delc6fca- "«»'»»' /'^"- 

• /•^i-V !• o \A- tentmm. 

tioni.funt diucila realiter ; igitur,&c.Mmor pro- o^,,„„ ^ 

batur multiplicitcr. Primo fic ; odium cft quod- tr-flttu df 

dam nollc,quiaodiffcaliquid,eft nollc illud : fed ferum reali- 

a(ftus nolcndi non rcquiiit obicdtum apprchcu- '"■• 

fum lub rationc cxiftcntis, quia voluntas potcft ^J «"»''/"■' 

noUe obic6tum antcquam exiftat ; triftitia vero 

refpicit obiedum a£tualiter-exiftcns,quiafecuii- 

dura Auguftinutti,i4.deciuit.cap.6.;^«/««;^/><- Auguft. 

gif/is quod ei aduerfatur ,timor efi y\Ac\ac(\ iȣc\i^t- 

rit nolenti, m/if»/»<» f/?,& ibidcni cap.i^. Trifii- 

tia efi de his,quit nobis nolentibus accidunt ; igitur 

non fimt idem odium & triftitia. 

Sccundo fic :nolitio intenfiflima potcft prx- .Sw»"><ft^ 
cederc euentum iplius noliti : quo poiito volun- 
tas non habet adum nolcndi intenfiorem : qui:^ 
tunc primum«o& nonfuiirctintcnfiffinv ■-•;«- 
go pofito nolito in ejfe , propier hoc non cft vo- 
luntas mutata fceundum aliquod «o//f .mutata eft 
tamena non triftanteintriftantcrn;igitur triilari 
non cft noile,igitHr,&c. 

Tcrtio fic:vo]untas ficut volunrarie elicit a€Lu. lirtii. 
volendi , ita & .i<5tum nolendi , quia voluntari^ 
vultaliquis fcnolIc:!cd nullus voUuitaric trift.a- uemovelun- 
tur.quia tunc uon triltarctur ; igitur tiiftitianon tMi'etri[ia- 
eft aiius nolcndi:& tunc ficut priiis. '"''• 

Confirmatur.VoIuntas refleftcr.s fupra aitum confirmn- 
liuim voluntaiicelicitiuTi fibi complacet i igitui tur. 
voluntas volens fe habcrc noUe , complaccc fibi 
in nolenJo: fcd voluntw rcflc(5tens fe fupia tri- 
ftari , non compI.acct fibi , fcd Jifplicet fibi fua 
triftitia ; nullus cnim complaccrct fibi in triftan- 
do,igitur,&c. 

Qu irto fic:in Dco inuenitur proprJa ratio adus 4. 
nolendi,quia ficut pcr fe velie fuum cft caufa eorii Vroh»tur 
qua: cucniunt,ita pcr (e noUe fuum eft caufa im- qi^^rio. 
pcditiua malcrum,qua: non cucniunt ; (ed Deus ^ ' ^''' ' ' 
non poteft triftari ; igitur triftari non eft nolle : 
jgitur vt prius probata cft illa minpr. 

Jtem , fecund6contraprcEdidamopinioncm 
arguitur fic ; Dclcdario eft per fc obie(ftum ali- 
cuius dile(5tionis , cuius dilc(5lio non eft per fe 
obie(3:um ; igitur dcledi^atio noii eft idem reali- 
ter , quod dileclio. Confequcntia patet, quia ne 
ficut illi a(5tus non funt idcm rcalitcr , qui non 
habent idem obicdum realitcr , ita nec illa 
fun: iJcm realiter , qus non funt obiciftum 

ciufJcm 



cttufa nonfu.. 
turilionis r*- 
rttm. 

Arg fecun- 
diim. 

DeteHatitui 
efl cadem 
mmdiU6ii«- 



Qu^flio III. 



pottjt tjfi »b- 
uclum dile- 
iti»"''' 
Auguft. 



Ari.ttriium, 
Augaft. 



T>tMon fff- 
uft diliiern 
ft fU iteri 
deleHttri, 

AtiJloc, 
Ar^, quanu, 

JttnfemPer 
^niflus dili- 
git plus dtlt- 
Hstur, 



6. 

Ivtpugntt 
tnrrtdtmfen- 
(ifid quoad 
f/-'m»m dif- 
ftrtiiiMtnrM- 
fttnis. 



IfHpu^nnt 
dijferenti^m 
jtcnndnm, 

Ktc dileHia 
tiec deleei»tio 
dicunt for- 
Itialiier fri- 
utnitntm. 



Refttuth 
tloii. de fri- 
tln dubit. 

7«. 

■^n frui fi' 
gnijictt »iiu 
tlieitum vel 
deltciutio- 
ntm. 



eiu((iem tStas. Anxecti&ns probatur nc:ab(ente 
deledlabili voluiuas non folum dc^derac ipfum 
dele(^bile,fed po:cft deHdcrace dcledlari in ipib 
dcle<ftabili:igitui" dcledlatio poteft cire per fc ob» 
iedtum alicuius dcfiderij : igitur & afbus amoris, 
fiuc dilcdionis > quia fecundijm Auguftinum 8. 
de Trinitate, cap.vltimo. ^ppetitm inhiantisfit 
amorfruentis.Ced non opottet volaiitatem refle- 
rtere (e fupra aiflum fuum,quando 'Jcfidcrat de- 
led^ari in dclciftabili, cum fuerit pra:fcns : igitur 
icquitur quod quando a<Hu amoris diligit dcle- 
6labile,vel dclc(iari, non oportet vt refledatur } 
ergo dele^atio poteft clle obiedlum alicuiua 
dilcdlionis y cuius non eft dilc^io per fe obie- 
^um. 

Item , malus Angelus poteft fummc diligere 
fc ic non deledlatur^&c. ABtcccdcns probatur, 
quia (cciyidum Auguftinum, i z. de ciuit.cap.vlt. 
Fecerunt duas ciHitates amores duo, terrenam di^ 
holi , fcilicet amorfui vfjtte ad contemptum Dei: 
ctlefiem veroamor Deivfque ad contemptumfui. 
Angcii igitur raali malam fabtican: ciuitarem, 
quia dilcxerunt fe , & icipibs pofliint diligefe, 
quamuis dubium fic an ifte adus malus , quo fe 
inordinatc dilexerunt , manferit femper ni eis 
iden : igitur Angclus malus diligit {c,vcl (altcm 
poteft : fcd non poteft deleftari.quia triftitia ve- 
hemcns excludit quamcunquc delcdationem, 
non folum contrariam, fed contingcntcm r.v 7. 
Etl^iccap.ii. 

Itcm , aliquis poteft intcniiorcm aftum dilc- 
i5iionis habere,& miDorem dele6lationcm:vndc 
non omnis qui intCnfius diliy t , intenlms Jelc- 
datur,vt p.it«tindcuoti$,qui ferucntiusaliquan- 
do diligunt, & dolent, quod nonpoiTunt deuo- 
tionem,fiue deleftationem habere. Patec hoc in 
adu fortitudinis,qui eft ex dilcdHone magna, & 
tamen eft iine deleiftatione etiam paruiHima, x. 
£thicor. 

Item , quod dicunt delcifbitionem & dilc^io- 
nem difFerte fjccunduro rationem , primo modo, 
noneft verum , imo illa differentia eft in rc j 6c 
non tantum in rationc , quia diledio clicitur a 
voluntatc rcalitcr, & non Iblum fignificatur (e- 
cundCim rationem procedere a voltintatc. Dele- 
^tio autem cft ab obie(9:o dclci^abili. Vnde (i- 
cnt obieftum fenfibile eft cau(a dele<51ationis in 
appetitu fenfitiuo , itaobicdtum conueniens in- 
tcUigibile, fiue bonum , cau(at delcdationem in 
appccitu intelledliuo. 

Item,quod dicunt.quod diffcrunt fecundum ra- 
tionem fecundo modo, non eft verum,qiiia dile- 
(ftio &c delcilatio non dicunt fbrmaliter priua- 
tioncs.nec ctiam vnio , quam dile<Sip importat, 
quia vnio cft per fe habitudo inter exrrema vni- 
ta, quac eft aliquid pofitiuum :bc;ifus enim vni- 
tur Dco pcr vnionem formalitcri& non per pri- 
uationem : agens enim approximatum pafib agit 
ira,quod approximatio,Iiue vnio,pcr (c rcquiii- 
tur ad adHoncm agentis in paiTum , non autem 
priuatio fic requiritur : forma etiam vnitur for- 
malitcr raaterisc per ynionem,&nontantumper 
aliquam priuationcm. 

Ideo dico quod non funt idem ad:us realitcr 
dilciflio & deleiflatio, nec funt ab eifdtm agcnti- 
bus,(ed a diuerfis realiier. 

De fecundo , vtrum frwtie fignificat aifium 

clicitum tantum,vel tantum dcled>ationem con- 

fequentem, vel vtrutnque fimuUeftcontroueifia 

dc fignificato huius nominis, & hoc cft proptcv 

Scot. Oper. Tom. XI. 



i7 

magnam connexionetn dclc^tionis& diledh'o« 
nis i in(eparabil)terj enim concomitantur delc- 
(flatio & dilcdlio a^um fruitionis,quia fi illa bo- 
na, & c conuetib : Qiizdam tamen audoritates 
videntur diccrc quod frui fit tantum quid clici- 
tum,(cilicet diligere ; aliquae autcm quod fic dc- 
leftctio tantikm , & aliqux quod vtrumque. 
Qucd fignificat adum elicitum,(cilicet diledlio- 
nis, vidctur Auguftinus dicere Uh.'. de dodrin. 
Chriftian. cap.i. Frui eji anori inhtterefropter 
y*,qu£E adhxdo eft in coipoiibus , ex vi fcilicet 
motii;3>qua applicat fc appctlbili, (ch rci aniatx, 
& fic cft aiflus clicitus. Quod fit idcm qubd 
dele<flacio,videtur Auguft.diccic hb.io.dc Trin. 
cap. ; o. Frumnr cogmtis,tn ejuihtu volunrM dele- 
liata conquiejcit , vbi cxprimitur vriumquc : fi 
ergo volumus dicere qu6d fignificat t.-intam 
vnum vtactumclicitum, auiflovitarcs funt glof- 
fands,quia cxprimunt vtfuiTiquc,dicendequ6d 
loqii?.ntur dc fruiticne quantum ad eius totali- 
tatem, vclconcoroitantiam. Sivetb vtrumquC, 
oportct tunc dicere quod frui cft xquiuocuiii, 
cuius nonien cft vnum,& rcs diuci (a,& non vna; 
ficut llias cft nomcn vnum,& res diucrfas (ignf- 
ficat. 

Ad primum argiimcntam illius opinionis rc- 
fpondco quod maior cft falfa , nifi loquendo dc 
frui proprie accepco^ fcilicei vt eft aftus clicitus 
a potcntia,vt dileiff io, aliter eft pridio cau(ata ab 
obie<fJ:o,vt dclcftatio. 

Ad fecundum dico quod licct (enfationes 
pofTct fequi immediate dcleiflatk fcndbilis , & 
fottc illa (bla,ita quod nullus adus fit a potentia 
elicitus,tamen in voluntate dileftio immediatii'is 
fequitur apprehenfionem , & mediate illa dele- 
Ctiuo. 

Ad tertiam,concedo maiorem negando mino- 
rcm , quia oppofita delcdlationis & dilcfiionis 
funcdiucrfa realitcr,vt ptobatum eft fupcrms *. 

Ad quartum dico quod non eodcm modo 
perficic operationem d:le(flio"& dclciftatio, quia 
dcIc<flatio eft quafi pctftiSlio accidentalis jpfius 
operationis , ficut pulchritudo iuuentutis , i o. 
Ethicor,cap,^.A\\c^\o autemeft quafi .aiftus im- 
peratiuus,velconiungens parentein cuni prole. 



Aneuft. 
t>t dofhina 
Chriliiaua, 
«4- 



Aufrufl. 



jiuHorit*- 
tes ht reion- 
eilimdt. 



8. 

RfljxmJettit 
adarfitmcK- 
tafoftta-.n.x. 



Ad fecuiidu. 



Ad tirtium, 

♦ Niim. j. 
Ad i^uartum 



rt 



■'^' 



QV^STIO IV. 




Vtrum DcuSj yiator, peccator,pofini frui? 

A]cn(.i.f.q.merr;!>.x,.D.Tho i.t.if,' i.art.i D.Bonau. 
hici j.^.i.cy i. Scotur'^.5.^* ijibiciiati, 

V A RT 6 quxritur. Vtrhm Deies poffet 
frui ? Qued non , quia non habct fi- 
nem. Vtrurn viatorpojjit frni r 
Quod non,quia non habet nifi a^um dcfideiij. 
Oppofitum. Viator inhxret propter fe Deo. 
Vtritm peccator poffet frtii ? Quod non , qcfia 
non innititur immobili. 

Contra autcm cft illud Aug. lib.Sj. qq.q.30. 

Omnis itaque hurnana peruerfitas , <juodvitium 

vocatur e^fruendis vti velU^atcjue vitndis frui, 

S C H O L I V M. 

'DeuM (fuefcere infe ipfo,ptrfe,&primo,hea- 

tum in Deoperfe,imfTu>hiliter,nonprimo,viator*m 

$n eo perfe , fed mohUier , peccatorem aittem m 

niillo quiefnre fimphciter , fed fechndum quid, 

C 2. & 



Arg.frtmum, 

Sccitndutu. 

Ttttium. 

Ratii ad op- 
fcfttum. 



28 



Libril. DiftinaioII. 



riperitHr 
qmn i/i eor- 
>tr». 



Inl^irituaU- 
bui tttdtm 
ftftrititr. 



frim^ 

jld argum.q. 
fecund*. 

Ainrg.quA' 
fiimti ttrtit. 



($" ipftmet^ fflfit* fruUiohis obieSHm : quia alia 
4feamat inordinato amore con^npifcentiA , qui 
fuopomt inordinatHm amicitidergafe, vt explicat 
Dotior hte infcripto Oxonienft quift. {. vbi pul- 
chcrrimam habet doElrinam circa huim qutfiionit 
matertam. 

Clrca iftas quajftiones prJm6 declaratur qua- 
liter in corporalibus quadruplicitct cft 
quios. Primun) quictatium graiiiiun eft ccn- 
trum;poteft ergo aliquid quiefccre prim6,& per 
Ce i ficut terra fecnndiim totalitarem. Secundo 
quicfcrt aliquid per fc , & non prim6 , ficut 
partes tcrr.-e per fe , quia pcr intrinlccum , non 
prim6 quia totum primo. Tertio quie(cit ali- 
quid non primo , ncc pcr fe , quod eft mutabi- 
litcr quiefcerc,fin\plicitcr tamen quiefcit, & pet 
fcquia per intrin(ccum,ficut graue in fimerfitie 
terrai. Quart6 quiefcit aliquid ncc per fc , ncc 
prim6 , ncc fimplicitec , wd tefpe6i:u alicuius 
quicfcit.quod non fe habet immutabilitcr , ficut 
homo naui quicfcit rcfpedlu in nauis,fimplicrter 
tamen mbuetur ; fic in fpititualibns primum 
ccntrum realitcr eft Deus, & pondus fuumcft 
amor.Ptimo quatuor modorutn voluntas diuina 
quiefcit inDco.pet fe,&prim6. Secundo modo 
voluntas bcatorum.Tcrtio modo^voluntas viato- 
rum (implicitcr quiefcit , quia immobili inniti- 
tur & potert dici qu6d quicfcit per fe , quia pcr 
intrin(ecum,& non pcr fe : quia non immutabi- 
litcr. QuAtto raodo,putanon fimpliciter, fed 
rcfpectu alicuius z6kas proximi quicfcit voUm- 
tas peccatorum,quia innititur alicui fpiritui ma- 
lo,quantura voluntas fua poteft , ficut voluntas 
bona bono. 

Ad argumcntum ptimas qua-ftionis dicitur 
qu6d ratio finis eft ratio relaia,ratio fruibilis eft 
ratio abfolura, licct Dcus non habeat fincm pro- 
ptie, potcft tamen frui. 

Ad argumcntum fecunds quaeftionis dicirur 
qu6d viator non habet fblijm adum dcfidctij, 
fcd etiam adum amicitiae,pctquem fruitur. 

Ad argumcntum tcrtiae quxftionis conccdi- 
tur quod peccator non fruitur proprii,fed inor- 
dinatc , inhaetendo illi , qued amat , quantum 
poteft. 

•H»«M-«»«»-£*3- «W •«• •S<?H S<3K m-J*3-?*3-«» 
^«••£«5-i*3-£f»-E*8-£^- •* •M»^&*9-£*3-£*3-J'34-K» 



Atiftot. 



DISTINCTIO II. 

QViESTIO I. 

ytrhm fit aliquod ens fimplidter 
^rimum ? 

A\ent.t.p.q.i.m*mbx.^q,^.memb.i. D.Thom.i.^, 
q.^.art.i.fir q i^.art.x.D Bonau hic d ^ art.i.q.x.K\c^. 
art.i. q. 1. (^ ) . Scntus in UBur» Oxonienft q. l . (^ t. 
Suaiez i.fl.\.c.\. Varquez i.f.d.io, 

I R c A diftin<flioncm fccundam 
quzritur : Vtrum fii aliquod ens 
fimpliciter primum? Quod nort, 
videtur:rn vniuctfb fe habcnt cn- 
tia, velut numeri, 8. Metaph.t.xo. 
Sed non cft aliciuis numcrus fimplicircr piimus 
in perfe(ftione:igitur nec aliquod ens in vniueifo. 





& probo Minorem : Totum eft perfeAius fua 
parte : igitur fi eflet mimerus fimpHciter primus, 
ille effet numerus maximus,fed hoc eft inconue- 
niens , quia tunc non procedcretur in infinitum 
in numeris. 

Conrri,i.Mct.tex.vltimo,«r^^rwwj<»« efficiens: Ratioadof- 
igitur ptimtini ailualc , quia vnumquodque agit ftfitum. 
fecundum qmd efi in actH.,hc fi hoc,igitur cft pri- ^"ftot- 
mum in entitate & pctfedione. 

Itcm,vbi prius datur primw finii,igm\t & pti- 
mum in bonitare , igitur & primum in cntitate* 
quia vnumquodque qu3nt6 eft pcrfcftius in bo- 
nitate,tant6 eft perfc^kis & in entitate. 

Q^^STIO II. 

Ftrum primitasfimpUciterfofiit conuenire^ 
rehtis alteritti rationU ? 

Vide DoAores citatosq.x. Scotum defrimofrincifit, 
caf 4. (^ de Rtrum frineifio, q i. 

• VxTA hocquasrituc : vtritm primitM 2,. 
\fimpliciter poffit competere entibtu.,fiue Arg.qu»dftt, 
< effentiis altertus rationis ? qu6d fic,vi- 
dctur; poftcriorirascfrentialisconue- 
nit entibus alterius rationis , vt patet : igitur & 
priotitas fimpli'citcr. Confequcntia probatur, 
quia correlatiua conmultiplicantiir. 

Contra, omnis multitudo reducitur ad vnita- e^ai non, 
tem:igitur& multitudo cflentiarum.Confequen- 
tia probatur, quia multitudo eflenturum inclu- 
dit ordinem efientialem:in eftentialiter vcr6 or- 
dinatis eft principium, licctnonin illis.quz fuht 
vnius tationis. 

Hicpropterordincmquarfitorumeftfciendum 
qu6d,ficut didum eft prius,* fecundurn nv.IIiim * In Oxon. 
conceptum , qnem nos hic de Deo concipcre q-i-n^-St 5« 
pofrunuiSjCft aliquid dc ipfb nobis pcr fcnotum: 
ncc ctiam poteft e(Ie nobis notum demonftra- 
tione propter quid , qnia medium illius demon- ^,^ T>eita4 
ftrationis propter quid,q\iod eft ipfa Deitas in fe, nec ttUa de 
inquantum h^c dcitas, non eft nobis pcr fc no- Diofunt »»- 
tum , nec eft aptum per fe h. nobis cognofci , & ^" """• f" 
ide6 ha:c propofitio, Detu eft, non cft per fe no- fif^^Zu^S 
ta:igitur poteft dc Dco anobis cognofci demon- ri. 
ftratiqne quia, in qua fumitur prxmilTa ab efFc- 
du ; igitur immcdiatiusoftcndctur de Dcotalis 
perfcftio fub ratione illa.qua irnmediatius refpi- 
cit cfFeiium ; InjiufiTiodi ver6 rclationes fimt ad 
crcaturas,vt caufalitatis &producibiIitatis, idc6 
cx huiufinodi rationibus eft propofirum often- 
dendmn. 

SCHOLIVM I. 

Vt p^im* fatisfaciat qutftioni , & prohet dari 
altquod ens firnpliciterprimum , fupponit nullurn 
ejfe Conceptum de Deo nobis per fe notum demo/i- 

ftratione a priori,^ propter qnid,y«f a poftericri, 
& ab effeitibtts. Detnde ex ratione efficientiit,fcH 
caufalitatis^probat in caufis effentialiftr ordinatis 
( quas admittcndas effe demonftrat ) deiieniendum 
effe advnamftmplicittrprimam , & advnum tns 

Jimpliciter quadruplici primttate. Diffufiits , df 
clarius omnia hac exarninat inferipto Oxonien. 
hicq.i.an.i i. (fr in traSatu de rerttm prim. q.t. 
Deinde in refponfione ad arg. i . q. dofte explicat 
illud Philofophi : Elfcntix funt (icut numeri. 

Ad 



.1 



Quseftio II. 



29 



HtfptnJttnr 
frimt ijut- 
fiitm »gir- 



t*t:s dieuM 
imftrficlit- 
ium, qui 
u«mt 



eimd Jit pri' 
mittu tmi- 
nf»ti* t 



4« 

D»riprimum 
ffftittn. 



* In Ozon. 

Obstiit». 

Tnm <» at ■ 
pitnjlrittitni 
quid a- quia 
froetditur tx 
ntctffttriis. 



X.ffptmfi»frf. 

m» 

* In OxoD. 

Tbi fuf la. 



♦ lb'd.n.it, 
Triplix dif- 
ftrtntia cau- 
farum ordi- 
t>»tarum. 
Trib»tio pri' 
m» quod dt- 
tur primum 
«fficitTHtprif- 
ftir fubordi- 
natiomm 
€»Hf»rum. 
Steundaprt ■ 
h»tio tiufdtrm 
tx eodtm 
ptidi». 



Thti»ittnt. 



AD primum fgitur, diccndum qa6d eft pri- 
mum cns fimpliciter omni primicate, qiiae 
non includic impcrfcc^ionem : huiufmodi vcr6 
pcimitas includcns imperfe^ionem eft primitas 
maceriae & formje refpedhi compoiiti:pars enini 
imperfedtior toto , eft prior toto ; fcd funtalix 
primitates , qua:non dicunc imperfecSionem, vc 
priraicas eminencix, &independencia:cciplicis, 
puca duplicis caufalicacis , tSciXi\xx & iinalJs, 
& cercia.quz eft cxemplaris.Ha: vero primitatcs 
non dicunc impcrfcdlionem ficuc primicaces cau- 
falicatis, macerialis & forrhalis, prxdidls aucem 
primicates diftinguuntur:nam primiias eminen- 
tias non eft primiras caufalitatis ; non cnim ex 
hoc qiiod vnum cns pr^cminet alceri.eft caufa il- 
liu$:nam primum in quolibec gcncre praccminet 
pofterioribus illius gcncris.non camen eft cauia 
illorum , fcd primitas excmplancis incclligencis 
exemplata imitantia naturara , non eft diftinda 
primitas i primitate cauialitacis. Sicut enim 
agens naturale non diftinguicurcon:ra (fficiens, 
ita agens per cognitionem,quod cft agcus exem- 
plans non diftinguitur contra cfficicns,ideu func 
tantum duz primitates caufalitatis, quznundi- 
cunt impeLfc(fbionem,cfficientiz & finalis, 

QuAd aucem (ic aliquod ens fimpliciccr pri- 
mum iftis primicacibus, quaenon diiunc impcr- 
fedlioncm, probatur, &c primd dcprimitate v.ffi- 
cientis , firilicet quod fit aliquod cns fiinplicitcr 
priraum efficiens , fic : Eft aliquod ens effedum 
feu produdum:aut igitur a /e, aut a nullo,aut ab 
alio,& procede vt habes alibi.* 

Concra quam rationem inftatuc dupiicirer: 
Primd , per infiniratem efficicnria: in his , quz 
func vnius rationis , pet quod mcdium procc- 
dunc Philofophi. Sccundo ,quia commuiic eft 
demonftracioni/»r«^ffl' ^»iW,& tjuia,vt pcocedant 
cx neccfTariis : in przdiAa vero demonftratione 
quia, proccditur cx contingcntibus, ciim accipi- 
tur aliquid efte produdum & efFedum,hoc cniin 
cft contingens. 

Ad exclufionem inf>antiz primz, przmifi.* 
qu6d non cft proccfTus in infinitum in cflcntia- 
liter ordinatis.quud eft veriiro,& fecundum Phi- 
lofbphos,procedendo a pofterioribnsaJ priora.ik 
quibus dependenr, cx quo demonftrant primum 
efficiens ellc Ad quod przmiirum denotandiim 
przmifi primo quod non cft idem loqoi dc cau- 
lis pcr fe fiue cftcntialicecordinatis, & per acci- 
dens ordinatis. 

Secundo pofui * triplicem differentiam inrer 
caufas per fc ocdinatas,& per accidens ordinatasi 
cxqua difFcrcntia triplici triplicictr oftt-ndicur 
pcimum elficiens etfe. £x prima fic:cx hoc cnim 
quod in caufis cflencialicer ordinacis fecunda 
in caufando dependec ^ priori, fi efFenc infin^cz, 
ita qu6d quzlibct ab alia , non folum quzlibec 
pofteciore(Iecilpcioci,fedvnincrfitascaufatorum 
ab alia caufa, non abaliqua illius ordinis , quia 
idem efTer a fe ; igitur, &c. 

£x fecunda differencia : fi caufz efrencialicer 
ordinatz ellenc alcerius rationis, accipiacur cau- 
fapofterior:quant6 pofterior,tant6 impcrfc^or, 
& quanto caufa fupcrior, rant6 pcff«dlior : igi- 
tur fi in infinitum eric fuperior,in infinicum erit 
perfc(flior : & fic propofitum,qu6d eft cfficiens, 
quod indepenter caulac , quod cft primum cffi- 
ciens fimpliciter. 

£x ccrcia diffcrenria fic ; fi caufz cncncialitct 
Scot. Oper. Tom. XI. 



ordinacz fimul concnrrant id prodndionem 
effedus , & illz fint infinitz , igituc infinica in 
zStxi. 

Ad hocetiam induxi * duas alias perfiiafiones. 
Prima bft , fi fir proceftus in infinicum in caufis 
cfTencialiter ordinaci^,omncs erunr caufatz , & 
fic ab alia caufa , quz omnes ciiint mediz: & fic 
tenet ratio ^\).\\o^o\>h\,ii..Mei .text .i^ .ic cft ea- 
dem ratio in virtuce cum illa , quz accipicbacur 
expcimadiffercmia. 

Secundaeft, c(fe fFcdliunm nullsm imperfc- 
«Jlioncm impoctat dc fe^quod aucem nullam im- 
pcrf ftioncm imporrat, poteft cfTc perfcdio fine 
impcrftdlioncfcd nihil caufar finc impcrfedio- 
ne,nifi independcnrer caufcr : igicHr,&c. 

Scd,vt p.i[er,omiics przdiiSlac raciones fuppo- 
nuiic ordiDcm cfTcntialem caufarum,quod fortc 
negaret quis percinaciter ; dicendo quod omnc 
quod producitur ,produciturfufficienter , ficut 
\ caala lutali a caufa particulari eiufdem rano- 
niSjVt Filiusa Patre,& fic in infinitum. 

Contra hoc:produftum fi pioducarur a caufa 
altcrtus rationis, fequitur ptopofitum vc priijs:fi 
icaufa ciuldcmraiionis,cunccaufa,aqua produ- 
ciiur, fuit poflibilis produci : & fic in infinitum; 
femper eiiiin natura habebit cumdem modum 
cftcndi,in quolibet ciufdem rationis, ita qucd Ci 
vnntn fuit ptoducibilc,& quodlibct in iiifinitum 
fucccffiuc a viccute alicuius caufz pcrmanenris 
cum cota fucceffionc : nulla auicm lucccffio po- 
tcft concinuari , nifi in-virruce caufz pcrmancn- 
ris cum cora fucccflionc : nihil jurem fiicceftio- 
nis poceft eftecura coca fuccelfionc,& non con- 
cinuacur a nihilo;crguabaliacaufa,qiiz nihil eft 
fucccffionis illius continuaturilla fucceflio:Om- 
ne igicur quod producirur a caufa accidentali- 
tcr ordinata,clIencinliiis producicur a caufacA 
fencialiccr ordinata , & fic exclufa eft pcima in- 
ftantia. 

Ad fecundam inftaniiam * eft refponfio; 
qu6d illa demonftracio, fiue ratio,duplicirer po- 
ceft ficri : Vno modo furaendo pro anceceden» 
ce propoficionem concingenccm de ineffe , quz 
nota cil fenfui , fcilicec quud aliquid fic produ- 
£lum in adlu , quod nocum eft fenfui : quia ali- 
quod cft mucacum , quod ncc ncgaret Hcracli- 
cus, & fic cx veris euidcntibus , non camen ne- 
cclTariis, fequicur conclufio. 

Alio modo poceft ratio ifta forraari,fumendo 
pro antccedenci propofitionem de poflibili, quz 
enunciatur fic:qu6d cA poffhile alitjMid protiuci, 
igitur poffibile eil alicjutd ejfe produ^titum , ©• 
c-iufatiuum eini. Ex quo fcquitur qu6d eft ali- 
quid produAiuura primum Confcquentia pro- 
batur:quidquid poteft ellc,fibi noii icpugnar cf- 
fe ab alio; eft probatio nccefratia , quia i\ poteft 
efle,& nor; ab alio, igitur neceflario cft. 

Ex didlis fcquitur quod cft ens primum in 
emineiitia, quia in ordine clfcntiali fempcr cau- 
(a cft zquiuoca refpcdlu fui efFeftus : caufa au- 
tem xquiuoca eft nobilior fcmper fuo cffeflu, 
cum non pofllt cfle zquc peife<5la , nec miniis 
perfc<fla : fic enim diccicra quod coelum & oro- 
ni.i alia poflcnt produci a mufca. 

Ex his probatur qu6d eft primum ens pri- 
mirate finis , quia cinnc agcns agit proprer 
fincm ; fed piimum cfficiens eft perfeftc agcns; 
igitur agit proptcr fincm , non proptcr fincm 
alium a fc : quia tunc illtid eflet cminentius 
C j priroo 



♦ Ibid.n.14. 



6. 

Prthatur J». 
riordinemtf 
fenti»ltm i» 
e»nfi. 



Ad obiecH»-' 
nem rtcunda. 

* Vide h»s 
inftarias fu- 
pra nK0i.^ 



Caufa t^i~ 
u»c» tfi fem- 
fer ptrftRior 
tftciu 

D»iur primH 
inimintnti». 



8. 

E/ primtmt 
primuatt fi- 
finis. 



3° 



Libri I. Diftindio 11. 



frmum effi- 
piens ejl pri ■ 
p>um exem- 
flans. 



9' 

Jld argum. 
frincip/tU 
frimt qu*- 
fiitnis. 



^uomoiio !»• 
ttllgendum > 
cflcnci? fuiit 
ficuc nutuc 

(i. 






Auga!l!. 



Vide de R.e- 
rum princi- 
pio q.i£. 

* In Oxon. 
fufiaciuco. 



10. 

ptc''po 1. 
quijlionis. 
^na primitHf 
effictentit i» 



primo efficicnte ; quia finis, qui cft alius rcaliter 
ab agente intendcntc finem, eft ens eminentius, 
cura cauia finalis fit nobiliflima. 

Vltimo dico quod primum efficicns, fiuc cf- 
ioOtiaxii cft primum cxempians.quia primum cf- 
ficicnSjVt patet prius^agit perfedc ptoptcr fincm: 
igitur vel proptcr finem , quem fognofcit ; vcl 
propter finem, in qucm a cognofcentc ditigicur: 
iion fccundo modo.quia primum cffcdliuum non 
poteft ab alio"ordinari ; tunc cnim non cflct pri- 
mura effcftiuum; igitur primum effcdiuum agic 
propter fincm,quem cognofcit ; fed agcns prop- 
tcr nnem.quem cognofcit, ordinat pcr cognitio- 
ncm cfFcftum fuum in finem cognitum : Ergo 
primum cfFcAiinjm ordinat cffcdlum fuum in fi- 
nem cognjtumifed hoc cft ordinando cxcmpla- 
ritcr: cura igitur non ordinet in finem fccunda- 
rium alium a fe, igitur in primum finem imme- 
diatc:igitur eft primum exemplans:fic patet qu6d 
eft alfquod primum cns. 

Ad rationcm in contrarium de fimilitudine 
intct ordincm numcrorum , & cflentiarum , di- 
cendum quod licct ordo eirentiarum in vniuerfo 
in multis nflimiletur ordini numcrorum,non ta- 
mcn fimilitudo tcnet in fpcciali : fimile enira cft 
in dependcndo:fcd c conuerfo ;quia numeri po- 
fteriores dcpcndent a priori , qui eft impcrfc- 
£tior,quia eft pars pofterioris ; totum autem dc- 
pendet a partc , vndc hic ptrfeilius dependetab 
impctfeftiori.In cntitatibus cllcntialiter ordina- 
tis non fic,fcd c conucrfonens cnim imperfedlius 
non eft pars refpe(!iu entis perfcAioris ; ncc cns 
pcrfedius cft totuni aggrcgatum cx cmibus im- 
pcrfeftioribus , fcd totum virtualiter continens 
perfeftiones entium impcrfcdlorum , & pracha- 
bcns eas ; idco in fpcciali non cft finiile, quam- 
uis fit fimilc in gencrali,qu6d ficut vnus nume- 
tus dependet ab alio,ita in elfentialiter ordinaiis 
vnumquodque dcpcndet ab alio. 

Alitcr poteft dici , quod- in numeris eft deue- 
nirc ad numcrum pcrfcdifnmum , & etiam ad 
numcrum maximum,qui fit in intcUciflu diuino, 
in quo habct cflc numcrus infinitus , fccundiim 
Auguftinum i^.de Trimf.frf^.i^.infinitas nume- 
ri , quamuis infinitotum numerorum nuUus fit 
numcrus , non eft taracn incomprchcnfibilis ei 
in cuius intcUigentia non cft numerus , S>c fortc 
numerus non habct efe aiiud,nifi in cognoden- 
te. Illa autem qua: hic breuiter tanguntur fiiic 
probationibus.qtixrc difFuse alibi.'*' 

SCHOLIVM H. 

Refpondet hic ad fecundam (juxflionem, & do- 
cet non fojfe dari duM caufas frimat efficientes 
eiufdem ordtnistfrohatcjHe pnfertim ex illo incon- 
uenienti , ^uia fequereiur vnum & eurndem effe- 
nim dependere,& nondependere ab vtracjue.Plu- 
ra de his habet in Oxonien.t]. j . Deinde duo infert 
corollaria.Vnum,cjuod primumejficiens tfl primum 
refpeUu non folitTn vniut, verum refpeilu omnium 
effefltbilium. Secundum, nihil accidentale concitr- 
rere ad huiufmodi primitatem. 

AD quaeftionem fecunda dicendum eft,qu6d 
videtur habcrcduosintelle(ftus,vnum com. 
parando primitatem ad primitatcm.vt primita- 
tcm vnius eilcntiaj ad primitatem aliam alterius 
en'entia». Sed fccundum iftum intcllcdum non 
pfl pofnbilc vt primitas fimplicitcrconipetatef- 



Nonfoftm^ 
dari du* 



fentiis pluribus altcrius rationis:qHia,Ccut patc'! 
ex rationibus pofitis in quaeflione pra»cedentc, 
cui competit vna primitas,qu« non includit ipi- 
perfedionem , & altera. Vndc cuicompctit pri- 
mitas cftentix, eidcm ineft & omnis alia primi- 
tas non includcns impcrfcdkioncm ; vnde cui 
compctit primitas cffiGientiac ci ineft primitas 
eminentix,& fimilitcr finis,& cxcmplantis. 

Alius ver6 cft intelledlus quaeftionis, anom- 
nes \\\x primitafes quatuor compctant,»cl con- 
nenire poffint cifentiis akerius rationis? Et dico 'f-/^ '^." 
quod non , quod oftenditur prim6 fic , & caufa ,,„/aw «r- 
brcuitatis loquamur de vna primitate, fcilicet cf- nis. 
ficicntis. Si dux clTcntis altcrius rationis pof- 
fint cftc ^mpliciter prims effcftrices ; aut igitur 
refpcdlu eorumdcm cffcduum.fiue effcdus : auc 
refpcdlu aliorum:non primo modo.quia rcfpcdu 
ciufdem caufati non poffunt cflc caufae totales 
ciufdem generis,&ordinis:aliter autem poflibile 
cfTet vt idem cffc(5l:us dcpenderet, & non depcn- 
dcret ab vnaquaque illarum : igitur mult6 magis 
ncc dux caufs cfficientcs prim£,quia illx efTcnc 
eiufdem generis,& ordinis,& neutra dependerec 
ab aiia in caufando. 

Probatio anteccdcntis.Sint AicB duae caufx 
totales cfficicntes refpc(5lH ciufdcm efFe(ftus , cx 
quo A eft totalis caufacfficicns illum cfFcAum, prob*iMrprl. 
pofito y4 poteft cfFcdus poni ab illo : igitur cir- w». 
cumfcripto B poteft cfFe^aus illc poni ; fcd pcr vrtus tfaut 
fuppoficum,5 cft totalis caufa illius efFe(Slus;er- Z','^^,^, ^ 
go aliquid cftet caufa alicuius efFc(flus,a quo ef- duabuscMufis 
fe(flus non eft dcpendens,quia non dcpcndct ab totalibut. 
eo cllcntialitcr.finequo potcft ellc. Confequcns 
autem cft manifcftum impoflfibilc : igitur opor- 
tet dicere (ecundum mcinbrum, quod fi illa duo 
ponantur , quod funt caufae totales refpeftu di- 
ucrforum efFeAuum:fcd hoc cftimpofIibile;quia 
C\ fit , aut rcfpedu duorum efFe(5i:uum ciufdcm 
fpeciei,aut diuerfarum fpecicrum. Primo raodo 
non , quia illa qua: funt eiufdem fpecici non re- 
quirunt diftin(ftas caufas fpecie:Nec fecundo mo- 
du,quia fi illi efFe(5his fintdiuerfifecundum fpe- 
ciem,crgo habcnt ordincrae(Icntialcm:quia^ff- 
cies in vniucrfbyf habent ficut numeri, ex S.McP. Atiftot. 
tcxr.io.fcd omniaquje habent ordinem cflentia- 
lcm rcducuntur ad vnum primum vnius rationis 
cx quadruplici primitatc prxdida, vt probacum 
eft in prima quaeftione:igitur,&c. 

Itcm,{ecund6 hoc probatur pcr Philofbphum 
II. Metaph. fi fint duo prima entia alterius ra- 
tionis , habcntia fub (e proprias coordinationcs, 
&coordinatarefpe(f);u vniuspriroi,non habcrenc 
ordinem ad coordinata alterius coordinationis, 
toUeretur ab vniuerfb natura boni,qu£ confiftic 
in brdine partium vniuerfi ad inuiccm,& ad pri- 
mum. Vnde potentcs plura principia alterius 
coordinationfs inconncxam faciunt vniucrfi fub- 
ftantiam,ficut dicit Philofbphus. 

Terti6 probatur hoc fpccialiter dc primitate TmiK 
emincntix : nam ficut in omni gencre eft ftarc 
ad aliquam vnam menfuram , qux eft menfura 
omnium pofteriorum in illo gcncre,ita in gene- 
rc totius entis ncccftc eft ftarc ad vnam mcnfu- 
ram fimpliciter primam , quae eft omnium alio- 
rum, ficut patet ex mcnfuraMathematica. 

£x didlis fequuntur alia corollaria : Primum i j,. 
eft , qu6d primum efficiens non tantiim cft pri- CorolUrium 
mum fccundum efmd refpe(flu cfFc(flibilium primum. 
vnius coordinationisjfed etiam ratione oranium 
efFe6libilium:& fic etiam dc primo emincntc 8c 



II. 

iecM»di, 



QusEftio 11. 



31 



ytilillh qitd- 
Jtt0niife(m>^ 
ii. 



CorolUriHtn 



tntelUKit 
Oti n»n e[i 
ffjl aaidens. 



ij. 

Ad »rg.fe- 
fundt qu*- 
fiitniu 



^titfiediiH- 
telligi dehtt 
tirreUtiud 
pTfiul multi- 
fiicart t 



A'itri>fiif- 
t'e negaiiiur. 



fin£ : cum hxc cohuchiant fei<lem ti priori qus- 
ftione:Vnde feqoicm- quod fit ens vnius rationis 
fimplicitcr ptimoili. 

£t cx his pciicc necellitas illius quxftionis, 
ham ex raiionibus quxilionis prxccdencis, non 
cft probatum , nlH aliquodprimum vnius coor> 
dinationis , & poilet nliquis dicece atiam eiTe 
coordinacioncm habentem fuum primum, & fua 
cflfeftibilia : Vnde ciim in quxftione prjtcedcncc 
arguitilr quod hoc produwlum producicur ab 
alio', & non in infinitum ; ergo eft ftare ad ali- 
quod primum illius coordinationis,vt ad folcmt 

Dicercc aUquis quod vcrum cft ad primuni 
illius coordinationis, vt ad folemjfed prseterifta 
fortc diccrcf aiiquis quod fint producibiliaaltc- 
riusrationis , qux habcntfuumprimum, vtpote 
lunam, idc6 ncceflb fuit conicquenter quxrcre, 
an poflint eflc duo primaentiaatcerius rei fiue 
rationis : & probare qu6d fit tantum vnum ens 
fimpliciter primum ciufdem rci. An vero talc 
(it tantum vnumnumero, vel pluraj pertinet ad 
quaeftionem fcquentcm * de veritate Dei. 

Sccundnm corollarium eft,qu6d ciim iftapri- 
mitas tantum conuenit vni etlentiz , videtur 
qued nihil facicns vnum pet accidcns cum ilta 
eftentiarequiratur ad primitatem illius cftentij;.' 
quiafi rcquireretur , igicitrillanon tantum coil- 
Ueniret vni cflcnciaei 

Ex hoc fequitur quod nihii potcft fibi acci- 
dere, quod pertinet ad illam primitatem,& vlte- 
rius cum intellcftio diftinda diftin(5lorum per- 
tineat ad primitacem cxemplantis & cfficientis 
pcr cognitionem j (equitur qu6d intetleftio illa 
non poceft efte accidcns illi cflcncia: ; crgo illa 
intelIcdio|eft fua cflentia , & h conucrib fua cf- 
{entia cft illa intelleftio a£luatis,& hoc eft neccf^ 
(arium ad quxftionem fequenltem de infinitactf 
phmi eritis. 

Ad rationcm in (Jontrarium cum arguiturj 
SuNt plnrit ptjferiora : igittir & pripia plura : di- 
cendum quod con(equentilnon vatet : quia re- 
deundu a pofterioribus ad primura redicur k 
multitudine ad vnum. 

Ad probacionem,quando dicitUr qu6d multi- 
phcatovnocorrelatiuorum,mulcipIicatur Sc rc-' 
liquum , dicendum qu6d hoc verum cft fecun- 
dum r6lariones,non fecundijm abfoluta.vc quot 
funt fitiationes , tot funt patcrnitates ; fcd non 
tor abtbtuta fuppofica , in quibus funJancur itlcE 
paternitates j & idc6 tot funt primicates in pri- 
hio cntcquot pofterioritates ; fcd non totelTcn.' 
tiz prim£,in quibus ittx primitates fundcntur^ 

QJV ^ S T I O III. 

P^trtint ens JimpUciter primum rej^cSia 

ommum pofieriorum fit affu 

infnititm intenptte ? 

tJo^orej eitatiin qu/tft.anteeeJenti. Scotus in leSur» 
6xen,hic q.i. ^- t.^» if.^ 1. Mei»fh,q ^.^. (^ 6. ^ 
tih 9 q.y^ defrimofrine^.^. (^ i» Thearem. §. non po- 
teft probatt, ^ $.oinQis caafa,(^ 8 Phyf. q. 6. (^ lib j. 



V 6 D non , quia cauia a«5liua virtutis 
infinitae nihil repugn.ins fibi compati- 
turfccuininefFeftu :fcd primum cffi- 




cicnScothpatitiirfecum in efte^ aliquod fiW 
repugnansiCtgOj&c. Maior pattt:fi cfficiens ali- 
quod fit virtutis a<aiuae infinita; j igitut deftruet 
t>mnc rcpugnans fibi. Minor probatur : Multa 
mala fiunt in cfFeftu , malitia autcnj repugnat 
bonitati^liuinx. 

Contra,in Pfalrtlo 47. t^4|««« Dominttf, & ?»■' P»*** ^' 
laHdabilis nimitt & magnitndinis eim non ejlfi- q^^^^^ 
m/,igicurj &c, Item, D.imafccnus lib. 1. fid,oith. 
tapitulo u. dicit quod eft Ptlagm infinita ctn' 
ttne;:s. 

Hic primo pbnenda t^ fignificatic» nominis 1. 
iw/wjri qiK-E vidccur cfleifta:qu6dinfinitumcft, >-..,/.. ^ 
^nod quodcHn^ue finitum daium vltra omnem •~^ J""y'- 
propmionem excedit ; vt albedo infinita exccdit 
quodcunque album finitorui^i graduum vltra 
omncm proportionem j ficautcminccllige.ndo 
infimtum conucniunt omnes , tam.Sanfti quam ^'"IV'^^* 
Philofophi , quod ptimum cns fimpliciter fit ihiiofofhi 
aftu infinitum : quod patet per Philofbphum primi.m em 
iertioThyficorumtex. ^o. qui ait omnes concc- eftpmpliei' 
dcre priraum principium eflc infiilicum , & om- ^*^"^'* '"fi' 
nia continerc, hoc autem licct nt conccftiimab Afi!lot. 
omnibus,aIiqui oftendunt fic : Materia quodam- Henr.quodl. 
modo finicur pcr formam & decerminatur, for.» 4.q vltima. 
ma etiam finitur p« materiam , fed difFcrencer ; ^'c^urd.hrc 
maceria enim finita per formam perficitur cx il- »"'4.q.4. 

, r • • r % ■ o-)»-r- rrm» ratig 

la hnitione, fcH dctermmatione;&idcoinnnitas qua frobant 
rnatcria: impcrfc<fiioncm includit,fcd t conuerfo, infiniiMtei» 
forma finita per materiam non perficitur , fcd D«. 
conrrahitut , & ideb fua infinicatio eft pcrfe- 
dionis ; igitiir cum ejfe Uei fit formalifCmum 
quid , non rcccptum in materia, ncc rcceptibile 
in matcria, eric infinitum infinicatc formali. 

Scd hac racio non concludit : fi quilibet a<flus Rtiidtun 
hon reccptus in maicria habeat infinitatem per- 
<aionis, & forma Angclica eft huiufmodi ; ergo 
Angelus eft formaliter irifiriicus. 

Scd d icunt ad hoc quod infinitum dujpliciter ^, ;^„ti. 
ilitelligitur : ad fupcrius,& ad infeiiiis:infinituitl tumdic»iuT 
dutem ad infcrius eft , cuius forma & a<51:us non ferre^eaum 
rccipitur in materia , fcd infinituni ad fupcrius ^.f;/^'^' 
cuius effe non eft ab alio participatum , vndc 
quia Angelus recipic effe a fuperiori agencc, idco 
finitur ad fuperius,fc<i non ad infcrius. 

Concra. Quamuisea,qua;funtacaufis fint ^, 

finita, non proptcr hoc tamen formalis ratio fi- Refumtur. 
nitatis alicuius encis finiti eft in refpeiSlu ad cau- rimttufor- 
fam : quiafinitas rci incft fibi intrinfccc vt ad fe 
comparatur,quiafinitftS rci noH dicic nificertum 
gradum fuac circntis , & quantitatem virtualem 
fiuE eflentia:: ficuc econuerfoihfinitas in primo 
encedicit modum fu.-ecflentis illnnicaca : ergo 
formalis ratio finitatis cirenciae Angeli.non eft in 
rcfpedu ad aliud genus naturaepcr rcfpciftum ad 
efle rcceptidum in ellentia, quia fecundum eos, 
ejfe eft accidcns cflentia? . 

Confirmatur : effe eft quid pofterius eircntia; Confirmaiur. 
igicureflcntia iniilo priorinihithabcbitde infi- 
nitace : igitur tunc intclligeturin fefinica ; Vnde °^"'fX'',n 
qn:clibec cfTcntia.quic cft limicata,prius eft in fc t»lequam ia 
finira,quam ad aliud finiatur;vt patct de corpore, ordinead a- 
quia enim finitur fuis terminis ide6 finitur ad Hi^J. 
aliod, non e conuctfb, vt patct de vltimo ca:lo : ^uff^j*';^ 
vndc faciunt fatlaciam confequentis,ficut in illo oxon.Vi. 
fophifmate, j. Phyf.text. j 1 .& 74- 

Alia ver6 latio ponitur a quibufdam talisivir- 

tus,qu<c poteft fuper extrema habentia infinitam 

diftantiam.cft infinita : fcd virtus diuina efthu- 

iufmodi , cum in crcatione poflit dc nihilo ali- 

C 4 quid 



mnliter ntn 
cmfislit i» 
reJpeciu ad 
eaiifam. 



n-M- 

Secundtt ra- 
tio aliorum 
frobans infi- 
nitatem. 



3* 



Libril. DiftinaioII 



i^ttUeo. 



.4- 



J/ton fft ii- 
finnti» infi- 
tif, inter ent 



Atiftot. 



CtnfirtmHnr' 



*VideJeo- 
tum in i- d- 
I.q.i..&4.fc 
d.4}.qi. 
Artftot. 



r- 

frobatur «a- 
jiniltu primi 
tntis ex pri- 
«luate effi' 
tientit. 

Gonfequen- 
ti» p'cb4i»r 



^nid producere .: igitur , &c. & diciim qudd 
quatnuis minot credita fuerit de creatione , qua 
ejfe dur.itione requitut non (rjf<r,tamendcmonftta- 
bilis cft dc crcatioiie qua efi natuta fequiiut non 
f^,quomodo ioquitut Auiccnna 6. Metaphc.i. 
de cicationc ; quia fi cft ptimuni cfficicns.quod- 
Jibet aliud capit totum ejfe ab e»> & totalirer : 
alitct cnini JS non totalitet e(l« ab co, non cflet 
primUtli efficicns:fed quod capit tbtum e£e fuum, 
& totalitetab illocr£atHt,fic,qii6d poftcrius per 
natutam habet e^e quam nonejfe fccundum iraa- 
ginationemAuiccnnx. 

Vidcturmihi , qu6d ncc ifta ratio condudit, 
quia quando inter aliqua cxttema non eft diftanr 
tia media, fed tantum proptet vnum extrcmum 
excedenSjtanta cft diftantia quantum cxtremum 
cxccdens : fed intcr alicjuid & nihil non cft me- 
dium ; igitut fi fit aliqua diftantia,& cxtrcmum 
pofitum fit finiium , ctiam diftantia erit finita. 
^xemplum j Tanta cft diftautia inter Deum & 
preaturam,quantum cft ipfeDcus:fcd intct con- 
tradidoria non cft medium, i . Poftetior, cap.i. 
Contradiilio efl oppofitio,cHius ftCHndiim je non eft 
meditim ; quia intet ens & nihii non cft mc- 
dium:extrcmum autem excedcns non eft infini< 
tum,n:ilicet ens. 

Confi rmatur : quod poteft totaljter fiiper tcr- 
minum ad ^«^w.-potcft fupct tfanijtum 4 tetmi- 
no k (jMo ad tcrminum ad <juem:A\uet cnim non 
poffet fupet terminum ad cjuem : fcd extrcmum 
hic eft finitumrigitur poflc fuper tcrminum \\\\- 
jufinodi non concltidit infinitatcm virtutis : igi- 
tur nec poiTc fuper tranfitum ad terminum ad 
qHem:non vidco ramen quod dcmonftrent ratio- 
nes iftac. Ad pr.obationcm patct alibi''^: & quo- 
roodo eft inteiligcndum qiiod contradidoria 
maximc diftant negariuc &priuatiuc , fedcon.- 
trarietas cft maximadiftantiapofitiue:;x lo.Me- 
faphyj.tex.iy 

S C H O L I V M. 

Fnemijfa infiniti defcriptione & probatOy^uod 
tton haheat infinitater» ex comparatione ad alia, 
fed intrinfece & immediate afe, attultt duoi ra- 
tiones Henrici,Richardi,& aliorum,fuihu^ conan- 
tur probare dari ensprimum inJinitum,quM velu- 
ti inefficaces reiecit ; de quo videndns e^ in Oxo- 
ttien.q.i. a. num. i^.Nunc autemipfe eamdtminfi- 
nitatem primi emis prohat ex cjuadruplici primi- 
tate,videUcet e§icientii,,exemplaris , eminentia (^ 
finis , cjuas diffufius prefecufiu eji tjutftione prxci- 
tata:,& tn tratlatu de rerum pnncipta tj.i. Aionet 
tamen in fine qutftioni^ omnes rationes h^ non ef- 
fe demonftrationes,fed perfuafiiines prohabilfs, 

1De6 oftendo primi entis infinitatcm cx cins 
quadruplici primitate: primo cx primitateef- 
ficientiae pet rationem Phiio(bphi, 8. 'J^hj/f.t.jS. 
Primum efficiens mou?t in tcmporc infiriitoiigi- 
tuf eft vittutis infinitae. Antcccdens quamuis fit 
falfum.vt cft de inejfe, timen vcrum cft cum mo- 
do poflTibilitatis. Confequcntia probatur primi 
fic:caufa habcns a fc in virtute lua aAiua cfFc- 
dum infinitum,eft infinita : Ccd caufa talis, qus 
poteft mouere temporc infiniro,habct in virtute 
fiiaadiua cfFtftHS infinitos:igitur,&c. Minor eft 
plana:Probatio maioris^Omniseffcdiisvel jequc 
formalitcr continctur in caufa fua, vcl eminen- 
tjus : fcd efFedus infinJti pioducibilcs fucccfriue 



^non contincntur formaliter in ptima cau(a,qu!a 
tunc e(ret fucceffiue talia;ergo emincntius con- 
tinet omnes illos : ied hoc nOn contingerct nifi 
edet infinitumintenfiuc. 

Secundo probatur illa cpnfequcntia fic:agens S<«»A. 
quod poteft in motum tnfinitum , poteft in effe- 
6lus infinitos:fed agens quod poteft in infinitos 
cfFcduscft virtutis infinhx intenfiui,quiaagens 
quod poteftin plurcs cfFeftus,eft maioris perfe- 
(Sionis quam quod poteft in pauciores ; ergo 
agcns quod poteft in infinitos cffcftus eft infini- 
tx virtutis. 

Terti6 fic:caufa qusc poteft fimul ex fe in infi- g^ 
nitos cffcdus cft infinira intenfiue:fed fi primuni xenii. 
mouens formaliter habet caufalitarcs omnium 
paufarum , quantum eft ex fe, pofTct in infinitos 
effe(5lus fimul ; ficut fi illae canfalitates elFent fi- 
muhigitur primum mouens, fi formaliter habc- 
tet caufalitates omnium caufarum , cffet infini- 
tum : (ed primum nunc perfcdius continet cau- 
falitates omnium caufatum, qu^m fi habetet fi- Pfimumeffi' 
mul caufalitatcs omnium fotmalitcf , quiaemi- ciens perfe- 
nentius nunceas continet : igitutcft vittutis in- aijjime an- 
finitac. Probatio Maioris : vbicunque pluralitas *'"*** c*»*f*- 
concludit maiorcm pcrfedioncm qulim pauci- „iu„cnf,Z, 
tas , ibi infinitas concludit infinitam perfeftio- f'ft„^ 
nem, vt pi^tct in plyralitate aliquotum refpeftu 
eiufdcm fpeciei : & fi faccre dccem fit maioris 
pcrfc(fJtionis, quJlm f*cerequinque, facerc infini- 
ta eft infJnir^ perfe6tionis;ergo cum pofie in plu- 
rcs effc(ilHS fimulfit maioris perferftionis , quim 
poifc in pauciores , po^Fc in infinitos effcdus fi- 
mul cft pofie in infinitura ; ergo,&c. 

Quart6 probatur confequentia (ic:Caufaeffi- g^^^,» ^^^_ 

ciens prior , cui fecunda nihil addit perfc6lionis htitur *»dim 

in agendojcft virtutis infinitac intenfiuc; quia fi (ofequeniitt. 

e^Fct virtutis finitjc in agcndo, fccunda caufa ad- 

dcret fibi aliquara perfe(ftioncm , ficut Sol not» 

potens immediatc p:oduccre entia perfediora, 

nifi mediantibus inferioribusagcntibuSi<^u.x ad- 

dunt pcrfc(Slionem,eftfinitaevirtntis:fed primum 

efficicns cft huiufmodi,cui nullum agens fccun- 

darium aliquid peife(itionis addir. Probo, quia pritn» cdufa 

quando caufa fccunda addit pcrfedioncm in tquiperftac 

ascndo, quanto plurcs caufse (ecundaf, tantoef- *i''t" i* 
& . rt f n- r • r »ccumt»ufa 

fcdlus enis eft petfc<Slior : ctgo (i prima cau(a r,f^„4a. 

pcrfciSius ageret cum fecunda quam pet fc, 

quanto plurcs cauf^ concurrcrcnt.tanto effcftus 

ciiis cifet pctfc(ftior,quodcftfalfum;quiaprimu$ 

cffe(Sus,qHi immediatius caufatur ab eo.cft per- 

fe(!.lior, quam effe^aus remotior. Sic igitur qua- 

•drupliciter cx parte primae cfficientiae, probatiA: 

infinitaspiimi efficientis. 

Secunda via cx primitate excmplantis , quod — ^ 
probo fic;int€llc(flio a^aualis infinitorum diftin- ^xprimitatt 
^e eft infinita : fed intelledio ptimi excmplantis eximfUntis 
eft infinitorum diftin6tc:igitur intelle^aio ptimi ^'''^*'"!'^. 
cxcmplantis cft infinita. Sed fua intcllcrSlio eft J^^^J^(*|.;' 
eadem Cux e(TentiaB,vt patet cx praecedentis quae- „^^ • 
ftionis coroUario fecundo ; igitur &c.Maior pa- 
tct , quia maioris perfc(ftionis eft intelligere di- 
ftin(5tc plura,vt plura.quam pauciota:efgo intcl- 
le(flio,qu2 eft plurium diftin(ae,eft maiofis petr inttlUclio 
fc(flionis,qu^m quac eft paucotum ; igitur intel- diflina»infi. 
\eSt\o, quac eft infinitorum diftindle, eft infinitae "''*'■*"?.'•' 
perfc(fiionis, Minor patct, intcllc^aio P"™» ^rt/£{,'j,*]I[^'* 
cxemplantis eft diftindtc omnium fcibilium,alir 
tet non edct primum exemplans;igitur cft adu, 
& diftindle infinitorum. 

ProbatioconfcquentiaeiQuajcunquc funi infi- 

nit» 



QujEftio III. 



U 



frtmM cM - 
fiju-ntU 



fr*b'tiofe- 
tun f*. 
Afiifor. 



Sx primif*tt 
imintntit, 
probttnr ea- 
dem injim- 
tm. 



Injlaitat nen 
refHgniU en- 
tivtfic. 



Cenfinmtur. 



Anfelm. 

♦ InOxon. 
<\ t n.;i- 

• Ibtd. n.jt. 
^are fre- 

batur ex pri- 
mitaiefi.is, 
Ad arg.frin- 
cipalt. 



nm in porentta itt accipienJo alteram poft al- 
teniro,vbi funt flmul a£tn (unt afhi infintta:quia 
/i finita ; igitur accipiendo vnom poft alteram 
ertcnt finita : fed faftibilia fimt innnita \n po- 
tentia, fi accipiantur fuccefliu^, alterum poft al- 
terum ; igitur funt i6ku infinira, vbi funtfimul; 
fiint antem fimnl in cognitionc diuina : igitnr (i 
intsileifbio primr exiftcntiS eftdiftinfts omnium 
fn^fbilium , eft diftinde & adtualiter infinico- 
rum. 

Secundo fic : quod non addit aliquid incognof- 
cioilitate, necin cntitate tx i. Aietafhyfjc.io. 
obieftum cxemplabilc nihil addit eflcntix pri- 
mi exemplancis ui cognofcibilitate : ergo nec in 
cntitate:icd fi C.Tct finita/ibi addcrct in entitare: 
ergo,&c. Probario minoris:Siobie.^am aliqaod 
excplabilc adderet aliquid elTeiltiac primi exem- 
plantis in cognofcibilitatc , illnd obiedum non 
poftec ica perfeffe intfliriue cognofci per (blam 
circntiam primi exemplantis : ficut fi illud obie- 
ttum fe folo concurreret : ficut Ci nigredo addit 
in cognofcibtlitare ad album, non poceft ita pcr- 
fe(5le cognofci nigredo per albedinem , ficut Ci 
iofa nigredo in le conciirreret : Nunc autem pef 
folam etfcntiam primi cxemplantis , & non per 
aliquid fibi facicns aftualem cognitionem , di- 
ftindliflime cogno(citur,quidquidab eo cognof- 
cituc ex CoroHario primo quxftionis prxccdetis. 

Tertiavia cx primitare emincntis primi emi- 
nentis, fic aigiiitur:Eminenti(Iimo repugnat ali- 
quideminentius etle eo,fed finito non repugnat 
aliquid cftc eminentius:igitur, &c. Probatio mi- 
noris,Infinitum efte noarepugnat enci:fed fi non 
poltet elTc ens eminentius omni enticate finita, 
infinitum enti repugnaret : igitur finito non re- 
pugnaret aliquid cile eminentius. Probo maio- 
rem iftius Profyllogifmi.quia (i infinitum per fe 
repugnaret cnti,hoc non eftcr^nifi quia eius op- 
pofitum per fc, includeretur in conccpcu encis, 
& elTentialiter^quod non couenit cnti,quJa tunc 
non pofict intelligi tn%, nifi intelligeretur fini- 
tum : vel quia eius oppoficum eft paffio conuer- 
tibilis cum ente.quod non eft vcrum,quia cogni- 
tofubiedo ftatim fit notaintellcAui eiuspailio: 
fcd cogniro ente non ftatim occutrit intclledui 
finitas:igitur,&c. 

Conmmatur,potcnii« fcnfitiuz.quat funttoi- 
nus cognitiuae quam intelle(Sus,ftatim pcrcipiiit 
dilconuenienria in obiedlo , vt patet dc auditu 
refpedu Ibni : igitui fi infiniras repugnaret cnti, 
ftatim intellcdus hanc rcpugnantiara pcrcipe- 
rct,& tunc intelleiSlus apprehenderet vna appre- 
henfionc cns infinitum,ucut duo contraria : ncc 
perciperetuf ens infinitum,nifi ficut homo irra- 
tionalis. Hoc etiam ptobatur perrationem An- 
(clmi in Profologio cap. i. de fummo cogitabili, 
vbi hanc ponit dclcriptioncm : 'Dens efi^quo co- 
gitato ,fine cotttrad.^ione maitu cogitari nonpo- 
teft. Quxrc inftantiam *. 

Quarta via cx primitare finis , probat idem. 
Qujcrc inftantiam. * Iftac rationcs prxdiftx,vcl 
falccm aHqua*,nonfunt demonftrationes:(ed ai:- 
cipiantur tanquam perfuafiones piobabiles. 
Ad argunicntum principale dicitur quod maior 
eftver^a dc caufaaftiua agente ex neccditate na- 
turae : fi autem voluntaric agat,xqualiter potcft 
diinittefe,fi.ie infinics vittntis fit,iiue finita:. 

Contta hoc : igitur Philofophi ponentes pri- 
mum agere ex necediratc natur«,non potuerunt 
faluarc malum in Yniuer(b. 



Dico , quod Philofophus non poteft filaate 
allquod malum in cfFe<3:u , cuius oppofitum pro 
tunc poteft accidere per omnes caufas , quia fe- 
cundum ^h.\\oh\\»im,%.Phyf.cap.i.& 6. prima 
caufa agit necefTario neceflirate naturz : igilfur 
neccfTario concurrit ficut immcdiatum princi- 
pium , & iliud aliud fibi iramediatum in illaco- 
ordinatione, Si igiturhic inferius contingat ali- 
quoj malum in natura, puta monftrum,veI ali- 
quod .ihud iiiotdinatum ,eft per alixptid impe- 
dicns fuum cfKciens , quia nunquam cft inobc-. 
dientia ex partc materiac , nifi propter defe^um 
efhcientis : igitur impcdicns , eft propter caufas 
cfficienrcs : Si igitur hzc caufa non impcdit, 
poreft fupcrior non mouerc ipfam ad impedi- 
mcntum : quia C\ iron poflTet non monera ipfam; 
ergo ipfa mota ncceflaii^ mouet ad impedi- 
mencum alcerius:cadem enim neceflitatc,qiu Sol 
cleuat humidum,cadem neceditate alius planeta 
alterjus coordinacionisagit ad difterentiam plu- 
uiae^'n qua enim neceffitate agunt tunc caufsin 
vna coordinacione , agunt eciam in ifta : igitar 
nuUus efTcAus hic inferius,exceptQ libcro arbi- 
trio.cucnirct contingenter. 

QV^STIO IV. 

Vtritm primum ens ftmplkiter jit tantkm 
vnum numero ? 

Alenf.i./k^ I4,»»;«»J.t^. ^ei.xi.irtemh.t. D.Thom.l. 
cenira Gmt ca».i}.^ i.p.tj.ioi-art.j Scot.hic q.^ (^ 4. 
Mttafh.q,^.(:,' ^.fy «,l'fy)>fq.«.$uitozi»Met»fh.JiJp.if, 
/ra.t.B«lUnn./ii. i .de Chrifia.e.}. 

V o D non, I. ad Corinth. 8. Dij 
multi,&c. 

Item , vnum per patticipatio- 
nem rcducitur ad vnum per circn- 
tiam : fcd plura funt pcr participa- 
tionem, & diuerfi ordiuis ; igitur rcducuntur ad 
talia pcr eflentiam diiierfi ordinis. 

Item, pUita bona funt meliora ; ergo C\ ellcnt 
duo Dij.mJius eflet quam fi tantum elTet vnus, 
fed quod mclius eflet, poriendum cft in natura ; 
igitur,&c. 

Item , Deus eft:igitur dif Cmt : confcqncntia 
patet , quia fingularc-& plurale idem fignificat, 
fub diuerfo modo. 

Oppofitum. Deut.6. ^udi I/rael , Domirtm 
Deus tuut vtius efi. 

S C H O L I V M. 

Deum tffe vnum, &impticare effe plures Deos, 
prohat ex Deut.6. & ex Thilofopho multii ratio- 
ttibus; ettnim fi effent duo dij y neuterinteltigeret 
alterutn ; fecundo nec frutrttur , nec vttretur eo. 
Tertio,vtertjue effict omnipottns./ilioi rationtsha' 
btt in Oxon.hic ^. j. 

Dlcitur ad qusftionem quod fic, quia Ci eC- 
fent multi Dij , vcl conucnircnt in.aliquo, 
vcl in nullo : G m aliquo, aut totalitet , ita qiKid 
quicquid habet vnus,habet alius:vel conueniunt 
in aliquo &difFcrunr:fi primo modo,igituraIius 
fupctflucrer,fifccundo modo, ilud, in qcto difFe- 
runt , aiit impoftat pcrfcdionem , aut imperfc- 

diuncm : 



i^rlftet. 

Slifemodep». 

tefie£em». 

lHtH,fiprim» 

cauf» agat 

nrceffarih^-vt 

vult Vhilg- 

fephut. 




1. 

Arg frimum 
Secundum. 



Tertium. 



^arium. 



1. 

Ratienespr». 
hantis tan - 
tiim vnum 
ejfe Dsum, 
Primd. 



?4 



Libril. Diftindio II. 



Atidct. 
Sx<itr,da. 



Tirtiie. 
Qunrt». 



3' 

Corrobortt 
frtdicltu rn- 
tiones. 

Si e/fint duo 
dij neutcr in. 
tehigevet *l- 
terum. 



4- 

ffnHir dili' 
rtret alte 
rum,fiejftnt 

duo Jij. 



(ri tjfattt dui 
Dij . vterifue 
ejjet umnipt ■ 
crii ;<^ »»/- 
(ipotens. 



ftionem : (ipecfciftionem,igitur dt in vcroqiic: 
igitur pcvhoc non dilVerunt:li impeifedioncm, 
igitur ncnrcr ell Deiis : li \\\ nnllo conwcniuw, 
igitur aUer non ell Deus , quia omnis pei fcdlio 
in Deo reperitur : igiruc quiJquid .perfcdiouis 
habct vterquejcrt in vtroque. 

Itcm \i.Mct'if>h.<ex.cor,i..\^ .iitPhilof(>j.Jvus:ri 
e{Icnttii.io D j , habctcnt materiani.&: inrelligit 
ibi per matiirt.tw potcnci.im,quia vbicumque cft 
quiditas , & habeus quidiiatem , e(f materia re- 
/pettu quiditatis,qnia quiditas ell torma. 

Itcm, 1 2./l/«.t<r.v.55. Pluiaiicas princip.vuu.m 
non cft bona. 

\r.cm,^.Politictt,c.vltimo, Optimus itiodus re- 
gimipis cft Monaichicus. 

Item, in ifto niiracro , a qno Tunt omnia, .cft 
pcrfcdiffima vnitasihuiufmodi autaireit vnitas 
numcralis. 

Dicunc aliqui ad qujcftionccrt quod rai iones 
non probanc hoc dcmonftratiuc:quiade Angelo 
aqualiccr concliidunt. Viide Philofophus & 
Commcnt.9.Metaph.c.4. videntur poneic quod 
qua;Iib«c intcliigentia fic vnuo Deus. 

Contra dcmonftratiuc probatur conclufio. 
Primo cx ratione intelledus fic:pf imum cfficies 
eft primum excmplans;vt probatu cft fupcriiis *: 
inrcllcitio cft lua e(Ienti,i:& per conlequens cft 
infinita:igitur poteft intclligere quodlibct intel- 
ligibile.pcrfedidime.Si ergo/i& J? siitduoDij, 
cigo >-!?inrel!igit B in quaucu eftinrelligibilejauc 
crgo pcr circntiam ipfius 'S^aut per fimilc.Si per 
cfleiuiam.eigoinrellcAio ciusdepcdcc a .5:ergo 
A 'non cft Deus. Si pcr firaile,& B eft pcr fc in- 
tcUigibilc , ergo non inrcliigic B perfcftiflime: 
quia vua eftcntia iion poct ft clle ratio inrelligen- 
di j nifi illuis,quod viitualitcr incluflJiur in illa, 
neque racio diuinitatis poteft inchvdi in alia ra- 
tiohc pcrfctfliori , neque in rationc fpecici cora- 
munis ipfi .A,S<. ipfi 'B , quia illa ellcc vniucrfa- 
lis.quia huiufinodi cognicio in fimili.vel in vni- 
uerlali,non eiret perfcdiflima, & intuitiua ipfius 
ici in fe : non eigo «y4 poteft jsil.c propria ratio 
incelligendi B. 

Icem, vna inccUcdio habec tantum vnumob- 
ief!lumad«quatum:rcd yl h.->.bet pro obicttofiio 
»d«cquato fe:pon igitur 3. 

Sccundo argujtur cx partc voluntatis. yoKm- 
tas infinita eft re(fVa:igitur diligic quodlibetqua- 
tum eft diligibilc; igitur diligit .5infinicc :fed 
<jiiodlil€t diligit plus bonum fuum quam illius, 
cuius nihil cft:igitur A magis diligic ie. 

Itcm,aut friiifur ^,v,el vticar. fi vtitur,ergo vo- 
luntaseft peruerfa:fi fruicur.,eft beatus in ifto.iSf 
in fe ; ergo iii duobus ada:quatc. 

ItcnijVanum vnius lationis fe habens .-id plurx 
vnius rationis , nunquam dctcrminacur ad ccr- 
Uij» pjuraliratcm cx le^fcd priinaeftentiaeft hu- 
]almodi:igitur Jcrcrminaturcx le ad cettam plu- 
ialitatcm,nequc aliunJe dqccrminatur : ergo cft 
jnfinica. 

Similitcr potcftaigui dc adu e(Tcndi,ficutar- 
guit Autc-£nua,&deinfinitate&:de bpnitatcin- 
rinita Vlcra arguitur dc omnipoicntia. Richar- 
dus i.deTrin.c.ip.vltifno.l-.ici!ccft omnipotenti 
faccrcqucmcuraqiie alium nullipotencem. 

Hic dicitur quod omnipotenria non refjiicit 
nifi polfe^^fcd vciumque ponitur necqllc clle. 

Contrajiftud non foluit^quia omnipotcns po- 
tcftdeftruere ornncs eifcftus : potcft cnim vnus 
nolk quidqiiid aUus potcft velle. Dicitur quod 



conccditur, Contra , vtrumque refpicit contrn- 
gentcr omnia alia a fc : crgo potcil vnus nollc 
quidquiii .\lius potcft vellc. 

Item,omnipotcns poteft produccre qucmcuni- 
quc effedum, ira quod fit eius totalis caufa;crgo 
alius non poteftaliquem cfFeiftum ptoducerc to- 
taliter : quia vnuni iion potcft produci a duabus 
caufistoralibus.Sed iftaalfcrtio cftcx cieditis. 

Ad priiiuim prinripale dicitur quod Apofto- 
lus loquitur de idolis gentium, & fubdic ibidem 
cx Pial.9y.qu6d cmnts Dij gentiHtn D<tTnon'a. 

Ad aliud, dicitur ens per participationcm,&c. 
quod ha:c eft non eft prwna,fed cft vcra:quia im- 
pcrfcdum reducitur ad pcrfedum , nunc autcm 
impeifcitum in alia pctfeftione fimplicitcr re- 
ducirurad pcrfcdioncm altcrius racionis, licuc 
impeifcituslapis. Ronum verr*) impcrfcftumre- 
ducirurad fimplicicet perfedum eiufdc racionis. 

Ad ccctium, plurabona func meliora : fi fint, 
conceditur:& ficlTentin Dco,eirent melioia:i'ed 
oporret viderc,fi poteft implicare potenciam pof- 
fibilem , vel impoffibilem. Primo modo cft ma- 
ior vera:Sccundo modocft minor vera. 

Ad aiiud negaturconfequcntia^quia numcrus 
non eft talis modus fignificandi Grammaticalis: 
ficutalij in quibusnon requiritut modo Gr.im- 
maticali corrcrpondcre aliquid in rc. Non cnim 
valct.Deus generat,ergo Deus cft mafculus : fe4 
ifte modus requirit rem ilibftratam.Et ciim dici- 
tur,idem fignificant fingulare,& plurale fub dj- 
ucrfo modo : dicitur quod hoc idem includunt 
fub oppofitis modis : idco conlcqucns jncludit 
contradidioncm. 



Oy^. STio V. 

Vtrur» effent!* diuwA rtftignct quAcanqut 
prodnSiio reatis intrinfeca ? 

Alcnf.i./iiy.i^ mtmb. y.Thom.i /./j. jy «rf.i. Bonau. 
h!e «rr.i.^.i.Richaid.g.i.Duftori» Oxcn.hicq.^.f'}' in 
Me'»i)hyf.iib j.f.i.j^ m Jhecrem.^.Koa potefl piobari, 
^ coHm x^.Qr xyiwntz l.p.traci.i lih ^.CAp.i. 

I R c A (ecundam partem huius diftin- 
(flionis qua»iitur 1 Vtriim ejfentit- dtnintt 
repugnet cjUiCH/jtjiHt prodHtlio realii in- 
tri'/jeca,<:^\:\cA lic vidccur, quia fic eirec idcm ne- 
ccdarium & poffibile : probatio conicqucntifr, 
quidquid eft in natura diuina , eft neceftariHni: 
omne autcm produdum cft pofiibilc ; rum.quia 
prod.idutnpoflibile fuic prodiici, quia potcntia 
non eft ad impoflibilc; tum,quia omne produci- 
bilc eft terminus produdtionis potcntix produ- 
ccntis:omne autem talc cft poffibile:crgo,&c. 

Item, fi non,fequiturqu6d idcm critdcpen- 
dens,& non dependens. Itcm , idem crit ncvcf- 
firium ex fc,& cx alio.Itcm, idcm critmutabil? 
& immutabilc- 

Contri Pfiil. 2. 'Domintudixtt eidme : f.lltu 
metts es tu : tgo hodie genui fe. 

Hic aliquinituntur probarc produi^ionem ad 
intia fic. Prima perlona in diuinis cft rclatiua; 
igitur conftituitur per rclatipncm j alitcr cnim 
reI.itio efict aducntitia : fcd hoc cftrationcori- 
ginis : igitur. 

Itcm.virtus fummc a£i;iua,(ummc fedifFundit: 
fcd virtus diuina cft huiufinodi : crgo fjmmc 

dilfundic 



6. 

jfd frintum. 

Ad fecun^ 
dutn. 



AA tirtium. 



AdquMtmm 
DckocTi. 

de Dod q«f 
ad 1. 




Ar^.frimutn 
partis ejfi/- 
mittiut. 



Stcundum, 



Vr» parte rte- 
^Mtiua. 

t. 

Hent quodl. 
X.q. i.Bon. 
tic.i.& x.ia 
ptooem. 



QujEftio V. 



55 



ttHntiu TAtio- 

nei. 

AifTitnaHt, 



AA ftcuti- 
dnm 
Ad tirtiam. 



difiTun^ic Ce i led hoc hon conuenit tiiCi itttt^ j 
igitur,&c. 

Item,bomim eA fui communicatiuum.non iii- 
fi ad intra ; igicur, &c. 

{fem,perfedum eft quod poteftproducere fi- 
tniIe:hoc eft ad intri. 

Ifta ratior.cs non concluduntrnon prima, nec 
cnim cogit infiJclem , quia infidclis negat rela- 
tioncm ctrc fubfiftcntcmineccogit fidelem,quia 
licct poHit aliquo niodo inferri ex ahquo arti- 
culo , nontamened diredcarticuhisfidci; ergo 
probat per ignotius ; etiam non (cquitur alitcr 
quod relatio fit aducntitia, quam hcutdc fpira- 
tione a£tiua. 

Ad aUud diceret infideUs quod didxindere fe 
ad incra cH impoffibile. 

Ad aliudjfumme bonum eft fummc commu- 
nicatiuum j verum cft , fummi boni communi- 
cabiiis. 
A(ipii'f»m. Ad aliud. Producit furatnc fibi fimilervcrum 
eft,fi eft tale poflibilc. 

S C H O L I V M. 

^B^ttilu rAtionibtUi<jHibtu Henricm, D.*Bona' 
kentHfa, & Richardtu ftElorinns probant produ- 
Slionem in Deo , de f »o difiinEiitts agit infcripto 
Oxonien. tjntfi.j.num.j. & 8. eam probat e.v eo^ 
quia fuppofitum diuinttm habet principium pro- 
auEfiuum, &rationem hanc confirmat impufnan- 
do quatuor in^aniias,& q.j .citata a n.6. adducit 
aliat tres raiiones , huitu rationis confirmatiuai. 
*Prima,i]:tia obie^um fecundum quidprtfens,cum 
intelleSu producitiergo magit in fe prtfeni produ- 
eit.Secunda, necefiitas efl fierfeciionis in ente, erga 
& necefiitas perfetlionis in hoc ente.Tertia,natura 
treata fundat rtlationes oppofitds fecundi modi 

relattuorum vt mottui & mobtiis : ergo in natura 

infinita pojfunt ejfe relationesproducentis , & pro- 
duSi.-qua funt tiufmodi.Tam efficacesfunt hi ra- 
tiones DoSorts, vt qttidam ipfi tribuant, quod in- 
tenderit demtnfirarelrinitatem.nde ipfum cita^ 
taq.y. an.^. & cotlat.i^. & z6. /olutiones argu- 
Ptenterum clariits habentur apud ipfnm citata 
f .7. rtt^. & 10. 



PreUtU w- 
r.% partu tu- 
l»tiu*. 



Pr.^btilMr fe- 
(tindo 

Sitfpofilmm 
hahtiis fuffi- 
ciens frinci- 
flfm frodu- 
Bnm produ- 
cit »'hqv«- 
ftmprtduci- 
klle. 



Hebens fu0- 
riens frinci- 

ftHUl frodll- 
reriiii tiofef- 
fe prodncere 
prtucnit ex 
duflici t»fi- 



IDeo aliter declaratUr intcntum. Primcf Gc ; 
ponendo vnam rationem. Secund6 poncndo 
jquatuor inftantias, & ex fohitionc cuiuflibet ad- 
ducendo vnam rationeiti ad propofitum. Ratio 
eft barc. 

Suppofitum hahcns al fc fufiicicns principiura 

f>roduccndi,poteft produccre ahquocfproducibi- 
e adarquatxnti iili principiorfcd ahquod fuppofi- 
tr.m diuinum habet raemoriam perfedbm ^ Cc, 
qua: eft piincipium ptoducendi notitiam gcni" 
tam ; igirur,&c. Maior probatur.Vhi tamen pri- 
mo fcicndum quod in tnaiori non accipitur pro- 
ducibile adaequatum in hatura, tune cnim eftet 
petcre principiiim , (cd producibile adaequatum 
virtuti produdiux & produftionirficut Sol pro- 
ducere dicitur prodiiabile fibiadsEquaiuiti.non 
fn natura, lcd vitjuti.fuaE prpdufiiua: ; ciim pto- 
ducit animal pcrfe<flifl5mum. Sic aittetti intelle- 
«fta maior , ipfa probatur fic : quia quod habetls 
principium producendi non poflit producere, 
hoc coiuingerct ahcro iftcrum modomm ; aut 
quia imperfcifte habet illud priiicipium, vt cali- 
dura habcns calorcm impcrfcde,qui non fufficic 
ad calefacere ; aut quia habcC produdionem 



notittt tttn 
qaa credt». 
kugad. 



adxquatam illi in principio , ficut ponimus de 

Filio in diuinis, qui licct habeat principiura ge* 

nerandi, noii tamen poteft gencrarc , quia illud 

principium liabct prtxdudionem fibi aJasquatam 

in PatrCi Piimuni excluditur,fi fit primumfuffi- 

cieiis:Secuudumexcluditur perhoc,qu6d habet 

illiid principium ex fe. Minor probatur prirno, 

quantiim ad primam partem,nam fi aliquod fup- 

pofitiim in diufnis non habcat «i. (c mcmoriara 

perfcilam,efl"cr proct (Tus in infinitum. Alia pars 

iilius minoiis,(cilicet cjuoJ iiKrmoria pcrfcftain omnismu- 

fuppofito diuino,q'.ioJ habeaccam a /c, fit prin- mtri»cre»t» 

cipium producendi,probatur fic lOmnis mcrao- f^ gignutu» 

ria creata eft piincipium gigncndi noritiam gc- 

nitam , vt patcc fiequcnter per Auguftin. //^. 1 9. 

Trin.Cii i.& alibi; hoc autcm compecit fibi,non 

vnde creata eft , quia agere non conucnit alicoi 

proptcr imperfc6ionem , fed propter perfedlio- 

ncm:igitur conucnitfibi rationemcmorixjvnJe 

memoria cft:igitur mcmorijE pcrfedi(IIma:,qu3B 

eft in fuppofito incrcato. 

Sed huic rationi inftatm- quadruplicitcr : Pri- 4- 

mo fic : quod verum cft , quod mcmoria crea- ^^'""» »^'<- 

ca, vndecrcaca , iion cil nrincipium prodnccndi ', " """■* 
/. 1 ' 1 ' -11 "tnc ratio- 

noticiam gcnicam , led vnde memoria , habens „„,, 

camcn vniuocationis vnitatcm , mcmoria vero 

dkiina non cft vniuoca cum ifta crcaca, fcJ ana 

loga. 

Contra:cx hoc habetur propofitum : quii cui- jjiiuitur, 
libct habenti vnitatem analogix, fi conuenit ha- 
bere perfeftionem agendi pofteriori , multo 
perfediusconuenict agcic illi pcrfe£lo,ad quod 
earteia habent attributioncm. Vt Ci calefaccre 
conueniat igni , & foh habcntibus vnitatem 
analogiae in cahirc,fi ignis calefacit , & hoc Co\i 
perfe6lii'S conueniet ; Ci Verbum fit declarati- 
uum , & hoc conueniat vcrbo crcato , rtiuho 
magis & Verbo increato ; igitur memorije inr 
cre?i£ , ad qupm habet attributfoncm mcmoria 
crcara. 

Sccunda inftancia eft ad facionem pr.T:di(Sam, 
quod memoria fohim cft produdiua in intellc* 
<3u potcnte recipere notitiam gcnitam , qualis 
non eft in Deo, fed in nobis. 

Hocconfirmacurper inftamiam tcrciaiti.quo- 
niam nihil dcbcc poni fuperfluum : nunc autem 
in nobis ponitur mcmoria gigncre , vt intcllc- 
Aus nofter perficiatur ; hoc aucem non conuenic 
intelledni diuino. 

Contra ift-is inftantjas, intellcwtus noftcr rc- 
cipit perfcdionem ; eigo illnd non eft ratio 
agendi,qyia licct paniuum^ vel iccipiens poflit 
agere, non tainen inquantdm talc : fed mcmoria 
cft principium expiimenJi : Nunc antem quan- ^ "lll"*,^ 
do concurruiu pcr accidens adtio Hc paiTio , vel »ccideniiun- 
adliuiim &pafilunm inaliqno aocnte, fi (epaie- gunturinin- 
tur pafliuum , nihllominus iCm.viet ratioagcn- teSeSluere»- 
di ; fcJ polTc recipere , & poile gignere coniun- "*' 
gunrur in intelledlu noftro pet accidc^is : ergo, 
&c. 

Comra aliam inftanciam , in omni principio 
ad^iuoi, quodnon includic impcrfe(fiioncm, nc- 
ccflc cft ftarc ad fimplicitcr pcrfcdum. Vide 
Auicennam, 6. Mccaphyf. cap. 1 1. Nthil per- 
feffifiime agit , nec fumrhe liberaliter ejuod agit, p^, 
t)t perficiatttr ailione ftta , neque liberaltter dat non »git tf* 
tjui dat alicjurd fpe retributionis , neque efi ibi hir»littr. 
ali^tiidfrufira, quia eft infeperfeHum, & ex ple- 
nttudtne perfectionit , &c.nullum autem agcns, 
quod cft pcrfcduiii, ex fiia attiuicacc , vtl cx fuo 

tcrmino 



Secund* oi- 
rHif. 



Tertia obit- 
Hio. 



R'.tfondeltir 
hts ibiecito- 
nibus. 



Auieeo. 
A^ent vt 
ciMtur 



36 



Libril. DiftindioVI. 






f^»rt» ohle- 
ilwrefillitur 
trifliciitr. 



7- 

4i*rg.frin. 
etp»it. 

Potenii* 
mHltiplieitir 
MccifitHr. 

Ariftpt. 



Tofsihil* vt 
impi^fiibili 
«pponitur , 
€onuenitDit. 



Thilofcphi 
fro eodem 
vfurp»runt 
fetenti»m 
froducliuam 
(y enuf»ti- 

w»m. 



Sti tt»»li. 



tfcrmino pcrficitur.slitet non dicetur agcrc Iib>e- 
•taliter •, itaque ille terrniQus produdtur k prin- 
cipio illo produ<5kiuo,non vt per ipfum perficia- 
tur fcd ex plenitudine petfeftioiiis produ- 
centis. 

Quirta inftanria,qu« magiseft fisaindum in- 
tcntionem Philofopliorum.Memoriain quocun- 
que vcl eft rcaiit.er pioduftiua , vcl qna(J produ- 
(Jtiaz : Primum in nobis, fecundum in Dco,quia 
ibi intelligixur qti^li fua noticia adualis eilet 
genita,&c. 

Contra.quodcunque produftiuura ex ratione 
reali non habens reale pioduftum, adhuc poteft 
realiter producere i fed ibi eft aliquod produ^ki- 
unm ex ratione rcali ; ergo, &c. Nunc autcra Ci 
potcft aliquij rcaleproducerc > igitur aiiquid in» 
triniccum , qnia illud principium eft agens pcr 
fnoddm naturz ; crgo ad iutra. 

Itera.memoria non eft pcrfcfta,nifi obiedum 
fit ita praiicns , (icut potcft ciIc:ergo nec intclli- 
gentia poteft eltc perfe«9:a, nifi fit tanta , quanta 
potcft haberi : icd talis eft infinita : ergo ad 
intrii. 

Item , obiedlum fi:cund^m e/fe aliquo modo 
in memoria noftra , producit fe fccundiam ali- 
quod effe in intelligcntia adlu ; ergo circumicti- 
bcndo quod eft imperfe6lionis,fcilicet qu6d ha- 
bet diminutum,& taliai& pofitis pcrfe>^ionibas 
oppofitis,rcmanebit produ£lio in diuinis. 

Ad rationem in oppofitum , dicendum quod 
potentia miTltipliciter dicitur, cuius multiplicitas 
multos decipit, & Koc patet ex iliis, quibus pp^ 
ponitur iuxta confiderationem Phiiofophi i.To- 
piccap. 1). nam potentia vno modo accipitur 
proutbpponitur itnpoJfiMi, & fic potentia con- 
uenitomni enti, tani Deo, qulim aliis , tam ha- 
bentibus ejfe efientiae, qu^m ejpt exiftentiae ; tam 
habentibus conceptum fimpliccm , in quo non 
eft repugnantia , vt in conceptu homini$ , ficut 
in conceptu incompo(Iibili,vt irrationalis,quam 
in conceptn complexo , ficut hxc eft impoffi- 
hiliSyhomo non eji animattScCaum oppoficum pofr 
fibile,& ifta pocentia fic confiderata, conceditur 
qbbd omne produdum eft poflibilc , & quod 
Vcrbum in diuinis fit poflibile efte, ficut & Pa- 
tcr.quia non cft impoffibilc cflc, & dc ifto pofli- 
bili procedit probatio prima. Alio modo acci- 
pitur poffibtle prout opponitur neceffario , & il- 
iud eft pofllbile ad vtrumlibet. Alio modo & 
tertio .iccipitur ^orf««4 , vt opponitur adlui : & 
fic illud, quod nihil eft, eft po(iibile:& ifto rao- 
donou tenet confcquentia. . Si cft produdum, 
igitur poffibile,fcd oppofitum fcquicur. Quarto 
modo accipitur^fljf/j^iitf Ciae potentia , vt dicitut 
ad potent«m : vt (icut aliquis dicitur potens po- 
tentia a<%iuaivcl fa£liua,fiue produftiua, fit dici- 
tur atiquic) poflibile, producibiic , faftibilc, vcl 
agibilc : & fic loquendo de poffibili eft dicen- 
dum qu6d Philofophi non communius accepe- 
runt potentiam prodn£liuam , quam potentiam 
caufatiuam, fiuc effcftiuam, quam dixcrunt cfte 
rcfpedku alterius in effentia^quia eft principium 
pcbducendi aliud iecundiim quod aliud , & fic 
diccndum eft quod 'Vcrbuuv in diuinis non eft 
poiTibile , vt dicitur ad potentem zxOiMavn ad 
potcnciam a6liuam,fiae cauf-itiuam : (ed quia fc- 
cundum vericatem , poccutia produfliua , eft in 
plns,quam cffcdliua, idco accipiendo poffibUe vt 
dicitur ad potentcra pocentia produdtiua benc 
fequitur, fi cft produ^tum , eftpoflibilc , idcft. 



tcrminus produdilionis ; & ifto modo tenet &> 
cundum argumentum , circa quod quzre in- 
^antiam. 




DISTINCTIO VI. 

Vtrum i» natura diuina popnt effe plures 
frodufiiones intrinfec* ? 

Alrnf.t.^.f 4t.>»m i.(^ q.j^1,titem.7 »rt.x. D.fhp- 
mas i.p.q.fj.Mrt.j. D.Bonau htcq^. t<ichari].4rf.i.^.i, 
VoStorin Oxon.tf.-j.^ d.\ ^.colUt xf.^ quodl. t.Sanez 
p»rt t.tr»l{.)Jib.i. eap.f. lie\\iivn\n.ltb.i. de Chrijio prr 
tttum. 

V o D non : qula Commcntator 6, 
Phyftc. comm.^6. vnum non com- 
municatur nifi vi^o modo , quia 
propriz formae cft propria mate- 
ria, & in alia & alia ipecie , alia & 
alia materia i i.Phyfk. tex..\<). Deinde fi eadem 
narura pofiet diuerfimode comraunicari,aut hoc 
circtncceirarid & {cmper, aut vt in pluribus,aut 
rar6 ; non primo modo, nec (ccundo,patet:ergo 
tertio:& fi hoc,ergo cafualiter,(ed talia non funt 
in fpecie . 

Item , quod fint plures produ^ones qium 
duz,i.PA^yZr r*JC49.diftinguit Philofophus in- 
icr Agentia per naturam , & fecundum intelle- 
flEumicrgo produdio, quae eft pcr modum natu- 
ra diftinguitur contra iftam, quseft per intelle- 
dlura. 

Oppofitum. Principia producendi , quae non 
includunt imperfe(^ioncm,tant|am poncndafunt 
in diuinis. 

SCHOLIVM L 

Opinio Henrici quedl.6. <j.\.& in/km. art.ij. 
iu(U effe tantitm preceljiones m Deo, cfuia duo tan- 
tumfunt al}Hiimmatentes,vt intclligeie & velle: 
& ponit rejlexiones ^ conuerftones harum potem- 
tiarum fuper fe ipfas. Hanc refutat Doilor lati 
hic,& fufiui in Oxon,tj.j.an.\^.ptrtrtsarticttlosi 
ibt vide,tjU(C hic tanguntur lattus explicata. 

AD qua^ftioncm dicitiirqu6d in diuinitare 
tantiira funt duae produdioncs : quia aftns 
notionales funt fundati in elfcntialibgs , & illis 
adaequati :^d immancntcs tanium funt intelUge- 
re Sc velle,vndt ponitur qu6d inteliedtus, & vo- 
luntas, quia feparati , poflint reficftcre fe fupra 
fe , poftquam funt in a6tu fecundo quodamrao- 
do vniforraiter , quodammodo difi:onformiter : 
yniformiter : quia vtrumque per adiuitatcm 
conucrtit fc,fcd difFerunt ex conuerfione ad ob- 
icd^um , quia inteliedus prim6 inforraatur fira- 
plici notitia, & intellc^usnudus ad hoc conuer- 
titur , ficut pafliuum ad fuum proprium aOtx- 
uum ; fed voluntas conuertitut tanquara nu- 
dura adiuura : vnde ptiraa dilfetentia eft , qu6d 
inrclleftus nudus eft pafHuus ; fed voluntas nu- 
da eft adiua. Secunda difterentia , intelle- 
6cas informatur imprimendo , fed voluntas 
cxprimendo. Vnde in primo inftanri intellc- 
dus cft tantijm intelle(^us. In fecundo inftan- 
ti dicitur natqr^ , & cft ibi firoplex notitia. 

In 



I. 

Auerr. 
Primum »r- 
gumentum 
fro p»rtt »#- 
l»tiu*. 
Atiftot. 



Ari.fiim- 
dum tjuid 
fint flurts 
qu»m 4u», 
Ariftot. 



Rtfolutlt 
qut.fiionis 
fer Htttr. 



Vijfirmtia 

volunt»tis(^ 
inttUtcius. 



.11 Qu^ftio VI. 



37 



SetUHI^. 



lirtd. 



In tercio inft&ntt ihtelledBS nudus conuelft^c 

ie ad hoc totum. 'In quarto inftanti impriniitut 

notitiadcclaratiua.Ex alia partc voluntas in pri- 

mo inftanti eft tantum voluntas.- in (ecundo fa- 

cit fe volentem:tcrti6 conuertit fe fupra fe : quat- 

to cxprimit. 

Ctiutra hoc quod dicit, qu6d hoc yctbum di- 

.5* uinum gcneratur perthjprc<rionem,arguctur po- 

H^XvBi. fte^us.ied nunc arguitut contra hoc.quod gene- 

ratur per imprcflionera in inteiie<ftum conuer- 

fumiquia coiiutrfio ifta eft aliqua adiftiadiones 

funt fuppofiiorum. Cuius crgo fuppofiti eft in- 

tellcftus.vt conuertitur ? fi cft fecunda: pctfonae, 

ic comietfio prxcedit exprcilionera fecundum 

fftos : crgo ante gigni funt dax pcrfonac , & funt 

du« zMx; ergo.&c. Si eft primx petfonx , etgo 

eius eft, vt recipiat notitiam declaratiuam ; ergo 

cft in patrcjcrgo funt tantum dux peribnx.Qu6d 

autcm huius fuppofiti , cuius cft intcUeaus , vt 

conucrtitur , fit , vt recipiat notitiam dcclarati- 

uam, probatur.quia ^.Metaphyf.text. lo. & 1 1. 

tantum eft aliquid in potentia propinqua , cim 

nihil opottet addi , neque minui ; fed prxfente 

agente proportionato difpofito non impedito, 

f»tntUprf &c.fcquitutaaio;fcdintelIeaus,vt conuettijtur, 

finqut /u4 eft fummc difpofitus:ergo nihilex parte paiTi de- 

dtnihiltptr- .bct fcmoueri nequc variari : crgocuiuspcrfonx 

tit »ddi t ^ .vt conuerticur,eius eft vt recipit notitiam dc- 

chratiuam. 

Item.conuerfio iptelledlus non eft necefTaria. 
Ptobatur, quia intelledut cum obiedo cft prin- 
cipium per modum naturx ; ergo non rcquirit 
aftum reflexum fui, vel alteriiis. 

Item,nihil intcUigitut , quod non cflct , fi ifta 
conuerfio non eflet , quia ptxicntia obiedi 
non eft per hoc > (cd prius , ncque perfcdlio po- 
tentix id> agendum , & quidquid conucnit 
per vim a6biuam alicui , eft a(iio , vcl aliquod 
eiu$:(cd conucrfio ncque eft a6tjo,oequc aUquid 
eius. 

Itera, qu6d notiria eiTentialis in patre non eft 

. ^ ratio eienendi vetbum : ptobatur ; quia vcrbum 

icnitur per "°" g^g"''""^ P^"^ aCtum mteUigentix,led memo- 

inteUigen- rix.Non autcm omnis intelle&io aftualis in Pa- 

tt»m pT»b»- tte eft fecundura intelligentiam,/<i^.u.<i(« T^rinft, 

^''T^a' >g"ur,&c. . 

Item ^Ci ita eilet , ergo efTent ibi duo vetba, 
quia verbum exprefliuc declaratilludobieftum, 
quod eft eiusexprefliuum,vel exprimens ipfum. 
Sed per intcUedlioncm aflualcm eft ellcntia na- 
ta efie dcclarataicrgo prius cft dcclatata antc in-^ 
tellcd^ionem adlualem. 

Item , fi a<ftualis intellcdio Patris cflct geni- 

ta , eflentia diuina cflot principium gignendi 

eam lccundum iftos : (ed adualis notitia eflen- 

tix non poteft eflc altetius rationis : per hoc 

quod eft genita, vel non genita : quia tunc Dei- 

tas eflct formalitct altetius rationis in petibnis; 

quia illam vna habet i fe , & non alia ; etgo & 

adualis notitia eflcntix eft eiufdem rationis irt 

Patrc & in Filio , cfgo vterque habct eflentiam 

pro tatione gignendi, non ergo cx notitia eflen- 

ijali Patris procedit Vctbura. 

Augaft. Dicitur qu6d Auguftinus 15.de Trinit.15.di- 

Iniittui» r«- cit quod f^rbum efi vifio de vifione. Dico quod 

tneuetur. Auguftinus cxponit hoc , qu6d vifio cognitior 

nis eft de vifione fcientix , & hoc eft de obie- 

^ ^omoio ^^ pj.^ ^^^ primo , in quo obieftum relucct: 

viRe^t vi- ^^^^ ''•co quod ordo cft intet intelledlionem 

ficn*. Patris & Filij , qiiafi duotum principiotum , fi- 

Scot. Oper. Tom. X L 



Augaf^ 



TtrtA. 



cut Sollllimiinat panem propinqaara i8f rerao> 
iam,& non vna.ptf»iUi9ro^i!e(} idem ag^ns vtrum» 
que ordine qucKlam. Sic'notitia Pairif eftxjuo- 
dammodo prio» noutia gerrita ordine quodam; 
quia qu%ndo aliquid perfifitur [Jer aliqoid , & 
per idem ppdiicit ^iliud , oporc^ qu9d noc fiat 
ordine quod.nn , quia .iAimediatius tt/picit ^- 
muq^ qyara ^e^undum , & tamen tpeutuun eft 
caulaalterius. 

S C H O L I V M II. 

Dutu ejfe tMTitum prvdH^ionts fecnnStm rd- 
tiones formnles. R/tiio , ^»14 funt tantum ..dit» 
frincipiM produSiua , hahtntia oppofitos, produ- 
cendi modos-.nimiritm permodttm nnturA &Jtlier'- 
tath. De quo Idti Dotlor i(t Oxonien. hic q, 7. k 
n.ii.&d.-j.&ii.dniii. vbiJlhMt eos dijlingui 
fe ipfirfnmaliter. 

REfpondeo , qu6d quarftio ifta poteft dupH- r^ 
citer intelligi : vno raodo,an tanti^m finc 
dux produdtioncs fecundura fuas rationes for- 
malcs , diuerix in diuinis: Alio raodo,An indi- Vu^Ux /nt- 
uinis fint dux ptodu^ones fecundum nume- f-* quAJlio- 
rum eiufdcm rei ? & quia de fecundo membro ""• 
dicetur in quxftione fequenie , nunc lecundiim Bjfolutitvt' 
primum intclle(3umeftdiccndum',qa6<itantura r»qu*fiionit. 
funt dux pTodudriones in diuinis altenus ratio- 
nis , & fccundum fuas ration^s fotmales di- 
ftinftx. 

Prim6 oftenditar qu6d funt dux. Secund6 prtbMttrtU- 
quod func tantum dux. Primura fic : Vt^icun- ri duiu fro- 
qufc (unt principia producendi alterius ratio- dH^nti. 
nis , eis polfunt corapeterc principiationes al- 
terius ratioiys : (edin diuinis manent duoprin- 
cipia diftindla (ecundum luas tatiunes fomaa- 
lcs ptincipiandi : igitur eis cottefpondent di- 
(tin£ix ptincipiationes fiue produ^iones. Ma- 
iot patet , quia non eft raaior vnitas in produ- 
dtionibus quam in principiis pcodu(^iuis. Mi- ^*»**^** & 
nor parct , quia ficut mcmoria pcrfoflii in ali- ^**'"'."'' '!* 
quo luppolito diuino cli pnncipium [(roducen- fHnguuniur 
di notitiam fibi adxquatam , vt probatum eft f*TmuUtet. 
in quxftione ptxcedente , ita voluntas amo- 
reni fibi adxquatum , & fic amotcm irifini- 
tum , & pcr conicquens intrinfeci in natura 
diuina habcrHcm effe : igitur voluntas , & me- 
raoria- foecunda fub propriis rationibus fuis 
principiandi altcriu; rationis tpanent in Deo ad 
intra. 

Secundum probatur , quqd fint tantum dux £ 
ptodudliones in diuinis : quia omnis plurali- jjj» ' j„i 
tas reducenda e(l ad vnitatejn ,*vel ad tanram plunsptoiu- 
paucitatem , quantum eft poflibile fibi ; ergo *'«"« du». 
mulcitudo rationuni principiandi rcducitur ad , 

vnam rationem principiandi , vcl ad tantam «yj^j. 
paucitatera rationum principiandi quantum 
poflibile cft reduci ; (ed noif poteft reduci tan? 
tiira ad vnam rarionem principiandi in diui- ^*""'*» 
nis ; quia , vt probatum eft, in diuinfs manent J]^,/i^]J^ 
rationes producendi' Voluntacis & memorix; p»ueitAti 
igitut fiet redudio ad tantam paucitatcra , ^rv(^«<i«. 
quantum pofllbile eft : ppflibile vero cft , n 
fia( redu^io ad duas rationes produceodi, 
quia omnes r^tioncs in <alia pordinatione pto- 
ducendi reducuntur ad aliquod. principium, 
cuius eft prima ratio in ilU coojrdinatione; 
(ed tantum funt dux cootdinationes pro* 
ducendi , fcilicet per modum natutz , ic vo- 
D luntatis 



58 



Libri I. Diftindio II. 



iamzdsi'Vi^>x.ct ex fecnndo Pkyfic. uxt. $7. & 
per rationcm.quia omne principium producendi 
aliquid , vel cx fe dcterminatur ad vnutti, & fic 
Qutf» t»n- piincipiat pcrmodumnatura:,vclnon necelTaiio 
tumdutrunt jccefniinatur ad vnum , & fic piincipiat liberc 
prtmtrnto- iTjQ^iani voluntatis : ieitur funt tancum diue 
pidndi. rationes formalcs prmcipundipnmx , 6i aue- 

rius tationis , & per confequctM concedemus 
tantum duas produftiones in diuinis altcrius ra- 
tionis. 
Sefundo. Vel fic : duo func prindpia prodncendi, fcili- 
cetnatura&:voluntas,fx)fc««<i(» Phyfic.fuprk 
Anftot, ^^^ ^ jjQjj pjy^^ iftis,cum omne piincipium ha- 
beat oppofitos modos proiucendi alterius ifto- 
rum: n€c funt pauciora iftis , quia ncutrum rc- 
ducitur ad alteram , cum habeanc oppofitos 
modos principiandi,prim6,nec vttumquc ad 
tertium,quiaiilud tetcium haberet modumprin- 
cipiandi alterius eorum : igitur funt tanium dua: 
rationes principiandi. Cum hae igitur fint in 
Dco,vt prius probatnm eft,tantum erunc in Dco 
duo ptincipia producendi , & per confequens 
tantijm dux produftiones. 
8. Sed contra hoc inftatur , & prim6 quod non 

oiiiaiofri' rcducuntur rationes principiandi ad duas pci- 
'»'*• mas rationes principiandi, fcd tantum ad vnam, 

quia omncs pcrfeftioncs in diuinis reducuntur 
ad eflentiam , vt ad fundamentum ; quia fecun- 
Daitiafc. dum Damafcenum lib. i . Orthod. Fid.cap. ix.tfi 
pelarw i/ifimttim omnem perfeSiionem continens, 
Sed ficutaliquidfc habet incntitatcficinadua- 
licacc,& ficut in adfcualicate, fic in a6liuitatc;igi- 
tur omnes rationes adtiuitatisjfine produdioncs 
reducuntur ad rationem eflentiz diuiirae , vc ad 
primam rationem produccndi. 
a, Itcm (ecund6 fic : In creatis nuUa proprictas 

ohieait fe. naturx eft principium communicandi naturam, 
(Hnd*. alitcr imperfeftius communicaret perfcdius: 
igitur fimiiitcr in diuirtis nuUa proprictas eflcn- 
tiae erit principium communicandi cTTentiam; 
Igitur cflentia vt eflentia cft ptincipium com- 
murticandi & producendi , & pcc confcqucns 
pVoprietates, fi nnc racioncs producendi & com- 
muntcandi, hoc erit in quantura ad cflentiam rc- 
dticuntur. 
Qhitaio tir- Contra aliud quod dicicur , qufid raciones 
M. principiandj pcr modum nacura: reducapcur ad 

vnum, concedacur : fed illud vnum non cft mc- 
moria, vc memoria, & inrclH^entii , fedeflcntia 
inquantvim eflcntia : quraeftcntia li principiar, 
naturaliter principiat ; poccft autem princfpiare 
in quantum eflentia:cjuiaficutcft principiumde- 
terminabile, ita eft principium cxprcifiuum fux 
dcclarationis:igitnr,&c. 

Ad primum iftbrum dicendum eft , Concc- 
M primam '^° <1"°'^ pcrfeftioncs fint diftinftx ab eflentia, 
tbiectiontm. & poftcriores ca : & fic ad eam tcducuntur in 
cntitate : fed ex hoc non feqiiitur qu6d ad eam, 
vt ad aliquid priiis rcducancur in ratfone prin- 
fcrfcSiones ciptandi , quia & in crcaturis , fi iHem fit prin- 
diuine, funt cipium cflendi & agtndi, prius cft principlum 
^£!,'"' '^' el^ertdi qu^m agetidi , qnia effe ptxccdit agcre: 
igitur illud vt princfpiunt ageridi reducitur ad 
ft ipfum , vc principiura eflcndi 2 ficuc ad ali- 
quid prius /ecundfim rationem , non tamcn fe- 
quitur ex hoc quod reducatur ad aliquid prius 
in catione agencU : fic in propofJto : dlentia di- 
qina dat effc & principiare j & ratio principiandi 
rcducitur ad eflentiam , ficut ratio agcndi ad 
wtioncm eflcndj : fcd non fcquitur ^uod ratio- 



feufitf. 



Bcs prfncipiandi , quac funtproprictates , rcdu- 
cantur ad cllentiam in rationc principiandi. 
quia , vt didlum eft , illa: funt primjc ratidnes 
principiandi. 

Ad fecundum. Si accidcns in crcaturis eflct ^^ fecun- 
immediacum principium agendi , Sc nacuram dam. 
communicandi , ficuc quidam dicunc , cunc ma- Accidtr.sitn- 
ioi cflec falfa.Si autcm non eft ita,diccndum eft »>'^"*f' f'- 
quodm crcaturis idco propnetas non eft prmci- ., 
pium communicandi naturam,quia eft impcrre- ^„f,, f„i, 
£Hor natura ipfa qua* communicatur,nec natura fiamitm. 
dat proprietati rationem principiandi •• (cd fi ea- §<!i»re i» 
dcm natura daret proprietatibus pcrfcclam ra- *'■'""* /""*- 

f o 1- ■ I Prtetns non 

tioncm operandi & agendi,tunc piopnctates ha- po,eri effe 
berent rationes principiandi, ficut eft in propo- princifmm 
fitorquia proprietas diuina xque pcrfa(3:e habet commum- 
effe,8c rationem p; incipiandi,ficut natura, & ita ^*"^' "*'"" 
perfe(!le communicat, ficuc nacura communica- 
rec, (eu communicarecur. 

Conrri , f n creacuris incelleftus & voluncas j j ^ 
funt idem cum eflencia animx, & non aliqua ac- obieai». 
cidencia abfoluca fuperaddita, vc ponicur fe- 
cundiim vnam opinionem ,& camen non func 
principium cotpmunicandi nacuram ; igicur fi- 
milicer in diuinis etic dc propriecaiibus refpedu 
cllencix. 

Refpondeo qu6d fuppofico qu6d fic funt idem solititut. 
cutT» eflentia animae in cflcndo, non tamcn funt 
a;quc perfedxcumeflentiainoperando&agcn- ^ureintil- 
do : Vnde ellentia non dac eis pcrfcdam racio- ltii-*&ve- 
nem principiandi , quia operacio & a£Ho eorum ** "'f' 
elt accidenralis ; quta cftopcracio immanens : & j^,^ '^ 
ideo adio corum non ccrminacur ad naruram »niM» non 
comiiuinicacam.Scd oppofitum huius accidic in fi»' eommu- 
propofito,n3m proprietates indiuinis fiintxquc ""*"«*'»*• 
perfcAx in eflcndo Sc produccndo, ciim eflen- 
tia , Sc produdliones earum fiinr eis confubftan- 
tialcs : & ide6 poflunt terminum xquc pcrfeftc 
comnfiunicare. 

Ad tertium dicendum quod cflenMa vt cflcn- n ^ 
tia nondiftinguituramemoria in rarionc prin- Ad ttrtium. 
cipiandi,fcd cft aiiqnid inclufum in mcmoria, fi- 
cuc iili de alia opinione dicunr de noritia fim- 
plici,quod eft pars cxprimentis,& ficuc formalis 
ratio principiandi , & cxprimcndi notitiam dc- ^/entla di- 
claratiuam, ita eflcntia cft aliquid mcmorii pa- *"*.* 'r *^' 
ternx , quia eft primum declarabile , & ideo ex- rilfonuTie 
prefliua noticix declaratiux , tanquam princi- 
pium formalc expvimendi:vndc cflentia vceflcn- 
tia.vcl eft mcmoria, vel aliqnid mcmorix , quia 
memoria,vt patebit poftca,cft intellc(3:us habcns 
obic(jtum,vcl eflcmiam,fibi prxfens : & ide6 cC- 
{cntia,vt diftinguitur a tnemoria , nullam a(£lib- 
ncm habct, quiaprimamaftioncmhabet, vteft 
memoria, & vniuerfaliteromnis narurx intclle- 
^ualis prima opf ratio eft eius, vc habet memo- 
riam;quia priitia opcracio calis nacurx cft, inccl- 
ligere.quod eft i memoria.Ecquod cflcncia con- 
Currac ad complctam rationcm memorix,& no»i 
foliam intelle<9:us infinitus.patet ex hoc;quia alias 
Verbum diuinum eflet verbtim lapidis , ficut 
verbum eflentix:quia intellc(9:us diuinus infi- 
nitus intclligit lapidem , ficuc incelligic cflen- 
ciam fuam. Ec idcofi folusfncclleaus non in- 
cludendo formaliter eflentiam fecundiam fuam 
rationcm formalem,c(ret tota memoria,Vcrbum 
diuinum cflet verbum lapidis, ficur & cflcntix, 
quod falfum cftjquia Verbam diuirvum eft prin- 
cipiumdcclaratiuum cflcnti* diuinxjnpn cflcnV 
tix lapidis. 

A4 



Quxftio VI. 



39 



Jld frimim 
frintif-iU. 



Viie Scot. 
jnOton.hic 



fitHt ttliqmd 
fitri i (»ft*' 



Ad fecun- 
dnm frind' 
ftU. 
Anftot. 



Ad vnam rationem Auertois.qua probatcon- 
tra Auiccnnam quod eadcmnatura fecundum 
cfTentiam non potcft diuerfimodc communica- 
ri , vt idem fccundum fpeciera non poteft gcne- 
rari ex fcmine , & fine femincquia aut hoc cflet 
fempcr quod producerctur fine femine , aut in 
pluribus,aut in minori parte,& fic a cafu. 

Dicendumquod cfFe^Ilus produftus fccundum 
iflas condicicnes in pluribiiS , vtl rato : potcfl 
comparari ad duas caufas, vcl idcm cftedus cum 
fuo oppofito ad candcra caufam. Vcrbi graiia, 
Mus gencrams potcll comparari ad raurcm , a 
quo gcneratur pct propagationcm ; & ad So- 
lem , a quo poteft gencrari pcr putrefaaionera. 
Vel porcfl cum fuo oppofito , vt cum fiia non 
generatione comparari ad eandem caufam , vt 
ad Solcm. Si primo modo comparetur , & qux- 
ratur an mus gencratus generctur neccfrarid.vcl 
in pluribus , vcl in minori parte a murc genc- 
rante.vel k fole?diccndum quod a neutro neccf- 
fati6 neceffitace abfoluta;quia omne agcns natu- 
ralc potefl impediri tefpctiiu produdionis fui ef- 
fe(5lus:fed dico qu6d in pluribus producitur per 
propagaiionem , in paucioribus per pucrefaftio- 
nem , quia frequentius mus propagit miirem, 
quani fol generct murem.Sed ex hoc non lequi- 
turquod fol a cafu producat murem, quia ficut 
mus propagans ptacfcnte matecia debita in ma- 
iori partc producit murem ; ita & Sol in matcria 
difpofita re.^pe^flu fua: adlionis.Vudc ex lioc non 
debet coneludi aliquid produci a cafu ab aliqna 
caufa, quia rarius ptoducitur ab ifla caufa qiiam 
ab alia:nec ctiam quia abfblutc r.iro producitur; 
tunc enim cum Sol rarius ecclipferur , quan 
quod caput frangatur a lapide cadcntc , m.»gis 
dicendum erit folem a cafa ccclipfari quam ca- 
put frangi.Si autem comparetur fecundo raodo, 
& quxratur an mus frequentius k folc produca- 
tur pohta aftionc folis circa matcriam debitam, 
quam fuuns oppofitum ? Dico quod frequentius 
pofita a^ione folis circa materiani debitam ge- 
nctatur mus, quam non generatur, & idco ficut 
agens natutale pcr propagationem ; fi producat 
monflrum , a cafii monflrum illud producitur. 
Similiter fi Sol in maieria dcbita relpedu for- 
m« muris non producat murem, a cafu efb Vn- 
de dicitur aliquid a cafu produci ab aliqua cau- 
Ci , fi frequentius pofita caufa non fequitur talis 
efFcAus ; ficut frcquentius fofTionem tetra: uon 
fequitur inuentio auri , patet igicur quod ratio 
non concludit produdhjm in crcaturis poflc elle 
fufSciens refpeftu plurium producHonum eiuf- 
dem rationis , patet hoc de calore refpc(flu plu- 
rium produftionum. 

Ad fecundum quod intclleftus diflinguirur 
a natura i. Phyftc. ffxr .49. Dico , qu6d mcmo- 
ria poteft comparari ad aftum. cuius efl eliciti- 
ua , & fic non diflinguitur a caufa naturaliter 
agente : fcd agit mcrc naturalitcr. Si vero com- 
paretBt , non ad illum aftum , quem clicit : fed 
vtefl principium dirigens ina£kibus poflcrioii- 
bus : & hoc , vt dirigit fic cft indiffcrens ad op- 
pofita.Primo roodo accipicur hic mcmoria,quia 
agens fic pct intelle^m cfl agens per modum 
natutx. 



Scot. Oper. Totn. XI. 




QViESTIO VII. 

Vtritm ift Deoft.pnt ejfe flures frodu6fiones 
imrinfe^x eitifdem rationis ? 

Vid; DoAoTCs Citatos q.aotecedeoti. 

V o D fic , videtur ; quia principium 
produdliuum in creaturis poteft cfle 
fiifficiens lefpetlu plurium produ^io- 
n.un cmfdem rationis. Patec hoc de calore, qui 
refpe^i plurium ignium potefl hAbere plures 
produdioneseiufdem rationis. 

Conaa. Proiudio adsquata fuo principio 
produf^iuo eft tantum vua numero , icd fic efl 
ibi . quia auxlibei produdio efl ibi infinita fi- 
cut & ptincipium ptodudliuum ; ergo quxlibct 
produ(^io in diuinis efl vna tantum numero , & 
per confequens non pofTunt ibi cfle plures vnius 
rationis. 

Ita qu3*flio quamuis (ecundum ptocefTum Ma- 
gilhi habeatlocum in ouxilione vbi qusritur: 
Anfi.1t vel cffie pojjint clnrt) fiitj ttt dmiittshAmcn 
quia pr^cedcntia non cffent futficientcr decla- 
rata fine ifla, ideo hic ponitur. ht dicunt omnes 
quod non , fed aliqui ulem rationem ponunt. 
Qu^ndo forcunditas vnius rationis totaliccr efl 
cxini'iU iii aliquo principio produ^iuo pcr 
vnam prcduifiionem , non le extendit ad aliam, 
nec ad acftum aiium eiufdem rationis : (ed fic eft 
de qu.iIibetprod<.!6Uone in diuinis ad intri : ibi 
etiim ftf cnnditas principij produ^ui vnius ra- 
tionis per pro^udlioncm vnam infinitam eft to- 
tali:er exhaulb. 

Scd hscc ratio non multum valet:quia omnes 
transforciitcs, iecun jiira aliquam fimilitudinem 
transferunt. Illud aiitcm vocabulum exhaHtiri 
transfertur a forporalibus,vbi dicitur aliquidcx- 
hauriri.qiiaiido exttahitur abalio, & non manet 
in iIlo:ficut aqua quando extrahiturdeputco.di 
citur cxhauriii.Sic autcm non potcft iiiteUigi in 
diuinis,qn6d foecunditas principij produtSiuieft 
exhaufta;ita qucd non manct , quia extra(Sla eft 
per produ(ilionem : igitur fifccundum aiiquam 
iimilirudincm dicatur quod fa-cundiias ptinci- 
pij exhauriatur per productionem aliquam , hoc 
erit,quia twn manet refpe(flu ahcrius a(5lus pro- 
ducliui^fed tunc nihii concludit,quiaficconcIa- 
fio petitur ih prxmilTa. 

Alia veforario proprsdi^Sticonclufioneafll- 
gnatur t.nlis: Produ(5lio habens tcrniinum adx- 
quatum,& femper ftans , non compatitut fecum 
aliam eiufdcm rationis:fed huiufmodi eft qusli- 
bet produ6b'o in diuinis ad intra ; igitur,&c. 

Scd nec ifta ratio mouet:quia maiorcm intel- 
ligunt, aut de adacquauqncextenfiua , aut inten- 
fiua ; fi primo modo : tunc pecitur principium in 
Minorijfcilicct quod prcdudio quaelibct diuina 
fit ad tot extenfa per adarquationem quanttim 
poteft extendi. $i fccuodpmodo,tunc propofitio 
ifta non eft plana vquii quod ptincipium prodn- 
(trionis habcns termin^m adaequatuin non poflit 
in aIiaraeiufdemrariQOf$,hoc non eft feaindura 
rationcm di(ftara, nifi quiaijla produdia fempet 
ftat rcfpcdju tetmini adarquati : (\ igirur illa pro- 
dudrio , pcr impofSbile, ceflaret, pofletin aliam 
produ^onem ciufdem rationis : & per confe- 
D X quens 



r. 

^odju. 



^od ntn. 



X. 



Senitmia nt. 
g»iii,a tfi 
emntnm. 
Rntie Htnri- 
ci quoii. 1%. 
q.I. 



RtiititJ/r , 
qiti» fttit 
frincifium. 
Vttnns Mt- 
t»fhor» tb- 
ftrunnt oM' 
qknm fimiU' 
lutLntm. 



3- 

R^tiojieun- 



Reiicitur, 



40 



Libri I. Diftindio II. 



qucas <jLiantum cft cx fc potcft in alJam produ- 
ikiahem. 

Ec taiic arguitur,pnncipium produftiuum ha- 
be s vnat«produ(9;iorrem , fi quaniumeft ex fe, 
porcft in aliam eiuf^em ratioriis, necefTario cxit 
in aftura , rcfpediii akevius produdionis , (i ijia 
alia fit ita iieceflaria, ficut ifta , iii cjuam poiiirur 
exire : quia non eft maior rario , quare exit in 
vnxm quimia aliam , fed fccu.ndiun pia-diftam 
rcfponfioncm, prrncipimn produfbiunm indiui- 
nis qoanrura cftcx fc,p©teft in aliam produdio- 
nem ab illa,in q<aam c«f,Vi probattmi eft : & fi 
quantum cft exfc,poteft in aliam produiiioncm, 
illa aHaerit ita neceifaria, ficat m quam exit:er- 
go vel in neutram , vel in vtramqiieprodudio- 
iiem eiufdcm rationrjs,neccffari6 cxit. 
ConSrm4tur Gonfifmarur jjetcxeraplum.Si enim Sol fem- 
fmimplo. pcr ftarctjhaberer vnam iliittninationcm iibi ad- 
xquatfttn : &-quia iila ccifantc poteft inaliam 
ciufdemTarionis, ide6 dum canfat vnam illumi- 
nationcm,qu.iTniimcx (eeft.potcft in aliam:& fi 
illa alia produdkio clTet ita neceffatia ficac pri- 
mi,po(Ter cxirc in illam.ficut inp im.im: igituc 
fimijircr in propofito. Vndc nec adsquatio in~ 
renfiiia , necextcnfiua , ncc ctiam pcrmanentia 
Kcrna alicnius adaeqtmrionis , nec fcecimditas 
principij cxh.iuftaconclndit,qti6d \n diumis non 
po/Iimt elle plurcs produdioncs ciufdem ratio- 
nis,quta non folnm debcr concludi, quod ftante 
vna produdMone non poflit in ali.im, fed d^bec 
copcludi,qu6dqiiociinqiic pofito , vcl icmoto, 
non pofltt in aliam , ita qiibd fi hoc non cllcr, 
non pofiet in aliam produdlioncm. 

S C H O L I V M. 

Reieciis rMio^i.bui dntibtu nliorum,refoluitiideo 
ncn jfojfe effe plttres prodn^tio>ies eiajdem rationi* 
1« Deo ,4ji*iA in eo , ^t od non poteft ab alto deter- 
minart,ejt %,.ita*,vtl infi.-iitas , cum ergo nonjint 
tnfinitx prodtfctiinesewfdem rationis , eft tantitm 
vna.De(jHo Doei.t.d 7 & fuse efuodl i.ir 1.^.13. 
an,i% tfntbuf duobui vtimis Ucisponit alias hhttu 
rei ratiorfti/. 

. T De6 dico quod in diuinis cft rantum vna pro- 

Ktfolnti» * dudtio numero vnius ratiomis.fic quod fi po- 

Daihris. natitr per impoflibilc , vel per incompoflibilc, 

quod haec produftio non e(Ict,n6 poflet inaliam 

idcm principium prod«i!liuum , & huius ratio 

cft,qnia, quidquid eft in diuinis cft de fc hoc : & 

riy/» ratio ideonihil in diuinis vnius rationispoteft pluri- 

iuiits*xpro- ficari. Arguiturcrgofic:Quicquidcft dc lehoc, 

fnamentc, jmpofllbilc cft qu6d p"uririeecur ,fcd quidqujd 

§utdqui.He/l *^ '" diuinis vnius rationis eft dc fc hoc : ergo 

We fe ho$ efl nihil vfllus ratiotiis in diuinis poteft plurificari; 

implurijic*- fed ptodutftio diirina.quac eft vnius principij for- 

*"''• mr.lis , cft vnius raiionis : igitur talis ptodudio 

non potcft plurificari rn dfuinis:igitur in diuinis 

taiuum cft vna produftio fccundum numcrum 

vnias rarionis.Maior eft cuidens:quia qitod non 

poreft ab al/o dcterminari , vel eft de fc vnum, 

vcl elt de fein infinitils. Minor probatur fic,quia 

fi aliqmd in diuinis non fit dc le hoc» fed poteft 

elfe in pluribus.non detcfminat fibi cercum nu- 

incrum in quo fit;(cd vnum rationcquod eftui- 

/Hnguibilc in- plura , non dcterminat fibi certum 

nnmcrum, in quofit:igituraliquid in diuinis dc 

fc non dctcrminatur in quot fit fecundum nu- 

mcium ; igicur nifi aliunde determinccur cft in 



infinitis,oportet igitur aliquod ponere , qiio it' 
termincturadpliuavniusraiionis,& dcilloque- 
rendum cft.Auc eft aliquid vni.us ra(ioni$,aut al- 
ccrius.&alterius ratiotus ? fi ptinio modo,aut il> 
ludcft plurificabile,aut non:fi non,eadcm ratio- 
nc ftandum eftin piirao,& habcturpropofitum, 
quod nihil vniusrationis in diuiniscft plurifica- 
bilc. Si aiitcm cft plurificabilc, igitur non deter- 
ojinat fibi in quot fit fccundum numcrum:& ita 
crit in infinitis,nifi detcrminctur,vel procederur 
in infinitum. Oporicc igitur dicerc qu6d detcr- 
minctur ad plura vniusrci per alia ahcrius ratio- 
nis,& tunc quzro de vno iilorum , auc eft de fe 
hocaut non:fi non,igitur no decerminat fibi plu- 
raiitatem certa habere:& procedatur ficut priiis & 
eft de fe hocpari rationc efler ftadum in primo. 

Siccrgo dico quod caufa,vcl ratio,quare in di-< 
uinis nonpcfliint cfle plurcs ptodu£bioncs vnius 
Mtionis, cft, quia quzlibet produdio diuina efl: 
de fc hxc,ficut & alia omnia,quz siit in diuinis. 

Ad rationcm in contrariutn dicendum quod 
in crcaturis ciufdcm principij poflunt efle plu- ^, ' ' 
res produftioncs vnius lationis ; quia nullum princitalt. 
proditCtum ctcatum eft dc fc hoc:& idco nec a- 
liqua produ£lio terminata ad ale produi^um, 
fiuc principiarum eftdc (e hocjqiiia n principia- 
tum cflet dc fc hoc& de fc ad vnum deteimina- 
renir produdio, etia principiatio iftius produdi 
cfletdc fc hoc:fcd in dunnis produAum cftde fe 
hoci& ideo & ptincipiatiocftdcfehzcproprcr 
quod non poteft piurificaii,ficm didum cft.* * Supra hi< 

QViESTIO VIII. 




ytrumftnt tMttum tres ferfoftd in 
natura diuintt f 

D Th.i.^ 7.17 4r/.5 ^ q 30. p.rt.x- D.Bonaa-^>V ^.4. 
R;ehac<i.<(r/.x. 1^.1. S^tus JwOArwo^J.gi.j. ^ 7. Suaccz 
citatus in q.antcctd;aic lib.^.cap. 10, 

V o D non QuaEcunque funt ea- 
Jein fin.plicice: alicui, siit fimpli- 
citer caJem inccr ie ; quia aluer 
inilius fyllogifmus valcret,/ed per- 
fonz fimt cidem fimplicitcr cf- 
fentiZjqux cft fimplicitcr eadcm:igitur,&c 

Irem , zqualis diguitatis eft ibi elfe a fe,& ab 
alio;crgo ta:itum func duz. 

Itcm,qu6d finl quatuor,quia relatiue oppofi- 
ta comniultipIicantur:crgo ciim fint quaiuor rc- 
lationes.ctuntquatuor pcrfona:. 

Oppoficum.Ioan.i. T-es funtyCjHi teftimonium 
dant in coslo, & Marc. ylciroo. Ite , hafttzantes 
«os , &c, 

SCHOLIVM L 

Tres tantiim effe perfonai,vnam tmproduBam^ 
& duoi produitas : Vnam per intelletlum , & 
aliam per voluntatem. Deinde probat quod ne- 
(SjMe vna & eadem effepoteflfer vtramque , efuia 
repugnat idem diuerjis & eppofttis produ^iioni- 
busprodfici. De cjuoD4>Elor in Oxonien. hic. q.j. 
num. i^. & d.ij. & cjuodhb.i. Quod vere tan- 
tttmfit vna perfona improdncla rete^is rationibm 
Henrici probat , tjuia omne quadeft in diuinis , eji 
defeboc, & quiafipojftnt ejje dua, effent infinita 
defatloi 

Ad 



r. 

.Argumet)^ 
tum primuia 
pre parte »»» 
^•itiuj. 



Sccundum. 



Argumerttu 
pr» affirmM 
tiua. 



Quxaio VIII. 



41 



Ad qiixftioiiem primo dicam qnic! tcncndiim. 

*•. Sccundo.quomodo poteft intclligi cflc poffibile 

^'/*'*""i^* abfquc rcpugnantia.Tenendum eft quod tantura 

mMiM*. ^""^ "" pci lbi>x, quia tamum funt dus produ- 

dicnes intrinfccac nunicro , & vtrique produ- 

dlionc producitut tanium viia perfbna,quia 

vtraque produftionc producttur res diftinfta k 

producemc ; nuUa cnim rcs fcmctipfam produ- 

cit : fcd non diftiniaa clTentialitcr,quia rcs pro- 

Kihil ff- dufta eft infinit^ talis , quod tantun» inuenitur 

ipfumfrodu. indiuinis. 

"'• Quod vtraque produftione producitur vni- 

ca tantum perfona,Probatur,quia ficut principij 
vnius racionis non potcft effe nifi vna produftio 
viiius rationis,ita non potcft cflc nifi vnicus tct- 
minus vnius rationis. 
Hiffonfit M- Dices,eadem pcribna cft , quae producitur pcc 
ndnir. vtramque.Comra,impo(libilc efteandem perfb- 

nam accipcre perfe6ke effe \ duabus produflio- 
nibus pcrfcdkisjquia fi fic,ergocircumfcripraalii 
adhuc cft,& abftradla ifta, cx qua pctfeftc acci- 
pit <r^,non cft,igitur fimul eft,& non cft. 

Qubd fit alia improdu£la probaturjquia fi eft 
produdta , ergo ab alia , fik non cft procedcre in 
infi,nitum,vt probatum eft fuperius ♦ : ergo vna 
* H!c q. 6. g(t perfona improdufta. 

;,,; >-,;, Quod autcm prima pcrfona fit vna , probat 

fro-mpUtr»- ^nus Dodor diccns qubdper eafHcm rationes 

Ut»te 'ferfo- probatut vnitas primae pcrn^nac , & vnitas Dei. 

n* imfrtdit- Ad hoc adducit Hilarium dc Synodis, dicentem 

***• . quodfimileeft poncrc plures primas perfonas, 

& plures Deos. Ad hoc adducit rationem Do- 

dof, quianon plura a fe;ergo ab alio: auc igitur 

Vide Scot. rdatione mutua,&c.Vi»<c apud ipfum. 

q.6.n.)f. Sed hajcrationon valec:c«jmcnimdicit in 

RtiHitur. fuj, leftura, funt fuppofita rclarione;ergo diftin- 

dta pcr relationcs origmis. Non fcquitui ; etiam 

efto qubd per rcUtioncs ad alia adhucnon habct 

propofitum. 

aPraeterea , hic non fic potcft probari vnitas 
i»»K4/« Dti pnmx perfonaB& Dciiquia vnitas Dci probatur 
non conHif pcr pcrfediionem Dei limplicitcr pct infinita- 
ditvr vnitM (gni , fed patcrnitas nullam perfcftioncm dicir, 
fnm*ftr{t' nec infinitatem Et cumvnitatc Dti ftatcommu- 
nicabilitasjfed non cum vnitatc patris:crgo non 
per idem probatur vtraque. Quud dicit dc Hila- 
rio non facit nd tem,quia hoc fequitur tanqnam 
ad confequcns , fcilicctcftcplurcs Deos ; fi fint 
plures parrcs, non tamcn funcidcm. 
n»tit vtr» I^^o ^^^° ^^^^ \n\ci cft pcrfona non produ- 
DtHtrit. €tA , quia quidquid eft in diuinis vnius rationis 
eft defe hoc,vt probatum cftin quaftionc antc- 
ccdpnti : ideb tantum eft vna perfbna produdta 
vnius Mtionis , &non quia Paicr fcmpcr fe oc- 
cupat circa eftcntiam in producendo de elfcn- 
da,-igitur cum perfona non produdla , & produ- 
ccns fint vnius rationis , tantum crit vna petfo- 
IM non produ£la,cx quo igitur funt tantum duae 
perfonae produd2,& tantum vna non produdl^, 
vt prob^tum eft , fequitur quod tantum fint trcs 
perfonae in natura diuina. 

SCHOLIVM ir. 

ExpUeat cUris exemplu tjHomodo vna creatU' 
M pofftt ejfe in plurtbtufnppafitii : ficut antma ra- 
tiottalts tota in vartie partibm ; & quia per- 
fecHonis eji communicari , & in creaiis eft im' 
verfeiiionis diuidi \ tUud fine htc tribuendHm 
efi Deo. ^Mod vero perfonalitas communicari 
Scot.Ofer. Tom. X I. 



tien foffit tfuadet ttiam , quU mn efi fttfe^i» 
fimpliciter. 

SEaindb declaratur quomodo potcft hoc in- ^ 
tclligi fine contradidione. In crcaturis per- pnbatfrimi 
fc6kionis eft quod cflcntia & natura communi- Trimitattm 
cctur , fcd impcrfedionis eft qu6d diffimiliter ptrftitaritm 
coramunicetur.Vndequbdnaturacommunicata *y y»'"«'« 
pluribus diuidatur,hoc eft imperfeaionis; aufe- 'f^"^"^,^ 
rendoigitur illud,quod eft impeife6lioni$,& Difsimiiit 
attribuendo illud,quod eft perfcdkionis,diuinis, <■ miunico' 
crit cadcra natura indiiiifibilitcr pluribus fup- ■ioiidtim- 
pofitis communicata. ferfiUio- 

Secundo fic:Ratio fuppofiti incommuntcabi- froUt fe- 
lis non includic perfedionem fimplicitcr , quia cundo. 
pcrfc^aio fimpliciter ftat in alia rationc quidita- 
tiua,quia in Deonon opurtetquod ratio fnp- •'^'"» «portet 
pofiti includat omnem tationcm entis,nec etiam *!■*''''"/*!' . 
per idcncitatcra ; ergo poteft ftare ratio fnppofiti (/^^^„ ,*^1 
diftindka. nem tntit 

Tertib,pcrfedlio fimplicitcr eft melior in quo- ftrfeBio- 

libt-t fuppofito abfolutc.quam non ipfa;Non di- """•, 

t L r r ■ r '■ Tertio pro- 

co m quolibct luppolito cuiufcunque naturac, ^^^ '^ 

fed in quolibet fuppofito,quantum eft dc fe ; fed 

quod decerminat fe cx fe ad vnum fuppofitum, 

non cft nielius in qnojibet ruppofito.qiiam non 

ipfum ; quia quod detevminat fc ex fc, ad vnum 

fuppofitum , eft incompoffibile alreri fuppofi- 

to ; ergo ipfuni non cft melius altcri quam non 

ipfum. 

Quactbjpcr exemplum de anima intclle6iua, g«*r»» frt- 
in qna perfciaionis cftqubd fine fui diuifione **» txemflt. 
debct cue in pluribus partibus corporis:quia in 
hoc excedit alias formas, quar cducuntur dc po- 
tentia matcriae :Triaautem funt imperfe<fiionts Triplexani- 
in anima intclle(Stina,prout peificit corpus: Pri- *"* r*tion*- 
mum qiibd det efe pcr informationem mate- %/'"^*'^*' 
riae.Secundum qubd non dct totale ejfe cotpori, 
fcd partiale , vt intcllcdiuum <rj/*:Tettium,qubd 
illa plura pei feda ab anima intellcftiua funt di- 
ftindarealitcr,vt partcs ciufdem totius. Abla- 
tis aucem impecfcdiionibus, remanente co,quod 
eft peifcdionis , poftumusqnoquo modo capcic 
qubd polf bile fit aliqnam clTentiam non pcr in- 
formationem darc rotalc efe pluribus diftinftis, 
qua: non funt partcs alicuius totius , quac crunt 
pcrfc fubfiftcntes. 

Ad jjrimum principale,dico qnbd non poccft y . 
ConcUidi idcntitas duorutn in conclufione , nifi Ad argu- 
talis fit idcntitas duorum in tertio,&tercij in (c; meatumfn- 
alicer emm ellet accidens,vel aequiuocatio in fyU ""'*" /"■""'" 
logifmo. Nnnc autem perfbnx fic funt fimplici- zxplintt 
tcrea:dem cflentia:,qn6d cftcntia in ifta pcrfona tfuomtdo fl»t 
non habcc aliam fubfiftcntiamabifta.Ac tertium *%«* '/* 
cui pcrfonx funt eaedem , non eft in fc idem per '*''"" f"*^ 
idcntitati m fubfiftcntiae;crgo non poccft conclu- "",'u initr 
di idencitas fubfiftentijc in conclufionc:non enim /<•. 
fic fuic medium idem. 

Ad aliud,commutarur tjualis in e[Hot , cum di- -^d fiam- 
citur aequalis dignitatis eft;ergo quot:eft fallacia ^*"*' 
figurx di^'onis;non enim nobititas,vel ignobi- 
licas relationis eft caufa multiplicationis, 

Ad aHud,relatiuacommulciplicantur ,verum jtittitmm. 
eft,fccundum fcilicer rclationcs, (cd non oportcc 
quod fccundum fuppofita, &c, 



D 5 



DIS 



42 



Libri I. Dittinaio II L 



I. 




J3ifiinclUHn 
inutiUs dt 
tognfcibili- 
ttUt Dei. 



^ltqutseon- 
teptns pofiti- 
Hus haben- 
dus cft de 
Vta. 



Stcundi. 



Atiflot. 



^ig»tia ft- 
^nofcitur in 
«fdine »d<tf- 
Ermatitntm. 



T*rtd 

Viatar pottft 
re Diuni. 



Scuc. hic 
0.1. n.i. 
Heiicitur di- 
ftinai» /«- 
tund». 
ll terti». 



Et qH»rt/f. 



•€*J"f*3"E*J-«*J-«^ -S*? * €*§"E€* £*J-£*3- KK-*^' 

rl?jj^ ;Yi JY5 w r?'^ w • r^ JvH Jv*. !^ ^^ 

DISTINCTIO IIL 

Q V iE S T I O I. 

Vtrum Deusjit natMralit^r cognofcibilii 

a Viatdre 'f 

A\znl. l.p q-i.memb.l. \J.T\\o.\.p.q.ii.»rt.^.ify' ii. 
^q S^^r/.l. Doi\ot inOxonitn.hicq.i.^ q.i.erologr, 
0> quodlib. i4.Cr eoUat, i o. 

I R e A diftitidionem tertiam 
qiixritur ^timoiVtritm Detufof^ 
fit cogrtofci naturaliter ab intelU- 
Su 'L'i<j/or«? Primoexcludends 
funt quxdam diftindiones inu- 
tilcs.Secund6,poncnd;c funt duae opinioncs Ma- 
giftrorum,contraquasarguicur.Tcrti6,quodmi- 
ni verius apparea?, dcclarabitur. 

Dc prirao eft fcicridum , quod quidamdiftin- 
guant circa cognitionem Dci , diccntcs quod 
quxdam eft cognitio Dei ncgatiua , 5c quxd^n 
poficiua. 

Sed hxc diftiniflio inutilis eft,quia aut pr-Tci- 
$c intcUigitur negationem in fe cogno(ci,aut in- 
teliigitui* dc aliquo pofitiuo negationi fubftra- 
to:{i primo modo, non plus lioc inodo cognof- 
cicur Dcus,qil^m Chimxra;quia &chimasra eft 
non Angelus,non lapis,& cxtera huiufmodi. Si 
fccundo modo : dc illo poficiuo quarrimus an 
poCTit <i nobis na,turalitcr cognofciflgitur vcl ni- 
hil cognofcitur de Deo , vcl habemus cognitio- 
ncm pofitiuam dc ipfo,qu6d autem cognitio nc- 
gaciua.quaremoucntur de Deo ca, qux funt im- 
pcrfedionis,& qus iibi noh compctunt , fit ne- 
celfaria ad habendum cognitionemde Dco per 
inquifitionem , cranfeat : via tamen inquificionis 
jnutilis cft. Imo tunc fi habeamus aliquam co- 
gnitionem de Deo , oporrct qu6d fit per aliquid 
pofitiuum quod fibi competat. 

Item,ncgatio non cognoicitur nifi per affir- 
mationcm,cxyi«f i.Perihermenias, & ex ^.Me- 
tafhyf.text.i.& (>.&ratioeft,qui3 nunquam co- 
gnofcitur aliquid noo ineftc alteri , nifi quia co- 
gnofcituraliquid pofitiuum in ipfo , rationc cu- 
ius ipfura negandum fibi repugnat:igitiir fi co- 
gnolcimur aliquid de Dco remoucri & ncgari, 
oportet cognofccre Deum fecondum pofitiunm 
alivjuod , ratione cuius illud cft ab co rcmoueii- 
dum & negandum. 

Item tcrtio fic : Nos non amamus fumme nc- 
gationes tantLim,fed poffibile cft viatorcm fum- 
iTic amarc Deum:igitur non fiib rationencgati- 
ua:igitur fubrationc pofitiua, & perconfcquens 
pofitiu^ cognofcitur. Igitur fi cognolcitur licga- 
tiiic, prius cognofcetur pofitiue. 

Secunda diftindio eft de eiHid eft^&cfi efl, du- 
plicicer : vel de veritate propofitionis , vt Ci hxo 
eft vera, Detu eji, vcl dcjieit rei in (e:fcd neque 
illud valet , quia non potcft cognofci vericas 
complexionis,nifi intelliganti4t extrcma. 

Tertia diftindlio eft dc cognitionc pcr gratiam, 
vcl pcr naturam.Ncque hoc valcr, quia quxftio 
dcterminatur ad cognicionem naruralcm. 

Quirta diftindio cft de cognitioncDci in fc, 
ye\ in f rcaturis. Neque hxc valet,quia aliud eft. 



3- 

Senfus 5«/- 
ftionis. 
Oplnio S; 
Thomt 



in quo ftatcognicio,& aliud principium co^iof- 
ccndi. Quia li (hit cognitio in crcatuns , adhuc 
non cognofcitur Deys , Ci ftat cognitio in Deo, 
fic qua:rit quasftio , fcilicet , vtrum cx natura- 
libus potcft aliquis conccptus proprius dc Deo 
haberi. 

S C H O L I V M 1 

Reienis ejnatttor dijlinttionilttu «liortim , pontt 
opnionem D. Thoma. tenentis quiditatem ret ma- 
(erialis e£e obie^um inieileciui : ejuam reiicit^qtita 
indc fequeretur cjuod non poffet intelligere vllam 
rem tmmaterialem per vllam potentiam, nec confe- 
quenter beatificari. Vide eum in Oxon. hic ^.}. a 
n.i.& coUat.io.& 13. 

ESt igitur quacftio , An po(rumus habere ali- 
quam cognitionem de Dco , quacognofci 
tur in aliquo conccptu fimplici. & hic funt opi- 
nioncs. Nam quidam dicunt quod proprium 
obicftum intellcdus noftri coniundi eft quidi- 
tas rei matetialis , quod oftcndunt cx propor- 
tione potcntiart^n intcllediuarum in triplici 
gradu ad fua obiedta , & ex hoc fequitur quod 
cum potcntia intcllcifliua non poflit intcUigcre 
nifi illud, quod cadit fub fuo proprio obicdo, & 
Dcus fccundum propriura conccptum non con- 
tinetur fubquiditare rei materialis.ergonon po- 
tcft cognofci ab intelle^Sku viatoris : crgo Dcus 
fecundum conceptum fibi proprium non potcft 
k nobis cognofci in via. 

Scd ha:c conclufio, quamuis fortc conceden» 
da fit, tamen fundamentum , quo ipGi probatur, 
non viderur verum , Ci intclligatur generalitcr, 
quod obiedum propiium intcllciSlus viatoris fit 
qniditas matcrialis : quia impoflibilc eft poten- 
tiam pcr quctTicunquc habitura pcr fe operari 
circa non fuu;n obicclum , vt patct dc vifu. Si 
autem quiditas rei materialis eflct pcr fc obie- 
ftum intelledus coniundi.non poirct intclledus 
noftci pcr quemcunque habitum , fitie lumen, 
aliquid aliud cognofccfc, & per confequens nec 
bcatificari. 

Si dicas quod hoc cft creditum , intcllcduni 
noftrum bcatificari pcr vifionem nudam elTen-. 
tiae Dei. Arguftur per rationem natnralem fic: 
Nulla potcntia cognitiua poteft cognofcere ali- 
quid fiib latione illimiratiori , quani fit ratiofui 
primiobicdi:quia Ci fic,illiul non ciTcc obicdiHT» 
primum, & fibi adxquatum:("cd intcllcdlus via- 
loris pojreft cognofccre cns quod cft illimiratius 
quiditace matcriali, ajitcr non poilct habcre co- 
gnitionem Metaphy fica!em:ergo, &c. 

S C H O L I V M ir. 

Breuiter refert opinionem Henrici,& aliortim, 
affisrentiurn Deiipi co^nofci iton conceptu vniuoco 
fedanalogico Jibt & creaturis,<juara deinde refeltit 
ejuincjue aygumentis.Vide fcriptum Oxon.hicq.t, 
a n.6.& q.).a it.ii.& d.i.q.^. 



ALiacftopinio.qua* nimistribtiit intcllc- a, 
dlui noftro dc cognitione Dei , ficut prior seatcati» 
nimis ab co ciica eamdcm rcrnoucb.it.Ponit igi- Umr. in 
tnr hxc opinio quod pofTumHS habere aliqucm *"•"• «'f-* *• 
conccptum proprium dc^Dco per creaturas. Di- I-'-''* *• 
ftinguunt cnim authores huius opinionisdeco- 
gnicione pct fe,& pcr accidens : Item , de cogn i- 

riohe 



Reiitithr. 

Tropriutn ck. 
iicium tniel- 
leffus ncn tft 
qusditni rti 
mnttriaVis. 
Vide in 
Oxon. hlc 
q.j.n.». 



Qu^ftio L 



R'feUitUr 
if':r>!0 lUn- 
r'ci i-rifni. 
biri conce- 
ptiiiH ■vniua- 
ckm Dce (j* 
creMiirii. 
Reflittii 



JrnptnKiunr. 



tJr^inem «/'• 
pntiaUm in 

ejfe feqtitur 
t/do tniu "> 
io^iofci. 

(itnjinUMur. 



Afghiiur fe- 
eundo conir» 
iiinricam. 



iiriio rtfet' 
thur, 



tione Vniuerfali & partlculari:item,dc cognitio- 
nc naturali,& rationali. Intelligunt igftur,qiian- 
tum mihi vidctnr , per cbgnitioiicm naturalem, 
cognitionem h^bicualcni,qua intciie(flu$ tiabens 
obiedum fibi praefens, poteft adlualiter cognof- 
cere.Videntur ctiamdiiiingucre qutnque gradus 
cognitionis.quaDeus a nobis cognorcitur,& di- 
cunt quod Deus non poteft proprie cognofci "i 
tiohh in vniutrfalijquia nihil eft fibi commune, 
& creaturis, quia eft ha:c fingularitas. Idco om- 
nis conceptus , qiiem habemus de Deo , eft fibi 
proprius,ad qi^m analogiam habent conceptuSj 
quos concipimus de creaturis, per quos deucni- 
mus in proprium conceptUm Dei. 

Sed contra huncarticulumfpccialitcrargui- 
tur.Per conceptum, de quo aliquis cft certns , & 
illum,de quo eft dubius quod non poteft eftc 
idem : igiturconceptus entis , de quo aliquis eft 
certus vnuseft,&communis Ded&creatura». 

Scd dicetur ad hoc qu6d non habet vnum 
conccptum entis,de quo eft certuS,fed duos, qui 
tamen videntur vnus conceptus propter eorum 
propinquitatemad inuiccm,& analogiam. 

Sed contra, Impoflibile eft concipcre duos 
conceptus aliquorum habcntes analogiam , & 
ordinem ad inuiccra , ni(i priias concipiantur illi 
conceptus vt diftintfli : igitur fi concipias ens,vt 
cft analoguln Deo & crcatura: , & habeat duoS 
conceptus habeiues ordinem & analooiam,opor- 
tet vt prius cognofcas conceptum Dei in fc & 
creaturx in (t : igitur prius ifte nouit quod iftc 
corKcptus non eft ille ; igitur non cognofcimus 
Dcum fccundum aliquem conceptum fibi pro- 
ptium per conccptUs creaturarum, quod eft pro- 
bandum. Maior probatur, quia ficut habentium 
ordinem eftentialem in rc vnum in re prifup- 
|>onit aliud ; ita habentium brdihcm ellcntialem 
in cognofci & in conceptu : & attributio conce- 
ptuSj qui attribuitur , ptzfupponit cognitionera 
conceptos illius, cui attribuitur. 

Et confirmatur ratioifta. Uli duo conceptus 
cntis refpeilu Dci & creaturs non funt magis 
duo cdnceptus,qultm conceptus duorum indiui- 
duorum in eadem fpccic:fed f\ quis habcrctduos 
conccptus daorum indiuiduorum in eadem (pe- 
cie, non faceret conceptus vnius conceptum al- 
terius iti intcllcAu : ergo multo magis concc* 
ptus creaturs non faciet conceptura proprium 
dc Deo. 

itcm fecundS fic : Intelledlus habcns eonce- 
ptum proprium de obiedo aliquo , poteft illum 
conceptum diftihguercab omnialio conccptu 
alteriti^ obiedli ; fed per conccptum entis, qucm 
intcllc(flus noftcr habet de Deo , non poITumus' 
diftingucre ipfum ab alio , vt etiam ipfi corice- 
dunt : igitur conccptus cmis dc Deo hon eft fibi 
proprius , fi:d communis vniuocc fibi & creatu- 
Tx. Maior probatui:, quia intelledus concipiens 
aliquod obiciflum fecundum conceptum" fibi 
propriurrt j concipit ipfum ratione propria illi 
bbiciflo ; & cum illa ratio proprja tali obiefto 
fit incpmponibilis altcri obiedojper confec]uens 
poteft iplum diftinguere ab omni aiio obie^o, 
ergo,&c. 

Tcrtio fic : Id ad quod conceptus creaturx 
terrninatur . & cui attribuitnr, cft perfedius, & 
conceptum perfe6liorem habet:crgo fi proptcr 
attributioncmconceptus creatur.T ad Dcumpo- 
roft conceptus crcaturx faccrc in intellcdlu no- 
ftro conccptum propriura de Dco, inqno intcl- 



43 

ic<5bus in fiiic attrii)Utiohi$ (tat , iequitur quod 
conccptus Dei in intclledlu noftro fic genccatus 
fit perfccliorconceptu crcatura: ; Icd hoc cftim- 
poflibile, crgo,&c. Maior probatur, quia perfe- 
dius non habet attributionem ad imperfc<flius, 
fcd c contra. Falfitas conlcqucntiz' probatur, 
quoniam impoflibilecft quodcunquc obict^uiti 
faccicin imclleclu noftroconccptum pcrfe^Ho- 
rem (iio proprio coiKcptu quiditatiuo,quiacau- 
fa acquiuoca naturalircr agens , non potcft effc- 
(ftum producere pcrfeiliorcm fuo proprio effe- 
€tu fibi fimillimo, & fibi in virtute fuaadarqua- 
to : igiturcum obiedlum fit caufa zquiuoca icC- 
pedlu fui conceptus proprij quiditatiui, non po- 
tcft conccptuin pcrfc(5liotcm in intcllc(!lu no- 
ftro alterius obic^Sli gignerc. 

Item fic:Vifio Dei Iccunduhi aliquem ccttum 
gradum diftat aconceptu illo Dei , qui ponitur 
in intelledu Viatoris gigni ab obic(fio cteato: 
cum illa vifio fit crcata nnita , & quidam z6tm 
finitus & limitatus. Si igitur albcdo poteft face- 
re in iutellc(flu viatoris conccptum proprium 
delDeo , fi.K aliacrcatura naturaliter cognofci- 
bilis anobis, quje tantum diftet ab albedine , ii- 
cut vifio Dei diftat ab illo conccptu proprlo 
Dci, quemalbedo imprimit in intellcftu viato- 
risrergo illud poteritcreare vifionem iu intelle- 
ftu noftro, fed hoc eft impoflibilc. 

Vltimo hoc probatur per au(^oritates San- 
(Jlorum Auguftini i^.de 7ri/i.cap.^.& f . & An- 
fclmi de lihcr.arhitr.Sc Philofbphi ix.Metaphyf. 
Hoc etiam Magiftri tra(^antcs de Dco, & dc hisw 
qux cognolcuntur de Deo obfetuant vniuoca- 
tioncra cntis in modo diccndi , licct voce hoc 
negcnt. 

S CH O L I V M III. 

Refoluit DtUTH noTt pojfe cegmfei natumliter a 
*viaiore conceptu proprio,de quo q.i. Prolog. & 
t}t:o:U.t^.&coUat.io. & ly eji tamtn naturaliter 
capa.x talia- concepttis,fi Deus velltt ipfum caufa- 
re,de <]Uo q. i.Prolog.n. i y.PoteJi vtro Detu cognof- 
ci a viatore fecundum conceptum commtmem k 
creaturis ohfiraElum. Vide fcriptum O.xon. hic 
q.i.an.y&n.iji 

DIco igitur ad quafftionem quod fn intelle- 
Stn viatbris abfolutc eft pofllbilis conce- 
ptus Dciproptius , qiiia hoc pollet Deuscrcarc 
infundendo lurrien proportionale, vt di<flum cft 
quxftione (ecund.A huius primi * : talem taraen 
conceptum non poteft intelle(5tus nofter acqui- 
rcrc fua cognitione naturali* Et ide6 dico qu(')d 
Deus non cft i viatorc cognofcibilis lecundilim 
aliqueiTi conceptum fibi proprium,vt Deitaseft, 
fed (ecundum aliquem conccptum communem 
a crcaturis abftraftum. Hoc autem dcclaratur: 
Nam quadruplicitcr pofteft aliquod obiedium co- 
gnofci ; vt homo.vno modo , fccundum conce- 
ptimi fuumquiditatiuun>,vt fecundum humani- 
tatemjalio modo.fccuhdum conceptum commu- 
nem fibi, & aliis fpecffebus, vtfecividum concc- 
ptum animalis,vel fnbftantix. Terrio modo , pet 
accidens,vt in fua p^fEone , ficut cum cognofci- 
tUt in quantiiih rifjbilis. Quat to mod«,in rcfpe- 
6tvi ad aljudjficut cogftofcitut.quod eft nbbiliflii- 
mum animalium.Sic quadrupliciter poteft Deus 
cognofci;vnomodo,fccundijm fuum conccpti^^m 
qniditatiuum ,vt in quantilm Dcitas eft. Alio 
D 4 modo. 



ttrftaiia 

nonattribui- 
tur »d Aqtii 
viC minui 
ptrftSum. 



7* 

Sji6»rt%. 



Sjuinth 
Auguft. 
Anfclm. 
Aridoi. 



8. 

Rcfolutit 
Dvcti'ru. 
Pofiibilis rfl 
■vi»ieri ceu- 
ctptas frt- 
friut Dti, 
* q. 1. ptol. 
n.i'. 

Non n.tturx- 
liter taiatn 
ite<j»ifibiUi. 
Slit»drnpU.v 
mtdut co^ni, 
tituii. 



^Mdrupii- 
ciitr Dtmtf. 
gntfcihdu 



44 Libri I. DiftindioIIL 



Dafnafc. 



5. 

ftim* etgtti- 
tifiPeif 



Ctfnhto «<- 
fidientnlU 
frtfHpfonit 
fegMieatm 
/HkfirMi. 



Cognofcere 
penm fub 
eeneeptu qui. 
4it*tiue efi 
nebis impofi. 
hile imtMrn- 
Uler. 



Sullnm eb- 
Sum fttefi 
Mufxre fer- 
feSiut re- 
frsfentnti- 
etumfuefre- 
frit. 



le. 

fibieHie. 



Stltdtnr. 



Tojfumus n*. 
turaliterfor- 
mmre conci- 
ftum fre- 
frium Pee 
fed rtfeluhi- 
lipt. 



Aiidot. 



modojfccundum conceptum communcm fibi &c 
creacuciSjVt pcc ratioiieni entitaiis.Tcrtio modo, 
vcluti per accidcns , vt quandocognofcitur fub 
rationealiquaattributali bonitati$,(eu vericaiis, 
quz fccund,uai Datnafccnutn lib. i .fid. Orth.c^. 
non dicunt tjfentiatn , fid ijtMfdMn difj>ofitioncs 
circ^ eJfentiam.Q^ino modQ pcrrefpc^um cmir 
ncntia;,& caufoiicatis ad creaturani. 

Cognitio vcro illa , qua fic cognofcitur per 
ref[ie£tuui > i,ioii povft clfe prima cognitio de 
Dco : quia prius nccefle cft cognofcere abfolu- 
tunijcui conueniac taiis tcfpediius: & idco prius 
oportet cognofcerc Dcum eilc tale en$,cui con- 
ucniat re(peiflus eininencia?, vel caufaiicacis. Si- 
militer cognitio pei accidens non poceft effc 
prima nobis nacuraliter poflibilis , quia catis co- 
gnicio pracdipponit cognitionem alicuius iub- 
ftrati ,cui conueniat talis difpoHcio quaii acci- 
^entalis. Vndc oportec cognofcerie illud , in quo 
fundantur tales pcrfcdiones} & vtraque iftarum 
cognittonum efl nobis podibilis naturalirer de 
Deo.vt patct} cognofcprc vero Deum fecijndutn 
conceptum fuum proprium quiditaciuum, vt per 
ration^m Deitatis, noneft nobis poflibilc nacu- 
raliter : quia licec Deu$ poflic caufare in inceile- 
filu noftro rcpraefencatiuum fui per rationcm 
Deicacis , & idc6 cognitioncm , qua cognofcicur 
fccundum fuutn proprium conceptuni , nullum 
tameti obie^bum creacum cale reprzfenraciuum 
poceftcaufare in incellctflu noftroiquia,ficuc ai- 
gucumeft prius jimpofllbile eft aliquod obie^ 
ikain c^ufare reprxf^ncaciuum pcrfcdius fuo 
pFoprip tcpra;fentaciiio , propter quod folum 
pofTuraus naturaliter hic cognofccre Deum fe- 
cunduin conceptum communcm fibi (k creatu- 
ris , & hoc fi cognofcamus ipfum conceptu ali- 
quo fimpUci. Vnde in talibus concepcibus com- 
BTunibus abftra(^is a cre3ti)ra,qui funt commu- 
nes Dco & crcaturis^ipfum Pcum cognofcimus. 

Dicetur quod tunc nuliuni concepcum pro- 
priuin de Deo haben^as , & fic nihil proprinm 
i}bi cognofcitur 3 nobis , fed tantum fecundum 
conceptura communcm fibi & creaturs,quod 
videtur inconuenien;. 

Refpondeo,qu6d loqucndo de conceptu flm- 
pliciter fitnplici , nullum conceptum proprium 
de Deo poHut^^ii; naturalicet cognofcere,fed fb- 
ium talera cqnceptum communem fibi & crea- 
turis , in quQ k creaturis non diftinguitur. Sed 
quia poffumus mulcos tales conccptus commij- 
ncs Dco , & creaturis abftrahere a creacaris , & 
ipfos fic abftraftos concipcrc , vnumetiani illo- 
rum pcr alium dcterminare , ideo fic poflumus 
cognofcere Deum fccundiim aliqucm concc- 
pti;m fibi proprium, non fimplicitcr fimplicem, 
fcd fecundum conceptum refolubilcm in duos 
conceptus firapHcitec fimplices, Vcrbi gratia, a 
creatura pofrumus abftrahcre conceptum boni- 
(atis , vel ^<?wt,fimiliter cqnceptum fummi , cum 
non fit procefTus in infinitum,& ita componen- 
do apprehendo conceptum boni fummi , quod 
eft nroprium Dci, &conucnit tantum Deo. Sic 
ctiain dc ence infinito , quaniuis enim vtcrquc 
conceptus firaplicitcr fimplex fit communior 
conccptu Dei , conupniens yniuoci Dco & 
creaturis , tamcn poft deterrainationem vtcr- 
que conceptus parcicplarifatiir , & f^t conce- 
ptus proprius Peo,fic qupd foliam illi conucnit. 
Et hoceft pofHbile , quia fccundum Philofo- 
phum i.Pi>J}epor,c.i.licit ejmlib.et part definitio- 



nU fit in pltufHo definite , totum tamen inttjui. 
Hoc eciam paccc exempIo.Si cognofcam pen- 
tagonum, & alias figuras , non tamen angutum, 
poifum a pentagono & ab aliis figutis cognicis, 
abftrahere conceptum communem figurz,qui 
licet fit abftra6tus tantum ^ pentagono per in- 
tclie(ftum,& non a trianguio,poft abftra^lionem 
tamen cft commutus trianguIo,ficut pentagono. 
Ex ordine etiam numerorumpofliim cognofccrc 
p;imiutcm, & deinde coniungendo pofliim co- 
gnofcere aliquam fieuram eflc ptimara,cum non 
ht procefHis in infinitum ; coniungendo igitur 
primitatem ipfi figurz cognofco aliquam ngu- 
ram cffc primam,& fic cognofco conccptura aii- 
qucm,qui tantura conuenit triangulo, licet non 
cognofcam triangulum perrationcm trianguii. 
Sic in propofito polfum abftrahere conccptum 
k creatura , qui communis eft Deo & creatura:, 
lich il conceptu proprio Dei illum conceptum 
communem abftraherem ; & fic verum cft quod 
in coniungendo illos fimul , tantum conuenit 
iile conceptus totalis Deo , quem pofTum co- 
gnofcece , licct non cognofcam iianc eflentiam, 
Vc hxc eft,cui conuenic talis conceptus. Sic igi- 
tur pacet qualem conceptum proprium pofui- 
mus de Deo naturaliter cognokrere , & qualem 
non,quiaconceptum omnino fimpliccmde Deo 
& fibi proprium non poflumus cognofcerc,con- 
ceptum tamcn non firopliciter fimplicem , refb- 
lubilctn inalios concepcus,qui non tantum con- 
uenit Deo,poffumus de ipfo cognofcere. Ratio- 
nem qiixre in refponfione adquaeftionemillam: 
Firiirn Theologiafit tie Deo fub alitjua rationt 
Jpeciali. * Castera vero hic dicenda,vidc in quae- 
ftionibus diftinditionis tertix. 



IxfHtat 
quie fit ton- 
eeftue rifo- 
lubilii ^ 
quis 
eittrli 



s fimfli- 
rfimpltx. 



* lo Ozcia. 

<].).p[0l.^l. 

latcrali. 




Q^ iE S T I O II. 

Vtrum Deum ejfejttperfe mtum ? 

Alenf. i p,q.i.mtm.t.(^ q.i.mtfnb.i, D.Thomas t.p. 
q.i.a.x, D.Bonaueoc. i.^.t.f,i. Scot^s i,x. q,x.^ PD. 
ibi cit*ti. 

V o D fic , Anfelm. in Profbl.fecundo: 
Deu/ efi, tfuo magit excogitari nopoteft. 
Item , veritatcm cflc , eft pet fe no- 
cum,qiiia fequitur cx cius oppofitejDcus cft ve- 
ritasicrgo per fe poceft cognofci. 

Icem , Propoficioncs habences euidentiam cx 
terminis,incelIcAuifunc perfe nocq:igicur,&c. 

Oppoficum. Pfal. 13. Dixtt inftpien^ in corde 
fuo, non efi Detu, drc. 

SCHOLIVM. 

Deum tjfefub prepria & ^uiMtdfiua rationt, 
tfl infe profofitioptrfe neta,ftd nen nebii;fecun- 
ditm conceptum autem , qutm noi dt Dto habert 
poffumui, demonfiratur dteoeffe,a priori & po- 
fieriori,fciUcetab effentia,& ab effttiu. Secundo, 
quia non efiperfe notum, partes concepttte , ejutm 
habemtu tie Deo,ceniungi, vt infinitum ens,fitm- 
mum ens , de qtto late DeSor in Oxon. d.i. q.iJt 
».4. argumenia ibi claritts foluHntur , « n.6. vidt 
ipfum opt^me diifiutantem dt hoc ceUat. 10.& 1 3 . 



I. 

Anrelin. 
Argumtn' 
tum frimum 
profarti »f. 
firmtttiua, 
SieuniLum. 
Tertium. 
Riftie ad ef, 
ffitmft. 



D 



Ico,qudd propoficio per fe noca eft,quz€ft 
cuidens ex tcrminis , ita quod non ex alia 

propo 



1. 

Sitlpenfto eed 
quefiientm' 



.11 Qu^ftio II I. 



^U fropt' 
ftia ptr f» 
ftcta ? 
Atidot. 



,X)euscft</«- 
flictter pottfi 
inttlli[i. 



Veum ejft 
qutmoilo de- 
mtnjlmtur f 



Omntt con- 
eiftut nofier 
de Deo efi 
(omfofitus. 



Di hoc q. 1. 



^d »rgu- 
puntumfri- 
mHi». 



A» fecun- 
dnm. 

V*r%tiuem tf- 
fe nin efi fer 
fe notum. 
A\ ttrtium. 
tilagit\ ve- 
rumnonidt» 
mtgii, no- 
tum. 



propofitione,{ed cx tcrn9|UJ,vt,fui funt.qutanoii. 
cftidcm terminus ad propQfitumdcfinitio&dc- 
finitum.quia \.Thyficorum,text.^. dr ?■• Cpnc - 
ptus confufus priul eft no<us. quam vt cxprimi- 
tuc per dcfinitionem , quaE diujdi^in fingularia} 
fic etiam dcfiniiicicft mcdium in demotvittatio- 
x\ty\.PaiiexWu^text.\o.& 20.Sc conclufio igno- 
ta.& pr.TmiinE notx: igitut a noro de definitio- 
ne procctlitur ad ignotunv de defini;o._Ncque 
diftinguitur dc notitia dc fe , & ad intclledum 
noftrum , quia ifta eft de fe nota , qux eft nota 
fimplicitcr fccundum tcrminum.licct nu0us in- 
telle(flus concipetet eam , ficut fyllogifmus eft 
eiiidcnter nccefiarius.licct nuiUis concipiateum. 

Idt 6 dico quod Dtttt efl poteft intclfigi du- 
plicitcr, vel fub propria rationc diuinitatis ; vcl 
fecundura conccptum poflibilcm nobis. Primo 
modo dico qw6d eft per fe notiffiraa ; fcd ita nos 
noncognofcimus.Secundomodo dico quodnon 
cft liota, fed demonftrata frepter tjuid , & <]Hia. 
Proptir tjuid , quia qui^^quid ineft alicui ptim^ 
poreft demonftrari perrationem eius de quo- 
cunque alio , cui ipfum conuenit paiticularitcr; 
Tt habcre tres conuenic triangulo , ic porcft dc- 
monftrari dc figuraparticulariccr,& dc contcntis 
tcianguli virtualiter, ficut efe conucnit cftentix, 
vc haec cftcntia , qaaf eft Deus ; crgo hoc cft dc- 
mpn(iva.hi\e propter t}uid, &c 

jQu6d poffit demonftrati, ^«»<«,probatur,quia 
ante qiemcunque conceptum qucti nos habe- 
mus de fummo cnte , oportct habcie notitiam 
tcrminorum ; ita quod in priori funt termtni noti 
ante notitiam h.\i\\i%, fttrnmum ens. 

Item.tmnis conceptus quem nos habcmus de 
Dco, tginquam propriinn, cft compofitus,vt prj?» 
mum cns ; & nihil eft notum de compofito,nifi 
pritis fit notum rlla pofle coniungi,ncque dc ali- 
quo,quod cft re(bluDile,eft aliquid pcr fc notum, 
nifi ifta fint prius nota,in qu^ eft refolub"ic. 

Dices.haec cft pcr fe nota : Omne nilu operant 
efi neceffe effe. Dico qu6d prius oportcc cognofcc- 
rc partes coniungi. 

Ad primum principalc. <}uo magu cogitari non 
poteft,Scc. dico quod hasc eft vera,(cd non per fc 
nota , neque oppofitum ptaedicari repugnat eui- 
dentcr oppofito fubiedbi. Vcl efto quod fic , ad- 
huc fubie^um eft rcfolubile , & prius oportcret 
cogno(ccre partes vnibilc?. 

Ad aliud.eft falUciaconlequentis:vclnon fe 
quitur,fi veritas non cft.igitur venim eft verita- 
tem non effe , & tamcn nulla confcquentia cft, 
nifi intelledhis prius fcit cognoicere. 

Ad aliud, qudd non fequitur, cft magis vera; 
crgo m«gis nota , qiiia omnes dc primo modo 
funtmagis vcrz,qukm aliqux de fecundo modo; 
& tamen non magis nota: ; quia euidentia ncccf- 
fitatis eft ex euioentia tcrminorum ; licct enim 
per fe nota excludat caufam comparticipem,non 
tamcn quoad tprminos. 



1"^ 

QV JESriO III. 

Ftritm vefiigium TriniUtis dimn*fit 
in qualibet creatitra > 



I. 

Argumen- 
tnm fr» «» 



P.Thom. ».f.<}.4j.<i«.7.c4' ^.93. »rt.«. D. Bonauent. 
l)(««rr.i.f.4.'K.ichatd. «rt. y»rt. i. x. ($r}, DoAor i» 
ffxonien.q, j . (^ c»B»t. j 5 . 

Vod non,videtur effeftus non repraeicntac 
fuam caufan>,nifi fecundum quod eft ab ea: 



Angnft. 
fro affirmH^ 
tuta. 



Ofiai» S. 
Thmt. 



RiitcitHr, 



Difftrtntia 
Vifiigii <J» 
im»gini$. 



Q 



45" 

omnis autem creatura eft a Deo , in quantum 
vnus eft , quia produdHo ad extri cft eftcntiairs, 
conucniens tribus perlonis ratione eftentiac ; igi- 
tur rcprxfentat Dcum.ftcundiira qudd vnus cftj 
igitur crcatura non ducitin notitiara cius fi:cun- 
diim qu6d ttinus <?iijigitur,&c. 

Contrll,Auguftinus 6.dc Trinit.cap.vlt.O^or- 
tet vt eriaterem per ea cjkafaaa funt., intelleilay 
con{ficientes , inteUigainus Tkimtactm , cuias in 
creatnra eo modo , qito dignnm efi , apparet ve- 
fi.gium. 

Dicunt quidam quod vefligium & imago dif- 
fenint, quia veftipHm rcpr;trcntat imperfcclius, 
imago vero perf^d^, vt fub ratione indiuidui. 

Scd contra. Quarauis vefttgium & imago dif- 
ferant per hoc.quod imago perfede reprifcntat, 
& veftigium impcrfe(ft^ ; hoc taraen non eft fe- 
cimdtim rationcra fpecid & indiuidui.fed pcncs 
h<'c fcilicet tecundura rationcra totius & partis} 
quiu quod eft veftigium totiuscft imagQ partis. 
Probatio.Si enim totura inipifmeretur in aliquo, 
fnpetquu fit tranfitus,ellcr iftiago totius, & non 
taniijm partis : & idco quando folum remanet 
imprefEo partis, eft qusdara imago partis, & fi- 
railitudoj fed vcftigium cotius. 

S C H O L I V M. 

Statuta differentta inter imaginem & vefti- 
ginm docet mnltipliciter dari vefttgtum Trinitatie 
»» creaturij,fi res approprientur trihw perfonis, vel 
per modum fimilitudinisyvel per modum proportio- 
Hi^inon tamen cognofcuntur hac naturaliter fecun- 
difm lUum proportionem & fimtlitudinem, quiavt 
ita cognofcantur prArequiritur notitia tpfitu Tri- 
nitatisjn Oxon.q.^.a num.^.docet ex j4ugufttno 
veftigium hocconfiftere extnbus patibusyvnttatey 
fpecie, fiue f>ulchritudtne,& ordinf.ditabicf priori- 
bm abfolHtii,terttafortajfis refpe^iua.Vide coU.y^. 

DIco igitar , qtiod quaecunque m crcaturis K^folmh 
pcr modum fimilitudinis, vel proportionis qutfiionit. 
reprxfentant tria appropriabilia tribus pcrfbnis, 
includunt rationcm veftigij per roodum fimili« 
tudinis,vtvnitasvnitatera,veritas vciitatcra,bo- 
nitas bonitatcro.Prjraa repraefcntat vnitatcra ap^ Creatura 
propriatara Patri , fccunda vcritatcm appropria- 'itomido r§- 
tam Filio , tertia bonitarem appropriatam Spiri- /"*/?.""' 
tui fan£ko, pet modum pioportionis , vt Kmita- """*'""' 
tum illimitatura. Etquia funt plurcstales ratio- Rttio vefti- 
nes , ideo multipliciter afligri^tur rario veftigij. gn i» qi*» 
Et eft intciligendum quod licct huiufmodi rc- *•»/!/'"• 
pfa;!entent illa , quai funt appropriabilia tribus 
perforvis,non tamen fccundura qu6d fiint appro- 
priabilia,quia tunc duccrcnt in cognitionem Tri- 
nitatis; ita quod tunc prius notiti^ra Trinitatis 
oportct habcrc. Non cnira cognofcitur appro- 

{)riatura,vtappropriatura,nifi prscognofcatur il- 
ud , cui appropriatur ; & idco non repra:fentac 
appropriata vt appropriata tiibus pcrfonis , fej 
appropriabilia , quatcnus fcilicct nata funt ap- 
propriarL 

Per hocptet ad rationem in oppofittim.qutiid Ad argutit, 
non fcquitur-, trcfatura dncit in cognitionem princifaU, 
Dei, in quantum cft vnus : igitur non eft vcfti- 
gium Trinitatis;quia vcftigiura non ducit perfei Crtaiura 
fte in cognitioncra vcftigiati , fed incognitio- «""ret-rtfen- 
nera illius , quod naium eft appropriari veftigia- "*' ^"'V^^ 
to.Cattera quae dici polTunt in ifta quaeftione ha- '"" M'^*- 
bcntur in Ordinario. 

QV/£ 



46 



Libri I. Diftinaio I II. 



^^:^^;^-^''^^^'''^^^^'*^ '^^'^^^'*^ 

*5K-£*3-Mp3- it*3-£«^ *9H- * •8*3"S^ •?*3-£*3 •£*3 •&3» 

Q V ^ S T I O IV. 

ytruf» in f&rtc wtelleitiua frofrieftmptafit 

niernoria habens fpeciem intelUfiua- 

lem reAliter di^inBdm ab 

aciu intcliigendi ? 

AUnf.i^fi.q.T i tffmb.i.^jr ). D.Thotn.I.f.^.?^4«.l, 
f^ 1. D.B.>nui ■ «^ i !>■*■• •"••'.* 'J I- Riclurd. artic.6, 
ij.i O" *■• ''■cMus •'« Oxon.hic q.^.C!" '" i<i. j.ij.io. (j* «i- 
Ut.6.iy i.^vid' euniUm I. Met.q.6. (yy. q.l9. (X 9' 
Met q IV. cr i.Phyf.i.xt..concl.x. 

^^^'E ^ ^ ^'^ opinio Juorum Dodlorum ne- 
,, 1 ;Y'"«ff-\"K eantiiimfpeciem imprellam, poncndo 

Itb. 4. q. 7. ^-•>'!^^^ cantum aaum inteliigcndi imprjmi ab 
& g.&quod- obicdio, quia relucct in phancafmatc. 

nb.fqii^ " SCHOLIVM I. 

QutttMor argumentis probat contra Henricftm 
& (jofredum dari/peaes imelligibilesprmo fnp- 
ponenda quod cognofcimHi vniuerfale^ieceffe autem 
eji vt vniuerfale Jtt pnftns intetUclui ante eiiu 
tognitiontrnffed non potefi effe prafens nifi per fpe- 
ciem,de quo iatijfi/ne agtt in Oxon. hic q.6. a «.j, 
Secundo ex parte inteUetitu agentis , tum quia esl 
foteniia actiua , & habet terminum realem fua 
aSHonii , non tn phantafia, ijnia efl inextenfm (fr 
impr&portiviatiti > tu7n, qnia in ratione acliui add- 
quatur intelleSiui pojjibili in raiione pajfiui;caufat 
autem intellecttti agens vnmerfale , & /ecipttnr in 
poJfibili,non altterquam per (f/eciem. Tcrtth, quia 
vniuerfaltus non concipitur fecundum lottim fuam 
indtjferenti.tm in tnferwriyergo in aliquo quod ab- 
firahit ab inferiaribM i eroo non in phuntafmate. 
^luarto , altoquin inielleiiiua non pojfet imelltgere 
fine fenfttiua ; ergo nec effe. 



JmfiMgMUo 
'fi*»riei. 



Vitri D>tcitnt 
imprtjftm 
frobjtturpri' 
V»' 



titdem J^t- 
eits non rt- 
prtfeittatfin. 
gulare {y 
vniuerfalt 
vt i» 1. d.^. 
J.io. iy II. 

Arirtot. 



SEd contra hoc arguicur quadruplicitcr , & 
priaio fic:Suppono cnim,fiue fingulare a no- 
bis mtclligatur , fiue uon,qu6d vniuerfale po{fic 
a nobis inteUigi pcr fe intclledione abftradliua. 
Tunc arguitur fic:ImclleifJ;us potcft habcrc ob- 
ie6tum adlu vniueifale pcrfede prius fibi pra;- 
fcns naturaliter, quam intelligat:igitur prius na- 
turalitcr habct fpccicm obiedi in intcllcdlu non 
folum in phantafmate,antequam intelligat. An- 
tcccdens patct , quia obiedum fecundum per fe 
conditionemobicdi ptxcedic aibum, vniuerfale 
vero cft pcr fe conditio obiedi intcUcftus.Con- 
fcqucntia probacur fic : cadem fpecies & vnius 
jacionis non eft per fe rcprxfencaciua obicdi fub 
oppofitis racionibus cognofcibilis : fed racio fin- 
gularis , & racio vniuerfalis func oppofica: racio- 
ncs cognofcibiles ; igicur cadem fpecics & vnius 
racionis non eft pcr (c reprasfentatiua alicuius 
obio6l:i,fub ratione vniuerfalis & fingularis , fed 
ipecies in phantafmate rcpriefcntant fingulare 
obicftum uib rationc fi^ngularis j igitur cadem 
/pecics mancns eadcm non poterit rcpraefenta- 
rc idem obicdum fub ratione vniuecfalis:Mai.or 
probacur fic:fpccies fub eadcm rationc , qua rc- 
pracfcncat obicdum,menfuratur ab obicdo : fed 
idem non potcft per (c menfurari duabqs mcn- 
furis : cunc enim bis diccretur fccuudum Philo- 
fophum $. Metaphyf.cap.if. igitur eadcn^fpc- 



cicsnon potcft pcr fc rtpracfentarc duo obievt» 
formalitcr, nec idem obiedlum fub oppofitis ra- 
tionibus obiediuis. 

Sed dicetur quod maior cft vcra in codcm !u- 
mine,nonquando idem reprxfentatur in alio,£c 
alio lumine,vt patetde nottu luccntibus,qua: in 
alio & alio luminc repra:fcntantur,vtcolorata,& 
lucidaific in propofito. 

Contra,lumen non rcprx{entat,fcd cft illud,in 
quo repraefentatiuum reprxfcntat , igitur lumcn 
non cft dc rationc repnlentatiui, igitur non di- 
ftinguit rationcm rcpraEfentatiui , & per confc- 
qucns diiUndio luminis non cauGt diftindlam 
rationcm rcprxfentatiui, fed manentc naturaca- 
dem reprxfcntatiui {cmper repracfentat , & pcr 
confequcns obiedum eiufdem rationis. 

Confirmatur,quoniam rcpraefentatiuumin lu- 
mine perfediori non rcpraefcntat aliud rcprx- 
(cntabilc.fed idem cLuius , quam in lumine im- 
pcrfediori.vr patct de codem rcprxfcntatiuo in 
lumine folis&lunaej igitur quamuis fpccies in 
organo phantaftico in aliquo alio lumincpcrfc- 
«Siori clarius rcprx(encct fingularc , vt intcUc- 
dus illud fingularc poftit intelligcre , in nul- 
lo tamen alio luminc reprarfcntabit aliud ob- 
icdum , vt vniuerfale fub rationc vniuer- 
falis. 

Excmplum ctiam non valct , prirno cnim in- 
duco illud ad oppofitum, Quxro enim an co- 
dcm reprxfentatiuo illa reprxfentantar dc die 
& dc nofte? An alio,& alio ? (i alio & alio, habe- 
tur propofitum , tunccnim non probacur quoj 
in alio & alio lumine diuerfa obiecT^a eodcm 
rcprxfentatiuo rcprxfentcnrur dc dic & dc no- 
6tc ; fed alio rcprxfentatiuo : non potcft au- 
tcmdici, quod eodcm reprcefcntatiuo rcprxfen- 
tcntur , quia tunc de die reprxfcntarentur eo- 
dem modo , quo rcpraeientantur dc noiie,quod 
falfum eft. 

Ad exemplum igitur refpondeo , quod in illis 
qua: lucent de nodc, vel funt dux qualitates, vt 
lux &color, quarum vna iiata eft caufare fuum 
reprxfcntatiuuni in luminc diei , & alia fuum 
reprxfencatiuum in medio de no6te , & ctiam 
de die , licet non appareat proptcr maius lu- 
men , vel cft cadem qualicas , virtualitcr ta- 
raen continens duas : color cnim quodammo- 
do continct luccm cum fic kix in corpore tcr-; 
minaco , & idco vt prius poreft caufare reprx- 
fencatiuum aliud, fiue fic, fiue fic, femper tamen 
funt ibiduorepra'iencatiua,vnumdcclie&aliud 
de nofle , ita quod duobus illis repraeientatiuis, 
vcl repra:fentantur duo repra-fentabilia , quz 
non func vnum jiifiper ac<:idcns,vel vnum re- 
prxfcnrabile formalitcr^quod tameneftduo va- 
tu.iliccr , & fic exemplum cft ad oppofitum, & 
r.jn ad propofitum. 

Sccundo arguicur ficexpacteintcllcdlusagen- 
tis. Incelleclus agens cft poccncia vere adiua le- 
cundum Philofophum ^.de animaiC^.Tam.^ixiz 
dicic iIlud,quod eft omnia faccrc:cum, quiadjcic 
quod fe habct vc ars ad raatcriam: igiturpoceft 
habere adionem rcalcm , (ed terminus adionis 
realis cft aliquid reale*, illud aucem rcalc caufa- 
tum per operationem intcUcftus agcntis,non re- 
cipicur in incellcdu agcnce , quia non cft rccc- 
pciuus : nec in phantalmatc i quia illud cfict cx- 
tenfum,& improportionabile, feu improportiov 
natumad moueruium intelledum pollibilcm iX- 
cut prius. Similitcr , intellcdlus agcns refpcdu 

poffibiiis 



Eunfio. 



1. 
ReiUiiur. 
Lumtn nen 

refrtfentat. 



Confirma- 
tur. 



3- 

§!u»medong, 
cin luctnti» 
videutur. 



4- 

ProhniHr ^ 

CU»'^}, 

Atiftot. 



Qu^ftio IV. 



47 



Arinot. 

TenninHt 
idionts in' 

rentss ijlff*. 



pon.nii 
i:h:i.s ?lnto- 
»lfM non tf 
fet -ofni '»- 
t€-lecius *• 
c^e.ts. 

V. 

) ' 
Aliit foluti» 
i.i>p:!inAtHr. 



fhiniafm» 
tton reprt.len- 
t.tt vnixer- 
fnli. 



6. 



Afiflot. 



foflibilis aJjcquatur fecundum Philofophum, 3. 
iie >4«»«<i,Mp.}. vtactiiium paflIuo,quia quan- 
do caufat pto piimo cffeftu cft in adaeqnato 
paflluQ , ergo cft aliqnid reccptum in intellcdlu 
poflibili : illud autem (i cft fpcciesjhabetur pro- 
pofitum : /1 tantum ados intclligendi.igitur im- 
poflibile «ft intellcdum agcntem facere dc po- 
tcntia vniuerfali.aftu vniuerfale, quia vniuerfa- 
Je eft conditio obiedi pr^ccdcns adum intelli- 
gendi: & fic deftiuitur intelleAus agenSjnifi fa- 
ciat dc potcntia vniucrfali adu vniucrfale, cura 
fcciindum Commentatorcm ^.de tAmTn«,coTn- 
ment.ii. idc6 ponatur intclledlus agens,vt faciat 
de potehtia vniucrfali adu vniuerfale , fi enim 
cirentix rerum ellent abftrada: , ficut pofuit 
Plato, non indigcremus,(ecundiim ipfum,intel- 
le^u agente. 

Dicetur quod terminus adiionis intclledtus 
agentis eft obiedum vniuerfale fplendens. 

Contra. Obiedum vniuerfale , vt vniuerfale 
non habct (^, nifi diminutum in aliquo reprs- 
(entatiuo , quemadmodum Hercules in ftatua 
habcc effe repraefentatiuHm : cum igitur lermi- 
nus aftionis rcalis debcat efle rcalis , aliquid 
eft tcrminus adionis intellc(ftus agcntis : crgo 
non crit obicdtum habens effe diminutum , vel 
effe reprxfcntatiuum , &c vt aliquid cognitum, 
fed quid realc , per quod obiedum vniucrfale 
habec effe rcprxlcntatiuum , & de illo reali 
quxiitur in quo rccipitur, ficut prius. Vnde 
oportet ncccflario quod per adionem intel- 
lcftus agentis caufetur aliquid rcale , & non 
tantum diminutum , vcl intcntionalc , lecun- 
dum efe receptum,vcl cognitum, fcd aliquid 
quod concomitatur tcrminus intentionalis , vt 
obiedum vniuerfale,{ecundijm fuum ejfe rcprx- 
fentatiuum. 

Tertio fic : Obicdum vniuerfalius fecundijm 
totara indifferentiam iuamnonpoteft intelligi, 
nec reprxfcntari in repr^fentatiuo minoris vni- 
uerfalis: fed fpccies phantarticacft perfe primo 
reprxlentatiua indiuiduati : igitur inillafpccie 
non poteft intelligi nec rcpfacfentari obiedum 
vniucrfale,vt indifterensad omnia indiuidua fua. 
Maior probatur , quia non cognofcitur magis 
vniucrfale fecundiam totam indifletetiam foam, 
liifi quando cognofcitur vt vnumcognofcibite 
idcm omnibus inferioribus : fcd vt habct effe in 
vno fingulari non cognofcitut vt idem omnibus 
aliis fingularibusjigitur in reprxfcntatiuo vnius 
/ingularis non poteft cognofci fecundum indif- 
fercntiam fuam toram. 

Itemquarto fic : aut inrclledus, vt diftingui- 
tur contra partcm fenfitiuam , poteft habere ob- 
iedlum fibi prac(cns,& tunc haberur propofitum 
quia hocnon poteft habere in fe prxfens , nifi 
pcr aliquid repraEfentatiuum , quod voco fpe- 
ciem. Si non potcft habere , igitur non poteft 
haberc operationem aliquam fibi propriam 
fme parte fenfitiua ; igitur nec effe^ Confc- 
quenria ifta patct per confequentiam Phi- 
lofophi, I. de AmmAf text. 11. qui argnic quod 
fi intelle£lus non poteft babere opcrationem 
Cihi propriam , non poterit feparari. Vndc non 
dicerct intelle<£tljm pofTc feparari , nifi conce- 
deret cum habere opcrationcm fibi propriam, 
jn qua non depcnderet eirentialitcr ^parte fen- 
fltiua. 



SCHOLIVM II. 

Refolnit omtiino admittendas ejfe huiufmodi 
Jpecies tntelligibiles , tum procter conditionem vni- 
uerfalem potentia , qme requint prtfcntiam obie- 
fli antecjtittm actu intelligat , «9« potefi autem ef~ 
fepTiifens nifi per fpeciemitum propter dignitatem 
potentit intellcdiuit , ne vtlificeiur per dependen- 
tiam effentialem apotcntia fenftiua. Detnde po- 
nit triplicem accepttonern memori& , cr amplitu 
confirmat dari huiufmodi fpectem m intelleciu. 
Nocandiim tarnen efi omnia htc de dnptict neceffi- 
tafe fpeciei , & triplici acceptione memorit habe- 
ri in firipto O.xonien. hic q.G.num.x^. tranflata 
tx ho( loco , ibique notari tn margine addittonem 
hanc faUam effe ex Reportatiombui,non tamen ita 
habentur in aliis Reportatis , quA httcvfque cirr 
cumferebantur. 

DIco igitur quod oportct poncre in intelle- 
dlujVt habet rationem memoria: , fpcciem 
intelligibilera reprxfentantem vniuerfalc , vt 
vniuerfale , naturaliter praecedentcm adJrum in- 
telligcndi,& ab eodem a6lu realitcr difFcrcntem. 
Et huiufmodi nccefliitas eft duplex : vna cx con- 
ditionc vniucrfali potcntix & obic<5ti,qaare re- 
quiritur •quod obiedum fccundum propriam 
rationem obiedti prxccdat afl:um,quod nop con- 
tingeret , nifi effet fpecies imprcfla in intellcdto, 
vt concludunttres primx rationes. Alia cft ne- 
ceflltas cx conditione & dignitate potentix fu- 
pcrioris , quam oportet fnluare, & non viiifica- 
re : raaxime antfm vilificaietur incellcdus , Ci 
non poflct habcr:'obiedtum fibi prxfcns in ope- 
ratione fiia, fed depcnderet cfltntialiter a poten- 
tia fenfitiua , & hoc concludit quarta ratio : fic 
igitur poncnda eft fpccies in memoria inceile- 
(ftiua. 

Sed diftinguendum eft de meraoria, quia ip(a 
tripliciter poreft accipi. Vno modo , vt ipfa cft 
potcntia confetuatiua fpecierum prsterirarura,- 
vt prxtcritx funt. £t iftomodo loquinir Philo- 
fophus de mcraoria , in lib. de Memoria & re- 
minifcentia. Alio modo, vt cft confcruatiua fpe- 
cicrum rcprzfentantium obieda in fe , fiue fint, 
fiue non fint. Tertiomodoprout habet aliquod 
principium cliciendi notitiam aftualem : quod 
tamen non raanet finc aclu fecundo , feu tranf- 
eunte a6tu , quomodo ponit Auiccnna fpcciem 
in intcllc(5lu noftio. De mcmoria primo modo 
fortcdicecur infcrius ; de raemoria rcrtio modo 
in quxftione fcqncnM : loquiraur aurefti nunc de 
mcmoria fciundo modo , vbi opoitet poncre 
fpecicm rcprxfcnratiu.im ob^ecti ,t'UT' piop^.er 
vniucrfalitatcmobie<5ti . ci"od netrflkno pra*ce- 
dit a<ftuni, fupffrqutm fiiiidann!! tres laiiones 
primxjtum propter di-^niratem 5c r.obiliratem 
intelledtus faluandam. Hxc amem v'detur in- 
tentio Philofophi exprcf>c , npm j. de Amma, 
text. 37. dicit quod inre! cftuscft quodaramo- 
do omnia intclligibilia : qtrod non poteftintel- 
ligi propteraliqucm habitum icicntix , vr ali- 
qui dicunt ; quia habitus fcienttx non cft fimili- 
tudo reprxfentatiua obieftoram,c|UJafecundum 
cos, &fccundum vcricatem , habita fcientia in- 
tc!Ie(ftus non intclligit,nifi pcr conucf fionem ad 
phantafmata. 

Confirmatur, quoniam fciciitia, per qnam rc- 
dufiturintcilcctus de potcntia eflcntiali ad ac- 

cidenta 



7- 

ReiBlutit 
Voci. 



Vuplex nt- 
eeffitM po- 
nendi fpe- 
ciem impref- 
f.»m. 



8. 

Triplfxau*. 
ptio mem*' 
rii,. 

Atiftot. 



Atifloc. 



48 



Libril. DiftinaioIII. 



Atiftoc. 

ScUnti* r*' 

d"ctni *d po. 
teniinm »c- 
tidentx em 
non »H htiiii- 

tttS. 

S^ccies iiit- 

frelj» efl ha- 
bints. 
Arillot. 



Atiltot. 




Algizel. 
Secu/idum. 



Jrr. prg af- 

f.'m*iiu4. 



Ariflot. 



cidentalcm xtC^t!^n adliis intelligencli , de quo 
loquitnf Philofophus \ de Anima,y ca^.^,& 7. 
Thyftc. necctrario prxcedit adum intcUigen- 
di. Scientia aurem , qua efl habitus , fetiuitw: 
aftum, &generaturc;c adibus, Vndc illa fcien- 
tia , per qoam reJ'.icitnr inte''lc6lus dc poten- 
tia edentiali ad accidcmalem lefpciau aftus in- 
tcllig ndi , ef> fpccies.quae vcrc eft habitus, 
quia de prima fp.cic qualitatis : fcd tamen non 
omnii hibirus eft de fe fpccies ytpatct 3. d^ 
Anima. 

Item , n'^n cflet aliquis habitus poncndus in 
imcUeiflii.fed tarttum habitus phantafticus,quia 
fl-cundum qucmcunqae modum clfcndi cft ob- 
iedtum in aliq;ia potentia , fccundum eundem 
mo(ium clTcndi funt ibi omnia , quac virtualitet 
conrincntur in illo obiedo : igitiit fi obieduni 
vniucrfale non ertlt in fuo rcpracfentatiuo in i.n- 
tellcda,fed in phantaftica virtute, omnia expli- 
caliilia de illo obiefto elTent ibidcm : & ita non 
eftet ibi nifi h.ibitus phantafticus explicans vcri- 
tares fcibilesde taliobicdo. 

Philofophus etiamdicit,3.<f« AmmAytext.'^. 
qu6d lapis noneftin anima, fed fpccics lapidis, 
hoc probaturauftoritatibiis.quasqtiacre in Or- 
dtnario,& ea,qux ampliys crant diccnd^ in hac 
quxftione. 

mmmmmmmm 

Q_y y£ S T I O V. 

Ytrum mrrnotia intellc&iua (It conferuatiua 

fpecici intelle&u.tlu cejf.inte aciu 

intelligendi ? 

D.Thom.t p.q.%<i.»rt \. Oei-am htcJ. 4. 1]. IX. art.u 
Ahu\cni. in^ % Ai.tif.j.^to Commhr de nima.c^ q ). 
ify> tracUtu de tnima rep/trat» diffut.i ««. j. DoiSoi «'» 
Oxfnien.hic tj.f.a »Hm.i}. 

Vo D non,vid.etur:quia quar^tione ef^ 
fcr confcruatiu.i fpccici vnius obicfti, 
eadem ratione & fpeciei altcriusobie- 
cti , J< lic eflcnt plures fpecics in intell. ftu : fcd 
hoc vidctur impo{fibilc,quia fpecic! non eft nifi 
configuratiua intclIetSbus ad intelligibile , fcd in 
corporalibus impolfibileeft idem corpiisconfi- 
gutaridiueriis figuris;igirur fimiliterimponibile 
elt intellciflum fic configurari diuerfis /pccic- 
bus,& hacc rariocft Alga?elis. 

Itera, Omnis qn.ilitas difponensintelleftum 
ad opcrationcm,& manfiua ineojcft habitus in- 
tellctftiiuis ; (ed fpecics cft quacdam qualit.is dii^ 
poncns intellciflum ad opcrationcmiigitur fi fic 
manfiua poft adum in elligcndi , critinteliedi- 
uus habifus:fed hoc vidctut falium, quiafpccics 
intelligibijis naniraliter pracccdit atSum intclli- 
gendijhabitus autcm intellediuusnaturalitcrfe- 
quitur afturA intclIigendi,aquo relinquitur. 

Contra,lnte!lc6lus poteft elTc in potcntia ac- 
cidcntali ad confidcrandum, quando nonconfi- 
di rat,fed non poteft eSc in potentiaaccidentali 
ad confiderandurn , nifi quando habet ipccicm 
intclligibilcm , vt patet »« i.&i.tie Amma, 
text.i^.& S^.dr 8 7'/yy»cfm.ji.igitur,&c. 

SCHOLIVM I. 

J^ecitat opiaionem negatiuam huitu eiutftioniiy 
fHtttmpomtur Atiicennti& citatu ex eodem tml- 



tis auUoritatibus , probat aliter fenfife, velfaltem 
dubium effie,(^Htd circa hanc rem docuertt. 

Hic obiter moneo cfudflionem hanc & fecjuen- 
tem haberi infcripto Oxanienft^ad calcem rameit 
cjutfitonit fextt , & marginatorem contendere ad 
illnd opu) Anglicum fpeiiare , id^ue probari ait, 
cjiiia 'DoFlor frequenter in tllo opere iBof citat 
qutfiiories. Ego tamen repmo ex hac leclura Pa^ 
rifienfi ilUc futffetranflatM , tum quod vetufiiores 
& prim<t editiones fcripti Oxontenfls eas ignora- 
rint,&accuratiff:ma inter vetnflM, quapenes m» 
efi,qnam curauit fiert Tnomas Penkjth Angltt$ 
Prdin.Erernit.S.Atigufitni,an.i^7j. hoi (jHntfiio- 
nes in calce Codtcr^ repoOtertt inrer addttiones, 
eafcjue monuerit defumptas futjje ex Reportatit, 
tum etiam,qu»d in anitqutfjmo Codtce manufcri- 
pro f^aticanoytjuemftpe ctamtt^, verbatim vtihic 
leguntm, haheantur. Vbi aut-rm ma-itfefle & de- 
termtnate has citauertt Scetue in fcripto Oxo- 
nienfi , nifi forte in altit additiontbut , vtitjue tx 
Ti.epor ationum opere adhibttit , non inuenio vti 
etiampramonuit R. Pater Tonciui , huiti4 noStri 
Collegij dignut Profeffor in Commentariis,quos ad 
vtramtjue hanc <ju<tjiionemfuppleuit\ vbi non ina- 
ni,ne(^u<: leui conie^ura fufpicatur propterea Ly- 
chetum aiiofque Anglicantt lucubrationis inter- 
pretes , fuos non addtdiffe Commentartos , ^«14 
iHdicauerunt quafliones has ad eam mimme 
fptdajfe. 

HIc eft vna opinio , quz imponitut Aui- !• 
cennae 6. naturalium,parre j. cat^. 6. quod Auiccn. 
fpccies intelligibili» non habeat tf//r manfiuum li«"' '**'* 
jn anima poft actum intelligendi, Et dicunt '^Jf"„^^*} 
ipfiiim hoc probarc tx hoc , quod in organo 
fcnfiis , quia non cft virtus cognitiua , poteft 
eftc fpccies rcprzfematiua obiedi , licct non fit 
ibi fenfibiliter , hoc eft cognufcibiliter : qui» 
organum non eft natum cognoicere obieftum 
(enfibiliter : fcd intcllcftus de (e eft potencia 
cogniciua ; igirut in intclle.fVu non erit aliqua 
fpecies repraclentans obiedum , ni fi ipfum ob- 
iedum fic ibi cognofcibiliter , & inielligibili- 
ter , ica quid cognofcatur intelligibiliter. Hanc 
rationcm dicunt ipfum innuete cap. fupradido 
poft mcdium , cum dicit : Impojftbilt tjtformam 
effe in anim* in effeciu perfeEie , & non intel- 
ligi ab eain effeflu perfeile ,Cen(us autem eft, 
quod eamintelligit, non nifiquiaforma exi- 
ftit in ea. Vnde impoffibile eft corpus efle the- 
faurum illius , cuius impoflibile eft eftcntiam 
animx c'^e thcfaurum. E' lcquitut : Tormas au- 
tem rnemorattu & fenfuatas effe in alicjuo , »0» 
efi ntfifetfni eas apprehende>e : ficut formas fen~ 
fibiles effe in aliquo , non eft nifi fenftu illas ap- 
prehendere. Vnde corpora , m qnibus funt foim* 
fenfibilium , non funt apprehenfiua. Apprehen- 
fionern vero ftcundum cjuod tfi virtutis apprt- 
hendentis , neceffe eftfierinb eo.in cjuofolet im- 
prtmi tpfa forma aliquo modo imprefftonu. Hzc 
Auicenna. 

Quomodo igitur Ce habet ad fpecics intelli- « 
gibiles?Dicunt ipfumvellequod intelledus ficut 
perconuerfioncm ad intelligcntiam (cparatam, 
quam ponic inteilcftum agentem , habet no- 
uos aftus intclligendi , ita & nouas fpecics in- 
lelligibilcs imprcftas rcriim illorum aftuum: 
ira qu6d fcmpei ad hoc quod nouum aftum ha- 
beat intelligendi,opottctcum conuerti ad illam 
intelligenciam feparatam , a qua emanat fpecies 

tntelU 



Qu^ftio V. 



intelUgibilis.qua informata intelligit. Sicut Pla- 
to punit (cientiatn fluere in intell&^u nofbo ab 
idea feparata. 

Quod fi dicas qu6d tunc non videtiar poflibi- 
le incelleAum babere habicum (cienci£,quia ha« 
bitns fcientialis eft habitus mannuus , quo ha> 
bens potcft vti cum vohicrit : hoc aurem non cf- 
fet poillbile , fi in omni intellcfttone oporteret 
ipfum conucrti ad inti lligentiam feparatam , a 
quaemanant fpccies intelligibilcs ad hoc quud 
intelligat. 

Ad hoc autem videtur refpondcre , quod ex 
frequenti conuerfione intellc(%us ad illam intel- 
ligcntiam generatur in intelle(l3:u quacdam habi- 
litas conuertendi fc ad illam , &qu6d ha:c habi- 
litas fit habitus fciencias , quoniam illa habilita- 
te acquifita poteft intelligere ciim voluetitsquia 

f)er talem habilitateropoteft intelledlus cum vo- 
uerit fine difHcultate Ce ad illam intelligentiam 
conuertcre. Vnde dicit fic : Jifcere enim non efl 
niji acejMirere pirfeElam aptitHdtnem coniHngendi 
fe intelligentitt agenti qHovfqne fat e}e ea intelle- 
Hut , cjHt eft fimplex , a tjna etiam emanant forma 
ordinatt >n4»<m<i,&fequitut :Sivero auertitnra 
primofinnt ipft formt in potentia proxima : ergo 
primum difcerefit , ficut citm oculm foru fanm 
afpicit alicjHid vndefumat alnfuamformamyCitm 
vero auertitur ab tllo , fit illud/ihi in potentia 
froxima effeciui. Ckm enim dieitur Platoejfe 
fciens intelltgentia , eftfen/M, vt citm voluertt re- 
Mocetformas ad mentern fuam:cHint ettamfenfne 
*ftt vt citm voluerit pojfit coniungi imelhgentia 
agenti , ita vt ab ea informetur intelletttu , tta vt 
ah eaformetur ipfum, 

Sed an hoc intellexcrit , fcilicct (pccicm non 
manere in intelledlu ccrtante adu intclligcndi, 
dubium eft:quia ponit in anima fpccies fiibiifte 
rc, vel ipiam peificcre : quac tamen concmeniur 
in ea,(cilicet anima, ficut in loco. Vnde aii fic 
vbi fupri poft principium capituli : concedofor- 
mas rerum fubfi^ere in anima,decorantes,& nobt- 
litantes eam , ^uarum qttafi loctu efl antma mt- 
diante intelle^iH materiali, 

Itcm , poftca in codcm capitulo vult diccre 
quodnon habcns refponfionem ordmatam fta- 
lim eofum , qua* pr«fcjui'.,ccrtu$ eftfe poflp rti» 
(pondcre ordinate , & hoc non eft, niii quia ha- 
bct notitiam terminorum, cx quibus potcft for.. 
malitcr refponfionem ordinacam afsignari . Vn- 
de ait fic : Cum aliquod duhium ate qMtritur, de 
his, qua tamfcifti, ft tu htfttat refpondere in ifta 
hora , certiutamen es verifllme tepojje refpondere 
poftea i quamuu non fit apud te adhuc ordinata 
refponfio alicjuo modo , nee incipts praordinare tn 
anima tua refponfumi fuod prouentt ex Ula certi-r 
tudinefciendi, illud quod habes ante difttnittonem 
& ordinattonem eius , &c. 

Itcm,vbi psiuscap.f.circamedium,dicit quod 
cikm imaginacio aliquam formatp reprxfencat 
incelleiliii, & intelleiSlHS excipit ex illa intcntio- 
nera , fi poftea reprasfentauerit ei aliam formam 
ciuidem fpcciei , qux non eft nifi numeto alia, 
iam non excipict intcllediis ex ca aliquam aliam 
formam,pr2cer illam,quam acceperat;nuIlo igi- 
tur modo concedit fpccicm abftrahi incelligibi- 
liter a /pccie intcllcauali, & eam ctiam manere 
poft illam primam abftrai^ionem i proptcr hoc 
enimnon poteftabftrahi ab alio indiuiduo eiuf- 
dem fpeciei occurrcncc. 

Item, partc quatta,capituIo primo, vult quod 
Scat. Oper, Tom. XI. 



49 

intelle6his habeat thefaarum fpedcrum , vnde 
dicit quod thefauriu intelle^tu eft memoria , qu* 
rettnet intentionem , fiuefpeciem. 

Poteft igitur didlnm Auicennas fic faluari : di- 
cendo,qu6d ip(c pofuit duplicem conuerfionem, 
Vnam ad ifta (cnfibilia,a quibtis abftrahit fpccies 
intelligibiles,quat manent poftaftum intclligcn- 
di a(3:ualem,quarum quaclibct licct fit fingularis 
in comparatione ad animam , in qna eft :[tamcn 
cft vniuerfalis rcfpedu fingnlarium in repra:fen- 
tando,ficut dicit f .Met,vcl ctiam 4.c.6.Natura- 
lium:qu6d intclledus maximc per fpecies recep- 
tas a fcnfibus poteft proccdere ab ignotis nobis 
ad nota.Et vbi fupra.capiculoquinto , vultquod 
ipfius intellcaus eft refpeftus ad thefauros fpc- 
cicrum. Videturigitur ponere fpecies manfiuas 
in inrellctfbu per comparationem ad (enfibili^, i 
quibus abftrahitur , & ideo non fruftrji vnitur 
anima intcllcdiua corpori, ficut quidam dicunr, 
&arguuntconcra Auicennam , ciim decoretur 
(pcciebus fubfiftetibnsin ca abftradis a fenfibus. 
Aliam veroconuerfionens ponit ipfius intcl- 
ledlus ad illam incelligentiam (eparaiam, ad qua 
conuer(b fluunt fpccies intelltgibilcs in ip(bin-r 
telledu i quasponir non manercnifidutA con» 
uertiriir ad illam inre!ligcnriam,quia(ccundijn:» 
intcntionem illius,illa inteiligentia cft naturaii-- 
ter a(Sliua;& ideo ifta inrclligentia quandocunqi 
anima (c conuertit ad ipfam,vt podit fpccies reci- 
pere,caufat inintellc(flci neceffitace naturali hu- 
iufmodi fpecies,quacn6mancntnifiad prx(cntia 
inteliigentis cau(an[is,qux non caufac,nifi dum 
anima lc conuertic ad ipsa.Ec idc6 cum aucrtituc 
ab ip(a, & cedar a(5tus iiitelligendi, dcfinunt c^Te 
hniufinodi fpecics intclligibilesin intcUcdlu. Et 
iftum dupliccm modum intelligcndi ipfiusin-' 
teliei5tus ponunt ctiam ipfi , qui mulcum nitun- 
tui improbArc opinioncm praEdi<Slara AuiecnnaE. 
Ponnnt cnim qu6d intelledus coniun(^us in^ 
telligit pcr conuerfionem ad infcriora , & (cnfi-r 
bilia:a quibus recipit fpecics , fed incelligitper 
conucrfioncm ad fupcriora,^ quibus rccipit fpc- 
cics intelligibiles, 

SCHOLIVM II. 

Cejfante a£lu intetttcltu,cmferHarifl)ecies in me-> 
rrtorta probat ejuatuor rattontbtu, Prtma,quia in- 
tetteSn^- dum a^u nqn intelligit ejt in potentia ef- 
fennali ad intelligendi(m,Secu!7da,quiaprincipiHm 
ageudipqtefl tnejfe a8tuo,cejfafite atlione. llrtia, 
quia omne pritu naturalner poteft ejfe fine pofte- 
rtore, finon habet necejjitatem ad ilhtd , vtfubit- 
^Hta adpajfio/iem, G^tarta^quia ejt perfeSionis in 
fenfu communi feruarejpecies, tyiHarn aflert rar 
tionem ex S.Thoma & altis,fed conuenieiittam po- 
tiits ejfe ajferit ,quara rationet» eflicactm, 

SEd contra conclufioncm pracdiflam in (e.fi- 
ue fic intclligat Auicenna,fiuc alitcr. Primo 
arguo fic :qu6d fi (peciesintelligibilis non ma- 
neat in intelle(5tu , ceiTantc a6lu intelligendi, fi- 
ue ilU inccHigencia fic naiuralitcr agens , fiue 
non , femper (equicur qu6d intellc(5tu$ quandq 
non inccUigic, fic in pocentia cllenti.ili ad intcl- 
ligendum ; quia (cmper intellciftus cft in potcn- 
tia eircntiali ad intclligendum , nifi forma in- 
telligibilis in intellc(5lu imprimatur , ficut vnir 
uctfaliter vniiquodquecft in ppccncia en'enciali 
ad iCta fecandum,quando non caict a£tu ptjmo. 
£ Iccni, 



ExfliciUt§, 
Atticenn». 



6. 

Cenferuxri 
fftcies irttel- 
tigihiUt tn 
m*meri»f>rtr 
batitrfrimi. 



50 



Libri I. Diftinaio I II. 



sunii. 

Torm» rton 
nectjfnriohn^ 
HiAShntm. 



7- 

Trohatur 
ttrtio. 

Sptcies prior 
tjl intellf 
tiione. 



Canfif^mttur. 
Ariftot. 



froh*tHr 
HU»rt^«- 

Jnfenfu m*- 
»ent fpeces 
ergo (y inin- 
SeUeiiu. 



8, 

Alia racio 
D. Thom.i. 
t.q.&9 art.u 
Pcetij & 
Themift.3. 
4e 4"f 



fifijiitur. 



fiffntuti» 

autfiionu. 



Item fccimdiS» fic x Nihil priusafSHcuic magts 
rtquiric adionem , qoim piincipimTi formalc 
agendi : fcd principiom formalc agendi non nc- 
ccflario requicit a(SiDncm,fcd potcrt ineilc a6i- 
iK) ccffatitc aftiont : igitm: niiiil aiiud reqniric 
neceflario a<ftionem in ipfo adtino : igiuir (iuc 
Ipecicsfit principium formalc rcfpedtu a£his in- 
tclligcndi, iiiic non , poterit elf; in intelledlu fl- 
nea£tuinteIligendi.Maiorcft euidens,quiaom- 
nc aliud a principio a<5liuo formali ipfius adtio- 
nis minus habet habitudinem ad a(ftiunem,quam 
tale principium. Minor probatur , quia omnia 
principia adiua naturaliter funt impedrDilia in 
agendo , & poflunt ftare fine adlione , quando 
impediuntur ; ergo r-nulto magis omnc aliud, 
quod non ita clfentiaUter rcfpicit aiiionem in 
ipfo agenre. 

Itcm,tcrtio fic : Omnc prius porcft caufari in 
aftu finc pofteriori.nifi fitnecellaria caufa illius, 
vel includat neceilariam caufam illius pofterio- 
ris , ( hoc cnim addo proptcr necctfariam forte 
caufalitatcm in fubiefto refpedu paffionis) fd 
ifta fpecies no cft ncceifaria caufa refpedu aftus 
intelligcndi; nec includens ncccflariam cauiara 
cius, licet ponatur caufa eius naturalis.quia om- 
nis caufa naturaHter agens cft impcdibiiis : cum 
igitur ift.a fpccics inintcUeftu ordinate fit natu- 
rahter prioraftu intcnigendi^fcquiturquod po- 
terit cde in intellcflu fine adluaU intelleftione. 

Confirmatur , quoniam formale principium 
intclligendi liberum eft pcr participationem , 
quia mtelltgimui, curn volumw fecundiim Philo- 
fophum 3. de Anima text. 60. fed principium li- 
bcrum pec participationcm poteft impediri a 
fua adione per principium agendi libernm per 
C(fentiam,alitcr enim non cftet libcrum per par- 
ticipationem ;igitur;&c. 

Item , quarto fic : quidquid pcvfediunis in 
operando ponitur in potcntia inferiori , attri- 
buendum eft potentiae fuperiori in operando:fed 
perfcdionis eft in potentia fcnfitiua vel imagi- 
nariua , quod poflfit habere fuum obiectum libi 
praefens, in aliquo rcprarfentaiiuo , qnando non 
operatur , quia in quocunque non dc| endcre cft 
pcrfcdlionis ; habere autem obie<5liun prxlens, 
quando non operatur eft aliquo modo non de- 
pendere incognofcendo;igitur intclle£tus,quan- 
do non intelligit , poteft habcrc obiedlum fibi 
prxfens per fpeciem repra^fcntanrem. 

Rationem aliam aliqui affignant talem. Rc- 
ccptum eft in recipienre per modunn recipien- 
tis ex Ariftotcle ^.de A»im.comm.^.(\\\.\nto igi- 
tur reccptiuum eft nobilius, & t-ntitatis firmio- 
ris.tanto firmius recipictrcum igitur potenria: in- 
feriores , vt fenfitiuae , qnac funt ignobiliores, 
quam intellcdiua.conferuant fpeciescefianribus 
adibus (ccundis,muli6 fortiushoc competitpo- 
tenria: intellcftiu^. 

Sed hsc rario , quamuis fit quaEdam conue- 
nientia.non tamen necellario concludir:qnia in^ 
telligere non cft firmius manens in intelledu, 
nec vclle in voluntate , quam (entire in fenfu, 
quamuis fint potentia: nobiliorcs,& perfediores, 
& nobiliori modo habentes fuos aftus fccundos. 

Concedo igitur quod fpccies intelligibilis 
manet in intelleftu ceffantc operationc intclli- 
gendi ; quia ficut eftprius naturaliter in intelle- 
dtu , quam aftus intelligendi, ita poteftin eflfen- 
(do cfte finc eo, cum nullam neceilitatem habeat 
jcfpcftu ipfius. 



Hoc ct^iam confirmatur,quia vt habetur j. dc Atiftot. 
Anima tcx.18. & 57. Intelleiltu in tjutintum intel- 
leclm , potefi ejfe fapiens : fcd efie fapicntcm in- 
cludit obieftum fub rationc prajfcntis fibi, quia 
non eft (apicns , qui non habct obieftum fibi 
prarfcns , aliter dorroiendo eflet fapicns : Scd fi 
hocconuenit inrelledui,fcilicct,e)lf fapicntcm, 
prout dillingtiitur contra phantafiam , habcbit 
obiefttim fibi prcelens, &i non foium inphantaf- 
matc, fed etiam in fc. 

SCHOLIVM II L 

Oblata occafione ^uitrit DoElor , quicl opmfit 
comerti ad phantafinara , fi manent fpecies ? C^ 
impugnata refponfione 'D.l homi,refpondet, propr 
ter duo talern conuerfionem fieri. Prim-m cjttta 
cjMOii tntelltgimiM in vniuerfalt , phaniafiamur in 
fingulari. Secundum , <juia intelle^w poffbilis vt 
palfittHrn conuertitur , vt ad proprium ailiuHm ad 
phAntaftna,aquofimHl, & ab intelledu agente^re- 
cipit fpeciem intelltgibilem , & foluit rationes pr$ 
Auicenna pofitas n. z . 



SEd tunc occurrirdifficultas , quar nccefsitas 
cft intelledum inomnifuaintclleftione con- 
uciti ad phantafmata? Si cnim habcat intellc- 
Oius obicdum fibi orxfcns in (pecic qutc maneat 
poft adtum intelligendi , non vidctur neceflliria 
conucrfio intcllcftus a3 phantafmata ad hoc 
quod intclligat , cum prsfente aftiuo & pafsiuo 
pofsit (equi adio , tamen fiifficienter experimur 
nosconucni ad phanrafmata,ad hoc quod intcl- 
ligamus:alitcr cnim pofletquisJntelligcrc orga- 
no phantafixindifpofito,& fic nulla indifpofitio 
organi impcdirct inrcllcdum ab intclligcndo, 
euius oppofitum videtur in phrcneticis. 

Dicit ctiam Philo(bphus }. dc Animatcx.i i. 
30. & ^^.Speculamur cjHidcjmd eft inphantafmate. 
Item dicit , qu6d nihtl intelligimtu fine phantaf- 
mate, 8c iterum ibidcm. Thantafma fe habet ad 
inttlle£lHm,ficutfenfibdiaadjenfum. 

Hic dictint quidam quod ratio conucrfionis 
imelledus ad phantafmata eft "haec i quia obic- 
«Tltim intclleftusnoftii eft cjuod ejuid efi rei fcn- 
fibilis:dc ratione aurem huius quiditatis cft cxi- 
fteie in aliquo indiuiduo , ideo nonpotcftcom- 
plctc talis qiiidiras cognofci, nifi cognoicatur in 
parricuiari exiftcre : hocautcm cognofcitur , vt 
fpectilarur in phantalm;ite. 

Scd non videtur mihi ifla ratio neceflario 
concludercjquia autintcllcdus noftcr primo in- 
tclligit vniuerfale , vt vniuerfale , aiu fingulare, 
non fecundo mpdo , ciim ctiamfecundum cos, 
obieelum primura inrcUedus non fit fingularc, 
ncc primo intelligatur dircdc fine reflexione : 
crgo primo modo intelligitur vniucrfale vt vni- 
uerfalerecundum totam indiffercntiam fuam ad 
omnia fingiilaria : fed impofsibile eft jntelligcre 
vniuerfalc fecundum totam indiifcrentiam ad 
omnia fingularia , prout intelligitur exiftere in 
aliquo fingulari, vel proutintelligiturinaliquo 
iepra:fenraiiuo ipfius fingulari , fic enim non 
habct indiffcrcntiara ad omnia fingularia, vt ar- 
gutum eft in quaeftione ptxccdenti * igirur,&c. 

Itcm fecundo fic : fi dc ratione talis quiditaris 
in vniucrfiU fit exiftcrcin indiuiduo , ergo An- 
gelus non poterit intclligcrcquiditatcm rci ma- 
tcrialis, nifi in aliquo fingulari, quia impoisibile 
eft intelligere aliquid , nifi intciligatur illud, 
quod eft de ratione eius. 

Itcn^, 



9. 

S?* fit nr- 
cejfttu ctn- 
Iterfonisad 
phantafma- 
ta. 



Ariftor. 



ro. 



VoHrina T). 
Thom.vbifu. 
praq.i. 



Rrifcitur pri- 
ma. 



* num. f . 
Reij iturfti 
cundl. 



QujBftio V. 



nis mtelLt' 

Huiadfha». 

ttfmM» 



Impedita 

fkantafia , 

imped'tur 

inttUiSMt, 



Tertii. Item , ft ie ratione qdiditat» materialis Ht 

exiflere in Hngulari , eadem ratione de natura^ 

quiditatis Angelica erit exiftcre in fupporito, 

quia omnis quidicas ciTcntialem habitudinem 

habet ad fuum fuppofitum ; igitur Angelus non 

poreritcognofcerecflcntiam uiam , fub ratione 

vniuerfalis , nifi cognofcatur exiftcrc in aliquo 

fingulari,qiiod falfiini eft. Vnde Minor rationis 

eorum falfa cft ; quamuis enim quiditas mau- 

jtngelus fo- rialis non (ic nifi in aiiquo iingulari, t;imcn exi- 

ufleognofce- fterein ahquo fingulari non cft de rationc cius. 

refu»mef. jj^ intellcaus, qui cft abftracaus, porcft intcl- 

fennamfub j- "^ • ii- j '^ 

rathne ■vni- "gcte quiditaccm, non uuelligendo eain vt exi- 

uirfnU. ftit in aliquo iingulari. 

IZ. Dico igitur quod duplex eft conuerfio intel- 

Duflex c»U' \tQc\ii ad phanrafmata. Nam vno modo conucr- 

fatonutrfio- flo intclledus aj phantafmaca eft conformis 

operatio iftarum poccntiarum,fciltcet intciledlus 

& phanrafticae virtucis , circa idcm obieftum. 

Alio modo conuerfio ifta eft pafliui ad a(fciuum. 

Ptima igicur conucrfio eft carum conformis 

operatio : quomodocunquc enim vniuerfale in- 

telligimus per intcllcdum , fimul phantafiamur 

fingulare illius vniucrfalis. Vnde nihil intelli- 

gitur, nifi dum eius fingulaie a iiobis phancafia- 

lur. Propccr quod aliqui non diftinguentes,crc- 

dunc fc intelligcre cura phantafiantur.Ec propter 

iftam conforroicatem in operando impedica vna 

potentia in o[>eracione fua , impedicur & alia. 

Propter ordinem enim iftarum pocentiarnm fa- 

^a laefione in organo imaginatiuz , impeditur 

intelledtus ab operatione incelligcndi , ficoc eft 

de fenfu communi, & fenfibus inferioribus. Et 

non folum cft ifta conuerfio intelledusad phan- 

tafmata : led aliter , quia non fic abftradio /pe- 

ciei inrclligibilis a (pccic in phantafmaee , nifi 

ph^ntafia phancafiance : quia intelledus agens 

non abftrahic (peciem a. phantafmace,nifi phan- 

tafia txiftencc in adu fiio Idco inttlleftuscon- 

ucrtitur ad phantafma,non ficut ad obie(3um,nec 

ficut adaliquid repcxfcncatiuum fui obiedi ; fed 

conuercitur ad illud ficuc paftiuum nd adliuum, 

a quo lecipit fijam perfedionem. Si enim intcU 

le^us de nouo,rtcipic fpccicm petab(Hac' ionem 

a phanrafmace , cunc c<jnucrticur ad phantafma, 

ficuc paffiuum ad adiuum. S\ vcto intelleftus 

habet (pccicm, cunc phantafina coagic ad incen- 

fionem cius. Et cunc inrcUeflus conucrric fe in 

incelligendo ad phancifina, non ficut ad adtiuum 

fua: fpeciei de nouo, fcd ficut ad intendcns fuam 

fpecicm. 

1 3 • Hoc auccm poftumus experiri in nobis ; nam 

voluncatc encntialitcr copulante incclle«5lum 

ruiim cum fpecie , aut fenfum cum obicdlo, 

quanc6 roagis phantafiarour fingulare alicu- 

ius vniuerfalis , dummodo virtus phantaftica 

non fatigetur , tant6 clarius fpeculamur quidi- 

tacem illius vniuerfalis. £t quanto virtus phan- 

taftica, eo quod organica , magis facigaiur in 

phancafiando, canco incclledkus impcrfc6lius in- 

telligir. 

Sic igicur duobus modis intclle(5lus conuerti- 
tur ad phantafmata , vno modo ficuc ad illud, 
cui conformitcr opcratur. Aiio thodo ficut 
paftjuum conuertitutad adliuum , & hoc quan- 
do non habcc fpeciem , vel (v habct fpeciem, 
tunc conuercitur ad ipfum , ficuc ad illud , a 
quo recipic intenfioncm fuac (pccici. Non (b- 
lum cnin-. frigidum , quod patitur a c.>Iido, 
conueriirur ad calidum : fcd etiam minus cali- 
Scot. Oper, Tom. XI. 



51 

dara conuerticur ad inagis calidum , a quo in- 
tendicnr. 

,Sed dicecuc forte , fi intelledus intelligendo 
lemper conuertat (e ad phantafmaca , & quando 
conuercic fe ad phantnfmata, fpecies intclligibi- 
lis intendicur: igicur fcmper fpccies intelligibilis 
in omni a6lu intelligcndi , opoccecqu6d inccn- 
datur. Et perconfcquens aftusintelligcndi.qncKl 
non oportet, cum non (cmperpcrfcftius iiicclli- 
git idcm obieftum. 

Refpondco, fi forma imperfe£lior adueniens 
perfeftiori i vei in zquali gtadu , non augmen- 
cat , vt roinus calidum maiori calido aducniens, 
tunc noii oportet vc fpecies intelligibilis fempcr 
intendacur pcr conuerfionem intellc(9as ad 
phantnrmaca , cunc enim gradus aducniens non 
inrendic, nifi fic intenfior in (e,quam gradus cui 
aduenit : ille enim gradus aducnicns augmen- 
cac (pcciem incellij^ibilem , qui vinualitcr con- 
cincc habicum perfediorcm : & qui nacus eft per 
a(flum habicum pcrfcdliorcm generare : & cunc 
poffibileeft quod intelle^aus decies intelligat,& 
ad phancafmaca feconuercac, liccc fpccies incelli- 
gibilis non incendacur. 

Ad primaro rarionem principalcm,dicendum 
cft (ecundiam Auguftinum 14. de Trinit. caf>. 7. 
quod plures (pccies fimul poirunccfle in intellc- 
du, vc paccc ibi de perito liccrarum. 

Ad probationem diccndum , quod aliqua rc- 
pugnanc in effe naturae , quae tamcn non repu- 
gnant inf//fcogno{cibiliratis. Vnde (ecundum 
Philolbphiim 7. MetapIiyfica:lcx.Z}.j^fci>/««- 
trartornm nonfunt contrarid in intelltElH : 8c idc6 
quamuis repugnec eidem corpori pluialitas fi- 
gurarumin ejft nacur^jnon camcn rcpugnanc in- 
tellcdlui (ecundum ejjie coi;nofcibilc,&: ideo po- 
rcft pluribusfpccicbusinformarij&pluribusob- 
ieftis pcr illas configurari. 

Ad fecundum , diccndum qu6d fpecies intcl- 
ligibilis verc poteft dici habitus, fi camenad ra- 
tioncm habitus fufhciat quod fit qua|itasmanfi- 
ua in intellc(flu ; non tamen eft fcientia ; quia 
non omnis hahitus in intelleftu eft fcientia,f»e- 
cies enim reduccns intclleiflum a potcntia e(kn- 
tiali ad z€tam primum,nacaeftdi(poncre incellc- 
dlum ad opcrationcm intclliccndi : fed incelle» 
€tio clicica nataeft habitum icientiae rclinquerci 
& idco quamuis fpecics vere poffic dici habicus, 
non camcn eft habicus (cicntialis. 



QV^STIO VI. 

ytritm in inteUeclu nojtrojit aliqua netitia 
dffudlu getiita ? 

DoAor i» Oxtn. hic »dfinem q.f&q.f.ail.^^ 
difl.io.q.^.f^d.ll q.t,.(irquodl.li.Cr IJ. 

I D E T V R , quod non. A(5bionis 

noncft adtio, nccpaffionis paffio, 

ncc vt fubie(Sli,nec vt tetmini ex j, 

Phyjicorum tex, cap. 10. fcd notiti^ 

a(flualiseft a(flio , vcl paffio : igitiir 

ipiiusnon cft a(flio,vel paffio, & pcr coxif^qucns 

non eftgcnita, Minor probacur roultipliciccr, 

E 1 Pri 



'4- 

Infiaati». 



Stluitur. 

§uis »Btt 
auget h»H- 
tmnf 



jfdfrimttm 
nrgumeMuii» 
prirjcif»lt^. 
Augud. 



Ariftot. 
Offtfit» I» 
re non offt' 
nuntur in 
nttmt. 



AdfetlM' 
dum. 

Sfeciei ipteh 
lifibilis fO'- 
teft dicih»- 
tus fed non 
fientiaUs, 




1. 

Profartemt- 
gatina «r/. 
frimum. 
ArLftct. 

Troltttur tm- 
norfrtm». 



s^ 



Libri I. Diftindio 1 11. 



tfeistur /*■ 



Ttrtio. 
Aiiftoc. 



Augufl. 



Arg-ficun- 
dnm. 



M.Mtu »tL of' 
f»fitMm, 
Auguft. 



Tri* »Jfum!t 
dtfiutiendif. 



IttttUeciia n% 
tji fnbjlatia, 
ffeqne jtMit- 
fitas. 



fidali»prt- 
dicttmentit. 



Ariftor. 



Prira6 fic : intellcftio cft adkus-. fcd omnis a^as 
feciindus eft adlio.vcl paffio;igitur,&c. 

Sccundo fic : Nulhim cnsconfiftit in fieri, niCi 
fit idtio, velpafllo^quiaomncaliud ab aftionc, 
& pafltone potcft habcre ejfe manfiuum : lcd in- 
tellc6lio fcmpcr cft in fiert:crgo,Scc. 

Tcf ti6 fic i primo Ertiicorum & «y.Metaphyf. 
tex^T^. diftinguitur a(ftio in immanentem , & 
tranfeuntcm : afitio igitur immanens , cft fpecics 
aftionis ; ied intelledio cft adlio imrpanens.per 
Philqfophum, vbi fupra:igitut,&c. 

Quarto fic: Auguftinus <juarto fuper Genef 
cap. 8. dicit quod aernon eftfaElus lucidut , /ed 
fit lMcidus:qmz fecundum eum.fi eftet fa(Stus lu- 
cidus, rcmaneret lucidus abfente corporc lumi- 
nofb illuminante. Sic argumcntot in propofito, 
qu6d intelle^us noneft fadus nofccns , (ed fit 
nofcens : quia fi fiStas cflet nofcens, remanetct 
no(cens abfente illo agentc , a quo fit nofi:ens, 
quod eft impoflibile,ergonotitia,fiueintellcdio 
«ft in fieri, & non infado efe,S<. pcr confequcns 
eft a£lio,vel pafllo. 

Itcm fic:Forma non fit ex y,Afetaph.tex.c,ii. 
& 17. quia tunc fierct ex partc fui prscxiftcnte: 
fed notitia eft formaiigitur notitia non fit,& per 
confcquens non eft genita. 

Contra. Auguftinus 9. Trinit. cap.i z. & i ^ 
liquido tenendum efi ^uod omnu res , tjuam noui- 
mus,congenerat fuinetitiam in nobis, a cognofcen- 
teenim & cognito paritur notitia : & mults au- 
^oritatcs pco hoc habcntur ibi. 

S C H O L I V M. 

Tria hic refoluit Do&or.Primum,intelU^ionem, 
»peratio»ef<]ue alias ejfe de prima fpecie tjualita- 
tu , atqite ita intelUxiffe Philofophum ex ipfius 
probat doUrina,Secundum,dari fcilicet ad intelU- 
Slionem mutationem. Tertium , non produci per 
fe intelhiiionem , quia fecunditm Philofophtim 
iotum efi quod producitur ; poteft tamen iritelle- 
liio ejfe terminus mMtationis.De his late agit Do- 
Ror in locis citatis ad ad initium quaftionis. 

REfpondeo.Tria funt hic videnda.Prim6,quae 
cntitas fit intclle£lio.Secund6,fi aliqua mu- 
tatio poflit efle ad talcm cntitatem. Tcrtid,fi ta- 
lis entitas poflit produci ? & hoctertium fequi- 
tut ex fccundo. 

De primo patet pcr diuifionem , quia non eft 
fubftantia. NuUa cnim operatio in creatura cft 
cius fubftaniia,quia adcft & abcft majipnte fub- 
ftantia operantis ; vel faltem poteft fic adefte & 
abc(Ie:ncc eft quantitas continua, quia hacc non 
cft nlfi in.corporalibus. Non eft etiam difcrcta, 
quia ha:c non eft nifi in pluribus , qux faciunt 
numerum ; ncc eft habitus.vcl pofitio,ncc^»<j«- 
do,nec vbi, quia hsec dicunt habitudincs ad cor- 
pora,vcl funt pafliones ^orporaliu. Nec eft rela- 
tio.ncc aftio.quiafola opcratio cft vltima perfc- 
dio naturx nbfolutc operantis ,.vt patctcx 10. 
Ethicorum,c.6. & 9. Metaphyf.tex.w, (ed nulla 
relatio,nec adio, ncc pafllo fola cft vltima pcr- 
fcdbio operantis ; licet fortc includat relationem, 
non tamcn fola rclatio poceft efte vltima perfe- 
&io opcrantisjnec ctiam adio poteft efte vltima 
«erfcf^io opcrantis , quia non eft ipfius agentis, 
nifi ad cerminumjVnde agens non perficitur fua 
pdlione in fc , fcd refpcftu alterius. Nec etiam 
paiHQ <;ft yltima p^rf^^io naturx a(}folutc, quia 



cft ad recipiendum aliud ; igitur nuUum iftorum 
eft operatio. 

Icem,hic fpecialiter arguitur de rclationc,qula 
(ecundum Auguftinum 7. de Trinit. cap.primo. 
Omne quod relattui dicitur,eft aliejuid excepta re- 
latione ; fed incclle6kio,& vniucrfalitet operatio, 
eft ad aliqnid:& dicitur relatiu^ ad obic<5lum,vt 
paiec ex j. Metaph.tex.cap. lO. obicdum cnim 
eft mcnfura operationis , & (cientia:. Vnde fi 
fcientia dicatur adaliquid, non minus operatio 
ad fciendum dicetur ad aliud, quia immcdiatius 
refpicitobiedum,hocnon erit nifiratione a^us, 
quo medidntc tanquam cfFcdu priori caufato 
abobicfto ip(b,referrur ad idem obieftum,quod 
cft caufa.Imo nec habitus rcfpicit obiedum ni- 
fi mcdiantc aftujigitur opcratio crit aliquid ab- 
folutum prarccr rclationem , & pcr confcqucns 
non eft fola rclatio, 

Item , fpecialiter arguitur de aftione & paf- 
fione : Nam aftio & paffio funt alicuius ter- 
mini acccptibilis efe pcr cas : qufa non cft in- 
tclliglbile qued fit calefaftio , & quod nihil 
accipiac calorem per eam : fed opcrationes 
funt vltimi tcrmini , quibus nihil accipi- 
tur ab aliquo : obiedum enim refpeftu cu- 
ius vidcntur terminari , non accipit efih pcc 
operationcm , fcd praefupponitur at^ioni. 

Quamuis tamen opcrationcs videantur 
rcfpcdlu habituum cftc caufac , & ad illos, 
qui pei: eas accipiunt ejfe , idco aliqui voluc- 
runt , fit arguere : Illud eft adtio , vel paffio, 
quod eft rcipcftu tcrmini acceptibilis per ip- 
fum , fed per operationcs habitus accipit*?,^ 
tanquam terminus illarum , quia gcneratur 
ex operationibus : crgo videtur efle terminus 
operationis. 

Rcfpondeo , prim6 duco hoc ad oppofitum 
fic : opcratio cft formale principium gene- 
randi habitum , quia virtnalitcr habet per- 
fcdionem eius , fccundum aliqucm gra- 
dum prim6 , & poftca inccildit ipiiim , quia 
ex codem gencratur habitus , & intenditur ex 
fecundo Ethicorum , cap.io. Scd impoffibilc cft 
adionem , vel pafficncm elfe formalc princi- 
pium agendi , quia non funt formac adiua: : 
igitur (equitur oppofitum , quod cft propofi- 
tum. 

Per hoc ad inftantiam illam, quod impoffibi- 
leeft intelligcrc aftionem, nifi terminus intelli- 
gatur ; & qnod fit adio,& nihilagatur,includit 
contradiAionem,conccdo. Scd iiuelleftio potcft 
cfTc , & intclligi fine hoc quod habitus generc- 
tur, vcl augmcntctur. Pofito enira in opcrantc 
habicu intenfiffimo ponitiir opcratio , & tamcn 
non augmentatuf habitus, ncc gcnetatur.Et hoc 
patct in beatis,vbi eft opcratio finc generationc 
habitus, aut augmentatione. Opcratio igitur ali- 
quando & non femper habet habitum , noH pro 
termmo , ad qucm tcrminetur, ficut aiflio , fed 
ficut ad terminum , qui fcquitur : ficut vna fot» 
ma abfoluta fequitur aliam,& non ficut tcrminus 
fcquituf adtionem & produdioncm . 

Sed contra hoc obijcitur per Philofbphum 
10. Ethic.cap.f. vbi vnlt quod non cft negan- 
dum dclcdationem cflc boriam , quia non 
eft qualicas , quia opcrationcs virtutum boiia? 
funt : nec tamcn funt qualitates : vnde ait ibidem 
ficcap.}. JSlec fi non qualitatum efl delefljtio, 
propter hitc nec konorHm,r.ec etiam virtutis opera- 
tiones qualitatfsfunt, ntc fdicifas, 

Refpon 



3- 

Augull. 
Keque rtl»- 
tie, 

Atiftot. 



Ntqtte nflit 
nteimf»Jltt 



ObitHi». 



4- 

T>ucit ohii- 
Hiotum ad 
offofiitita. 



Ariftor. 



H*c itliio net 

fafsioejlfor- 
ma ttQiit». 

Solutte thie- 
itciienif. 



Ofer/uienti 
non gentrAt, 
ncqui 4itgtnt 
ftmfer kaii- 
tus. 



Injlanti» 
Atinoc. 



QujEftio V I. 



^emmean* 
tor. 

frim». 

Cornmtnt»- 
tbi. 



6. 

Re[p«nfi» ft- 
tunda. 

ffjuart dtle- 
ctiitio non ftt 
mttit. 



Quenude 
Fhilofo^hus 
ntg*' Ot frn- 
tionirit vir- 
t/iliftjfiijun. 
IstMtm. 

pKAttnditie- 
ms frotrit <«- 
liitnis. 



Coaimcnta' 

tor. 



Ofertuittm- 
nis tjl tjuAli- 
ttu frimA 
fittui. 



8. 

Kffitittie ft'^ 
cundi ttrti- 
Cfili. 

Atiaor. 



Re(poncleo vno modo (ccundutn Coramen- 
tatorem.quod ibi accipitur (ferttit promotione 
operatiua.qua clicit aduni virtutis : non autem 
pro aftu virtucis, qui elicitur , &terminat opc- 
rationem, quac eft acflio dc gencre Adiibnis.Vn- 
de dicit Commentator ihidennOper^tKfnts qua- 
Ittares mn ftint , fiquidern operatio mottoefl ope- 
ratiuit : motio auccm non cil qualicas. 

Sic igitur potcft dici , qiiod ibi accipitur 
operatio pio aftione , qua elicit aclum virtuo- 
fuin , qui tamen aitus qualitas eft : & illa aftio, 
qua elicit aiflum virtutis , bona cft : igicur nihii 
prohibet opeMtioncm eflc bonam , licct non ht 
qualicas. 

Aliter poteft dici , quiW Philofophus non in- 
tenditibi ncgaredeleiiationem eiTe qualitatcm, 
quia probat poftea quod delcibtio non eft mo- 
tio , quia proprium cft mociuni vclocitas,& tar- 
ditas : delcdationi autem neutrum conuenit fe- 
cundum (c , tranfponerc enira conuenit ali- 
quid in delc^JJationern velociter , vel tarde : de- 
lcdari autem non cft vclociter ncctarde,nequc 
operari fecundum ipfam eft velocitcr , aut tar- 
de. Non igitur delt^tio eft motio, («ueip- 
fi paillo de genere Paflionis , fed tft tetminus 
motionis, qux eft qiTidam qualitas. Non igi- 
wr Philofophus aflcrit anteccdens : fcd ne- 
gat confequentiam , quia non fequitur , (i dc- 
ledtatio non eft qualitas , quod non iit bona. 

Vherius autem quando hic PhiU)ibphus 
probat de operatioiie viriutis , quam dicit non 
cire qua]icatem,dico quod intendir negare opc- 
racionem viitutis eflc qualitatem nbfohiic i icd 
in comparatione ad dclcdationera , quia ope- 
ratio non eft magis quaUtas ,quam deiecUcio. 
Nam dux funt condiriones adhonis de genere. 
AifUonis , vna quod ciro traniic , alia quod 
cendat in obieftum : vtramquc conditionem 
habct opcratio , fcd ddeAatio non nifi vnam, 
quia non reipicic obiedlum (icut operacio. £t 
ideooperatio magisconucnii cum adiionc quam 
cumdeieftationc,& iccundum hoc minusvi- 
detut elfequah^cas permanens,quam deledacio. 

Eft igitur probacio Philolophi vera ifio mo- 
do , quia operatio virrucis rainus eft qualitar 
permanens , quim dcledario , & tamcn eft 
bona : Ergo non fequitur ii deledatio non fic 
quahtas , qnod non fit bona. 

Commentator etiam fupra (ccundum Ethic. 
coramcnt. 4. Operationes fub qualitati continen" 
tur , vnde ait fic : Nec entm paffiones , nec ope- 
rationet quMititatis funt qualitatesy^uidam emm 
pajfiones , am cperationes , fub qutilitate vtique 
trun(. 

Reftat igitur quod operationes fint qualica- 
tes , non de fecunda fpecie , quia non funt na- 
turahs potentia , vel impotentia : nec de tenia 
Ipecie , quia quaUtates ille non conucniunt , 
nifi corporahbus , vt paflio , vel paflSbiiis qua- 
litas. Nec de quarta fpccie , vt patet : Oporte£ 
igitur quod fint de prima fpecie Quahcatis , & 
vniuerfaliter omnis perfedio natura: fpiritua- 
lis : fi non eft fub(jlantja eius , fiue fit infieri, 
fiue permanens, eft in priraa fpccie Qualicatis. 

Quantiam ad (ccundum articulum,dicoqu6d 
potcft e(Ic mutatio ad formam illam , qua: eft 
operatio, quia ex PhiIo(bpho 6.Phyficorumtext. 
31. quod (c habet aliter nunc, quam priusjmu- 
tatuc per fc ad illud , ad quod fe habet nunc 
alicer quam prius : fcd intciledus per adum in- 
Scot. Oper. Tom. X I. 



55 

teiligcndi, & voluntas pcr aAum volendi pet (e 
habec fe alirer nunc quam prius , quando non 
fuerunt fub iftis operationibus : igitur intelle- 
6tus mutatur ad a£lum intelligendi , & vo- 
luncas ad adun} volendi , & per coniequens 
cft mutacio per fc ad huiufmodi operationes. 

Quantum ad tertium Articulum , an fcilicct 
operaiio fit per fe talis cntitas , quac poflit cfle 
pcr fe terminus produdionis. Refpondeo qu6d 
Philbfophus 7. Mctaphyf text. comment. zi. 
& 17. ex intcntione probat quod totum compo- 
fitum producitur & generatur, non folum in gc- 
nere SublUntia:,(cd etiam in aliis generit>us , & 
ratio fua communis cft ad omne , quod genera- 
tur cuiu(cunque generis fucrit , quia quod gc- 
neratur fit ex aliquo fui , quod pracexiilit : for- 
ma non habec aliquid fui , quod praeexiftat , ex 
quo poflit ficri ; quia illud eft maccria:ide6 nul- 
la focma , nec fubftantialis, ncc accidentalis, & 
per coniequcnsncc operatio , poreft cfTe primus 
terminus produdionis aut gentrationis. 

Sed propter didum Philofophi dicentis to- 
tum compoficum per (e generari , tam in gc- 
neracione fubftanciarum , quam accidentium, 
dixerunc quidam qu6d formac alioru gencrum i 
fukfticiahabencproprias potecias in (uisgcneri- 
bus,& fic copofitum in genere accidetis pcr fe fic 
cx potentia fui tilius generis pra:exiftete;& quod 
gencraturibi cnspci- accidens,fic autcm non cft 
in generacione fubltantiaii. 

Sed hoc non eft verum, nec (ccundiim inccn- 
tionem Philofopiii , dicir cnim Philofophus 7. 
Metaph.tex. cap. 1 x. qu6d accidcntia non ha- 
benc materiam ex qua fianc , (ed foiiam in qua 
func. 

Item, Philoibphus j.Afetaph, c. 1 1. explicans 
dc compofito quod gencracur gencratioiic acci- 
dcntaiijdicit lignum album generatury dr «onM-r 
hum tantum. 

Item,rxii. Metaph.cap.^, cxemplificans de 
tribus principiis , (irilicct potcntiali , priuationca 
formaii , gcncris accidcncis, ponit acrem , tcne- 
bram, & lucem. Aifr aucem non cft putentia m- 
trinfeca di- genere accidentis, & tamen Philo(b- 
phus ponit illam pro ptincipiopotenciali. Non 
igicur generatio accidentalis hpbcc poicnrialc 
de gencre accidencis pcr fe , ex quo geneiccur. 

Icem, omnequod geneiacur, gcneraturcxaJi- 
quo fui, quod pr.Texiftit , tale auten) potcncialc 
degenere accidentis non praeexi^lit gcncrarioni 
accidcntah' , nifi ponas illud potenciale manerc 
idem fubduabus forniis contiariis,quod cft in- 
conucniens. 

Sequitur crgoqu6d folura compofitum,quod 
eft ens per accidens,gcnerccur geueracjpne acci- 
dcncali , & pcr confequens inrelledus nofircns, 
vel Socratts no((;ensgcneratur,& producicut ifta 
produdionc accidencali,ica qu6d primns teimi- 
nus illius produdionis eft hoc compofitum , vel 
(iibiedura no(cens. Si tamen loquamur de for- 
mali terminoprodudionisjfic noticia,fiue incel- 
le«ftio,producicur: ficut forma fubftanciahs.quz 
eft terminus formalis gcnetationis,aliquomodo 
generatur. Vnde ficut quod cftprim6 generans 
eft compoficum cxiftens per (e,& prim6 ; forma 
aucem generancis nonexiftit per fc,& primo,ncc 
per fe primo gencrar, fcd eft formalc p.rincipium 
genirandi : fic compofitum primo [^eneratur, &: 
non forma , (ed eft formalis terminusgcncratio- 
nis,& non terminus primus. 

E j Scd 



Datitr mu- 
tutit nd eft- 
ratientf. 



9- 

Rffetulit ttr- 
tij artieuli. 
Ariftot. 
Totum gtne- 
ncratur ntif 
ferma. 



Rtftrt alio» 
rum «fittio- 
nem. 



Rtifctt frlml, 
Formt nulla 
habtnt m*- 
riam tx qut^ 
Arillot. 

Reijcit ftcun. 

de. 

Aitftor. 



Ttrtii. 
Ariaot. 



^art». 



10. 

Soium coo}- 
fefitum ftr 
atcidtns gt- 
ntratur »tci- 
denialigtnt' 
raliont-), 

Ferm* fro^ 
ducitur , vt 
que. 



54 



Libril. DilHndio III. 



II. 



plfitHiofi- 
ftmii. 



n. 

jid primnip. 

§luKmodo 
^uod [ecun- 
aum qnideH 
fate, duitur 
pmplicittf 

taUr 
AiiAor. 



In ftrma ad 
fb:(aionem. 



Ad fieu»- 

fUtn. 

Optrati» f»' 
tefi ejft tev 
miniu mu- 
fationis non 
'vero produ' 
SiotMi. 



♦ q.J.n.y. 
C«r«llarium. 



jid argU' 
tftenti pri»' 
eifale. 

Tret cendi' 
tiones aciio- 
nis de leneri 
AUionis. 



Scd contf»f>r«djAa argiut«r:Quoniapi cum 
produiftio tcrminettir ad cns,<^uod pet fc non cft 
ens , ' non fcft-per fe tcrminus produdlionis , fcd 
totura compofitum cx fubiedoSf accidcntc , vt 
intelle^lus nofccns,rK)ncft per fe ens,fed ens per 
accidcns ; igitur ncc totum tale pcr (e produci- 
turrerit igituj: compofitum pcr fc dc gpnctc acci- 
dcntis. 

Itcm ftcundo fic: mutatioaccidcncaliseft pcr 
fe in aliquo geneic.non in generc fubieiSi,quod 
eft fubftancia;igitui eft in gcncrc termiui form.n- 
Jis.fcilieec fonnac accidentalis •, igitiir illa eft pct 
fc tcrminiis mataiionis ; igitur & produftionis, 
Nam qupd eft per fe tcrminus rniicationis,eft pcr 
fc terminus produdipnis. 

Ad primum iftorum dicendum eft,qu6d vnum- 
quodque quod eft fecundum <juid aliquid , fim- 
plicitcr cft illud fecunduin quid , ficut homo 
mortuus fimplicitcr cft homo fccundum cjuid. 
In gencrationibus vcro accidcntium cft gcncra- 
tio fccundum ejttid, & per confequens, quod gc- 
neracur tali generacione , fitpplicicer cft cns fc- 
cundum quid , & non fimphcicer vt patet ex 5. 
Phyficarur» tex. 7. idco gcneratio forma: acci- 
dentahs fimphcitereftgcneratio(ecundum ^«i«/, 
ii ex hoc fequitur quod prjmum gcnerabilc 
hiuufmodi-gencratione, non eft cns fimphcicer, 
Pcr hoc patct ad formam iilius argumcnti : 
qu6d cotum tale; quod cft ens per accidens, non 
pcr fc prodiicitur,quianon eft pet fe ens, & idc6 
cius non eft produclio per fe ; tamen ifta gencra- 
tione per fe producitur tale compofitum (ecun- 
diirh c\mdS\c\.\X compofitum.quod eft ens vnum, 
producicur ptodudtione pet fc fimphcicer. 

Ad fccundum dicciidum , qu6d illa mutatio 
eft pcr fe In vno gcnere, vc in gcnerc formac ac- 
cidcntalis ; & conccdo quod per fe teripinus ij- 
hus mutationis fit forma. Sed ex hoc non fe- 
quitur quod fit per fc tcrmiiuis produdionis, 
quia muratio eft per fe adus mutabihs , &: ideo 
mucatio per fe tecminatur ad illud , fecundijm 
quod mutabile mutatur , & hxc eft forma, fed 
quia terminus produdionis accipic effe , idc6 
produdio non tcrminatur pcr fe,nifi ad ens per 
fe tale& vnutn. Propter quod non fcquitur, eft 
per fe terminus mutationis ; igitur eft per fc 
terminus produdionis. Hoc apparcbit magis 
diftind. y. * vbi ponetur diftcrcniiainter muta- 
tionem & produdionem , & quomodo in di- 
uinisper fe eft produdio, hcct non mutatip. 

Ex prsditiis fcquiturcorollarium dc hisqus 
dicuntur de adibus elTcntiahbus & notipnah- 
t)i«,qu6d fciliccc eircntiales non funt adus pro- 
dudiui , ncc principia formaha produccndi , vt 
intelligere & velle , & idco per huiufmodi a^lus 
non producuncur pccfonaE iii diuinis , fcd per 
adus notionales, qui funt dtcere 8c jpirare y<]ax 
fe habent in diuinis ficut eltcere in nobis : vndc 
ifftelligere & velle tantiam funt adlus operatiui. 

Ad primam rationem dicendum, quod ininor 
cft falfa.vt praeoftenfum eft. Propter folutiones 
tamen probationum , fciendum eft quod trcs 
funt ptoprietates , fiue conditiones a6);ionis de 
gcnere Adkionis. Vna cft , quod ipfa eft in fieri 
^mper. Aha condicio eft,qu6d ipfa fcmper h,a- 
bet ahquid pro terminp , circa quod eft, vc fub- 
icdlum, vcl obieftum. Tertia condifio cft.quod 
habct tcrminum, ad quem ipfa eft, quia fcrma, 
aax accipic ejfe pcream , eft ad quam terraina- 
|ur. In prima conditionc conuenii forma ahqua 



abfolutacum aAione dc genere Aftionis,vt lux, 
quac tantum habct<f/ein/m ad piaEfentiara coi- 
poiis luminofi , & fic dicit Auguftinus citatus 
quod aierfit Ittcidtu, & non eft faiiw ; differt ta- 
^tiCn ab ea in fccunda & in tcrtia conditionc, 
quia hix non habet tcrminum vc obie6lum,circa 
quod eft,nec terminum, ad qucm cft, ficut adio 
^c gencre AdKonis. In fecunda autem & prima 
conditionc conucnit opcratio cum &6uonc i de 
gci)crc Aftionis.quia lam intelligete,(]akm velle 
nabent fj^ in^m, & funt circa aHquod obic- 
ftum , vt quafi circa tcrminura : (ed difFcrt ab 
adionc degcnere Adionis in tertia conditiotie, 
quiaoperatio non habet terminum ad quem eft, 
& ad quem tcrminatur , vt via ad terminum, 
qucmadmodiun atSlio dc genere Adionis,termi-^ 
natur lamen improprie ad terminum adlus ip- 
fius ; Habitus enim, qui fcquitur opcrationcra, 
non fequituf vt terrainus ad qucm tetminetut 
opcratio , quia opcratio eft forma abfoluta in /e 
prius tcrminata.vt prxoftcnfum eft, fcd fcquitur 
habitus operationem , ficut forma fequitur for- 
mara.vtcalor fequitur lucem calefadliuam. 

Dicendura eftigiturad probationem primam 
ilhus minoris,qu6d n6 omnis adus fccundus cft 
adio de genereAdionis,nec etia pafHo de genc- 
rc Paflionis.cuiufinodi funt a6lus,qui funt pcrfc- 
dioncsagentis,vtopcrationes,<>7/f//tgfr^,&t/f//f, 
eo cnim ipfb quod funt vhimata» pcrfcdliones 
agentis, funt a<ius non primi, fcdfecundi ; & co 
ipfb quod producuntur , non funt a^tioncs , de 
gcncre Adionis , fed termini aflionum prxcc- 
dentium, 

A<1 ah"ud cijm dicitur qu6d nihil cft in fieri, 
nifi adio, vel paflio, dicendum qu6d hoc falfum 
eft:non enim hoc facit aHquid efTc adionem, 
quod^cft efTc infieri , vt patet dc luce , & fort^ 
oranis crcarura rcfpedu primi agentis eft in jf^- 
ri, fcd de hoc ahas in principio fecundi *. 

Quando dicitur quod quodUbet ahud ens ab 
aftionc eft pcrmancns , vel fi opcratio non fit 
adkio ; ncc pafHo , fahcra non videtur fubverfuT 
gercquin rcducatur ad aftionem,vel pafHonera, 
quia non cft pcrmanens,ficut aliacniia ab a6tio- 
ne Sc pafKone ; diccndum qu6d non omne aliud 
ens ab aftionc & paffione habct efft manfiuum, 
ncccft quirendacaufa aliqiu , quare haec entia 
funt manfiua,& iila fucccffiua.quia hoc conuenit, 
cis fccundum fuas naturas,& e(rentias:qu6d cnim 
linea fit perm.incns , & tempus fit fuccediuum, 
huius non eft aliacaufa,nifi quia hnea eft Jinea, 
& tciTipus eft tempus : ficut enim ejfe immediate 
confcquitur eflentiam , ita modus cflendi talis, 
vel tahs immcdiate fequitur talcm, veltalcm cf^ 
fentiam. Vndc non oportet,qu6d oranis quali- 
tas fit maiifiua. 

Ad tertiani probationem quando dicitur; 
aftio dicitur de atflionc manentc & tranfcunte: 
Dicendum eft quod ha;c diuifioeft vno modo 
aequiuoci in aequiuocata , fiue vocis in fignifica- 
tiones : & alio modo fuperioris in infcriora. 
Nam C\ intelligatur pcr a£lioncm immanenrem 
operatio,fic eflqualitas, & vltimaperfcdio,fiuc 
finis operantis : aftio ver6 tranfiens dicitur de 
generc A6l:ionis,iunceftdiuifio£equiuoci:fi au- 
le intelhgatur pcr adionem immanentera adlio, 
qua: terrairiatur ad aliqucra tcrmiriura , fic aftio 
iramanens eft adiodc genere Adionis, quactei- 
minatur ad opcrationem, ficut elicere, dicere , & 
fpirare, & fic eft diuifio fupeiforis in inferiora. 

Ad 



Auguft. 



fiualiteropt,^ 
ratio pejftt 
dici a£Ho, 



Ad primam 
miporii prO' 
bationem. 



Intelleliio (J> 
"volitiefunt 
terminiaBio^ 
ntfm. 



Ad feeundX 
prohationem 
eiufdem. 



% d.i.q.t. 



Non imne 

aliud ab a- 
iiione^paf. 
Jione habet 
effeperma- 
nens. 



Adtertum 



§lualis t[i 
diuifio aHit' 
ttis in immOF. 
nentem <^ 
tranfiutt' 
tem. 



V Qujeftio VII. 



55 



AdquoHim. 



Ad ftcim- 
dumfrinci- 

falt. 



ArgumtntS 
prinmmfro 
negAtiu». 

Setundum. 
Tntiunt. 



Argumentu 
fr» tppefito. 
Auguft. 



Z. 

Veeipo qutr 
Jliems. 
*Supra in 
hac <Lq.). 



Augud. 




Ad probatlonem quattam , dicendum quid 
Auguftinus non ncgat acrem fadum lucidum 
proptct hoc, quod non fit fa6lus lucidus ab ali- 
quo agcnte : fcd quia lux habet ejfein continua 
influentia fuz caufae , & in continua depen- 
dentia. 

Ad fecundum principale , patet refponfio per 
pracdicla , quod forraa non gcneratur , nec pro- 
ducitur pci fc , &i primo, niti (icut formalis ter- 
minus produdionis , non ficut primum pro- 
dudlum. 

QV ^ S T I O VII. 

ytrum in mente nofirA fit imago 
Trinitatis ? 

Alenf.i.^ q.6ijnemb.%. D.Thoni.i.^.^.97.«rf.y.<^*. 
D.Boaau.^K,!.^.^. t.«r/.t. Durand 1,^^.1. B.!choB.^.}. 
Doftorin frelogo tAet»iliyfui.,^ in Oxon hic q.9.(y in t. 
d,l6.f^ collAt.}^. 

VoD non,quia imago diftindte reprs- 
fentar, & quia mens naturaliter cft co- 
gnofcibilis , fcquitur quod ducerct di- 
Itindenaturaliter in cognitionem Trinitatis. 

Item,nulla creatura eft excedens ideam (uam 
in reprxfentando:ergo,&c. 

Item , nihil in mcnteplus repraefcntat vnam 
perfonam , quam aliam ; igitur nec reprae(entat 
tota mens totam Trinitatem. 

Oppofitum. Auguftinus i4.de Trinit. cap.8. 
^H^renda ejl imago Trinitdtif , vbi nihtl mehtu 
habemtu, hoc cft in intellc^u. 

S C H O L I V M. 

fmaginem Trinitatii conjijtere in mente , noti' 
tia,& arnore : vel in mtmoria,intelltgentia, & vo~ 
lHntate:vtrUm<]ue exphcat ad mentem Augujiini: 
fer mcntcni intelligit vtramqve foecunditatem. 
ZJide eum in Oxon. hic q. 9. vhifuse hanc rem 
traitat. 

Clrca quajftionem tria fimt videnda:Primum 
qux fit ratio imaginis:Secundum, refpeftu 
cuius fit fnTtinitate:Tertium, refpedlu cuius cft 
in nobis imago Trinitatis.Quantum ad primum, 
qux fit ratio imaginis , patet fuperius*. Imago 
totum repracfentat diftin(Slc, vt imitans ; ita vult 
Auguftinus libro 0(5ioginta trium qq.quacft.74. 
£x duobii* oui) vnum non fjt imago alteritu,quan- 
tumcumtjue (itjimile, quia non eji natum imitari 
ipfum. 

Circa {ccundum.cijm conceptusTrinitatis fit 
conccptus numcralis in intelledlu noftro , & 
^onceptus cuiufcumquc pcrfonat fitvnu$,&par- 
tialis rcfpcdu Trinitatis, oportet quod illa crea- 
tura , qu2 ducet nos in cognitioncm Trinitatis, 
per modum imaginis reprarfcntet Trinitatem 
quant^m ad illum conceptum,quem intetie^lus 
noftcr poteft dc ea habere. Reprac(entabit igitut 
Trinitatem perfonarum , vniratem eftcntix , & 
ordincm originis,& totura hoc (ecundum quam^ 
dam initationem ad ipfam Trinitatem. 

Et quantum ad tertium,nosexperimur in no- 
bis quod aliquando intelligirmis& volumus,ali- 
quando nonj igitur habcmus in nobis principia. 



per quat pofTumus i'n ifta,& (utlt diftinf^ac ratio- 
nesprincipiandi,ergo innobis intelledio & vo- 
litio difFerunt. 

Etex prajdi<5b"s fiipra patet qu6d in diuinis eft 
altquid plene facundum, & quod illud eft a ie, 
ne dctur procelKis in infinitum , & hoc habet 
principia duo quaiuiim ad notitiam produccn- 
dam, & amorem. Similiter innobis eft mertSj & 
intelIe<5lio,& volitio, qua: habent aliquam pro- 
portioncm cum notitia & amore in diuinis , & 
ifta nia in nobis qu.tmdam vnitatem habent (al- 
tcm fiibiciti & accidcntis:& in diuinis maiorem 
habent vnitatem. Et nos hic habemus trinita- 
tcmcum dirtinftione eircntiali, igitur ibi, etiam 
crunt tria diftiufta , fcilicct mcns , notitia , & 
amot,veI memoria, inrelligentia, & amor. Pri- 
mum dicitaiflum prip.nim pcrfcdtum, rcfpc6lu 
vtriufquc adus fecundi.rcilicct fcccunditatem ad 
gignendum,& ad fpirandum,& hocmodomens 
habct pcrfeftc laiionem parentis. 

Prima tria m.ngis decbrant Trinitatem , fed 
alia magi.s vnitatem. Non enim ita repnlcntant 
Trinitartm, qiiia intelligentia de le non eft pro- 
duiSliua, vt talis. 

Scd ex his non videtur prim6 quod non fir po- 
ncnda in diuinis quatcrnitas. 

Sccundo non faluatur hic in imagine creata 
ordo originis. 

Ad primam dico quod non , quia prima dao 
accipiuntur refpedu tertij , vt vnum foecun- 
dum , & oportetquod accipiantur potentis fub 
afVu. 

Ad aliud , qn6d hit oportet imagincm defi- 
cere , proptcr imperfiffkionem lccundar partis, 
qux producit xquuioce rcrtiam in alia natura. 

Ad primnm principale rcfpondetur , quod 
imago diftinftc reprxfcntat, ficut di(5^um eft fii- 
perius, * & mcns non fimplicitcr , (ed fimul cura 
opcribus fuis.valent crcdenti Trinitatcm, ad in- 
ucftignndum quomodo poflit ede , non crcdcnti 
autcm uon coni.Iudunr cam c(Te, vti dicit Augu- 
ftinus i j.Trinit. cap. 14. .^» videntfuam men- 
tem,& in ea Tnnttatem tjlam, ruc tarnen credunt 
eam effe tmaginem Dei , fpeculum cjuidemvident, 
fed non vident ^er fpeculum , cum nec ipfum quod 
vident.fciant ejfe fpeculum. 

Ad fiicundum de idca, dico qr6d nulla e(Ten- 
tia creata ex hoc foIo,qu6d eft cffcntiajeft reprae- 
(entatiua Trinitatis ; (cd ellcnti.i habens in (e 
qiixdam produfla in ordine quodam repracfcn- 
ta: Trinitatem ficut imago. 

Ad vltimum rcfpondetur qu6d mcmoria for- 
malitcr producit verbum.non autem intcUigen- 
tia, ita quod Filius formaliter cft notitia gcnita, 
& Spiritus fmcSlus amor (piratus. Et hi'<; duabuii 
produdionibus rcfpondent in mente,fiue in in- 
tellc^u,& voluntatc diftio & fpiratio. 



Mens dicit 

vtramque 
fatcundita- 



4. 
Obieciionet 
diu. 



Ad fftmatff. 



Ad fttm- 

d»m. 



Ad frimum 
frincifale. 
♦ d.j.q.j. 



Augaft. 



AdftcundM, 



Ad ttrtium. 
Mtmoriafer. 
maliter, (jy 
uen inttlli- 
gemti» fro- 
ducit vtrbMi 



DISTIN 



56 



Ubril. DiftinaioIV. 





tr» Hrt**f- 
ftm. argw». 
trimum. 

Augaft. 
ittuiiHrit. 

lirtium. 



^nrtum, 
pamafc. 



Tre ntfiuiH» 
t)euter. 



•^»- 



1. 

Sefitutu 
Veff. 



DISTINCTIO IV. 

QViESTIO L 
Ffrtfm Detti gemit alium Datm? 

A\ttti.if.q ^o.memb. 3 ,«r/.i.$.i.D.Bonaucnt. hic q.t. 
Kiciiiti.q.i.Heiwc t.p.fumm.art.^i.q.i.^. i hom 1.^^. 
39.«r/.4. Doitor «» Oa'»». ^jV.Yafciucz \.fJ.i\^.c.y. 

Irca diftinaionem quartam quaero 
duas qasftiones:Prima c^,vtrum Detu 
w-«.*f ,^i ^<»«« <i/<«wj '£*»»> .'' Secunda , vtrum 
h«iC fit veti.Deiu ejl Tater ? & FtUui,& Spiri- 
tM fnniiM* ? 

Ad primam trgHJtur quod fic : Dcus gcnnic 
Dcum:aut igitui k Deum,aut alJum Deum.Nou 
fc Deura.quia nihilcft.quod reipfimi gignac.vel 
generct.cx Augoftino , fnmo dc Trinitate cap.i. 
igitur Dcus gcnuit alium Deum. 

Itera fecundo fic : Gcnerans diftinguitur a gc- 
nito:fed Dcus gcner« Deiun:igitur Dcus diftin- 
guitut ^ Dco, igitur gcnerac almm Deum. 

Item tettio fic:ha:c eft vcra: Demgenerat aliU: 
aut aliumnon Deum, aut alium Deum;non pri- 
mum,quia tuncgenituma Deo ellct non Deus: 
^eitur gcnuit aliumDcum. 

Icem quarto fic:Dcus gcnuit alium habcntem, 
diuinitatem , quia aliam pcrfonam fubfificniem 
ih diuinitatci igitut genuit alium Deuni. Proba- 
tio confcquentia.Damafcenus lib.i.otthod.capi- 
Xulo quinco ; Detu efi habens dittinitatem ,ficut 
homo efi habens humamtatem : igitut fi genuit 
alium habentcm diuinitatcm , ita genuit alium 
Dcum,quiamultiplicata definitione , feu defcti- 
ptionc,multiplicatur & definitum , quiaconucr- 
tuntur,^ ideiT) fignificant. 

Contra. Non eft alius Deus j igitur non gc- 
puit alium Dcum.Antrccdcns probatut, Dcut.7. 
ududi IfraelfDomiriHS Deustuus vnus efi.Ex hoc 
probatura cft fupra diftindtione fecunda.* 

S C H O L I V M. 

Ueqat DoHor propofitionem hanc : Dpus gc- 
nuit auum Deam,eiuianecaUum k Deo,nec ahum 
deitate, vel in deitate.quodfecundkm regulM Lo- 
ficioptimi traElat , oflendens tjjuomo-io tres tflx 
propofitiones differunt.-SocTHes cft alins ab homi- 
pceft alius humanitate ,eft alius in bumanitate. 
De hU autemarticulis alius & aliud videripotefi 
S,BonaH.in i.d.xi.art.i.^.i, 

yidmoneo hanc eandem ^utftionem paucuUs 
mutatis verbis haberi injcrifto Oxonien. ibique 
moneri in margine iUuc tranflatam futjfe ex Re- 
portatis Parifienfibus. Huiut itaque non iUius 
operis A ngUci h*c qutfiio cenfenda efi. G^Hod am- 
pUus confirmat Codex MS. V^aticanus ,in tjuo non 
babetur ifta qittfiio. In aliis Reportattonibus, qu£ 
hucufque Scoto attribuebantur,diminute &obfcu- 
re habetur hic qnafiio^per quod arnpUus confirma- 
tur,quod in initio huius operis dtxmus, has , ejuas 
nunc damus,non iUat Scoti opus effegeminum, 

£/pondeo adquacftioncm,quod non geftuit 
aliu Deam : uS cuilibct entitati formali cor- 






refpondet adaequate aliquod ens, quod eft quod , jj««/ ttengt» 
vel quis^ entitate formali: ifta autem diuinitas, nuit »Uum 
qbaeeft entitas forroaliffima,quia fc tota cft for- 'Deutn ^r 
ma , non habet aliquid fic fibi adxquatc corre- S"*''*' 
fpondens,nifi Deum.Patct inducendo.Dcitas au- 
tem eftde fc hajc: igitur X)cus cft de fe hic. Ei 
aatem , quod cft dc fe hic , vel hoc repugnatnon 
identitas;igitur & alietas.qua; includitnon iden- 
tjcatem,igitur non poteft clfc alius Dcus : igitut 
Djcus non gcnuic alium Deum,quia nongcnuit, 
quod non poteft elfc hoc quantum ad rcm. 

Quantum vcro ad Logicam dico quod ha:c j, 

tria AiSetanv.A cft alius a Dco : A cft alius dci- Confirmatur 
tatc : A tk alius in diuinitatc , ficut & hafctria <* reguUs 
AiSenmv.Sofrates efi aliusab homine.Socrates efi I-<>gic»libu:. 
aUus humanitfite,Secrates efiaUus in humsnitaie. 
In primapun) dico; SocratfseftaUuf ab homine, 
tcrminus refpcdu jllius alietatis negatur vni- 
ucrnUitcr , quia illud includit non identitatem: 
igitur refpcftus ibi ncgatut, fed noii negatur nifi 
negetur refpcdlu cuiufcunque tcrmini , & ide6 
tcrminus alictatis confimditur confuse & diftri- 
butiue : & idco fcquirui : Sotrates ejlaUus ab ho- 
rA/(;lf ,igitur eft alins ab ifto hominc , & ab ifto,& BiferentiM 
fic dc omnibus aliis.& fic criam feqnitnr ; A eft harumtrium 
aUus a Deo , igitut eft alius a qualibet perfon^ frofofmoHU. 
diuina. 

In fccundacum dicitur : Socrates eft aUus hu- 
»»rfn/r^f<:humanitas fignificatutclfe formalis ra- 
tio diffeienti£B , ficut in prima horno fignificatur 
efic icrminus diffcrcntix. In hac autem fecnnda 
ncgatur formalis ratio differcntiae vniucrfaliter, 
quod in nullo indiuiduo conueniunt aliqua per 
illam formam.per quam hoc differt ab illo. Vn- 
de ratio formalis alicratis ftat vniucrfalirct qua- 
tum ad ncgationem ibi inclufam.Vndc fequitur: 
Socrates eft humnnitate aUus a BruneUe : igitut in 
nullo indiuiduo funt idcm , ncc conucniunt in 
humanitace.tamen iftaformalis ratiodiffercntie 
non ftat vniuctfaliter.quantumadillam affirraa- 
tionem ibi inclufam Vnde non fcquitur : Socra- 
tes differt k BruneUo humanitate-.rgitur differt ab 
iUo hac humanitatffCcilicct Platonis. Antccedem 
enim verum cft , & confcquens falfum : quia in 
confcquentc fignificatur qu6d humanitas Pla- 
tonis fit formalis ratio differentix , qua Socta- 
tcs a Bruncllo diffcrr. 

In tertia cum.ciicuur : Socrates eft in humanir 
tate ahui , alictas notat ibi fumn dercrminabile 
elfe commune vtriqucdifFcrentiae cxcremorum, 
& diftingui *£,diuidi in ipfis exiicmis. Et ideo 
ha^c non cft yeir.Socrates in humanitate eft altus 
k Brunfilo : quia determinabile alictatis non ell 
commune Socrati & Brunello : nec diuiduur in 
eis,fed haec cft vera : Socrates in animaUtate eft 
alita a Brunello : quia animal comraune eft eis, , 
& diftinguitur in ejs. Vnde in hac tertia propo- 
Ctipne alietas cpnnotat aliquam conuenicntiara 
cxtrcmorum in fuo deierminabili, & tamen ne- 
gat aliquam non identitaiem corum in codem. 

Adpropofitumr Quam iftarumtriumfigni- 4« 
ficat h,-ec locutio ? FtUiuefi 4Uue Deue ? dico 
quod nec primam:quia i>od (cquitur>5ocr4«j^l? 
aUushorno, igitur eft aUus ab bomine, Anteccdens 
eft vetura,& cpnf^qucns falfura. Nec.fignificat 
fecundam, quia Socratcs eft alius homo a PlafO- 
ne ; non tatncn Socrates eft alius humanitate i 
Platone ; quia humanitas non eft fprmalis ratio 
diffecentia: SocratisikPlatonc, fc4 fignificatter- 
tiam. Vnde fequicut : Socrates eft aitus homo k 

llatone : 



\7 



Qu^ftio I. 



V 



Ad primum 
4rjium. pri»- 



frefoftti» <»» 
qua AlietM 
nJdhur f'0 
elettrmin*yi- 
Uefif»lfa. 



ObitSi». 



Aiiftot. 



Rejpondtttar. 



Dius genutt 
tmdtm DeH. 



6. 

A-d ftcun- 



d.m. 



PUtone : igitur Socr*tet ifi tdiiu in hnnutftitdtg 
i Platone. Et e conuerfb : & hoc ide6 eft^quia 
ciira dicitur,f//<«« ejl alittt Deut k Patre ; vel fi- 
liHt genitus tfi Dettt aUttt a patre gentrante ; 
tyflitti ponit fuum fignificatum per (e circa ii^ 
gnificatum fui determinabilis , denotans ipfiim 
effe communc vtriquecxtrcmo alietatis , & ta- 
men diftingui in cis, quod non conucnit Deo,- & 
koc etiam fignificatur in tertia propofitionc 
prsdifta,proptet quod idem fijiit, ex quo fcq;ii- 
tur quodcum hic fitfal(a,r/? alitu Deufgemttu, 
▼t nunc declatarum cft , hacC etit ctiam falfa : 
Deus genuit alium Deum. 

Ad primam rationem dico , quod antccedcns 
cft verum ; Deitsgenutt 'Deum , quia termini in 
conercto pofluht fupponerc pro fijppofitis , re- 
fpedu pra:dicatorum, refj)e<^u quorum non ex- 
traneantut fuppofitaliter:& ideo ficut hzc eft vc- 
liiPater gemit "Deum Ftlium, ita haec; Detttge- 
nuit Deum : (ed confcquentia non valet. ynde 
non (equitur , ncc quod genuit fe Oeum , nec 
alium Deum.Primum non (equitur, quia non eft 
intelirgibilequod idem producatie : necfcqui- 
tur fecundura , quia vt didlum eft , cum dicitur 
Deus genuit alium X>f«in,alietd$non notat fuum 
determinabile diftingui inextremis , quod iion 
fignificat in anteccdente. Vnde ficut propofitio 
cft falfa,.vbi alietas additur determinabili , qiiod 
non eft commune fuis extremis : ficut haic eft 
falfa. Sol eji alius mus, & idco non fcquitur , Sol 
generat murtm ; ergo generat fe,aHt alium murem, 
fed gcnerat alium,qui eft mus.Idco illapropofi- 
tloeft falfit, in qtia alietas additur determinabili, 
quod non diflinguitur in extremis : ficut haic cft 
falfa. Paterin/iettateefi alius afilio, 8c idco non 
(cquittir, Deus paier genuit Deum ; er^o Dettt 
Patergenuit fe Deum,aut alium Deum,Ccd fequi- 
tur quod genoit alium , qui cft Deus,ficut dicit 
Magifter in litera. 

Qu6d fi iccrum probetur illa confequcntia 
fic:fi gcneratDeum , aut igitut eumdem Deura, 
aut diuerfiiro, quia idem 8c diuerfum immcdiaic 
diuiduntquodlibct ens, ex lo.Metaphjf.ttx.i i. 
& fi cumdem, vel diuerfum, igitur fc Deum, vel 
fllium Deum. 

R efpondeo^otcft concedi qu6d genuit cum- 
dem Deum , quia ficut alietas ponic fuum figni- 
ficatum circa fuum determinabile denotans ip- 
fum diuidi alietate,Sc diftingui infuis extremis, 
quibus eft commune:ita pcr oppofitum identitat 
ponitfuura fignificatum circa fuum detcrmina- 
bile communc in extremis , denotans ipfum non 
diftinguijnec diuidi in cis,^ idc6 hxc eft vcra : 
Deus pater genuit eumdem Deum , quia filium, 
qiii eft idem Deus, fed non (equitur ex hoc, igi- 
turgenuitfe , quia pronomen rcciprocum notat 
adtum terminari ad idem fuppofitum,aquopro- 
cedit idem adusille:alitcr non cffec reciprocura. 
Vndc confequcns non folum refert eumdem jn 
eflentia, fed etiam in fiippofito.non tamen ante- 
ccdens tantiim fignificat . fiue tefert, (ed folijm 
qnod genuiteumdera in fjj/r diuinitatis , &ide6 
eft fallacia con(cquentis,& figurae didlionis. 

Ad fecundum , dicendum quod illadcdudio 
reducenda eft in duos fyllogifmos, quorum pri- 
mus eft iRc.CJenerans dtFtinguitur a genirc, Deus 
efi generans , igitur Deus dtfHnguitur agentio. 
Alius fyllogifmiis eft i&e:CJtnitHm efl DeuSyDeus 
dtfiinguitit'' A aenito ; igitur Dfus a Deo. In 
vtroquc fyUogifinocft fallacia accidemis , nam 



Tita^&. 



iti ptimo maior e(l vera proptet formalem op- 

poutioncm extremorutn , fic autem extraneatur 

tertium ,^ in quo funr idem. Vnde vniuer(alitet 

eft fallacia Accidentis, vbi maior extremitas di- '^^^^' 

citur dcmedio (ccunduraillamrationem,fecun;' tinttttur. 

diim quam medium, & erus oppofitum cflcntia- 

liter fe habent ad extrcmum reliquum , vt pateti 

& fi fic arguitur ; alhum dijiinguitur a dulci :4ae 

efi alburn \ igitur lac disiinguitura dulci , eodcm 

modo pcccat alius paialogifinus , dum in vtro- 

que fyllogifmo cxdiftindtionepcr(bnali,fcufor- 

mali, qiix cft inter oppodrailla rclatiua , gene- 

ransiic ^mtum, concluditur diftinftio eftentia- 

lis,& non fequirur conclufio illa, 

Ad tertium cum arguitur : Deus ggnuit aHum 7* 

Deum , vW »•».'' Dicendum eft quod neutrflm ■^dtertium, 

accipitur. Et cura probatur per rationem contra- 

didlionis , dicendum quod contradi£bio eft tatrf ■? f*""'**'' 

, . V '. .* I • o 1 ' 1 n»rttst»m 

m complexis,quammmcoraplexis,& loquendo comf>lexis 

dc contradidoriis coraplexis , verura eft femper quam incS- 

quod altera cft vcra, & altcra cft falfa : & fic eft /''*" "^* 

inpropofito, haeccnira eftfalfa; Dens genuit /""/"" *fi 

alium Deum.Sc ha:c vera,'^)*/»/ non geniiit alium f^iff^l 

Deurn , qus cft eius contradidlio : & non ifta : 

Deus geniiit aliitm non Deitm. 

QuCid fi arguitur quod ad negatiuam de pras- Ot»«5««. 
dicato finico (equiiur affitraatiua de prxdicato 
infinito.ficut (e<\\.\\iw,homo nor- e^ fuFlus:ergo eFl 
non iuflus : crgo fequitur, Deits i^ongenuit alium 
DeumyCrgo Deusgenuit alium non Deum. 

Refpondeo,quod quamuis illa legula fit vera, Rtjponfio. 

ficut potcft probari per naturam contradidio- ^" ?'"*** 
' ' • j- • verum nt 

nis , nunquam tamen tenet m ptaEdicatis com- ^^^ ^^ 

pofitis : Non cnim fequitur , lapis non eji lignum tiuam de 

albutn : igiiur lapis efi Itgnum non album. In (e- fttdicat» fi. 

cunda cnim affirmatur aliquid,quod non affirma- "'" ftf-ttur 

bamrmatiua 
aturinprima. ,.„... , dfprsdicatt 

Si vero arguatur in contradiaorns incorople- i„fi„,to, 
xis, dico quod licct de quolibec dicacur altcra il- g, 
lonim, non tamen de quolibet dicitur quodcun- 
quc prsEdicatum deteiminatum per alternm il- 
lorum , quia nec ipfum detet minabile dicitur dc 
quolibet. Et ideo licet 7)eifs vel non Deus dica- 
tur dc quolibct , non-tamen altud Cme alterum 
dererminatum per Deum vcl mn Deum.Et ideo 
quamuis Deus genuit alium , non tamcn alium 
Deum.nec alium non Dcum, riec eft hic contra- 
didio , quia non fequicur cum hoc coricradido- 
rio,vel illo : & hoc in fcnfu coinpofitionis, quia 
non exomnibus diuifis f quiturconiunrlum. 

Conccdo igitiu quod lequitur:^«/K/i alium; 
iviim geniitt Deum, vel non Deurn : Sed non (c- 
qaitin,ge,>}uit aUnm,& genuit petim ; ergo genutt 
alium Leum, proprer variutionem alietacis. 

Ad quartum dicendum quod non fcquitur : 9' 
genuit alium habtntem natur.tm dn*inam :eigo .^dquarii. 
genuit alium Deum , quia in antc c3ente fubin- 
telligitur fubftantiuum huius adicAiui habens^ 
quod fubftantiuum idera fignificatquody?fryj»<«. 
Et circa illud ly altus ponit fuum fignificatum 
Dei ; commutatur igitur hoe aliejuid in quale 
quid, 8c arguitur ab mfetiori ad fuperius , cum 
negatione quam importat ly alius. 

Ad probationem Dama(ccni,rcfpondce qucd Ad Dama^e, 
defcriptio fua eft qusdam cxplicatio nominis, 
non autcm pcr fe expreffio fignificationis : quia 
nomen concretum depcr fc fignaco,non impor- 
tat hoc quod eft habensGae habere, fed tantijm 
ex modo fignificandi, in quo diftinguiturab ab- 
ftrafto , folum cnim concretum imponat ipfam 

foima 



58 



Libri I. Diftinaio V. 



Ctnmtum 

ttUttufn ex 

inodt fif-fi- 
ffiy 'mptr 
t»t habtrtf 




Rtfolutit elf 
»^rm»tiu». 



Obitdit. 

Selntif. 

1. 

Jltj^uU. 
Auguft 



Ad jtrgy^ 
mtniftm. 



fornvam,qnja dlhum folam qualitatetn fignificat.. 
Vndlc imporrat hoc tantum, qu6cl cft hahensde 
tnodp fignjficandi; quja concernit fuppofitum 
habens ngnatum elus , fignatum tamcn cius cft 
^bftrafti pcr fc>liccr rnodus fignificandi fit alius; 
S( ideb in huiufinodi etymologiis & defcrij>tior 
liibus non oportet qiiod quidquid potcft con- 
(tingi de/criptioni , qu(>d vcre poffit coniungi 
cum defcrjpto. 

,<*jm £*»■«* S<i**8» * •S*3-KH-S*3«»S«-«M- 

QViESTIO II, 

ytritm Deut fit Pater , Filius , dr 
Sfiritm fan£}tts f 

D.Thom.t ^.f.{9.<(rf 4.5.D.Bonaa. Dutand fM«/7.». 
DoAot in Oxon q.x. SuatC7 t.p.traii.i /.4 ^-i.^ I.6.I.7. 
Vafqwz \.f diip.i^^. 

Vop non:quiahsceftindefinit?, 
cuius nulla fingularis eft vcra. 

Oppofitum, Patcr, & Filius, & 
Spiritus fanftus funt vous D^us ^ 
ergo conuerfa eft vera, 

S C H O L I V M, 

Optime rxvlJMt Logice , & Theologlce hanc 
ejfe vertim.Deas cft Pater, Filius,& Spiritusfan- 
Qii\s. De qttp Ute tn 0:ifOft.hic tj.i, 

DIco ad quxftionem quod fic , quia quando 
ilind,quod ponit vnum exiremum in pro- 
pofitionp c ft pcr (e idem lli , vjuod ponit alind 
extremum , propofitio affirmatiua eft vera ; fed 
Deiu fignificat cflentiam, qux eft cadem tribus : 
igitur,&c, 

Dices, pari rationc Diuinitas cft Patcr.Filius, 
& Spiritus fan<ftus , quia conuet fa yera. Dico 
quod in vna prop >fitione cftpracdicatio forraa- 
lis, & m alia tantum identica. 

Diccs,quid eft,pro quo ftat prxdicatum ? Au- 
euftinus 7.deTtin.c.7.dicit, wf/^^g^Ko^^ DeMeJf, 
igitur cpncipiendo in intclledku cfteiuiam diui- 
nam,prins concipitur ad fc, quim cum proprie- 
tatc incommunicabiliiigitur in iUo priori habe- 
eur pcr (e ens, & fic potcft efle idem aiicui , cui 
non cft idem,vt in aliqua proprictate incommu- 
nicabi}i,& fic in ifto priori concipitur hic Dcus, 
& fic eft hatc vera : Dens eft Pater , ■&■ Filitu, & 
SpiritM , & cft propofitiu fingularis , non fin- 
gularitate incommunicabili , nequc fuppofitio 
umplcx pracfcind n$ fuppofitum. Et foitc hoc 
modo flint omnes propofiiioncs vcra:,qux prac- 
dicatit aliquid de Dco trino : rt fi ponitur color 
intribijs fuperficiebus , & fibi ineft difgrcgare. 
yno niodQ non compctit fibi , vt eft in hac fu- 
pcrficie, nec in ifta, f^-d in aliqua priori. 

Ad lationcm, patct quod non cft indefinita. 



•f*?"f*3-«M- MM:-«M-S«» •* •«*3"S«9"S*S"1 



•M»-?*»' 




■W» ■0- •MM-MM -«M-i^ ^«•■«M' 




•t*3"&*J"k*3"£*' 

PISTINCTIO V. 

QViESTIO I. 

Vtrum ejfentia generet , aut 
generetur? 

k\ni t.f.ti./^i.,mtm.^.iirt.\, D Thom.i.^.f.)<.4it.i. 
P Bonau.^i; «r/.i .^. 1 . R)chatd,g,i.{^ 1. t^urand.^.t/». 
Gabiiel^,i.(»rM. G rgor.f.l. Suaiez i./>.ii.j. Lbx.J. 
ScotusA«cf.i.<^ i.Pfyf.q.f. 

^ I a c A hanc diftinAionem quin- t . 
( tam quasritur piim6:Vtrura ejfen- jirg. pro ttf. 
''ti» generet y vel\generetur ? Quod firmtuiu*. 
• fic 7.dc Trin.c.4./</fw» tiicftur,cum 
- •. ..- v-»r ., > iicitur nata fafiemia^c (i dicatur 
ejjentta cum relattone , ita quod fapientta cllcn- 
tiam dicit,& nata rclationcm. 

Itcm Richatd.fi.dc Trinit. cap.iz. dicit quod Richatd. 
aliqui protcrue ncgant eflentiam generari , vel Stcunduvf, 
gcnv.raic, & tamcn conccdunt (ubftantiam gi- 
gncre fubft.tntiam,&muItasau£loritate$ ducum 
^ontra fe,««: paucas pro fe. 

Item.cflcntia cftPatcf.igiturcflcnriagencrat: Ttrilun. 
quia pater & generaiis ft habent.ficutiubiedkum 
& pafllo. 

Itcm , cflcntia eft patet FiliJ : igitur cflcntia ej^ttrtums 
gcncrat. 

Item , cflcntia pracdicatur de Patrc per fc pri- ^intum. 
mo modo quia Patcr eft cflcntia : igitur poteft 
fupponcrc pro eo, igiiur ficur illa cft vera^P^ir^r 
ge'ierat,izA ifta videtur eflc yeiv.Effentiageneratf 
prout fupponit pro patrc. 

Item , Genitum in quantum gcnitum cft ali- stxtum, 
quid, quia non eft nihil ; igirur eflcntia ed, quia 
oihil eft aliquid in diuinis,nih cflentia. 

Oppofitum,Magifter in litcta. 

In iftaquzftionccrrauit loachim, quiimpo- . 

fuit Magiftro Petro crrorem.Primo in hocquod ^„gy Jbba» 
dixit quod cft vna res , qus non fpirat , ncque tislotwhim. 
(piratur,neque gignit,nequcgigniturj& funt tr.s 
pcrfonac, geiicrans , genitum, & fpiratum : igitur 
oportct cuin poncre quaternitatem, 

Sectindo pofuit iftc loachim vnitatem perlo- 
natum qoadam congrcgationc, ficut eft Ecclefia 
vna.quia Congregatio fid lium. 

Contra, hacc cft vetAiEJfentia cemmunicatur, 
& tamen non per fe primo modo : quia commu- 
nicatio importat relationcm , q^HE non eft de 
conccptu fubftantiaf . 

Itcm.haec eft vetarEflcntiaeft abftra(fba,eflen- 
tia eft intelligibilis abftradliflime acccpta.cflen- 
tia bona , quia paflio verificatur de fubieiSto per 
(e fccundo mpdo , quanturncumquc abftrahimr, 
& h.ec fimplicitcr, fjfentia eif alba, vel non alha. 
Quod vcrificatur de quolibct incomplcxo,& rar 
men nqn primo modo dicendi pcr (c , ideo dici- 
turquod maior cft falfii. 

Item cflcntia eft cadem fibi ; igitur refertuj Ttni». 
ftcundi''m rationem : ide6 dicitur qaod hacp 
eft fal(a , eflcntia eenerat : quia iftc aifkus di- 
cit rclatipncm rpalem communicari relationi 
rationis tantum , cim dicitiir quod dc cflen- 
tia fic acccpta nihil vcrificaiur , nifi ipfamct : 

qui« 



ObieSit pri- 
mtt. 



Stcundtt. 



Qusftio I. 



59 



A-Itcn. 



Diiiia In- 
q lantom , 
q;hif<gnif- 



Antloc. 



nrre in nu- 
mcrum. 



Refoluli» 
Decioris. 
GjuMt ejfen 
tt» nen ge- 
nerAt ! 



quia pote(V ab(^rahi xb if^o gradu, quem conCtr 
quiturpaffio, fi ifta fit re$ alia a fubic^ao. & fic 
dicic Auiccniia : E^^witM eft tdntkm ecjuinitM. 
f . Metapbyr. cap. i. qui^d fi aliquid de ea veri- 
ficareturinquantiim taiis , ellec de eiurefien» 
ria. 

Sed illud non concludit , quia ly inqutintum 
poteft dicere prarcifam rationcm fubic£H,vcI de- 
claraie compofitionem. Piimo modo cfl: ifte in- 
telle6hjs , quiditas pricififfimc acccpta cft tan- 
lum quidirasjica quod de illa nsutrum contradi- 
dloriorum difparatorum dicatur, & hoc cft fal- 
fiim. Vel cft ifte intcUcdus , quod quiditas in- 
quantum quiditas.fitalbajitaquod prafdicario fit 
fotmalis, 5; elfentialis : & fic nihilextrinfccum 
de ca vcrificatqr. Vcl dicitur quod potcft intel- 
ligi vna circumfcriptio , cum folum intcHigitur 
<quidiias prarcisc : vel vlterius , quod nihildc ea 
verificatur,nifi quod eft de eilentia , & tunclion 
eft concedendum qu6d fit alba , nec rion alba. 
Scd primo modo concedendum eft altcrumrquia 
i.PhyCtex.iS./ihftrahentiHm noneft mendactum, 
quia quantumcunque przcise acciperetur in in- 
celle£tu,nihil tollitur in re. 

IftuH (ecundum Magjftrum Perrum eft error, 
quia eftentia diuina non eft diuifibilis , & dicit 
Papa quod ficfunttrcs perfona» vnusDcuSjficut 
eis competii vnum. De primoili«floconcedimus 
vniucrlaliter antecedens Magiftri Petri , icilicet 
quod cft vna res,quae iicque gignit,neque gigni- 
tur , neque fpirat,neque fpiratur,& non fcquitur, 
igitur datur quaternitas in diuinis : quia quando 
aiiqua ponunc in numerujm, oportet qu6d con- 
numcrando quodlibet cum quolibec ponat in 
num^tom, fic non eft de eifentia refpedlu perfo- 
narum. 

Dico ergo ad qnjeftionem, quod eflcntia non 
gencrat , quia res gcnerans generat rem diftin- 
damrigifur fi eftemia gencrai, rem diftinftam ab 
ea generat:fed talis non eft innatura diuina. 

Item, arguitur. Forma non agit , fcd corapo- 
fictim fubfiftens ; igitur ncque clfcntia , cijm fit 
forma. Scd illud non valet,quia caula quare for- 
ma non agit in creaturis, eft,.quia non eft pcr (c 
exiftens, fcd cflentia eft per fe exiftcns. 

Itcm, arguitur, operatio diftinda non eftnifi 
diftindti entis, fed generatio eft operatio diftin- 
<3a , crgo &c. fcd h«c eft eadcra cum prima ra- 
tione. 

S C H O L I V M. 

Refoluit hanc 'ejfe falfam,e(renni generat,^«f4 
ejuando fubie^um eft vltjmate ahftra£ium,& pra- 
dicatum no poteft prttdicari,nifi formaltter, pr opo- 
fitio non eft vera,nijitn primo modo dicendfperfe, 
elleiitia eft tale abfiraSltim, & genent, tale prxdi- 
eatum , &c. De hac regula Doiloru , Trataret. 
Leuchet, Mayr,Barguu^ Vorillon hic,& altj Sco- 
tifta varioi poaunt limttationes, & explicationes. 
Bargius refert , & r^ijcit muUat ex his , docettjue 
has ejfe in r igore falfas. -effemia. eft vna bona,ama- 
ta, &:c. quia vUimate abfiraBum fecund/im Lo- 
g^cos incLudit hoc fyncategorema : per fe ^ t^md 
foncedit Occam , & alij Logici communiter , quos 
videfi iubet. Sitbtiltm do^rinam tradit interfol- 
uenda aroumest* y d« ^ibm latius ia Oxonien. 
hici-iuta.S, 



IDeo dico ad quxftionem < qu^d eftentia non f . 
generat , nec generatur. Primum patet,quia ^g-l* i* 
qnando fubie<5him eft abftradum vltimata ab- *^flf»ii»,vU 
ftradione , & praedicatum non poteft prardica- *^* ^'*' 
ti , nifi formaiiter de fubiedlo ; propofitio talis 
nunquam eft vera , nifi fit pec fe primo modo: 
(ed ellcntia eft abftrada vltimata abftradVione, 
& hoc prxdicatum generat , non poteft pracdi- 
cari , &c. Maior patct, quia multa: funt abftra- TritUi «>• 
(SHoncs, quxdam accidciitis a fubicdo,qu£dam Jlraai» i 
communis afuppofiro. Eiiamrefpediuaabftra- fubieHo , ab 
huntur.a fuudamento, a fubie(flo, & ab reaiia,& *^^^ f**"' 
vitimo quiditas a fuppofito , ita qu6d vitima rupftato',% 
abitradio eft, quando confideratur quiditas for- indiuiduis. 
maliier abique omni eo, quod non eft inclufum RegnUindL 
in ea foimaliter. Sic cllcntia cft abftrafta : & "j^i^ f*rKM», 
rcgula cft in diuinis , quod adicftiuum nun- 
quaiu prxdicatur, nifi formaliter : quia ex ratio- 
ne' formali fignificat naturam adiacentem , & 
quanto magis cft adieftiuum , tanto magis adia- 
cetex fua ratione formali , & nulium verbum, 
nulium participium poteft prxdicari in diuinis, 
nifi przdicatione formali. £x his patet maior, 
& minor. 

Ad primum principale, cum dicitur, idem di- 6. 
citur,cum dicitur verbnm & fapientia nata. Ma- Argument» 
giftcr refpondcr quod inteiligitur Filius eft eften- """'"lafil. 
tia, hoc cft illud, pro quo fupponit efle eftentia, **"**''• 
quia fapientia ftat ibi pro nypoftafi , per Ma- 
giftrum. 

Diccs, qualitcr ergo non poteft eflcntia fuppo- ^f^"'?.^^** 
nerc pro hypoftafi , prout fapientia ? Dico quod ^^jj^ *rnbii~ 
quia fapientia non abftrahitur iprincipio opera- tia. 
ciuo,fcd cflentia. 

Ad didlum Richardi,qu6d fi loquatur contra , , , ^ 
Magiftrum fcntentiarum,dicoqu6d ipfcMagifter 
habetpro fe au(!loritatem Bcclefis, quae eft ma- 
xima,ided poteft dicere quod fubftantia generac 
fubftantiam,& non elfcntia eflentiam.Si loqua- 
tut Richardus contra alium , qui vticur nomine 
fapientit ficut Grxci mali ioquunturdcea, tunc 
habcbit multas au^toritates contra fe, & paucas 
profe. 

A(Jaliud,nonfcqiutur: T^i^r^^/jfrrff , igi- ^d tertium. 
tur ejfentia , quia fubftantiua poflinit przdicari l^ S-^"'^ 
pcr idcntitatera , fed adie<^iua non nifi per for- trtdutmtur 
malitacem. £c ciim dicicur , dc quo prxdicatur detodtm} 
fubie(flum, & paifio, verum cft vbi paffio poteft 
habere eumdem modum piacdicandi. Si ver6 
fubiedum poceft praedicari identicc , & paf- 
fio tantum formaliter , non oportet , & fic 
eft hic. 

Ad aliud dicit vnus Dodor , * ejfentia eft — 
pater filij , &c. Primo rccitando opinionem Ad'au»rtiim 
Fratris Alexandri diftinguentis ex eo,qu6d /'<i/«r ♦ Hcnricus 
accipi potcft fubftantiuc,& fic cit vcra; vcl adie- '" fuir.m» 
di ue , & fic eft falfa. ''.'ITmS^ 

Similicer recitac opinioncm Pripofitiui po- j art ,. 

nentis propter duas rationes , Jqu6d cft fim- opinioAlen. 

phciter vera. Vltim6 dicit iplemet qu6d eft f"\ 

fimpliciter falfa : quia nomina impofita a po- P^.'*'*. ^*"** 

• r.- 1 /r • - r ■ c fofitiut. 

rentia a<Slma , vel paluua , maxime iignincant 

adiacentiam , & quant6 magis a potentia a6li- 

ua , tanto magis adiacentiam , quia vetbum 

infinitum propter infinitatein , & eius inde- 

terminationem minus adiacet , quam alia ver- 

ba. Et nomen ncutrius gencris minus adia- 

cet, quammaiculini , vcl fofrainini , & ide6 

poteft cfle ncuttius generis fubftaniiuati. 

£c 



6o 



Libri 1. Diftinaio V. 



€, 



fnffitpnHur 



ILefiluit eum 
Alenfi quM- 
do tenet dn- 
fequent'» ift 
rilntims. 



8, 

Ai qutntum 
&utd , rtdi- 
€«tturdt 4li- 
^uo , anfupT 
ftnitfrf eo} 



jli feMtnmr 



lermtHMtdH, 
flex frimus, 
ijjf f»rm»l's. 



fffentt* 
muttrt eom- 
puinic»tur 
pan freduei- 
tur I 



JEt dicit qubd fic debcc conuerti : PMcr fiiij eji 
tfentt4 : ergo diqmd , quod efl efer,tia tft parer 
filij. Etnon in jlUm : Ejenita eft pater fii^j.Et 
bacc eft potiffima ratio PraBpofitiui. 

Ad fccundam rationem Pi^Tpofitiui refpon- 
dct, cumqu«rit ; Ejfentiaeft pater, autalicuius, 
aut nuliiu$,&c. Dicit qu6d non fcquitur , fcd e(l 
figura didionis , fed dandum eft notf altcuiKi. 

Contra illud : Aut patcr habet concepcum ad 
fc , aut ad altcrum ? non ad (c : quia vt (ic , non 
concipitur vt pater : ergo necc(Ic eft quod con- 
ccptus cius fit ad altcium, 

Confirmatur , impodibile cft patrcm magis 
indctcrminatcconcipi : quam patcrnicatem : fcd 
conceptus pateruitatis eft ad alietum&c Vel il- 
lud , quod dicit de co;iucrfione , non valct:quia 
dicit , quod propter exprcfrioncm fiiij non po- 
tcft pater fiipponcre, nifi adieftiue in prxdicato, 
cum dicitur effentia eft f>ater filtj : igitur nec 
fic dicitur filij eft effentia cx partc fubieSi : Igitur 
ifta cft neganda tanquam incongrua. Idc6 dico 
ficut dixic Alexandcr,qu6d conuctfio mutua tc- 
ncc in rclatiuis , de quibus rclationes dicuntur 
formalitcr , ficut de Socrate & Platonc. Scd 
quando relaciones tantum dicuntur dc relatiuis 
identic^, non tcnct confcquentia. Quitquan- 
doiclatiuanata fiint conftiui cum corrclatiuis 
in detcrminato cafii , totum quod conftrui'ur 
ibi , denotatnr correlatiuum : ira qncd lucura 
dcnotatur clle conelaciunm , ideA ponatur tam 
in ancecedcnie , quam in confrqueutc : & tunc 
talis conucrfio non tcnet in talibus . 

Ad aliud principalc , qmdcjHid pradicatur de 
aliqnopotef} fupponere p- o to. Vcrum cft C\ pr<edi- 
catur pcr fc formalitcr : fcd non oportet, (i prx- 
dicccur tanti^m identicc , ideo hic nulla conclu- 
fio fequitur cx talibus piaemiflis : non eiiim fe- 
quitur vbi prxdicatio eft identica,quia ca!is non 
permictitur in ralibus tcrminis i ncquc vbi cft 
praedicacio formalis ,quia calis non fuic in prx- 
midis. 

Ad aliud , quod genitum i» quantuntgtmtum, 
tfl ali<juid , verum tft, accipicndo altquid com- 
mnniter , vt diftinguitur concra nihil. Scd fi ca- 
piacur ftrifte , vc eft ad fe, non oportet. 

Secundum princip le patct , fcilicet quod ef- 
(eniia non fit genita, velproduAa : in produ6to 
^enim oportet diftingucre terminum primum & 
lerminum formalem. Tcrminus primus eft to- 
tum compofitum ex 7 Metaphyf text, Com- 
Ti^nt. i6.(cA tcrminus formaliseft foima tamum 
i. Phyfic. cap. 6. S>c vterque pcr fe eft terminus 
generationis , quac cft via in naturam : & foi ma 
& finis gcnerationis coiiicidunt. In producente 
autcm eft diftingucre rationem produccndi , & 
ipfum per fe producens. Ratio pioduccndi eft 
forma tantum, ratio producentis refpiciendo ip- 
fiim produccns cft,tofum. Si igitur arguiturcf- 
fentia eft communicata \ igitut produ£la: dico 
qu6d non fequitur , quia produ&um dicit tcrmi- 
num primum compofitum cx rclatione & cflcn- 
tia. Sicut ibi cftcompofitio , quantum ad mo- 
dum concipiendi noftrum : fed communicatum 
dicittcrminum formalemtantiim , idco cflencia 
poteft communicari , non autem produci , vnde 
produci dicit relationem rcalem, fed commHnicari 
telationem rationis. 



QV iE S T I O II. 

ytrum Filifts Vei ft gemttu de fublianti^ 
Patru ? 

Ahnf.i.f.q.^tmemb 4.art,t D.Thotn.l.^.^.4i.«rf. ;.■ 
D.honment. hic arr,\ . q.x. V.'\chitd,q.} Capreol. ^.1. 
Ctcgor.q.t.art. \ .Do&oi ifi Oxenien.q.i. ^ f,Metafhyf. 
q.\o.\\.n.0- CoUat.x .Vafqaez \.f,d.\6i,S\xitcz \.f. 
iraii.i.Ub.i.e.i. 

VjSf^^j&^ V 6 D non , per Auguftinum j.de 
< •5i^^ r! Trinit. c. 1 4. quia tres perfona non 
funt dt tadem fubflantia, 

Item, Filius non cft Filius fub- 
ftancie Patris ; igitur nequc gcni- 
tus de fubftantia Patris : quia pT-atpofitio cum 
fuo cafuali , notat tantumdiftin(!iionem,& non 
maiorem , quam denoratur per Gcnitiuum. 

Item ,haec prspofitio^rx aut denoiat diftin- 
dlionem, aut non rfi fic , ciim fubftantia non di- 
ftinguitur a filio , fequitur qu6d non fit de fub- 
ftantia , &c. Si non , vidctur falfa, quia gcnc- 
rans diftinguicur agenico : igitur,&c. 

Oppofitum Auguftinus i^.-ie Trtnit.cap. ^.vhi 
traclans illad ad ColofTcn. 1 .Tranffuit aos in re- 
gnum filtf charitatis fu<e : ait fiti^ charitatts fut 
idcm cflc quod filij fubflantixjua , & contra Ma- 
Ximinum,& Magifter in litrcra. 

Irem.in cicaiunsnon eft filius nifi fit de fub- 
ftanda Patris.quia in inanimatis non dicitur ge- 
nitum filios, quia non cft de fubftantia gcneran- 
tis , ergo in animatis proptcr perfedtioncm, 
filius erit de fubftantia patris : ergo in diuinis. 

SCHOLIVM I. 

Stntentia Henrici , fcilictt filium gentrari de 
fubftantia Patru , vt de ejuafi materia , explica- 
tur ciare , & comprobatur, de ^tfo latiits tn Oxo~ 
Hitn.ei.t.coUat.t7. 

Dlcitur ad qua^ftionem, qji6d fic, quia ficut 
in fubftantiacreacuraE allquidefl potemia- 
le piaEfuppofitum gencrationi, quod dicitur ma- 
tcria,aliquid acquifiium pc(. generationcm quod 
dicitur fovma , & tertium produifVum icfuftans, 
quod dicitur compofitum : Sic iji diuinis cft ef- 
f! ntia quafi maceria ; proprietas quafi foima : & 
pcrfona quafi compofitum ; idei dicitur filius 
cft dc fubftanria Patris , qu.ifi dc matcria , quia 
non eft de nihilo , quocunque modo accipitur 
de , fiue de nihilo negando dt : fiue affirmando 
de , tanquam dc niatcria, ita quod eflct dc nihi- 
lo tanquam dc^materia , vcl de nihilo, quia polt 
nihil. Nec fufficit diccre fi cui>diim iftos, qu6d 
eft de aliquo ranquam de principio originante: 
quia adhuc reftat quaerere, C\ fit denihilo,vcl de 
aliquo tanquam de materia, vel quafi,quia crea- 
tura etfi fit de nihilo , habet tamcn produdVi- 
uum , vel originans , & cft vcra fubftantia dc 
caufa. 

Contra ipfbs ipfimet obijciunt fic : adluspu- 
lus non potcft cfTe in poccntia ad aliquid , ncc 
quafi : crgo cum cirentiafitadluspurus,ipfanon 
eftquafi potcntia. 

Imte, 



I. 

Augud. 

,j1rjumen- 
lum frimim 
frs negatiua 
Seeundum, 



Tertium, 



fr» tt^rm»' 
tiu». 
Auguft. 



1. 

Sentcntia 
Hcnr. fum. 
art. 54. q.J. 
& quodl. 8. 

Jt-j & Gof. 
ted.q.9. 



ReflieaHen' 
rieittntraf*. 



Quxftio II. 



6i 



AhiP». 



3- 



Svltttl» eiMS 
md frim»m. 
Miquid tft 
im potenti» 
mMltiflititir. 



Jli fictn- 
i»m. 



Ctnfi:m»tio- 
net ex Gof- 
fted* *dftnt. 
Henrici, 
Secund» con- 
jtrmttio. 
Tirti». 



SuaTta. 



jlllquid pO' 
t'ft duflici- 
fir gennnri. 



Itcm , vna cft fiibftantia trium : igitur fi Fi- 
lius e(l dc fubilancia Patcis, ergo eil de fubllan- 
tia Filij. 

Dicunt ad piimum , quftd aliquid potcft c(Tc 
in potcntia ad aliquid multiplicitcr : vcl tan- 
quam ad aliquid difFcrens re , ficut matcria 
cll in potcntia ad farmam •, vel tanquam ad 
aliquid indiffcrens iincntione , ficut genus cft 
in pocentia ad diffctentiam , & contrahitur 
pcr illam. Tcrtio modo aliquid cft in poten- 
tia ad aliquid fola rationc differens,& fcm- 
pcr aftu coniungitur, Ptimo modo , dicitur 
qu6d aliquando illud acquiritur pcr gcnera- 
tionem , aliquando per altcrationcm. Gene- 
ratio eft ad rem aliam in creaturis, &fubic- 
Aum cft mer^ cns in potcntia , & cft ad ens 
^mpliciter. Alieratio cft ad cns impetfedum, 
& fubicdlum cft fimpliciter ens : ideo iftas mu- 
tationes diffcrunt ^ gcncratione in diuinis ; Ge- 
nus fimiliter eft in potentia ad abiblutum , & 
ad diffcrens intentionc , & contrahitur pec 
differentiam ; quorum nulKim cft in diuinis: 
^uia ibi potcntia cft omnin6 indiftans ab adu, 
& differens fola satione,& fic iCtns purus eft in 
potentia. 

Ad fecundum , dicitur quod ratio procede- 
rct , fi cffct de fubftantia abfolute ; ideo di- 
citur quod eft folum de fubftanria , vt eft Patris. 

Confirmatur opinio , quia illud eft fubic- 
dlum gencrationis , quod mancr fub vtroque 
terminorum } fcd huiufiiiodi cft cirentia in di- 
uinis. 

Itcm , idcm eft fubiedum generationis , & 
quod recipit formam j huiufinodi efteffcntia. 

Itcm , cuicunque potentiz zQtiQz corref- 
pondet potcntia padlua : crgo illi potentia: 
aAiux , quz dicitur foscunditas Patris , cor- 
rcfpondet potcntia paflSua , non alia quam cf- 
fencia , &c. 

Itcm , fi ignis gencraret exfe ignem , fic cftct 
matcfla ignis gcnerati in potcntia^ficut nunc cft 
tnateria a(jris:ita quod non variat potentiam paf- 
fiuam,fiue produccns producat cx fc,vel ex alio: 
icd in diuinis {\ cffet generaiio ex alio,oporteret 
poncre potcntiara pamuam. 

Sic diccntes dicunt quod aliquid generari, 
cft duplicitcr , fubieAiBc , & obiedbu^ ; matc- 
ria gencratur fubicdiue , ficut patet ;. Phyfic 
tex:.^.<juod generatiir,tton efi, cfuod mouetur, eft. 
non autcm obie(£biue,ficut patct 7. Mctaph.text. 
Com.i6.nongcneratur a:s,nccfphjera, fic cffcn- 
tia qua» cft quafi matctia,gcneratur non obicfti- 
ucj fed fubiediue. 

SCHOLIVM II. 

Refut4t diSiamfententiam Henrici , & Goffre- 
di multUmodu^tum^quia effentia ef} termintu 
farmalii generationu ; quod Uteprobat \ergonon 
<l»itfi materia , quia h<u fupponitur termino. 
Tum Filittt haberet ejfentiam priits , ejuam ge- 
verationt acciperet. Tum , tjfet Ftliftt jimul ori- 
gine cum Patre , quiaquafi materia ejhfimul cum 
erigtname. Deinde aiiiuum priits re^tcit ptffi- 
Hum , quam terminum ; dt memoria fascunda non 
priuj refpicit realiter ejftntiam tjudm fiiium.De- 
mum tx jlMguflino. 

Scot. Oper. Tom. XI - 



COntra ifta arguitur multipUciter , & pto- 
batuc quod in diuinis non fit materia, 
ncc quafi matcria. Prim6 fic : cflentia ditiina 
eft formalis tccminus gcnerationis Filij ; igi- 
tur non eft matcria , ucc quafi matcria , dc 
qna producitur FiHus. Antecedcns proba- 
tur pcr quinque argumenta. Vno modo fic: 
Nulla cntitas (Tmplcx habetur per produ- 
dlionem , nifi fit tcrminus formahs iUius 
pioda<!lionis , aut cohtcnta in termino forma- 
li , (ed eilentia, fi non iit terminus formahs, 
non cft contenta in tcrmino foimali ,quia re- 
latio non continet pcr idcnritatcm cfrontiam, 
quJa non cft formahicr infinita , effentia vcro 
diuina eft formaUtcr infinita : igituc cum cf- 
fcntia non poflit contineri in cclatione , vt in 
tecmino focmah, fequitur quod ipfa fit focmaUs 
terminus. 

Itsm (ecund6 fic : 1. Phyficocum , cap. 6. di- 
cit Philofophus qu6d genecatio dicituc natu- 
ca , quia eft via in naturam ; ccgo natiKa eft 
formalis tcrminus gcnerationis , & non pro- 
prictas indiuidualis indiuiduans naturam , cijm 
natura non fit primus terminus gencrationis,fed 
compufitum : igitur mulio magis in diuinis cf- 
fcntia erit formaHs terminus produftionis , fiuc 
gcnerationis, & non rclatio. 

Itera terti6 fic : Mutatio , & omnis per fe 
produdio ponitur in gcnere tcrminf ad qnem, 
& maxim^ in generc tcrmini fotmalis : crgo in 
diuinis non cftet gcncratio , fcd adahquatio, 
Ci relatio effct formalis terminus produdio- 
nis diuina:. Confcqucntia probatur tripliciter, 
Vno modo fic : Eadem pcrfona non potcft ha- 
bcre effenti^ illis duobus modis , fcih'cet vt 
ptincipium potcntialc & materiale ; vcl quafi 
matcrialc , & vt terminum formalem : igitur 
fi fit tcrminus fbrmaiis pcodu^flionis , non po- 
tcrit cffe quafi principium materiale. Antcce- 
dcns pcobatur fic : Quoniam fi aliqua peribna 
habcret cffcntiam illis duobus modis , priiis ha- 
berct eam , qullm haberet cam : quoniam pro- 
duftum cx principio matcriali vel ex quafi prin- 
cipio matoriali prius intcliigitur habere princi- 
pium materialc , qu«im tcrminum formalem, 
qui dat effe principio materiali , & qui reci- 
pituc in principio matcriali : igitur fi e(Iet 
principium matcrialc produdlionis ; & ter- 
minus formalis , idem habcrctur antc fe 
ipfum. Vnde . fcquerctur quod perfona du- 
plici modo habcndo effentiam bis eftct Dcus, 
quia quotics habcrcc cilcntiam , totics edct 
Dcus. 

Itcm , confequcntia illa /ecundo ptobatur fic: 
communicatio principij materialis , fiue qua(i 
materialis , prsintclligitur produdioni tcrmini 
formaIis;ergo fi cffentia fit communicata in di- 
itinis pct raodum principij matctialis ipfi Fi- 
lio , prius intelligitur communicata quam Fi- 
Hus producitur : ficut matcria gcnerationis prx- 
intelligitur aliquo raodo ipfi tcrmino : & fic an- 
te produftionem Filij intclligeiur ellentia com- 
municari. 

Item , fi intelligatuc communicata , crgo in- 
telligituc communicata ,.quafi matecia : igituc 
intelligituc vt fimul communicata fimultate 
ociginu, quia quafi matccia fimul intclHgituc 
cum originitatc, fi eft ibiquafi matccia,& idcm 
eft ictminus fotmalis vt pcobatum cft : igitur 
F fimwl 



6. 

Reiicitttr 
ftntemi» 
fr*dia». 
Effenti» ii- 
uin» non eft 
f»»teri» nee 
luaji m.Ue- 
ri». 

Amecedent 
froe^iturfri- 
mo. 



Atiflot. 
Secuado. 



Katur» eft 
formalis ter- 
mtnus gene- 
rxtionitcre»- 
tt. 



7' 

Troh»inr 
tctio. 

Si relMio ef- 
fet termirut 
formilisfr». 
'fuiiion'! di- 
u:A m» no» 
ijfet ge.;er*- 
tio. 

Conftqutn' 
tiA hic fro' 
batiir trifli- 
I itcr. 
Primo fic. 

Trin ifrum 
mater':»l» 
■vrl quafi tA- 
le C^le mi 
nus fcrmaUs 
non rtinci' 
duTit. 



Secundh fro- 
l»tur. 



Tertiie. 



6i 



Libril. DiftinaioV. 



9. 

flu»rto. 



Si TlUmef. 
ftt de fub- 
ftantU P»- 
tru , effct de 
fubjianti» 
ftlt. 



fjuint*». 



Sihil ritti»- 
tiit nquiri 
tur »4 ejfe 
r*»U. 



S»xt» ex 



10 • 

Refoi.it' i» 
tffHiJHanis, 



filiusnonejl 
de fubj{»nria 
falrts quafi 
4e tnntri» 
frobatio fri 
tn» ab exefu- 
flh. 



fimul origine imelligitiir fecunda perfbna cum 
prima. 

Item , omne principium rcale enris rcalis 
habet aliqiiod efe , fccundum cjuoci princi- 
pjat ; Si crgo eflentia habcr rationcni quafi 
matcria: , vt fic habet ejp ad fe , vcl vt in per- 
{bna. Si ad (c , cum fit cadem fubftantia ter- 
mini , ergo Filius eflet de fubftantia Filij, 
fi eflTcntia habet efe vt in perfona , vt prin- 
cipiat , aut in (ecunda , aut prima ? Si in fc- 
cnnda, igitur funt duae perfona ante terminum 
gencrationis , quia vt prmcipiaf , pra^intclligi- 
tur vt in iecunda perlbna : (i habet ejfe in pri- 
ma,& fccundum idem e//> , eft aliquid mate- 
riale principium generationis , & rtrci|>it ejfi 
in termino generationis ; crgo penitus fecun- 
'diim illud ene,quod habet in Patre, recipit ter- 
minum formalem , & per confequens Filius & 
Pater funt vna perfona. 

Item , fol rcfpicit diaphanum , vt potentiatn 
receptiuam , & prior e(l habitudo folis ad dia- 
phanum , qu^m ad produdum , quandocun- 
que cnim agens rcquirit aliquid patiens /c- 
cum , prior eft habitudo iftorum ad fc , (cili- 
cct , agentis & paticntis , quam ipforum ad pro- 
du(5bum , vel faltem zque prima : fed nihil ra- 
tionis requiritur ad ens rcale , nequc fimul, 
neque pimsjfed fcccunditas aftiua non habet 
rcfpcflom realem prius ad eiTentiam , quim ad 
Filium. 

Itcm , Auguftinus contra Maxim. lib. 3. 
cap. I j. Jtcut FUtiu , cjHia mn eft dt mhilo, eft de 
fuhftantia ^Vairu ,fic Spirtttu fartElu* de vtroijue, 
Ita conccdic Filium non efTe de nihilo , quomo- 
<lo Spiritus (andus eft de fubftantia Patris & Fi- 
lij ; (cd hoc non cft pcr reccptjoncm , (cd magis 
pcc cxpreifioncm : ergo,&c. 

SCHOLIVM III. 

Filium tion cjfe de ejfentia tjuafi de materia 
optime expltcat , declarans ex imperfe^ione ge- 
tterattont.1 creatx prouentre , cjUod exigat matc- 
riam,qua ratione ntillum ceatum creare poteft. 
Hac ergo imperfeEiione exclufa , generans in di- 
uinii noi pettt ^ttaft matertam. Secundo , t^uia 
conuentt ejfentie rton vt materia ,fedvt forma, 
tlioquin non pofet effe in gignentt , & genito, 
Tert-o caufa perfttttjfima mhtl rcquirit Jecum ad 
agendum, 

AD qu^ftionem igitur rcfpondco , dccla 
rando dno. Primo , quod Filius non eit de 
fubftantia Patris , vt quafi de materia , ita quod 
edentia in diuinis millo modo habct condi- 
tioncm matcriae , vt de ea producatur Filius. 
Sccundo , qu6d vcre coni.edendum eft & ab- 
folutc , quod Filins cft de fubftantij Parris. 
Primum probo ttiplicitcr , pr'm6 prop;er dif- 
fcrentiam inter produSionem , vel gcneratio- 
nem , & mutationcm. Et quomodo gcneratio, 
vt importat produ(5tioncm , vcrc fit in diuinis, 
qux non rcquirii prmcipium materiale , nec 
quafi materiale. 

Exemplum pono tale , fi ponererur aliqift 
materia ordinc quodam recipere diuerfas for- 
mas , ita q :6d manens fub vna , vt fub forma 
ignis , rcciperct formam acris , nihilominus 



mnraretut : lic^t non miuaretur mutatione cor-^ 
ruptiiia form.x prarccdcntis , mutaretur tamcn 
mutatione acquifita ; vndc & alitcr fe habc- 
ret nunc quam priiis. Ex alia parte fi ponatur 
quod anima p^rimo dct ejfe cordi , & per hoc 
ordine quodam manui & pcdi , ita tamen, 
qu6d non fiut parrcs vnius totius , fcd qu6d 
(int per fc fubiiftciues , idem tjfe habcntes, 
anima noh mutaretur , qui.i non fe h.iberet 
aliter quam prius , quia nulliim ejfe acquire- 
ret , quamuis vni daret ejfe , cui non prius : fic 
quodammodo 'in propolico. Si poneretur , fe- 
cnndum prxdictam opinionem , quod cfTen' 
tia efTct quafi matcria , & rclationcs (upcruc- 
nientes ordinc quodam clFcnt rcfpedlu eius, 
vt adlus , & formalcs termini produdionis; 
elTentia intclligeretur quafi mutata , vt patet 
de cfcatura fi ponatur ab aEterno , licct rca- 
liter nunquam mutata fuerit a non ejfe ad 
ejfe, Tamen intellcdku noftro intelligitur vt 
mutata , & fic intelligeretur in ptopofito , (cd 
hoc non fequitur fi intelligatur fccundo mo- 
do, ita quod eflentia communicctur , vt tcrtni- 
nus formalis ,qui det ejfe & fubfiftentiam rela- 
tionibus, non quod relatio per(5ciat cflcntiam vt 
adus, tunc enim eflentia nullomodo intelligicur 
vt mutata. 

Secundo, hoc probatur fic : Nihil conue- 
nit cirentia: diuinic , vt eflentia eft , qinn il- 
lud fit proprium formaf : igitur non dcbet di- 
ci quod eflentia habeat in generationc Filij, 
quafi racionem matctix. Anccccdens proba- 
tur fic : quia fi aliquid proprium materia: 
attribuercrur cflcntias in gencratione Filij , hoc 
maxime cifet , quod maneret fub vtroque 
tcrmino : fcd hoc non conuenit fibi , quia 
impoflibilc cft eandem materiam numero ma- 
nere fub forma gcnerantis , & geniti , quia non 
poteft eadem matetia peifici fimul fub dua- 
bus formis vltimis , qus dant materis ejfe 
complctum : fcd tamen forma potcft darc ef- 
fe duabus matcriis fimul , fiue vni materia:, 
qnam non pvius informabat , vt patet in aa- 
gmentatione , vbi corrupta forma aliinen- 
ti dc nouo anima , . fiue forma carnis perfi- 
cit matcriam alimenti : igicur ex hoc, quod 
efTenria eft iub forma iclatiua in Patte & in 
Filio , fub forma relatiua Filij, non fequitur 
qnod fit fub vcroque termino : fed potius fe- 
quitur quod forma eadcm dct ejfe ^uobus tcr- 
minis. 

Terrio fic : Genera caufarum non fe habent 
in perfciflione cx jequo : im6 caufa; intrinfe- 
ca: includunt aliquam imperfedionem , cau- 
fae vcro cxtrinfeca non : & quia omne im- 
perfcdlum rcducitur ad perfcdum , oportct vt 
caufaliras caufarum intrinlecarum reducatur 
ad caufalitatem nobilioreiir caufarnm extrin- 
fecarum : illa igitur cx quo omnes alia ad 
ipfam reducuntur ,^non requirit aliam cau- 
fam fccum concauiantem : cfficicns crgo pri- 
mum ad quod omncs alias reducimtur , non re- 
quirit ad fui caufationcm aliam caufam concau- 
(antcm. 

Et hoc in caufatione patet , vbi (blijm produ- 
citur aliquid fine mutationc : quia non eft ibi 
aliquid quod aliter (ehabcat nuncquam prius; 
igitur fimiliter in ordine principiorum crit 
ftatus ad aliquod principium ,quod habet pri- 

Aiitatcm 



II. 

Probati» fi- 
cunda. 
Hihtlconut' 
nit diuin*, ef- 
fentit nifi vt 
forma. 



Eadem mo' 
teria non po' 
tejl ejfe fub 
duabus foT'- 
tnis vhimu, 
ftd eadtm 
forma foffi 
informare 
duas matt' 



Prebatio ter- 
tia, 

Citufa ex- 
trinfeea *fi 
ftrfeSii«r i»- 
trinftca. 



Primum tf- 
Jiciens itott 
rtquirit eoU' 
taufaiionem. 



Qu^flio II. 



63 



d* lub^nmU 
iAtrii. 



TiltMi vert 
tft de fub- 
fi»nti» Fa- 
trit. 
Auguft. 

13. 

Tilimveriut 
4e ftrma , 
quim 4e m» 
teria Fatrii. 



§luo aBu ftt 
quuPater? 



*VideOxo- 
Dien. hic 
0.18 

Commurtie». 
tio exiftenti 
tft imferfe- 
Sionis, 



Ai ratitnes 
fro ofinione 
Uer.rici. 



mitatem in principiando , & quod non rcqui^ 
rit principiarioncm alicuius ahcrius principij: 
& pcr confcquens principiabic fine aliquo alio 
principiantc ; igitur Pater , cuius cft prima 
ratio principiandi , non requirit aliam princi- 
piatiunem fccum principiantcm , in produccn- 
do Filium, fed totum fibi coramunicabit & pto- 
ducet. 

SCHOLIVM IV. 

Tiliiu eji de ftibflantia Tatru , vt lojttuntttr 
Sa/iCii , & ly dc, dciiotaifimul originattonem , & 
confubjiantialttatem.quod clare explicat,& etiarn 
cfHo a^u qtiU efficttHr Pater. 

SEcundum principale declararur,{cilicct quod 
Fiiius vcrc cft de fubftantia Patris , & pio- 
prie , quia cilc de fubftantia Patris , non eft 
aliud ni(i confubftantialitas originati cum ori- 
ginante, ficut fecundum communem modum 
loquendi dicimus quod iftc annulus eft dc au- 
ro,quia potuit aurum piaef lifle. Et fi non , tunc. 
diccrcnuis quod ille annulus eft aurum, & non 
de auro , & fi autum prsFuit alicuius, quod ifte 
annulus eft de auro illius. Sic hic FiHus eft 
dc fubftantia Patris : idco dicit confubftan- 
liaHiatem in origine. Sic loquicur Augufti- 
nus de natura boni , cap. 17. vbi loquitur de 
hac materia. 

Secundo dico , qnod fic cft propric de fiib- 
ftantia , quod exchidit omni modu cfle de ni- 
h lo , quia in rreaturis dicimus quod FiHus eft 
de (ubftantia Partis , quia de aliquo mateciali 
abfciffo , non quia fit de materia Patris , nec dc 
forma,fed verius eft clTede Formaji^uam de ma- 
teriaiergo ciam in diuinisFilius fit de formajve- 
riiis eft de fubftantia Patris, quam aUquis Fiiius 
in crcaturis. 

Item,Pater non dicitur pater in crcaturis,niu 
pcr adtim d^cifionis iemmis , Hcet emm ahera- 
tioncs mcdis rcquiranuir ante formationem 
ptoHsjfed magis eft propter imperfed>io!iem: 
vcrius cnim elTet Pater fi itatim produieret Fi- 
Hum perfectum in aftu decifionis iemiuis , & 
formaiiusellec Parer, fi formalis terminMS deci- 
fionis ellet ftatun fuppofitum fubliftens ; fic cft 
in diuinis. 

Concrk. Illud qiiod communicatur , in quan- 
tum tale aHcui comraunicatur : fed rclacio 
non poteft praeintelHgi tanquam cui commu- 
nicatur : crgo oportet quod ellentia fit iHud, 
quod prsu'detur. Et \\xc eft quarta difficul- 
tas , qua: ponitur aHbi , {cihcct in primo AngH- 
cano. * 

Dito , quod duplcx cft communicatio Vna, 
qua communicatur aliquid exiftcnti , & alia cft 
communicatio^ qua aHquid communicatur aH- 
cui , vc ipfum fit. Prima eft impeifeftionis i vt 
quando fcientia communicatur animaj , & vni- 
ucrfaHcer accidcns coramunicatur fiibieflo. Se- 
cundaeft fimpHciter pcrfcdionis , ficut quando 
communicatur «^ totalc: fic cll: in diuinis : ide6 
non oportet ibi praeinteUigi rclaciopem fubfi- 
ftentia;. 

Ad rationcm pro parte oppofita. Ad primam 
dico quod non eft de aliquo tanquam de mace- 
i;ia,fcd eft de ahquo tanquam de forma. 

Ad aliud confirmans opinionem , dico qupd 
Scot. Oper.Tom. XI. 



conchidit oppo/itum,qula quod manet idem nu- 
mero in gencrante & eenito , nunquam eft fub- 
ic^um, ncc matcria, kd vc forma , vcl adius in 
vtroquc. 

Ad aliud dico qu6d cfrentia reipcdu iuiipfius 
non eft materia , neque quod y neque eftrelatio 
primus terminus generacionis , neqiie formalis. 
Primus emm tcrminus cft pcrfona , & tcrminus 
fotmahs eft eflientia. 

Ad aliud dico , quod primx porentiac a£liux 
non cOrrcfpondec potcntia proprie pafliua ex 
acquo:vcpatetdepotcncia creandi. Sicenim non 
cfl^t fimpHcitcr prima:Refpondettamen porcn- 
tia obedientialis:& ica fequitur,Pater eft fetcun- 
dus a»ftiue:crgo Pilius cft producibilis. Et ita rc- 
fpondccur ad inftanciarn de ignc. 

Adiprimum principalc, dico <|u6d trcs perlb- 
nascx cadcm fubftantia non dicimus,fcd produ- 
(fla pctfona cft de fubftantia non abfolutc , fcd 
de fubftantia Patris. 

Ad aliud dicit vnus Dodor , * quod hacc cft 
propria , Filius cft FiHus fubftantia: i-^attis ,quia 
Filius eftFijiiis Patris,qui eft fubftantia. 

S- d dicoquod ifta non cft admittenda , ficuc 
nec ifta : Ifte canis eft pa;er Socratis , efto quod 
fit paccr , &: quod fit Socratis : quia quando rc- 
latiuum coiiftruicur in determinaca habicudine 
cafuali cum vno conelatiuo , denotatur totum 
illud habeie racionem altcrius extrcmi rela- 
tionis. 

Ad ahuddi o,qu6d f.v denotat diftinftio- 
ncm , & confubftantiaHtatem,idc6 non abfohue 
dirtinctionem. 

Ad illa in oppofitum patet qu6d cum Atign- 
ftinus dicit, FiUtu cW«<imyi«*,hoceft,dilcdti 
pcr charitatcm. 

QV^STIO III. 

Vtrttm relatio i» Jiuinisjit acftts 
ejfenti* ? 

Virle Doiflores eiratos in qazHionc antec:denti. 
Scotum inOx6n'ii.nfi hicq.i..knitm.\^.(y coU.y.i.Q' 14. 

V/ERiTVR tcrtio propter didla in j^ 
K.xftioncpraccedcnte,A^r«OT reUnotn Sro pn; tc af- 
dmtit'} fit aausejfertttit': Quod fic vidc- firmarina 
u.i iNuiiquam ex duobus fit vnum , nifi alterum «'X/ """■»'. 
lit adus.&alterum fit putentia , quiaex duobus 
in quancum funt ambo in aclu , non fit vnum 
e.v 7. Metaphyf text. Comrnmt..^ 9. fcd pcrfona Atiftot. 
cft vna ex tlfentia tk rcLtione , & relationis ef- 
fentia non eft adiusjergo oponct quod fit aftus 
cfrentiac. 

Item fecundo fic:Nunquam fit aliquid vnum S:ci,nd(tm, 
ex duobus,nifiaUerum illorum fitinalioiigitur 
ciim pcrfbna iit vnum fuppoficum conftitutum 
cx efrentia & relatione, & c-frentia non cft in re- 
latione, oportet qu6d reiatio fit in cftentia : igi- 
tur relatio eft aftus cflentis. 

Item certio fic:relacio cft in fundamcnto ; fed rertium, 
fundamentum videtuc potcntiale efle refpcdu 
iIhus,quod fundacur in iilo : igitur, &c. 

Item quarto fic : de ratione adus eft quod Sluartun. 

feparet & diftinguat : igitur illud maximc habe- 

bit rationem aclus , quod maximc lcparat & 

diftinguic : hoc autcm in diuinis cft relatio , & 

F 2. non 



jid tonjir- 
matSenem ex 
Ceffrtdo. 
Maneni fi- 
mul in gene- 
rante & ge- 
nito non tH 
materia. 

Ad fecun- 
dam. 

Ad tertiam 
(^ qua-tam. 
trimi po- 
tentit aciiua 
non ccrref- 
pondet fafsi- 
u*. 

Ad frimum 
argumtntum 
frincifalt. 
Ad fecundS. 
* Bonau.ac- 
tic i.q t. 
VetbHm eft 
Filius fub- 
<Untix Pa- 
tris , an fit 
profifliii vt. 
ta ! 

Reiiciturfo- 
tiicio Bonaii. 



Ad tertium. 



Ad rationes 
in offofitum» 




64 



Libril. DiftinaioV. 



iion elTeritia : i^tur relatio«ft aftus re(pe£hi ef- 
rentix. 
frt af!itii$- Conxtit vbi efl: aftus & potentia,ibi eft com- 
tiii». BQlicio : igitur fi relatio verc (ic afitus rcrpc- 

Ctn t^tni\3ii perrona yere erit compofita , quod 
lairura eft. 
4 Hic <}icerent fisquentes opinionetn Ganda- 

uenfis in przcedenti qusftione , qu^d cikm Fi- 
lius genereturde Cubfiancia Patris , quafi de ma- 
tcria ,q.u6d telatiorefpeiflueitcncizTehabct pcr 
nsodum aduc, & eircntia pct modum potentiar, 
fed rationes quafc funt. contra tUam opinionem 
funt contra iftam, 

S C H O L I V M. 

RcfolMit reUtionts non ejfe *Eltu tffentif tdm 
/$8it4fites, ifel iijiingHentes, prittio , qutM ejjintia 
fp primHi aSita , & injinitt perfedtonit. Secun- 
d» , vbi reUtio ejl aSlm fundamenti , ibi fecun" 
dkm fnndamentum aliqiiid refertur , fwia Pa- 
ter albedine efifimilis :fid nuUaptrfina ptr tfi 
fentiam refertttr. Deinde explicat ^uowodo in 
JMC conjiituto ex ejfemia & reUtione ,vnum non 
jit ailus alteriut:Ute & cUre hu dtfcutit infcri- 
Pto Oxonien. hicq. 2. <* nttm. 16. aitefue ejfentiam 
tjft fundamtntum rtUtionum non ptrftSitbtle, 
ftd tttnjuam formam, in qua nata funt fubft- 
fiert. 

,. . T% Efpondco igttut ad quzftionem, qu6d rela- 

SHtfiitttu. ■■^ "** ^°^ *^ aikus, nec ciTentia aliquo modo 

a^luabilis eft per eam,fcd cft per aftus.cui rcpu- 

Duplieittr S"*^ omuis aituabiiitas.Hoc declaratur duplici- 

ihcUratMr. ^et : primo ex contrario ordine gcncrationis , & 

perfedionis in creacuris , & ex vniformi ordine 

originis & perfedlionis in diuinis,in quibus non 

cft imperfcdio , fed omnis pcrfcftio. Quia in 

creaturis quod eft primum via pcrfeAionis , eft 

Triui *erft- ^''"''^Mro via gcncrationis , & c contri. Scd in 

aionttHpo- diuinis ordo originis & perfeAionis pari paftu 

JlertHi gent- currunt : crgo cflentia , quz eft primum perfe- 

raiiont.^i dione , cft primum origine : igitur ficut in 

*c**»tu indi. *^''**""'* prim6 inquiritur materia origine j ita 

wnU noit '" diuinis primo adlus & fotma : fed relatio- 

ita. nes non (unt fo^maliter infinit.T , ncqiie eiuf- 

dem ordinis cum eftentia : ergo quod primd 

inuennur in diuinis, eft adus , & pcrfe^io fim- 

pliciter. 

$ieun/» dt- '^*™ <ccund6 fic:Vbi relatio eft ailus funda- 

tUratur. menti , ibi fiippofitum habens fundanientum 

dicitur rcfetri fecundum illud fundamcntum, 

vt Socrates dicitur fimilis (ecundum albedi- 

ncm.Sed ifta eft falia (ecundum Augnftinum 7. 

Aaguft. de Triuicat. cap. 6. Pattr 'Deitatt tfl Pattr; 

igitur relatio non eft ad^us flii fundamenti in 

Patre. 

Sed reftat videre quomodo ex cfientia & re- 
'* latione eft vnum pcr (c , & tamen qudd vnum 
pon fit i£k\K refpedu altetius ? 

Ad hoc dicendum eft , qu6d tria inueniuntur 

in confiderando (peciei quiditatem , & proprie- 

flMtmtd» in lacem indiuidualem ipfius indimdui. Nam hu<- 

tfftntia ^ inanitas , quz eft quidicas hominis , eft quz- 

'vwuiopl r '^*™ forma , cuiuj ratio eflentialis eft dare eft 

^ •' ' vt ijuo , & (ecundijm hoc omnis quiditas eft 

adfcus : fed non eft &Aus infbrmationis , (ed 

adlus , quo fpecies habet effe fimpliciter. Simi- 

|iter fecundo ex parte indiuidui eft confidera- 



re proprietatem indiuidodein , qux^eft qifi- 
dam a(^s , vt SoctaKitas , quz cohfticuit So- 
cracem , & diftinguit , & eft a^us tocius com- 
pofiti , non vt inhzrens , Led quo Socrates ha> 
bet ejfe. Terti^eftcomparaie proprietatcm in* 
diuidualem ad naturam , & (ic proprietasin- 
diuidualis ipiam adhut , limitat , & diftingutt, . fr»frietae 
6c natura (lue eirencia fpecifica , licct in Ce 'J'**'*^'^ 

n r r n ..... dtttrminae 

aclus.lu , tamen terpcctu proprietatis indiui- natumm m 
dualjs , decerminabitis ^ft , & per confequcns ertaturu. 
poccncialis. 

In propofito, quoad primam eft firoile : quia 
Dcicas eft , qua Dcus eft , & eft adlus , (ed notl 
per inhzrentiam : eft eciam hic proprictas per- 
ibnalis ,quz eft aAus per(bnz,ipiamconftituens 
perfonara & diftinguens , & non aftus fibi con- 
ueniens per inhaerentiam. Sed quoad tenium 
eft diifimile , quia ptoprietas pctfonalis in pro- 
pofwo non limitat eirentiam , ncc diftinguit nec Trtprittai 
determinat , ficut contingit in creaturis, & ide6 ptrfonalu in 
refpeftu<r/enon eftattus , quiacflentiam non **^'^ J.* 
daerminat , quia fcGundumDamafcenumlib.i. fertifrta- 
dc fidccap.^. & lib.z. cap.' . Proprtetatet perfo- ta. 
nales charatterixAnt hypoflafei , non naturam. Dimafc. 
non igitur proprietas teiatiua eft adlus rcfpe- 
du eflcntiz , (ed refpedlu pcrfbnz. Et ideo Triprittas 
peribna non eft aliquid quafi compoficum ex t^^f^nalud*. 
pocentiali&aduali. Vride vbieftaliquodvnum ][^im pnf». 
cumpoficura , ibi eft aAus tc potentia. Sed vbi ntnontpn- 
eft vnum , & non per modunl compofitionis, ti», 
fed vnum omnimodz fimplicicatis & identita- 
tis , ibi non eft vnum per vnionetii aAus cum 
poccncia. 

Per h<K ad primum argumentum dicendum, 4.' 
qu6d quando ex aliquibus duobus rcaliter fit ^<l frimuut 
vnum per vnionem determinationis , ibi oporret 'f/'*»/»'»*- 
alcerura effe pocentiam , Sc alcerum cfle iStumi "^" '' 
fed quando vnum omnino per identitatem tran- vni» dtttr- 
fic in alcerum , neutto corrumpente alterum , (it mintnt t». 
vnum fimplcx tanta fimplicitate ficut alcerum, /*" »^um 
& ide6 non eft ibi alcerum vt adius , alterum vt ^ P***"'*^ 
pocentia. 

Ad fecundum concedo maiorem , qu6d pro- jid fteunr 
prictas fit in ellentiajfcilicet paternitasin Deita- <<«*»• 
te , quia alcer eflct per (e fubfiftens : (ed non (e- 
quitur. Paternitas ejiin Dtitate : ttgo patemitae 
efi atliu deitatis. Paternitas namque eft in Dei- 
tate, vt fuppofitum in naiura, & Deitas in Patre, 
vt natura in (tippofito , & tamen non (equitur 
quod alcerum fit potentia , & alcerum fit adlus. fattmita* 
Pacernitas enini eftin Deicace , non vt proprie- '* "»0««*- 
tas peribnalis dccerminans naturam ; fed eft in **,>,^' ^^ 
Deitate , vt proprietas conftitutiua fiippefiti, dttrmin»nt 
quod fuppofitum cft in natura ,& eodem mo- fid tonfii- 
do eflcndi, quo totum'eft inaliquo , pars con- '*'**• 
fequentct dicitur elle in eodeni ; vt patec ex 
tjuarto Phyfkorum, cap.^. Ide6 eodcm modo eC- Ariftot. 
(endi , quo fuppofitum eft in natura , proprietas 
etit in natura , nifi quando proprietas eiTet de- 
tetminatiua natiu:a&. Tunc enim proprietas rtC- 
ptCta naturzeft adus: & ide6 non eft rairura, 
fi tunc fit alio modo in natura> qu^ fuppofi- 
tum in natura. 

Ad lertium dicendum eodem modo , qu6d r. 
non fequitur,relatio eft in natura , fiueeflentia, xd ttrtium, 
vt in fundamento ; ergo eft afhis eius : quia ficut 
pullulant fccund^in aiiquos,in ip{a eflcntia per» 
(bnz,non quafi qu^dam fuppofita,in quibus re- 
0piat efe;(td quibus fuppontura dat «j^,ica pul- 

lulan( 



Qujpftio I.&II. 



65 



fiiUuUnt re- 
Utiones »b 
tjfemia t 



Ad qMrtU. 



TerfonitUs 
froprittM di- 
ftiaguit fer' 
foHsm in or- 
dine ad 1'»- 
tra , ejfentin 
vere in ordi^ 
tte ad extr». 




I. 

Trin exAmi- 

nnnda in 
k»c qutflie- 
ne. 

Voluntiu ntn 
efi fr-nti- 
fium frofin- 
quum frodit- 
fiionis Filij. 



q.I.n.3. 



* laOxon. 
hicn.^. 



Auguft. 



• ViJe in 
Ozon. ibid. 
■.I. 



lulant ex tx relttiones , non quafi qusdam for- 
nj« dances ejfe ; lcd vc naiac cfTe Dcus ipfa dcica- 
te. Vndee(Icnciacftfundamcncum, rcfpcdlu rc- 
lacionis pullulancis fub racione forms , dc non 
fub racionc pocencialis. 

Ad quarcum diccndum,qu6d aftus , cuius eft 
adus.ipfum fcparat, Sc diftinguic illud cuius cft; 
& idco ficut adbas nacurs ipfam lcpatac & di- 
ftinguit cuius eft, ita aftus perfonalis ipfiu-; per- 
Coi\x ipfam tparat & diftinguit.Vnde adus pii- 
mus,qui cft D£itas,& aftus quiditatis fepaiat & 
diftinguit eftencialicer in refpediu ad cxtra. St- 
cundus vero aftus , qui eft perfonalis fcparat & 
diftinguic perfbnam in refpedu adintra. Con- 
ccdo igitur quod vcerque eft aftus , tam Deicas, 
<}uam relatio: fed vnus naturalis, (iue quiditati- 
uus,&alius petfbnalis. Vterqucetiam diftin- 
guit illud , cuius eft aftus : fed relatio non cft 
adus effentia: , vt didlum eft , ita nec ipfam di- 
ftinguit,nec dccerminat,ifta enim imporcantim- 
perfedtionem. 

DISTINCTIO VI. 

QV^STIO I. 

Vtrifm Deus 'Patergemit FiUum 
volufitate i 

Alenf.i.f f.4x memb %Mrt.\. D.Bonauenr. hicart.t. 
j.i. D.rhom.i/>.^.4i art i^(^ 5. Dodor hlctj.i. ^r »• 
Met.q.^.^. ir 6. Vafijuei i.f dijfut..(c. Suarcz \.f. 
tra^.fJib 6 c^. 

I R c A diftin£kionem fexram qua:ri- 
tur prim6:^r»w Detu Ptiergmuit 
Filium voluuate ? Hic tria viden- 
da funt. Prim6 , quod Parer non ge- 
nuit Filium voluntat^ canquam principio pro- 
dudkiuo propinquo. Secundo , quod nec vt prin- 
cipio piodu.£liuo temoto. Tcrtio , qmd nec 
vt principio applicatiuo memoriz ad gignen- 
dum. Primum probatir fic: Vnius productio- 
nis tanriim eft vnura fufficicns piincipium pro- 
du(^iuum, aliter aliquod produccrerur fufHcien- 
ter ab aliquo,quo non producente nihilomi- 
nus produceretur : (ed vt oftcnfum eft prius 
diftinEl. i. * ipfa mcmoria Patris perfc^fta , quae 
non includit voluntatem , eft fufficiens princi- 
pium produdliuum Vcrbi : igitur non produci- 
tur voluntatc, vt principio principalitcr produ- 
Odvio quo. Secundum ptobatur alibi * in ifta 
quaeft.in refponfione ad (ecundam difficultatem. 
Tcrtium videtur habere dubium propter au- 
ftoritates Auguftini ^.dcTriniccap.y. & lib.ii. 
cap. 3. & 4. quibus vulc qu6d in nobis voluntas 
rcquiritur vt potentia fuperior,copulans memo- 
riam cuni obieAo ad produftionct» Verbi : igi- 
tur fimilicer Filius vidccur cfTe in Trinitate in- 
creata , cuius imago cft in anima noftra. lUas 
auAoritates & tefponfiones ad hunc articulum, 
vbi fupra. * 



$cot. Oftr. Tom. XI 




QJ/^STIO II. 

Ftrum Deus Pater veUfis genuit 
Filium ? 

Vide Dodores citatos <]uzft. antecedenci. 




2. 



te negMiua, 



Pro affirma- 
tiua. 



V o D non videtur : quia fi fic , igituf Artumen' 
' voluic generare.confcquens eft falfum, tumpropar' 
: igicuc 8c anrecedens. Probatio falfita- 
tii conlcquentis ; nihil cft volibile nifi bonum; 
fed relacio in diuinis non habct rationem boni, 
quia bonum fecundtim racionem boniad fedi- 
cicur, rclatio autem non : generatio autem in 
diuinis relatio eft ; igicur non habet rationem 
volibilis, & pcr confcqucns Pater non voluit ge- 
nerare. 

Contrarium patet pet Magiftrura in litera. 

S C H O L I V M. 

Recitat & improbat opinionem Henrici , di~ 
centis Patrem generare Ftlium non volentem , fsd 
necefp.tate naturali, ficut ignii fignificat ; quia in- 
teliigere, per qnod dtcit Ftlium produci , & idem 
ejfe cum dKcre,pr£cedtt volitionem : Scotus autem 
manifefii docet inicHigcre diflingui a diccre , dr 
volitionem in Patreprecedere diitionemf atqueita 
generare Fdium non foium voluntate confequen- 
te , aut concomitante , verjtm etinm anteceden- 
te ; (fuia am.tt , & vult ejfctiam fuam , & non 
foltetn vt effentiam ahfolute , verum it ejfentiam 
communicandam Fdto , & proinde intclligit , & 
vult gener.Tienem Filtj. Videtur tamen hic ali- 
quantulum difcrepare ah iis , quA docuit infcri- 
pt» Oxonten. i.d.i.q.i. & d.io. ad vltimum ar- 
gume itum , & in i.d.i.q.i artic.i. & Qttodl.i^, 
fctiicet quod Pater non tntellexit Verbum ante- 
quum efiet gemtum Bargtui& ZJivuerituin i. 
d. 6,q. 1. e.xplicare volunt ea , qute conformi- 
ter ad ifia docttit Scotus in fcripto Oxonien. 
hic y& tlium nihilamphus voluijfe ,quam 'Pa- 
trem tolentem gi-nuifie, quatcnHf ejjenttam , quam 
Ftlfocoir muntcautt, praamauit. Scd ampliut pro- 
fetJo vult hic Scotm , ait entm, 'Pafem & efien- 
ttat-i v communtcandam , & geierationem ipfim 
FtltjprAtmeliexiJfe , & prxuolutffe. l^i de Cauellus 
infchoUo ad locttrn hunc tn fcrtpto Oxenicnfiad- 
mittit Scotutn circa hxcdubittm & ancipkem fuif- 
fe. Ijtde ipfumibidcm. 



REfpondeo : Si produvflio Filij mcrc natu- 
ralis fit, ficut cum ignis gcneratur ab ignc, 
quamuis produdo Filio Paier fibi complace- 
ret in prijduflione Filij , non tamen dicerc- 
tur Pater volens genuiflc Filium , nifi conco- 
mitancer , & voluntate complaccntc , ficut 
nec ignis volens generafte , quamuis compla- 
cerct fibi produftio , fiue gcncratio ignis pto- 
dufti, Quod aucem ita fic , arguo primo 
per propoficioncm quanctam cuiulUam Do- 
dloris fic * : Aflus incclligendi non perficicur 
nifi concepcu aliquo manance mcdianre il- 
io adlu: igicur intelligere Patris non eft pcr- 
fc(Skum fine Vcrbo produdo , cuius produ- 
ftione perficitut : fed intelligere naturaliter 
pr?cedit velle ; igicur Verbum ccnccpiura 
F j pcr 



ItaHcnr. in 
fum.aic. {8. 



Argumen- 
tum frimum 
fro fentintii^ 
Henriri. 
* Godfrcd. 
quodl 5.q.4 



66 



Libril. DiftinaioVI. 



per a£Vum bteJUgcndi prxcedit vf//«:igitur non 

volens Patcr producit Filium nifi concomi- 

tantcr. 

Sftcuiiii. Itcm.hoc fccundo probatur fic : potcntis di- 

ftinguuntur per adus, iM jimmti, ttxt. 5 }. igi- 

Anftpt. ^^^ ^^j^^ potentis tantum eft vnus aftus : igi- 

tur memoriae gigiicntis .tantiim eft vnus a£tu.s: 

ipfa autjCm habet tntelUgere pro aiSlu fuo ; igitur 

dtcere quod eft adus mcmoiiic, erir«»fW/<^frr: 

Cci inieUigere praeccdit naturaliter velle in Pa- 

tre ; igitiir Mcere , & per confcqucns produdjo 

Fiiij praeccdit velle in Patte ; igitur produaio 

Vcrbi ^ Patre cft raerc naturalis, ficut produdiio 

ignis ab igne. 

4. Contra hoc:qiiod dicitur,qu6d dicere fit adus 

jjietre di- intelligendi,Arguodupliciter.Prim6,quia a(Sbus 

ftmguiturAb intelligendi cft perfcaio fimplicirer , quia adu 

intelli^nt. ^^^^^ ^^ bcatus intclligcndo , & volcndo } non 

auccm dtcere eft pcrfc£tio fimplicitcr ,quia non 

conuenit aliis perfonis. Vnde fi pcr impoflibile 

Patcr non dicerct , ncc producerct Filium , ncc 

aliquam pcrfonam,adhue cfict bcatus intelligen- 

do & volendo : non igitur adlus intelligcndi eft 

^tdus produdliuus, 

Jjicfrt rtpu- Itcm fecund6 fic : Dicere fine contradidionc 

inat fint non poteft intclligi , nifi rcfpcdlu alicuius pro- 

cut inttllie' <iu<^^'>f'^-Ut nec 3<3:io de gcnere Adionis : fed <«' 

rt, telligere non necelfari^ eft refpecVu alicuius pro- 

dudi.quia inteWgere non reqniiit aliud,nifi qu6d 

(it obiefti praefuppofiti : igicur, &rc. 

J. _ Dicendum igiturad quxftionem , quod pro- 

^tfoUui» pric Pater volens genuit Filium , nop tantiim 

DocUrit. coniomitanter,ita qu6i • rrtdcclio Filij fibi pla- 

cct ; (cd voluntatc quodammodo anfcccdcnte. 

VtUt tffen- Q.uia licct intelligere Patris prxcedat velle, velle 

tmle frtcedit tamcn prjECcdit dicere , ficut & intelligere ; quia 

dicert mtio- dtcere non cA tntelligere , \t ptobatum cft , ficut 

** Jptrare non eft z'f//fitamcn fcquitur ipfum dicere. 

* In Oion. Dcclarationcm huius pofitionis quatrc alibi. * 

hii;q.i.n.4. Probatur bicuitcr qu6d Pater volcndo pro- 

*^ ^' , ducit Filium nedum voluntatc concomitantc,fi- 
Tatervoltn- , /- 1 • 1 j 

doxoiuwatt "^ complaccnte, icd ctiam voiuntatc anteccden- 

aniectdenre tcqiioniani Patcr pracccdit Filium,&: gcncratio- 

lenuit Fi- nem eius prioritate originis. In illo priori eft 

iium. beatus , non tamcn generationc Filij eft beatus, 

nec cxpcdat gcncrationcm Filij , vt fit beatus; 

ergo antc genciationcm Filij cft beatnsifed non 

cft beatus nifi intclligendo Sc volcndo cfTcn- 

tiam fuam;ergo ante generationcm Filij vult Sc 

intelligit cirentiam fuam ; fed non folum vt ef- 

fater vult icntia eft,fed vt communicanda Filiojalitcr enim 

& '"telligtt non omni tnodo perfeftionis cam intelligcrct; 

e£enimmFt £^^ intelligcrc & velle eircntiam , vt communi- 

nicandum ' candam Filio , cft intel|igcre & velle gencratio- 

friufquum nem Filijrquia gcncratio Filij non eft nifi com- 

gtHertt. municatiq cllentiz fuae ipfi Filio ; igitur Patcr 

vult prius,& intclligit generationemFilij, quam 

generet : & per cqnfcquens volcndo gencrat Fi- 

lium voluntatc antcccdentc. 

^drtitiontm Ad ratiqncs altetius opinionis dicendum, 

frim»m qu6d produdio Vctbi cft mcrc naturalis;ita 

^'"/"' P* quod principium eft mcre natutale , fed tamcri 

■^ ■' non fic niaturajis , quin ipfam pracccdat velle Pa- 

tris, ficut Scintelligere. 

£t qnando arguitur qu6d a6bus intelligcndi 

pctficitur mediantc conccptu aliquo emanante. 

Dico quod hoc falfum eft , nunquam cnim 

intelligerc pcificitur per aliquid produftum, 

quia non cft adus produdiiuus , vt praeoftenr 

fum eft. Verum tameii eftip^d adio dc genere 



Adiionis non pcrficitur nifi aliquo produdlo,& ^Hi» d» ge- 

idco dicere non eft pcrfcdlum , nifi Verbo pro- ""■* -^^*'' 
\ n nii,quMU nt 

.* ,. , /•/•,./- ^ tftinttlliger» 

Ad aliud patet relponlio vbi lupra. * ftmfirftrfi. 

Ad xationcm principalem diccndum , qu6d citur aliqu» 
Patct vult generationcm Filij:& quando dicitur frodulio,. 
quod nihil cft volibile nifi bonumiquod dicitur " Oxon. 
ad fe. Dico qu6d relaciones in diuinis funt vo- ' ' , 
libilcs eadem volibilitatequaillud,quod dicitur ^ , ' 
ad fc,eft volibilc , propter omninjodam realcm frincifale. 
idcntitatem culn bonitate eficntiali , quae dicitur 
ad fc,nam rclationes in diuinis , vt paternitas, & ReUtionet 
caitcrae aliae,qua; funt caedem efientia: funt rcali- ^'«'"f /«»» 
tcr infinitae, licet non formaliter. tdentitttan- 

Vcrunramen relatio non cft primo volibilis, 
8c ideo Pater non cft prim6 beatus,voIendo gc- 
nerationem Fitij, vt prardiftumcft : Si autcm in 
quolibct Prardicamcnto fit proprium bonum, Sc 
qn6d relatio habeat propriam bonitatem , ficut 
vult Commentator fupra 7. Ethicorum, cap. i. Commenti- 
tunc cfl^ct conccdcndum qu6d relatio eft per fe ^°'' 
volibilis, non tamcn habet infinitam VQlibilita- 
tem formaliter, quia non eft formalitet infinita, 
fcd volibilitatcm fibi correfpondcntem. 




QVi£STIO III. 

yiruw Beus fater genuit Filium 

necefitate ? 

Vide Doftorcs citatos (^uzftione ptlma. 

Rguitur per Auguftinum ad Orejium l. 
q. 7. qu6d Dcus Pater non neccffitate Argum. ni- 
gcnuit Filium : quia in Dco non cft n«- i«"««»»» 

ccffitas, & habctur in littera. "^" ' 

Contra:fi non nccc(Tari6 genuit Filium, crgo Affirmati» 

contingentcr genuit Filium j crgo Filius gcnitus *"""• 

eft contingcns. 

Rcipondco, quod quia ablatiuus coniundus /*"** 5*?' 
' L a.- r c ... ,. ftionttafert' 

cum verbo acliuo iignincat principium agcndi, ^^,^ 

vt ignis calorc calcfacir : & neceilitas non eft in 

Patrc principium formale, quo producit Filium, 

fed memoria pcrfcdla;idc6 haec non cft vera,Pa- 

ter nevejfitate , vt principio aiiiuo gettMtt FiliHm. 

Si tamcn poffit illc ablatiuus coniuugi cum tali 

verbo aduerbialiter,tunc eft vera.quia Patcr ne- 

ccftariogcnnic Filiiim neccflitate immutabilita- 

tis,fi autcin dc vi fermonis non poflit fic accipi, 

tunc exponenda cft per illud Aducrbium. 

S C H O L I V M. 

Iribtu rationibtu probat PatremneceJJkrio , c^ 
«9« contitigenter preducere Ftltum. Expltcat au- 
tem neceffiiatem hanc ,a'tti]ue ejfe necejjitatem in- 
(uitabilttatis, non violenti*. 

Dlcendum ergo qu6d' Pater neceflario ge- 
nuir Filium,&neceffiiace coneomitante _ ^. *. 
genuit Filium , etfi non vt ptincipio elicitiuo. qunftionis. 
Hoc autem probatur duplicitcr. Primd fic ; In Frima frM 
omni conditione entis neccflitas cft conditio batie. 
nobiiis,&petfc6^io, fi fitei poffibilis : quod pa- 
tet , quia quando ens diuiditur pcr aliqua duo, 
femper vnum altero eft jperfcdius:vt cum diui- ^x mtmhru 
ditur per caufam & caufatum ;a£lura& poten- diuidjnnbut 
tiam, fempcr alterum eftpcrfcdius , &pcrxon- "vnumftmptr 
fequens nobilior conditio eftin omni ente , cui * . f"^'' 

cft 



.11 QuJEftio I. 



67 



VT.ilMil), 



♦ Infraq J. 
n.j.&feqq. 

* Vidc io 
Ozon. d. X. 
qy.n.ff. 

3- 

TertUfr»- 
batio. 

Trifliciter 
aHio agentis 
n»tur»lis fo- 
tt^ imfcdiri. 



* q.4.n.j. 



*q I.n.I. 



«q.».n.<. 

^d argftm. 
frincif»le. 
P»ter gene- 
rat ¥iliam 
necefs!t%tt 
ineuitiihili. 



FTenr.quofl- 
lib.5.q.j.& 
io funima 
att.sy.q./. 



cift podlbilis.Igitur cum ens diuidatuc per neceA 
farium & poflibile,& poffibilitas non fit condi- 
tio perfcdior , ncccQuas erit condiiio nobilita- 
tis in cntc » & ica in t[uolibct entc , cui eft pbC- 
fibilis , & cui conuenit ens , ctiam cum diuidi- 
tur per produccns & produftum , & ratio pto- 
dudi non eft conditio pcrfeftior in cntc , fequi- 
tur quod ratio producentis Ht conditio nobilioi; 
diuidens ens. 

Icem arguitur fic:Illud quod eft nobilitatis eft 
compoflibile nobiliori diuidenti ens , igitur fi 
mceifarium ftt fimpliciter nobilius in omni 
conditione entis , cui eft poffibile , fequitur 
qu6d eft compoffibilc primo producenti , qua: 
eft difFcrcntia nobilior diuidens ens. £t fi hoc, 
igitur maximc cft compofllbile primo piodu- 
centi : igitur Patti non repugnat ncccflario pro- 
duccre Filium. Et haec eft vna via ad produdkio- 
nem neceiratiam in diuinis ad incra proban- 
dam. Scd oportet accipcre in minori , quod 
primum ptodiicens non producitnecenario ad 
cxtrk,quam Philofophi negauerunt, & probabi- 
lur dift. 8. * Hanc rationem quarc diftinSl.i. * 
vbi fit ad probandum conclufionem prsdi^am. 

Itcm icrtio fic: Agens naturale nonagit con- 
tingenter , nifi altero iftorum trium modorum; 
vd quia depcndct in agendo a fupetiori agen- 
te i vcl quia eius zdtio poceft impediri per con- 
trarium agens ; vel propter indifpofitionem paf- 
fi & materiae, fi requirat paiFum in quod agac: 
fcd Pater naturaliter generat Filium ; igirur non 
contingenter producit Filium , nifi altero ifto- 
rum trium modorum , poflet impcdiri fua gc- 
neratio : fcd hoc non contingit , non enim pri- 
tno modo fieri poceft , quia non habet aliquod 
agcns fuperius , nec aliud extra , vc probatum 
cft diftiaiiione fecunda ; * nec voluntatem ad in- 
tr^,quianon gencrat yoluntate , vt principio eli- 
citiuo, fiue produ(fbiuo , vt pr.?oftenfum Cithac 
diftin£l.6. * Necfecundon>odo,quiaagens con- 
trarium,quodpoteftimpedire, oportet quod fit 
perfeftius,& fortius,quod non contingit in pro- 
pofito. Ncc tertio modo , quia non producit Fi- 
lium dc matcria, vel quafi materia , vt prxoften- 
fum eft difttncHone quinta. * ergo,&c. 

Ad au^oritatem Auguftini in contrarium di- 
cendum , quod Pater non genuit Filium necef- 
ficate violentias , ficut inteiligit Auguftinus ,ta- 
mcn genuit Filium nec^ffiiatc incuitabilitatis. 

DISTINCTIO VII. 

QV^STIO I. 

Vtrum fotentiagenerandi in Patrejit ali^ 
qttid ahfolutumiVel refpeBitwm ? 

AUof. i.^ 7.41. membr.i. D.Thom. i.^. ^.41. »rtic.6. 
H.Boa^neat.hicartit.i.q.i. Richard. ^. i. Hcntic.i» 
fumm» »rt.^-j.q 1. 

I Rc A diftinftioncm feptimam.quae- 
xnm.Plrtim potentia gener.indi tn Ta~ 
tre fit aliquid abjolutum , tiel reffe- 
cliuum > 

Gandauenfis ponit qu6d eflentia in Patrc cft 
principium piodacendi , non tamen iuquantum 






cffentia , fed fnqaant^ni determinata pec refpe- 
6lus , ita qu6d refpe<%us £t principiam decetmi- 
natum,non elicitiuum. 

S C H O L I V M. 

Sententiam Henriti afterentii ejjfentiam tjfe 
frinctptum quo generationis , fed determinari fer 
relationem , reijcit DoEior quinque rationibw^ 
deinde reconcitiat opiniones fanSli 77joma,(^ /Jen- 
rici, afteritque potentiam generandi in diuims ac- 
ceptam pro fundamento remoto effe quid abfolu- 
tum,nirnirtiju ipfam ejfentiam , qusi efl principtum 
formale producendi,ex fe fufficienter determinata; 
fed vtproxime exeat in attum requirere proprie- 
tatem perfonalem,nen vt determtnantem effentiam 
ad producendum,fed ad conftituendam inpotentia 
propinqua vt producat. 

COntra, quando aliqnid eft indeterminatura 
ad aljqua produccnda indeterminatione 
potcntiae a6liuae,ex fe cft fufficientcr determina- 
tum ad quodcumque illorum.fcd eflcnria diuina 
fi fic dctetminaca re(pe(5lu produdlionis Filij,hoc 
eft indcrerminationcpotentiae ad^iuae : ergo,&c. 

Ad cuidentiam huius declarationis,prim6 de- 
claratur diffcrencia incec indetecminationcra 
gotcntiae adtiua: , & potentiac paffiuac ad focmas, 
quam declarationem qua;re alibi. * Deinde ex 
hoc probatur maior quadrupliciter. Primo fic: 
quoniam iudeterminatio, quae eft addifparata,& 
non ad concradidloria , non impedit agere : fbla 
cnim ilb indecerrain.itio , qu£E cft ad agctc , & 
non agcrcimpedit .igcre, & non illa,quas eftad 
difparata , vc patct dcSole: fed indcterminatio 
potentia* ai5biua»eft huiufmodi; potentia enim 
a£Uua Solis quamuis fit indetcrminata ad pro- 
ducendum herbamj vel aninial,eo quod eft cau- 
fa dtquiuoca , non tamen eft indetcrminata ad 
producendam herbam , vel non producendum: 
imo pofito pallb dcterminate pioducit herbam; 
igitur,&c. 

Secundo pcobaturilla maioc fic:potentia afti- 
ua, fi ellct tantum huius eftcdlius produfti , eflet 
dccerminata ad produftionem huius e{Fedus:fed 
fi habet virtutcm produdiuam,non fblum hu- 
ius,fed fiifficiemcrad produccndum .niiud, nihil 
tollitur dc caufalitate fua cerpcdu huius ; igicuc, 
&c. vt habcs alibi. * 

Item tertio fic:inJetetminatum,quod eft priiis 
dcterminatum, quam per relationcs , non requi- 
ric detetminari per refpctflum ; fubiedum enim 
includic praedicatum : fed eflcntia , fi cft princi- 
pium produdliuum , priiis cft dctetminata ad 
producendam , quam per rclationcs determine- 
cuc:igituc,&c. Minor pcobatur,quiia cllentia , vt 
eflcntia,non potefteflc principium plurium pro- 
dutSlionum eiufdcm rationis, decerminatur au- 
tcm ad plurcs produdioncs per imelledum Sc 
voluntatem,quz prsccdunt relationcs.quacfunt 
formaliter perfcdioncs infinita; in Dco, relatio- 
nes autem non;igitur,&c. 

Itcm quacto ; Quando aliquid eft indfctecmi- 
natum potentia a<Skiui ad duo produ<^a , ordine 
quodam cx fc dctcrminatHr ad illa:quia cx fe de- 
terminatur ad primum , & pofito primo deter- 
minatuf ad fecundum : fic eft de eflcntia diuina 
tcCpeSta produiSionum perfbnarum. 

Itcm quinto fic : rclatio eft per fe entitas , & 
fotma operantis , & fi cum hoc eft principiura 
F 4. 



Rtticitur 
Henr. 



1. 

Diferentta 
fetenti» a- 
Siut ^faf' 
ftu». 

* In Oxon. 
hicn.5. 
M»ior fro- 
tur. 

InJettrmi' 
n»ti» c»uf» 
ad diffarata 
non imfedit 
adioneoi. 



Trolatur ta- 
dem tiiaitr 
fecund». 



^ Ibidein ia 
Oxon.n.£. 



5- 

Terti». 



QuartX, 



§luint».- 



68 



Libril. DiftinaioVIL 



• Ibidem in 

OXAO. 

4. 

Rtfiluth 

Ttttnti» tri' 
fUx. 



tttint!» 
frincifi^m 
»ten4i 
fltx. 



du- 



f^Htmoda 
f/t d»mn»tn 
fli poienti» 
»d bene ofe- 
rtmdHi», 

'ReconciliM- 
tnr D.Thim. 
ir U^nr. 



determinatu«B adoperationcm •, igitur habet ra- 
tionem duplicis principi):vt cnim cft forma op» 
tantis.fic eft prioi: : vt autcm cft quo dctcrmina- 
tur,fic cft poftcrius ; ergo , &c. Alia argumcnta 
quqere alibi. * 

Rcfpondeo tandcm diftinguendo de potcn- 
tia, vt patet ibidcm. Vno rnodo dicitur potentia 
Logica,& ifta dicit non rcpugnantiam cxtremo- 
rum , & hoccft potentia in diuinis rcfpcftu gc- 
ncrationis,quianon rcpugnat. Secundo potcn* 
tia Jiuiditur contra adum .* & ifta non eft in 
Dco.Terti6 cftpotcntia rcalis, qus dicit princi- 
pium agcndi , vel patiendi. Deinde hasc accipi 
poieft, vel prxcisc pro principio fotmali produ- 
ccndi ; vcl pro eodem eti.;m principio formali 
produccndi cum omnibus concurrcntibus ad 
poflibilitatcm agcndi , fcilicet cum potentia ad 
agendum. Piimo modo ftat imponibilitas agett- 
dijvbi non cft poflibilicas , fccundo modo agen- 
di , vt patct in damnatis , qui habcnt formale 
principium ad benc volcudum , fiuc ad gratiosc 
volcndum, vt iniclledum & voluntarcm , & ta- 
racn non poirunt gratiosc velIe,quianon ha- 
bcnr omnia,qu.T concurrunr cum piincipio for- 
mali ad gratiose voiendum ', Eflentia igitur cft 
principium formale ad prodncendum , & ex fe 
fuffijientcr determinata, fed non potcft exire in 
adum,nifi concurrente proprictatcperfonali. §1 
fic fortc poflimt illx opinioncs concordari , nec 
vidcnturcontrariari,niu in veibis, fcilicc'.,qu6d 
rclatio ifto modo dicatur concur^-cro ad piodu- 
ftioncm,non vtdetciminarcffcMi.im ad produ- 
(Cendum , quia cx fe fufficicmct Jetcrminata eft, 
vt probatum eft : fed vt ftat iii potcntia propin- 
* In Oxon. <liiaad produccndum,quacrc diffuse vbi fupia. * 
hic n. 4. & Ad vnam rationem contra opinioncm Tho- 
fcqq m2,& noftr.im,quaE cft hic : Omnis forma.qiux 

cft fufficicns principiumalicuius adlionis, fi po- 
tcft pcr fe clfcjpotcft per fe agcre;dico quod hxc 
eft vera de illaforma , qit« eft principium fuffi- 
cienterelicitiuum afti' nis,fa(flinnis,(iue produ- 
(^ionis, lefpedu alicuius diftindi:aliter non. £t 
hoc oportet addcre.quia omnis prodn6tio,3dlio, 
fiue fadiiojcft rclpcfku alicuius diftincSki, & idco 
forma , quae cft per fe principium produdlionis, 
non poteft pet fc agere, fi fit per fc,nifi fit rcfpe- 
dualicuiusdiftinfti. Sicautcm cft minor falia; 
quia ciTentia diuina non cft principium produ- 
Aionis,rcfpe(flu alicuius diftindi ad intra,nifi vc 
eft in fuppofito. 



QV^STIO II. 

Vtrum Filitu fofit generare f 

Alenf. i.p.q.^T.tntmh.%. D.Thom. i.^. q.4,*..»rttcg. 
Richard t.i^to.^. I. D.Bonauent. ^ i. Durand.iM. 
JioAot hic if.vn:f*,n\7.& d-^o ^ qu«dl.t. Vafqucz i. 
pd.igf. Suarcz i.^.fw^. }.».4.y.(^ 10. 

T R V M filius poflit gcncrare ? Qu6d 
fic videtur. Ad Hebraeos primo , lo- 
quens de Filio zix',Pmans omnia ve>bo 
virtut^iTfHJe:\gnui Vcrbum habct vnde poflitge- 
nerare;i?itur generat, fiuc generauit. 

Itcm fecund6 fic:Auguftinus }. contra Maxi- 
minum cap.n.& ponitur in litera:F»/»«« non ge- 
f>Hit,non ^Hta »onpotuir,/id tjHia non oportmt,Ced 
du5negationcsaequiualctafiirmacioni:igitur,&c. 



D.Thom.t. 
p.S.41 art.^. 
Inflantia re- 
fellitur. 

fnneipiMm 

f»ilittum efi 
reffectu»lte~ 
rius k fe di- 
fiinch. 



I. 

Arfprimum 
etf^rmatiuU. 



Secundum. 




Itcm tertio fic:Filius crcatus poteft generare, rtrtium. 
& hoc eft pcrfcftionis in illo , quia habct natu- 
ram aequ^ pctfcdlam cum gcnerante ; & hoc 
etiam vult Philoibphus 4.dc Gcncr.Animal.c.i. Aiiftot. 
fed quod eft perfedionis in filio creato verius 
compctit Filio incrcato;igitur,&c. 

.Contra, in fempi^rnis non difFert ejft a pojfe, Neg»tiuim. 
ex tertio Phyficorum, tcxt.ji.igitur fi Filius po- 
tcft generarcicrgo aftu gencrat,& fic erunt plu- *""°** 
rcs pcrfonae in diuinis quam trcs. 

S C H O L I V M. 

RefolHtt FiliHm non pofft generare , e^uia vnitu 
rationif vna eji produclio in diuinu ; & quia ada- 
quat produSlio principium produSliuum. Deinde 
explicat tria dubia , ^ demum docet cjuomodoge- 
neratio diuina conuenit partim cum aSiiont mma- 
nenti , & farttm cum tranfeunti. 

REfpondeo,qu6d Filius n6n poteft gcnerarc, %, 

ncgando primd potcntiam Logicam , qu« TiUu* nequit 
fignificat non repugnantiam extremorum ; ficut gtntrart, 
cnim (ignificatur quod haec propofitio eft im- 
poflibilis,F(/»«^M^«r, & verum eftproptcr re- 
pugnantiam extrcmorum,fimiliter vcra cft,fi nc- 
gacio negat potentiam rcalcm , fiue ncgctnr po- 
tentiain ratione principij rcaHs , quia Filiusnon 
habct potentiam rcalcm ad iftum a^um gene- 
randi,quamuis habeat ad a£lum alium. Hoc au- 
tcm probatur fic : Filius non poteft generare ea- 
dcm generationc,qua Pater gencrat,quia eft ter- F«7«w nm 
minus illius gcnerationis , & idem non poteft ^*"y* 'f**"* 
feipfum gigncrc:ncc alia gencratione.quia quae- ^^"'J^flTel^t 
cunque produdio vnius rationis cantum eft vna yater gene- 
in diuinit,vt prii^s probatum eft diftindl. fecun- rarenec»Ua. 
da * , quia quodlibet tale eft hoc in Deo. Et hic * ^- ^•°'*» 
poffct pcrttadari illa difficultas , quae ibi fbluta 
cft,de adza[uatione produ(flionisad principium 
produ(5tiuum : igitur fequitur quod Filius nulla 
potentia poteft gcnerare. 

Scd hic funttria dubia. Primum cft.quomodo ». 

potcrt fuppofitum habcrc principium pcrfe(flum Tri» dubia 
produccndi , & immcdiatum , non impcditum, eno^antur. 
iiec exigens palfum , & tamen q«6d illo princi- ^^ i'»"»/"- 
pio non poffit producere?non cnim vidctar po- ©|.7r, -verbi 
tcnria agendi excludi ab aliquo adiuo, nifi pro- fuppofitum 
pter defc(Stum alicuius iftorum , vt patct indu- non pttefi 
cendo;cum igitur Filius fit tale fippofitum, po- g*^**'*"' 
tifllme videtur ipfum pofic gcncrare. 

Sed hic diccndum quod ifta difFerunt : Forma $giMitur. 
eiufdem rationis efi prtnctpium aitionis eiufdem 
rattonis ; & Forma in ifuolibet eiufdem rationti efl 
prtnciptum aSlionit eiu/dem rationii. Primapro- 
poficio eft vcra , nifi forma fit imperfcdta , cillm 
conucniat formae fccundum fe; Secunda autein 
propofitio fequitur ex prima in creaturis , quia 
non cft alia forma vnius racionis , nifi tantum in 
vno fuppofito, & non in duobus , & ide6 eft in 
fuppofito, vt eft conueniens a£lioni. Sed pofito, si vna ftf 
per impoinbile,qu6daliqua vna forma efiet in m» ejfit m 
pluribus fuppofitis in crcaturis , ita qu6d eflet P^-pbut fup' 
adzquatc communicata vni ab alio eadem nu- ^y'"* "** 
mero, tuncellctraliaincreatunsilla propolino ,„ etnmbus. 
fecunda. Vt fi calor,qui cft in ignc,c(Ietcommu- 
nicatus ligno adxquat^, hoc eft, qu6d calor dc- 
tcrminatctur ad hanc calcfa(5tioncm,impoffibile 
elTcc hoclignum habcns iftu calorcm,calcfaccre: 
quia non prima ca!efa£):ione,cum eius fit icrmi- 
nus,& producacur per illam calefadtioncra ; nec 

alia 



Qu^ftio II 



69 



♦s-j"-j. 



* i. i. q. 7. 



4- 

ttndtm. 

An Ttlius 
bMiiitptuu. 
tiam gnt- 
nutdi. 

^udfefri' 
hitMr, 



StUtititr, 



Jn TiUt M» 

*fi p$tinti» 
gtnirandi , 
^quMtit 



aIsii«tlef«&iont * quu t>o£tum dlqu^ ilii ca- 
loriadcquata iic hzc calefaAio, id eft, quM de- 
ccrmiaetur ex (e ad hanc cale^ionem. Sic 
eniro incelligo principdum producendi adzquari 
«licui produdiofii , quando determinacur ad ii- 
lam, patet (upra diftin^^. i. * non quia potentia 
fiu Gx exbaufla, per illain-, nec habeat terminum 
iemper diftindum, vt prot>acum eft. * 

£x hoc igitur pacec qu^ quando aliqua for- 
tn* eft in diuccfiis fupfoucis ordine quodam , ita 
qu6d ViMim- eorum communicac eam adzquace 
altcci>iilud nippoiicum,cui adxquate communi^ 
cacur iic , non poceft per iliam formam agere. 
ncc producere. Sic autem eft in propoHto, quia 
fbrma,qu2 eft pcincipinnft getterandi,communi-r 
canu adsquate Filio a Patre.iSc-ideo io Filio non 
cft principium genetaitdi. Vnde iaFilio illud 
quod eft prinetpium generandi ,.eft impeditom 
ab intra , quia racio fuppoiiti , ia quo eft naui*' 
ra , non eft conueniens taii zStioxii , icd ei talis 
a^Uo , (iue produ^lioi repugnat, vc iam dedara- 
tum eft; 

Dubicatia ver6 fecunda eft ifia:An Filius ha- 
beat potentiam generandi,(iue an iu Filia (it po- 
temia genetandi? 

£c videtur quod (ic:qnia in przdicatione prar- 
cifa cuicunque , repugnat przdicaium & fubie- 
ftumjfed hsceft praedicatioprsciia^irj^/i/M eii 
foumia gtntrAndi. Qin'a vc didlura eft inqu«- 
fti<Me prscedcnci , edentia przcise cft princi- 
piutn producendi, non prout eft dctcrminatum 
aliqua proprictate. Si igitur Filio icpugnct po- 
tentiagenerandi, fibi repognabic habckC eilen- 
tiam, auod faifum eft. 

ReK)ondeo,qu6d hkc ab(olutc,faifa e(i , Ft- 
lim habet potenti/mgtnera"di,Sc non eft diftin- 
gtMnda fecundiim compoiitionem & diuiiio- 
nem ; nuic enim nulius lerrao tahs ciTet deter- 
tninate verus-,vt album habct potentiam diigre- 
gandl-,& calidura potcntiam caiefaciendi. 

Vnde fciendum , quod quando ahqua fbrma 
nataeft inefle alicui formaiiter,(i (ignificetur (i- 
bi conuenire in abftraAo,(igni6catur formaiiter 
haberi ab ilio,& non folura per identitatem,(iue 
per circumincc(fionem,aut aiiquo tali modo, vt 
patet cum dicitur ■, paries habet aibedinem, (iue 
albedo ineft parietijigitur cum potentia nata (it 
fbrmaiiter incflc potcnti, (ine agenti, & produ- 
centi,& (igniiicatur (ibi inefle in abftradlo ; crgo 
formaUter (ignificatur haberi h. Filio , (i denoce- 
cur conuenire,& non Colnm per circuroincedio- 
nem ; (ed quando gerundium coniungitur cum 
principio adiuo , quod formaiicer denotatur ab 
aUquo haberi , notat aAum , vt egrcdientem ab 
eodem fuppoiico , a quo taie principium forma- 
liter denotatur haberi,propter quod non conce- 
ditur Fiiiuro habcre fcientiam , (iue voiuntatem 
eenerandi » (icotconceditur fcire generationem, 
uue velle generationero : tiec conceditnr Filium 
habere (cientiam creandi , (ictu conceditur Fi- 
lium fcire creationem. lungantur igitur ifta duo 
fimul, (icut cikm dicitur : Fuius habec potentiam 
jgenerandi , & in Filio eft potentia generandi Ci- 
gnificatur potentiaformafiterconuenire Filio,& 
fbrroaliter iuberi ab ipfo per primuro & fecun- 
fium eecundiuro conftruAum cum fbrma ali- 
cuius (uppodti, cui forraaliter ineft, & (ignificac 
a&um egredientem ab ip(b. Igitur (ic dicendo, 
Filim hnhtt fotentiam generandi , (igniiicat Pi- 
lium exetcere adlu gcnctan(ii:& quia hoc ialfum 



eft . vt praBoftendinf eft , ide^ ab(blute h\& eft 

hzc:Fii(iM babet pttentiMm gtnerMtdi. Et hac ti- 

detur c^Tc intencio vnius antiqui Dofkoris * pro * D.BoA.hl« 

dubitatione literaii,vt patei intuenti iprum,& cft ?•*• 

intentio Magiftri in Utera , quare non habet fi- 

lius potentiam generandi. 

Ad fationes igitur illius dubitationis , dicen- AdfnbMio^ 
iasa eft qu6d Minor eft fal(a , quando dicituc mt, 
qu6d hic eft prasdicatio prarcifa , ejfenttA efi po- 
tentiagenerandt,Dico,(iu6d imo eft truncata, nifii 
dctcrminetur (ic , efentia efi buic, fcilicet Patri, 
potinttagenera»di,(^\i\i non cft perfefta, nifi ex- 
plicetur fuppo(itum,i quo zGtva (ignjficatus-per 
gcrundium egreditur.Vnde non eft pcrfecla.nifi 
•coiTiparetur gerundium ad fuppoiitum, ^ quo (i- 
gnihcat zQcam egrediendi. 

Patet per haec refponiioad iliud (bphi(ma:ef- 
(cntiaeft in Filio , eirentia eftpotentia generan- 
di^ ergo-potcntia generandi eil in Filio : quia v^ 
comparatur eflentia ad e(IeinFilio,(ibi cxtranca- 
curpocencia generandi , ci!kro (it in Filio , (iib illa 
ratione.fub qua repugnat Hbi potentiagencran- 
di, vt praeoftcnium c(t. 

Tcrtia vcr6 dubitatio cft ifta j quoniam in »^ 

quocunque eft generatio adiua , illud potcft gc- Tirtimm dit* 
nerarc;(ed in Filio cft generatio adtiua, ergo,&c, bium. 
Maior patctjquia in quo eft aliqua forma , illud Sif*'« '»'- 
poteft dici talc fecundum illara forraam , vr in ^**" '^" 
quoeftalbedo,potcftdici album. Minor proba- ^^IJr,t^!^ 
tas^ quoniam generatio adiua non eft aftus im- rati* tt^iiut, 
mancns , quia quando aliquid eft a^us imnu- 
nens,tunc aftio & termimis a<flionis (iint fbrma- 
iiter in eodera : Filius autem (ic non eft in P^ 
tre, quia tunc non clTent dua peribnx , iicct ta- 
mcn per circumincefllonem (it in eodem Patre: 
crgo gcneratio z€tio eft tran(iens:tali$ autcm eft 
in eo, in quo eft terminus ; igitur in Filio eft gc« 
nerario a^iua. 

Rcrpondco, qu6d gencratio aftiua non eft in Gtmer»tU 
Filio,quod probacur dupliciter. Primo (ic;oppo- »i}fu» »«« 
fitac relationes originis non funt in eodem (up- '^ '" ^''"- 
poiito, quia nihil gignit fe ; fcd generatio paflio, ^^''"*""'f^" 
fiue padiua.cft inFilio;igitur non genecacio 
aAiua. 

Item fic , generatio adiua,vel eft idcm Pater, Steundt. 
nitati,qiK>d verius credo,vcl fi non eft eadcm fi- 
bijfaltcm eft proxima ratio fundandi rclarioncm 
paternitatis, quia quamuis relatio non fit funda- 
mcnturo relationis realis , potcft tamcn eiTe pro- 
xima ratiofundandirelationem.Si primomodo, 
habctur propoficum,qu6d fit in Patre, & non in 
Filio: fi (ecundomodo, adhuc habctur propofi- 
turo , aliter enim non cllct proxima ratio fun- 
dandi. 

Ad rationem igitur in contrarium , dicendum ^. 
eft quod adio immanens in crcaturis , 8c cius AdrMitntm 
rerminus habent idem pro agente & rccipicnte:' *'* ttntr*- 
(ed adlio ibi tranfiens , & eius terminns habent ''"'.'"• 
aliud ab agente, quia faltem eius tcrminus eft in {f^* Z'*,^. 
recipiente,& non in agente. Nulla ver6 aAio re- m»ntni ^u*.. 
cipitur in fuo tcrmino , ita qu6d iranfit in fuum m-^dt difi' 
terminum,quia tcnerur.quod aAio tranficns fc« '*"''• 
cundum communem opinionem fit eadcm rea- 
liter motui,qui eft in mobili, quidquid fit (ccunt 
dum vericacem. In gencratione Filij nuilaponi- 
tur materia,dc qua Filius generetur. Nullo igituc 
modo generatio adliua io diuinis eft in aliquo 
extra agensiigicurgencratio a6^iuaeft immanens 
in Patre generante , ficut in diuinis poteft efte 
aiiqua a(^io immanens , (ed non fequitur qu6d 

cius 



70 Libri I. Diftindio V II. 



Curtnrininui 
^iihnis im- 
r/)^n^ntiifit 
ifnmnnins 

iti ^reittHris. 



GtnerMto m 
'diHinh no tfi 
fropriiaci 
immnneis 
tifc trartfiis, 
ftdpAf.im 
eonnentl cum 
t,tr»qM. 

7- 

jfd at^nmen 
tum pri/nnm 
principale. 

jtdJefHndu, 



i»fi»tttitt. 



loljtitMr. 



Ad ttrtiuw. 




Auguft. 



eiu5 tcrminus fit imraanens. Nam in creaturis 
adio immaneas,& tcrminuscius funt in codem, 
quiatermiui ?6lionum immanentium incrcatu- 
ris lunr foima: inhacrcnics ; & idco neccirario 
fanr in codem fpfiDaliu t.fcd fic non eft in Dco ; 
Nam ^enevano acliuA cft ad tetminum fubfi- 
ftentem, id(.o non opmict vt huiufmodi termi- 
nus (ii formalJtcF in eodc n cum f»a adionemcc 
fequiturc concta , fi tc.minusaiftionis ell cxcra 
ageutcm.igitur non cftadtio in-.mancns,fcd tran- 
fiensiqiiia tcrminus adionis^quae eft cxtraagens 
crcatum.requirit fccum ineodem adionem,qua 
producitur, hoc eft,quia huiufmodi adlio requi- 
ric natuiaipjnqua reiipi'ur,quodnoncontingit 
in propofito. Vndc gcncraiio acliua in diuinis 
ccmicnit cum adione immanente , quia cft in 
fuppofjto generantcjconuenit autcm cum adio- 
ne tranfcunte quia terminus cius eft cxtra .'gen- 
tcm.Ideo gcncraiio a^tiuain diuinis.ncc cftpro- 
pfiau<5iio immancns.nec aftio tranficns , qiioad 
vtramquc condiuoncm requifitam ad adionem 
immancntcm & tranieuntcm in crcatis , fcilicet 
quoadconditionem ex partc adioi.is,& termini 
in vtiiqiicadlione. 

A J rationcm prmiam principalem dicendum, 
quod intclligcndus cft /.poftolus dc verbo vir- 
tuofb, fcu de virtute & potentia ad creandum,& 
fic tota Trinitas habet vcrbum. 

Ad fecundum cum dicituc quod FUitunon 
genuit , »0« cjuia non potuit , ibi accipitur ncga- 
tio infinitans , quia non cft in vfu nota infinican- 
di , vc fic diccrecur ,«0« ejnia impotuit. Vndcpo- 
nitur ibi ncgatio,quia non habctur ibi infinitura 
aptum natum ad iignificandiim. 

Si dicatut ad negatiuam de praedicaro priua- 
tofcquitur affi'mjtiuadc prxdicaro finito, fiue 
negatiua depi^dicato iimnitQ : vt fi Socrates 
non eft iiiiuftus , crgo Socraics non cft non 
iuftus. 

Diccndura quoJ non cft vcrum, quia non fc- 
quitiir.lapis non eft ca:cus,vcl,fi hcec diccrc,non 
cft iiniidcns j crg'' '^pis "on cft non vidcns, quia 
fic fcqueretut quod lapis efter vidtns. 

Ad lerrium dicendum . qnod in Filio creaco 
e(l peifedio fupplensimperfc6lionem,pofrc gc- 
nerire , fccundum quam communicacnr nnpcr, 
ftdiojquia cnim natura creaca non poteft fe fuf- 
ficientcr communicarc in vno fuppofico , idco 
fupplcns iftam imperfeftioncm communica- 
tam vni fuppofico , in illo eft principium com- 
rnunicandi fe alteri flippofitoifed pcrfcdtio , qixa 
communicacur imperfcdlio , non eft in Dco po- 
ncnda , qualis cft ifta , qus ponicur in Filip 
creato. 

mmmmmmm 

QV^STIO 111. 

Vtritm getieratio diuina Jit vniuoca, 
vel aquiuoca ? 

Vide DoHores eitatos eiiuJHone /tntecedenti. 

'^^ Rgvmenta probancia , quod fic vni- 
uoca, qusrc alibi * in quaEftionc vnica 
,^ ^ diftiriftione fcptiraa. 
Contra , Auguftinus 6.de Trinit.cap.vlt. lo- 
qucns de Filio quod cft imagoPatriSj dicit quod 



iSla imago efl omni modo fimilis jP^mjigitur non 
eft ibi aliqua ratio xquiuocationis,& pet confe- 
quens cft vniuoca gencratio. 

S C H O LI VM. 

Refoluit gentrationem in diuinii effe maitime 
vniuocam, (juiaeadem eft naiura ingenito , & in 
generante , & quia terminm eft (tque perfeUtu in 
produBo,atque in producente. "Deinde docet vlti- 
ma difiingyentitnplnidifftrre, quam dtftinEia : & 
demum «ftendit non tfje tdem altqua diftmgui, & 
hahere repugnamiam. 

R£fpondeo,qu6d cft maxime vniuoca > quod 
probatiu tripliciter.Primo fic : in fuppofico 
gsntrancc & genico cft nacura , & propriccas in- 
diuiduahs:anc crgo vniuocatio generacionis de- 
bec actendi pcnes nacuram,vt diftinguitut contta 
proprictatem indiuidualemjaut pcnes propricta- 
tes indiuidualcs m gcnctance &c genico.Si primo 
modo , maximceft vniuocahsec generatio , quia 
haec eil maxima vnitas naturae in gencrante , & 
gcnito : Si fccundo modo , nulja erit gencratio 
vniuoca, quia propnecates indiuidualesfuntpri- 
m6 diuerfx , & vniucrfahteromniadiftingucn- 
ria vlrima funt prim6 diueifa.vt pacet ex ^.& j. 
Mephjif.qah fi in aliquo conucnirencpcrfe,cum 
in illo non poftcnc differrc, igitutaHquibusahis 
difFercnuis difFcrrenc , & fic non cfrent vkimae 
difFerencia:. Vnde impofnbile eft quod aUquid 
per fc przdicecurde illis :omnino ^im in nullo 
conueniunt. Vnde nonrancum conucniimt pro- 
prietatcs indiuidoalcs vlrimatc diftinguentes, 
quantum conueniunt a*bedo & lapis : igicur fl 
penes has airendecur generatio vniuocajomnino 
nulla efrc-c vniuoca , fed omnis talis maxiroe 
sqoiuoca. 

Secundo fic : geueratio eft aflimilaciua , & di- 
ftindiua : quod autcm fit aflimilatiua , habcc a 
forma, vt forma cftjfed quod fit diftinitiua, ha- 
bet h forma, vt h«c eft habens propriecacem in- 
diuidualem,6c fingularem jfed racio formx eft ra- 
cioperfefliorracioiicfirgularicacissquiaeftprin- 
cipium agendi:non aurem fingularitas , fed eft 
condicio cantum agentis : igiuu in gcncratione 
ratio aflimilaciua eft racio nobihor diftin£fiua ; 
igitur produftio eftnobihor,cuimag'S conuenit 
ratioafHmilandi. Hxcauremcfl pioduftio vni- 
uoca:igitur haec eft nobih'or,quam arquiiioca;fed 
ratio pcrfcAiflimae produdionis conucnitpro- 
duiflioni diuinx:igi[ur, Sic. 

Hocctiam arguiturex partetermini;quiaharc 
produdio habcc tcrminum aeque perfcdum cura 
produccntcquod conucnit gencrationi vniuocs, 
non auiema:quiuocar. 

Simihter terminus produ6):us hic diucrfus efl 
k produccnie , quod non conucnic produdioni 
;i?quiiioc2,fed vniuocae. 

Si vero dicas qu6d Philofophi non dicerent 
iftam gencrationem elTc vniuocam,quid mitum? 
ncc rcdcaequiuocam ; quia dicerent non eile ge- 
neracionem in diuinis. Sed fi ipfi conccdercnt 
nobifcum qu6d ibi eft gcneracio pcc communi- 
cacionero eiufdem nacurae perfedliflimx,dicerenc 
illam vcique veriflimc efle vniuocaro , & non 
aequiuocaro. 

IntclHgenduro tamen eft propcer rationes, 
qu£ fiunt, quod diftinguentia vhiroa fimc ptim6 
diucrfa,fcd diftinc^anunqua funt ptimo diuerfa, 

quia 



1. 

Ceneratiofi- 
iij eji vniM" 
cn. 

VrohntHt 
frimi. 

Vninocaiio 
affionis de- 
fumenda k 
natur» fto- 
ducentis (J» 
pr^idulii. 

Ariftot. 

frofrittiUit 
indiuidu/Ues 
funt pTim» 
diuerft, 



Probatiir fs' 
eundi. 



Tertii. 



Injlsnti» r«» 
mouttur. 



Quxftio I. 



Pijiinfui»- 
t'A fune frl' 
mi diuerf», 
dijlindtv*' 



2fen ell idem 
tiU<fH» di- 
jlingui ab in 
uicem jy fi- 
biTtpHgnitc, 



3uia (anx. aliquid vnius entis , & conueniunt in 
lorigitur non cft t^nta diftin£lio &C diuerfitas 
indiftinftis.quanta in diftingucntibus, quia non 
tantum diueiTa funtjqnx non funt primo diucr- 
fa, ficut illaquac fuiit prim6 diuerfa, ideo diftin- 
guentia vltima nondnnt prxcise conftitutis per 
ca illam diuerfiratem, fiue diftindlionem , quara 
abfolu:c in fo habciu ; fcd illam differcntiam 
dant.quz poteft coufurgcre cx natuia iUorum,& 
ex natura,in qtia fint illsdifterentis vltims. Et 
idco illorura fic diftinclorum , qus conftituun- 
tur , per huiufmodi diffcreniias , crit diffcrentia 
mcdia. 

Aliud vero cft fciendura , qu6d non eft idem 
aliqua diftingui , & habcre rcpugnantiam : imo 
aliqua.qui maximc diftinguuntur,minorcm ha- 
bentrepugnaniiam quam illa.quacformaliterrc- 
pugnant.Hxcquxre,& cxtcra quacdixi.inqux- 
ftionc fuptadicla. 





Cenfir. 
Datnafc. 

CoroU»riMtn. 

InteUigtr* 
fupfenit effe 
ditiimtm. 



JmjiMmttM. 



Vita. dupUci- 
tfr 4ccefta, 



Anrelm. 



DISTINCTIO VIII. 

Q V ^ «S T I o I. 
Vtrum Deus veriprne eH ? 

Damafc. lib.i.Orthod.fidei, e»p i. ^ ^ ^. Albfrt. in 
fumm»trail.^.q i 9 memb.f,^ 4.^ t.d.t /erf.i j.Q- d.t, 
srt.i. D.Boniufnt. id.t.are.i q,v. P, ihom. i.p.q.i. 
art.^.^ i.con.gen.c.tx. ^ i.d.i.artic.i.q t. Hentic. :» 
fumma art.ii.j.4.^ «r/.t^.^.}. Mayioa d i q.i.ar.t. 
(yin frtl.q.'. 6. Smiiiug. de Deo v'no,trali.i diff,i.q.i, 

I R c A diftinftionem oSauam , vbi 
Magi(tcr pcrtradat primo , qu6d 
Detf verijjime efi:ei\ fciendum, quod 
ex dii2:is in diftindione fccunda, pa- 
tct quod Dcus vcriflimc habct fj^*, &vcriri!me 
eft mum ejfe , quoniam primum in vnoquoque 
gencrc vcriflime eft ta!c. Sed vt probatum eft 
dift.fccunda ; * Dcus eft primum incntitate , & 
hoc omni primitate, qux non includit impcrfc- 
dionem.igitur Deus vcriflime eft fuum ep, 

Hoc confirmatur audboritate Damafceni lib.i. 
Othod.cap. 1 1, 'Detu eji, ejui vere efi totum in fe 
comprekendtns , vt pelagu* , &c. Ex hoc ieqiiitur 
coiollarium, quod tntelligere non eft primum in 
Dco,ncc primum dans f//^diuinum,fcd priraum 
dans effe diuinum eft ipfum e^;ri.im,quia opera- 
tio nun poreft efte prima ratioeftcndijtura, quia 
intelUgere prxfupponit rationem obiedi & po- 
tentix , hxc autcm prxf ipponunt rationem cn- 
tis , idco intelltgere non cft primum dans ejfe di- 
uinum. 

Si dicatur qu6d primum ept diuiuum cft vi- 
uere-.Uoc autera in Dco , non eft nifi intelligere & 
velle, 

Rcfpondco quod xquiuocatur viuere , nam 
vno modo fignificat adtum primum , ficut vita, 
tamen vctbaliter,ficut lux &c lucere idcm fignifi- 
cant,& vtrumque fignificat aftum primum , nifi 
qu6d tucere fignificat adum primum vcrbalitcr. 
Vndc fccundum Anfelmum in Menolog. cap.j, 
idem fignificat ficut calor & calere. Alio autCm 
niodo accipitut pto adtu fecundo , vt pro opera- 
tionc virali inrelligendi , aut volendi , qua: non 
dicuni aAum ptimura forraaliter, fcd illum prac- 
fupponunt. 




71 

QV^STIO II. 

Vtrttm Dettsjit immntahilis i 

Alrnf, i.^. q. ^.memb,^. D. Thom. 1.^.^.9 «rfw.t. 
D.Bonauiiic hic x.p.are i.q,i. Richard. art.i..q i. (^ 1. 
Henrtc. qi-pdls. q.v, Ouiand. ^.}. Do€totinOxi»ien. 
hic q.^.videetiam ^Mee.q i.^ deprimt prin.eol.x.Q' 4. 
Cf '» Thetre-r,.^ .Nou potefl pcobaii Deum. (y qutdl.-j. 

10 O c pr.Tn.ilFo quaeritur : Vtrum Detu 
*- , fit rnuiabtlts : quod fic arguitur : Dcus jirg.primum 
i habtt habitudincm ad mut4>ile;igiiur affirmati- 
cft mutabilis ; antccedcns patet , quia »«"''. 
habei rationcm primi ad ifta mutabiiia. Confe- 
quentia paict,quia mutato vno correlatiuorum, 
mutatur illud ; quod habet habitudinem ad 
ipfum , fiiltcm in quantura habet habitudincm 
ad ipfum. 

Itera fccundo fic : Deus- habct opcrationem gteMndnm. 
proxirax cauGe ciHcicntis ad aliquid mutabile, 
quod iraraediatc cft ab ipfis : igituraliter fe ha- 
bct nunc quam prius:quia fi eodem modo fe ha- 
betet nunc /icut priiis, qux ellet ratio quod ali- 
quid nunc producitur,& non prius ? llla non eft 
ex parte mutabilitatis cffedus, quia huius caufa 
quaeritur quare nunc producitur ; nec ex partc 
pafli,quia nullum rcquit it : igitur caufa erit ex 
parte agcntis.quod nunc producit, & non prius, 
& fic in ipfo crit mutatio, vt videiur. 
Contrarium probatur in litera per audoritaces. 5. 

Iiixra hoc quxritur , Ftrum Deui fit perfeUe Ratio ad tp- 
(implex-.auxrc argumenta alibi. * Iftaquxftio fe- ?•/''**'• 
cunda pnmo cft (oiuenda , quia ex eius iolutio- < < 
ne probabitur quod Deiii cft omnino fimplcx,& 
deindc immutabilis : ptopter tamen proceflum 
Magiftri in lite a alia prius quxritur : folucio- 
ncra vero iilius fecundz quxftiouisqusre ali- 
bi , * vbi Dci fimph"citas oftcnditur , primo per * tbi fopra. 
oppofitum adttiplicem corapofitiont m; fecun- 
do exeius infinitate ; tcrtio cx parte neccire eflc. 
Quod autem fi:-aliqiiodens infiniium, vt Deus, 
& necetfe clfc, probatum eft diftinctione fccun- 
da:qnxre ibi. * Quomodoautcm cx fimplicitate * q-|. 
Dei probetur eius imrautabilitas, quxrc in qux- 
ftionc priraa illius diftindionis , fcilicct , Virum 
foLui De4i ftt immuta!'tlis fPiima raiio princi- 
palis foluitur, quia.vt dicetur infct ius , non ha- 
bet rclationem realem ad aliquid extra. Solutio- 
nem vero fecund.x quxftionis principalis quxre 
vbi prius , qaindo fbluitur ratio Atiftotelis , & 
Aucrrois de qiratto Phyficorum. 

Q^^STIO III. 

Ftrum quodlibet aliudk Deojit mutabtlei 

V d: DoSoics citatosquaeft. aniecetlenti. 

V 1 A Magiftcr in ifta diftindione non ^ 
.bliira determinai quod Deus non fic 

; inutabiiis,fcd fblus Dcos fit irarautabi- 

lis.ideo poft fimplicitatem , & imrautabilitatem 
Dei.reftat quxrcrc de fimplicitate & immutabi- 
litate creaturx.Quxritur igitur, Vtrum quotilibet 
aliud a Deofit mutabile} Quod non videtur;quia 
Philo(bphusu.A/fr4^fc^/!poftquam probaueral j{„um. tr» 
fimplicitatcm ptimi cntis,& ciufdera immutabi- negatiu». 

iitatcm, 




7Z Libril Diftinaio VIII. 



tre nffirmn- 



Tri» exartl 



E.V decem 
ptidis 'jfen 
di,i]Uos tionit 
Jienric trts 
mdducit »d 
prtpoptum. 
Frimus mo- 
dns. 

Commcno- 
tor. 



^id fanfe. 

fit ei»to. 



£x Ariptt- 
le frobatitr 
»lia priter 
Denra effi 
neceffariifify 
haberi cAi*- 
Jtm efficien- 
ttm. 
Atiftot 



Atiftof. 
CQmmcnoa- 



Ijtatem, quserii confcqucntcr, vitiim fim plurcs 
fubftanciz talcs , vcl vna tantum ? & determi- 
nat qu6d fuht plurcs talcs fubftanti* fcparat^: 
ergo &c. 

jContri, prima» ad Timotheumvltimo : So/w 
DeM habtt immrttabilitatem , & patct criam pcr 
Augnftinum jn Ijtcra. 

Quia in hac quaeftione eft controuerfia inter 
Theoiogos & Philofophosildeo tria funt in hac 
quacftioncfacicnda: Primo , inquiicturintentio 
Philofophorum in hac qusftione , fciHcet Ari- 
ftotclis,& Auicenna: , qui magis funt famofi in- 
ter Philofophos. Secundo, poncntur tliquaera- 
tioncs pfQ corum opinione : Tertio, eontra opi- 
nioncraeorum adducentur aliquje rationes. Et 
cx hoc apparebit veritas qua:lui , (cilicet quod 
emnis creaturajit mntabtlu. 

SCHOLIVM I. 

CircailUm exclHfiuam y fcilicet (^uoti mllum 
^littd a Deofit immMt^bUe ydubttatHr dememe 
^htlofophorHm , praferttm jinfioielti , & jiui- 
cennt.quos Scotni reputat pottores. (jandauenfis 
varios modos recitat, quibw aliqutd potefi habere 
efte , tres tamen funt pottores , & circa prtmum, 
<jHO refert eos dixtjfe Intelligentiam fecundam ,fi- 
tteaiia aprima Inteiligentta, effe ex fe necejfarta 
formaliter,fed effe^iue aprima,vel a Deo , valde 
dubitat Scotus , in cjuo cafu ttadtxerim , aut in- 
teliexerim ,adduBifejue aliquot ipfoturn authori- 
tattbus , probat fecnndum eorum principia retie 
fenftjfe , eofcjue a quibufdam , de quthus taxantnr, 
liberat ahfurdttatthus. De his vide 'Do5lorem 
tom.y trailatH de Reritm princtpio q.i.art.i. 

CI R c A primum fcicndum , qu6d Ganda- 
uenfis ponit decem modos eftendi, de qui- 
bus ires funt ad propolitum : quorum primus eft, 
qu6d aiiquid (it ex fe forraalitcr ncccirarium,& 
effcftiue ab alio. Et iftum raodum eficndi dicit 
Phflofophum non intcllexiftc in fubftantiis fc- 
pafatis : tum , quia contradidioncm impUcat: 
lura.per Commentatorem i i.Mctaphyfin quae- 
ftione loannis Grammatici dcJMotu, quarc po- 
tcft perpecuari, ciim fit ab aHo, & non fubftan- 
tiaaiiajtum, per rationem Philofophi, & Com- 
mentatoris contra PiatoneJ/^nwo Cdli & Mundi, 
qui imponit etiam fibi quodipfe fcnfcrit omnes 
fpecies incorruptibilcs elle ex fe ncceftarias, in- 
coiruptibilium tamen fpecies in vno indiuiduo: 
fpccies vero corruptibilium in pluribus indiui- 
duis , aut in pluriljus partibiis : ikut pofuJt cle- 
mentum fecandum fe torum incorruptibilc , & 
cx fe ncceiratium, corruptibilc tamen fecundum 
partes, vt fic nihil fit k primo moucnte,nifi mc- 
diante motu carli. 

Scd quod neceffaria cx fe formalitcr , alia a 
Deo, vtfubftantii fcparatai,fint aprimo effedli- 
uc , & quoJ habcant caufam cfFcdiuam» Proba- 
rur ; tinn.per Ariftotelcm/ic««<io Metaphyfc.x. 
dc principiis fempitcrnis , quorum primum po- 
nirctiam caufamneeeflitatis in aHis. Et loquitur 
dc cauia efficicntc ; tum , quia pvopofitio illa: 
l.Pofter.i. Tropter quod vnumcjuodcjue tale, &c- 
intclligitur de caufa efficientc , vt pitct primo 
Foflertorwn dc principio & conclufione ; rum, 
quia dicitqiiod vnumquodque ficut ic habet ad 
effe, fic ad veritatem:igitur vult quod ejfe'con\m 
fii ab ipfa neceftari6.Tum,pcr Commentatorein 



Ac fubftantia Orbis.quem crcditur penit^s idem 
(cnfiftccum Philofbpho Ariftotclc , excludendo 
rcfpofioncm ipfius ad illam audloritatcm.Maius 
enim inconuenicnseft,C6mentatorc,& pcrcoie- 
quens Ariftotelem, quod pro eodcm habct , cx- 
piicitc dixilTc oppofita.quam implicite;cum ta- 
fncn ifte Dodorpriiisdixerit Philoibphum no« 
pofuifle fubftantiam feparatam,ex (cneceirariam 
& cfFediue ab alio, quia hoc includit contradi- 
ftioncm,quod non cft verum vt patebit , & (i cf- 
(ct verum, non nifi implicitc. Itcm , (ccimdo de 
Coelo & Mundo, .Ab «.fcilicet ptimo , deriua- 
tum efl efTe,fcfc' cjw.dern clariits.hte- autem obfcurim, 

Sediiiaaudloritas dc fecundo Metaphyf.tcxt. 
Com.^.videtur clTc ad oppofitumjquia dicit quod 
principia femper extftenttum oportet ejfe verijft. 
ma.-ejuia non quandoqtte funt vera,quandoque non; 
tiec tllii caufa altquid ef},vt ftnt, fed illa aliis. Er- 
go vult quod non habeant caufam eflendi.Et in- 
fri quod nonfint ab alio,& exfeformaliter necef- 
y<inW,quia dicir quod funt necciraria vcriflima. 

Propterca per rationem Ariftotclis ix.Meta- 
phyf.text.Com.^j.Ptimmn principium, quod eft 
Deus,mouet vtappetibile & intelligibile. Et fe- 
cundum ipfum ibidem : Intelletttts illius fuhftanw 
tietfeparati,qMt mouetur aprimo princtpio,vt,aP- 
pftibtli & inteitigihilt , patitur & mouetur ab tn- 
telligtbili. Ex hocarguitur fic: Sccunda Intelli- 
gentia amat & intelligit ptimum principium, 
cum primum principium moucat,vtamatum,fi- 
ue appctibile,& intelligibileiintcllc6lus fccundae 
Intclligenti^ patitur & mouetur,ab illo intelli- 
gibili : igitur primum principium habct caufali- 
tatcm reipcdu intelligere fccundae Intclligentix. 

Et hoc ctiam probatur ratione:ImpofIibile eft 
obiedum impcrfcdum canfare intelledionem 
perfedlam in intelledu perfedo dc obiefto per- 
rcdiori , quia nullum obiedum potcft caufare 
pcrfcdtam cbgnitioncm dc aliquo obiedo , nifi 
contincat ipfum in virtute ; igitut Intelligcntia 
fecuiida non polfet pcrfcdc intelligerc primam, 
nifi primo moueat intclledum cius ad fui noti- 
tiam,& fi hoc , igitur & lefpedu fubftantijc fc- 
cundae Intclligeniije primum moiiens habebit 
caufalitatem,quia fccundum intcntioncm Philo- 
fbphijVt ifte Dodor dicit , & veium eft in hoc, 
intelligere eft idcm cum fubftantia & natura In- 
tclligentia»:igitur paret per rationem qu6d fub- 
flantia fcparata fccundum intentionem Philofb- 
phi, fit cffediue a primo principio. 

Pfoptcrca fecundumintcntionem Philofophi, 
primum mouens habct virtutem infinitam , & 
agit neccftitatc naturali , quamuis pcr intelleT 
c>um & voluntatcro, vt patet ex 8. Phyficorum, 
fum.x.cap j. & c, vlt. talis autcm potentia , qux 
eft virtutis infinita:,& agens neceftario nonpo- 
tcft mouere corpus aliquod immediate in tem- 
porcquia tunc fccundum rationcm cius in 8. 
Phyficorum , Virtui finita & infinita mouerent 
in aquali tempore , vt ibi probat : igitur primum 
mouens non poteft circularc coclum in inftanti, 
quia tunc in quolibet inftanti quaclibctpars ccc- 
li eflct in fitu,in quo priiis fuit:igitur non circu- 
lauit ipfumjcum non aliter fe habeat nunc qu^m 
prius:patet igitur,quod fccundijm ipfom , pri- 
mum moucns non immcdiate fert ipfum coe- 
lunijfert autem ipfum localitcr,quia ex hoc con- 
ciudit ipfum cftc virtutis infinitx , quia fcilicet 
mouct ipfum tempote infinito ; igitur fcquitut 
fccundum intctionem eius,qu6d moueat coelun) 

cfFcdiu^. 



Aiiftor. 



6. 

Arinot. 



Trohatitrf*. 

cundo. 

Ariftot. 



7- 

Ttrtih. 



8. 

§lutirto. 



Atiftot. 



Qu^ftio III. 



7i 



effe^iue, (cd raediatr,^uia mediante alia Intel- 

ligentia,vt proximo mouente : igitur fecundum 

ipfum illa duo mouentia mouent idcm corpus,& 

huc vfque nullus (cicns mentera Philofbphi de- 

bet dubitare, hoe ipfum (cnfifle. 

_ Sed tunc arguo ^ duo mouentia moucre idem 

€iuot'modis corpus, nonpotcftintelUgi , nifi triplicirer, vel 

duomoHtn- quia (ccundlim mouens moueat in virture pri- 

tU »d idem mj,quia habct ejft ab ipfo , & tunc habetnr pro- 

moHendum pofitum. Vcl quia fccundum moucns rccipit i 

fofjuHt C0»~ pr{nio moucnte influcntiam , & applicationcm 

ad motum, qucmadmodiim, bacuuis mouetur a 

manii, a qua appl catur ad motum t & adhuc fe- 

quitur propofitum :quiafcciJndum intencionem 

Philo(bphi,nullius accidcntis imclligentia cft de 

nouo rfcccptiiia ; igitur non eft ibi nifi anciqua 

influcntia , quac cft efe cius , & fic cft propofi- 

tum. Vcl non eft hoc diccndum , cum dc fe fit 

ad moncndum aptus natus dcicnninabilis per 

incelle€tum , & voluntatcm fiiam. Vcl tcrcio 

modo , quAd ambo immcdiate moueant idem 

inobile, ordine tamen quodam , fic qu6d vnum 

eorum eft eminentius,& reliquum imperfedius. 

Quemadmodum fi mater habeat virtutem afti- 

uam in generatione proh's, concurrit immcdiaic 

cum pacre ad produ(^ionem proh's,ordine tamen 

quodam ; quia pater vt caufa eminentior , fcd 

mater vt caufaefFcdliua impetfedior. 

Stcundum Sed ifte tertius modus cft impo(fibilis fccun- 

Thtlofophum ^^^ Philofophum, quia tuncvirtus infinita im- 

liirtusinnm- i- ^ h • 

■' . mcdiatc caufaret motum m corpore m tempo- 

tnnonmeuet « /t" • <t-i -t r 

immediMti ^ » quod probatum eft efle unpouibile fecun- 

aliquodcof' dum ipfum : Ergo fequitur propofitum fecun- 

fus in ttm-' diim primum modum , fcilicet quod fecundum 

?*'*^' roouens moueat,invirtutc primi mouentis.quia 

capit omnc ejfc ab eo , & pro tanto dicatur pri- 

mum mouens mediatc moucre : propter quod 

Commenta- Commentator 1 1. Metafhyf. ftfw.41. ponit cae- 

^***^- lum moueri a duplici motorc,fcilicer, coniundlo 

^M» rttiux' ^ (eparato , & fic poteft faluari intentio Arifto- 

t* mentem tclis , quod^Deus mouct in ratione caufa: effi- 

philofephif^ cicntis, mediate tamen,ita quod primus cfFe6kus 

.dutrrots. ei^s fit fiibftantia cfFeftibilis Intclligentis , & 

non tanti^m motus. Et ficetiam faluatur Auer- 

rocs, quod caelum mouetut in tcmpore, hoc ha- 

betur ^ motorc coniunfto,fecundum qu6d mo- 

uetur tempore infinito , habet ^ motorc fepara- 

td , qui infinita duratione dat ejfe motori con- 

iunflo. 

IQ. Nec valet dicetc qu6d primnm principiurft, 

lafitinti* oc- fi pct fc folum moucrct , tunc fequerctur fecun- 

turritur. 6»m Philofbphura , quodmoucrct in non tcm- 

c uf reeun- porc.non autcm fi moueatimmediacc,dummo- 

d»nondeter' ucat cum alio, quod eft virtutis infiniras , quia 

minM vni- vniuerfalitcr fecunda caufa, non detcrminat mo- 

tterftUter dum agcndi primx caufaejfod ccontra. Sempcr 

frlmatnfedi gr,j,T, primura ajrens , fiue mouens , tcnct fuum 

<ontr»tnmOm f , ^ ,. /- ,. _ . 

do itrendi. ptopruim modum moucndi , fiue agcndi. Igitur 

Soluuntur fi proprius modus mouendi prirai moucntis cft, 
mtiones ton- nihil iramediatc moucre , nifi moueat in non 
tr»Philtft' tcmpote ,fcquitur quod nullum roouens fecun- 
oftenditmn darium potcft dcte^inari ad moturointcm- 

includert cS' porc. 

triuli&ionem Quod igitur arguitur prim6 fecundum iftura 

/Vl'*'^''**' Do^OfC"' » quod hoc includit contrailidtioncm, 

auid e^t nt- ^^^^ aliquid fir ex fe formalitcr ncccflarium , Sc 

etjfxrium in tamcn habcat e£e ab alio caufaliter. Dicendum, 

fe ^ quei qu6d non, quia cfficientia abfttahit a raouenrc, 

h»bt»t ilfe gf tranfmutanrc. Meraphyficus enim confiderat 
Scot. OperTom. XI. 



nlt »lio. 



quatuor gencra caufaram , & naturalfs fimiU- 
ter , fcd non eodem modo, ficut Metaphyficus ; 
quia ficut Metaphyficus in confiderando ab- 
ftrahit a naturali. Ica caufae vt confideran- 
tur a Mctaphyfico abftrahuntur ^ feipfis , vt 
confidcrantur i naturali Philofbpho ; Philo- 
fbphus cnim naturalis confiderat ciufam a- 
gcntem , vr cft moucns & tranfinutans mate- 
riam vt cft fubicdium tranfmurationis , & fbr- 
mam vt date^ , per comparationcm ad aftio- 
nem, & motum ei proprium & finem, vt cft ler- 
minus motus &" tranfinurationis. Scd fic a cau- 
fis abftrahit Mctaphyficus : nam Mctaphyficus 
abftrahit caufam moucntcm, vt A^ejfe fine mo- 
tu & tranfinutationc , & apud Philofbphos hoc 
eft poflibilc , quod aliquid h^hezxejfe ab alio fi- 
ne tranfmutarionc, &motu,vtappaict pcr Aui- 
cennam 9. Metaph. cap. 10. Materiam ctiam 
confidcrat, vt fubl^ftit forma?,a quaniformatur. 
Formam etiam confidcrat , vtpraeciseeft quidi- 
tas rcijfiuc pars quiditatis.Finem vcrb,vt cft bo- 
num rci , ad quod ordinatur per fuam cflentiam, 
& non per tranfmutationdra. Non ergo apud 
Philofbphos eft contradiftio , qubd aliquid hn- 
beat ejfe eaufaiiterab alio,& tamen qubd fit in fc 
neGcflarium formalitcr. 

Et hoc ctiam apparct fcctmditm iftum Dofto- 
rcm, qui ponit Filium in diuims gcnerari de cf- 
fcntia Patris,qnafi de materia,& Filium efle pof- 
fibilc obiedtiu^ , hoc enim non bbftanre , ponit 
Filium haberc neceflc ejfe cadem neccflitate,qna 
Pater.. Ergo fi fecnndiira Philofopbbs Intelli- 
gentia fccunda fit h piima ncccffitate naturali, 
non eft contradifkio qnbd fit ab ea , & qubd fic 
poffibilis obicdliue , formaliter tamen necef- 
faria. Plus enim videtur includcrc contradi- 
£lioncm , qubd aliquid fit ab alio , & tamen fit 
neccfle clle cadem nccefljtate , quam quod 
alia. 

Ad hoc vcrb.quod adducuntex i i.Meraph.& 
primo Cali & Mundi ; oftcndcndum cft primb 
ad illud dc perpetuitare motus, qubd non rcpu- 
gnat morui clTe poffibilc formalitcr in fuo efe 
adtuali , & tamcn cfTe nccciririum ab alio ; nec 
habcrc pcrperuitatem,& ram.cn cfle ab alio;quJa 
motus non hahct totum fuum(r^fimul,(edpar- 
tem poft p.utem. Vnde fuum if^eft fempercum 
innouatione ieali,fubftautia ycrb habet ejfe per- 
raancns totum fimul , ideb quale tjfe accipit h. 
fua caufi.tale ejfe retinec. 

Aiguit ergo Philofophuspiimode Ccclo & 
Mundojcontra Platonem dc : fi aliqua fubftantia 
accipit eftc poffibile a primo, & cuilibet poren- 
tiae paffiua? nacurali coi tefponJet poteiuia atfli- 
ua naturalis ; igitur iu natura eft putentia a£l(- 
Ha , nata coirumpere poffibilc illud , fccun- 
dum illam porenriam paffiuam , nifi impe- 
diatur : fed fecund^m ipfum , nuHnm violen- 
tum cft neccflarium ; i;;itur aliqoando cor- 
rumpcret illud. Vnde fecundi!im ipfum , om- 
nc poffibile corrumperur ; & ideb talc pofstbi- 
lc necefTarib dell^ruerur aliquando a rali po,- 
tenria 3.ftiua. Proprer quod benc argnerctur 
conrra Plaronem , fi Plaro conccdcrcr afliim- 
ptum : qubd cuilibet potenttt, aUtttt , &c. S'\ 
autemdicit (\c , ficnt nos dicimus, quod volun- 
tate diuina fit neccfl^aria illa fiibftantia , non h:i- 
bet etiideiuiam argumcntum contra cum , ficut 
nec contM nos. 

Q Si 



Auic^nra. 



II. 

Idem ejtrn- 
dit »d horni- 
nem contr» 
Henrit um. 



Explie»t 
mentemjtri- 
ftotelit fufrm 
citati. 



U. 



74 Libril. Diftinaio VIII. 



M- 

jlli* infldtt' 
tit, ctntr» 
h»nc doHri- 
nam txpe- 
diuntur. 



Ariftot. 



JnJlaatiA ft 
(undu. 



Ad prir/tam 
ejlendit ux 
t» Phtlofo 
fhum umni 
fu»flM i»m 
e§e a prima 
e^eciiui. 

So.utio im- 
'fHgnntur. 



JJon datur 

erdo effenti»- 
luintr»e»n- 
demfpeiiem. 



Implic»t «■»- 
ter e« <jud 

funtinfiiiti 
•virtutis in 
nmur» in el. 
ieHunli ordo 
ejfentt»tii. 



Kohilifsimii 
in n».'ur» 
enferiori non 
ejl t»le tn/u- 
ftriori. 



l^- 



S\ dJcatiit qu6d ita poflcnt poni plurcs alix 
Intelligentia: , qus moueant mcdiatc, tnouendo 
alios orbcs , qui tamen immcdiate m.oucntur a 
fuis motoiibusconiundis j & tunc illas Intelli- 
gcntias fic mcdiatc mouentcs poneiet Philofo- 
phus neceflarias ex fc habentcs ejfe ab alio , fed 
tamcnvirtutisinfinitijficut &omnino primum 
mouens. 

Hoc confirmatur eflc dc intcntione Philofo- 
phi duplicitcr. Primo , quia ii. Metaphyfict 
tex.^i. poftquam oftcndit primum mouens eiTe 
virtutis infinit» , quia mouet in tcmporc infi- 
nito,qu3eiit vtium fit ponenda vna talis fubftan- 
tia velplures? & confcqucnter oftendit qu6d 
huiufmodi fubftantiac funt plurcs j igitur vuit 
quod plures virtuiis infinitz. 

Itcm , ihidem concludit quod plurcs fuut fub- 
ftantix ncce(rarix,& naturac fempitcrnae, & im- 
mobilcs fccundura fc,& finc niagnitudinc,prop- 
tcreandem caufam,caufaautcm , propter quam 
oftcndit primum mouenS eflc talc , cft , quia 
eft virtutis infinitae : igitur vult quod haec 
caufa conueniat aliis fubftantii^ fcparatis : er- 
go , &c. 

Sed contra arguitur , probando qnod omnis 
fubftantia alia a prima fit cfFcdiue ab ca (ecun- 
dura intentionem Philofophi : Si omnes huiuf- 
raodi fubftantix immediatc moueant , habetur 
proporitura , vt oftenfum cft , quia tunc non 
erunt vir utis infinitac. Si antcm dicas quod 
quaclibet Inteliigentia mouens habeat luum 
lubiedura infinuac virtutis , cum illa: habcant 
ordinem aliquem rcfpcdiu primi fimpliciter, 
vt ipfi conccdunt Philofophum fenfilfe , aliter 
fubftantiam vniuerfi facerent inconnexam , fc- 
cundum Philofophura , oportet quod aut fint 
ciufHem fpcciei cura primo principio firapiici- 
tcr.auc non, Non ergo pofuit Philofbphus om- 
nes eflc ciufdcra fpcciei cum primo fimplici- 
tcr:quia intcr illa quac funt ciufdcm fpecici non 
eft oido eflentialis neccflatio, cafu enim accidit 
quod in eadem fpccic vnum eflet fic perfcftius, 
& rciiquura impcrfeftius ; nunquam cnim hoc 
accidit in eadem fpecie, nifi propter agens, 
quod perfedius agit ad produdionem vnius, 
quira alterius : Non pofuit autcm eas efle al- 
terius fpcciei , quia inteilc<flus non capit quod 
fit ordo ellcntialis inter illa quac funt infinicac 
virtutis in natura inteilcifluaii , vt cflentialitcr 
vnum fit infcrius in peifedione , & reliquum 
fuperius : quamuis enim hoc non includac con- 
tradiiSlionem in iliis, quac non funt naturac 
inteilcduaiis , tamen inciudit concradidlio - 
nem in iliis , quae funt naturac intcliedlua- 
lis j quz cnim dicunt perfedionem limica- 
tam , licet eflcnt iiiimitata in illa pcrfedio- 
ne , adhuc non elfcnt pcrfe»Sa fimpliciter, 
fcd foium in tali natura. Vnde efleni adhuc 
in gcnere determinato : linca enim , etfi clTet 
infinita intcnfiuc in perfeftionc quantitatis, 
adhuc eflct in generc. Et hoc ideo eft , quia 
nobilidlmura in natura infcriori , non eft no- 
biliflimum in natura fuperiori , quod tamen 
non arguit omnimodam perfedionem. Vn- 
dc iicet afinus eflet infinitus in natuia afinci- 
tatis , adhuc non ellet infinitus in natura 
animalitatis , ficut fi eflet homo infinitus , quia 
nobilifllmits afinus non eft nobiiiilimum ani- 
mal. 

Sed ad hoc diciiur quod ficut non fcquitur. 



eft infinitus in afineitate : crgo eft infinitus in 
animalicace : ita cum Intelligentiac diffcrant fe- 
cundum fpcciem ,' fi quaclibet eft infinitain in- 
telledlualitate , c^m vna fit peifedVior alia , non 
fcqiiitui.eft infinita in intelleftualitate ; ergo eft 
infinita in entitatc. 

Refpondco ad hoc, qu6d hasc debet fubfumi, 
Ced cntita^ i n tcilefbualis eft fuprema entitas ; 
ideo quod eft fupremum in intelleftualitatc , eft 
fuprcmum in perfedkionc entitatis : ergo impof- 
filiile cft , & contradidlionera incluoit , aiiqua 
pluraefle infinitz virtutis in inteiic£lualitate ; 
& (ecundtim eos Philofophus contradiftioncm 
non pofuic : igitur talia piuta entia non po- 
fuic. 

Itera , potcft argui ficut fiipcrius eft argutum 
difiinil. 2. auc vnum illorum inteiligi aliud 
quantum cft intelligibile,aut non ; videndum eft 
ibi.* 

£x'his concludo quod quamlibet Inteiligen- 
tiam aliam a prima , pofuerit finicac virtutis , & 
nullam pofuit nifi mouentera coeIum,aut orbem 
aiiquem vt patct 12. Metaphyfics. Non enim 
ponenda: funt iine Qpetatione fua , & quaclibct 
moucns coelum eft efi^cdiue a primo principio, 
vt oftcnfum eft , fequitur ergo qu6d omnes aiiac 
Incelligenciae funt a prima effcdiiuc. 

Quando igitur dicunt qu6d Philoibphus 
quaciit, An fit vna tanttira,aut pIures?Dicendum 
quia Philofbphus plure^ conclufiones cura mul- 
tis condicionibus probac, & concludit dc prirao 
principio. Vnde & poftquara concludebat pri* 
mum eflfc vinutis infinitac , concludit qu6d fit 
impaflibilc , & inalterabile , & in talibus con- 
ditionibus conucnit prima lutcllig^niia cura 
aliis. 

Quxrit igitiir , vtrum poncnda fit vna talis, 
nonquantiim ad infinitatera , fed quanciim ad 
alias conditioncs : Vtium vna , aut plurcs ? 
Vnde ipfi faitant vnum paragraphum Phiiofo- 
phi,& non bcne litcram cius continuant. Quan- 
do cnim dicunt qu6d huiufmodi funt piures 
propter eandem caufam , dicendura qu6d iila 
cauia non eft infinitae virtutis , vt ipfi conclu- 
dunt ; fed pfopter alias conditiones , quac funt 
comraunes oranibus Inteiligcntiis , fccundum 
ipfum , quia firilicet non habenc matcriam , & 
funt tantum adtus ; quam conditionem priiks 
probauiteiscompctere: ideo faciunc fallaciam 
Coniequencis , propccr eandem catifam , quara 
pradixic. Non (olum enim hoc eft ex illa cau{a« 
fcilicec infinitace viitutis, (cd ex caufa, & condi- 
tionibusaliis, qua: eis conueniunt. 

Quod etiam dicunt de ipeciebus cprpora- 
lium, qu6d funt cx (encceflariac, non ab alio ef- 
feftiu^ (ecundum intentionem Philofbphi. Di- 
cendum qu6d non cft vcrum , quia ciimfpccics 
non habeat ejps reale, nifi in indiuiduis , nifi po- 
nas effs Platonicum , & fccundiim ejfe quod na- 
bctin in(;liuiduis, eft Sk primo cfFcdliue, etiara fe- 
cundumPhilofophum,quocuBquc alio median- 
tc,(equitur qu6d (pecicsiecundiim GiMmejfetCi- 
lc fit a primo principio cfFcftiue. 

Quod etiam dicunt Philofophum fcnfifTc de 
elementp, non eftvcrum, quiacum tota fiteiuf^ 
dcm rationis cum partc , & pars elemcnti fit ab 
alio, efFedliue , non potcft poni totum elemcn- 
tum a nullo eiTc cffediue. Vnde ficut pofiiit 
partes eleraenti efle efFedbiuc <t partibus cocli, 
prout pars coeli in vno tcmporc corrumpit, 

plus 



InJiAntis 
ttrti». 



Solwtur, 



Implic»t 
plurainfinit* 
virtutis in 
ginere Intel. 

ledunHtatii, 



*q.4.n.3. 
16. 
Coneludit 
iuxta Artfi». 
telem quapt' 
libet intelli' 
gentiamfrtt. 
terprimam 
effe finit» 
virtuiit. 

Declarantur 
eius difcurfus 
circa quati' 
tatesprim» 
inteltigentii. 



i^on dubitat 

Thilofophus 

deinfinitate 

fed de aliis 

conditiont' 

bits. 



Adrationet 
Htnr.n.^. 



Sptcies non 
habtteftrta. 
Itnifiinin^ 
diuiduis. 



fhiloJophHt 
pofuit tltmi- 
tum tffediHe 
k cxlt. 



Qusftio III. 



7S 



Jrilfotelei 
iuxta hune 
tntdum tffeti. 
di pefuit em- 
m» ixfefor- 
mtiliier ne- 
eeffitri» tfe- 
Hiue i Dee. 



iS. 

Seeundus 
modui quem 
imfonit Hen. 
rie.Philofe- 
fhe. 



R^jtitur. 

Son tenuit 
Ihilefophui 
»lieiu»d de- 
fendeff a 
Deo non t»- 
men tfftdi' 
fti. 



Kumerui 
m*iorinclu- 
dit minorer» 
infitepti». 



Tertiu* me- 
duteffendi. 

Aoicen. 

Trekitt Henr, 

AnffoteUm 
tton pofuje 
hitncmtditm. 



plus de vno clemento in vna regione, & generat 
plus de iHo elemento in alio loco fecundum 
aliam partcm coeli ; fic pofuit qii6d totum 
elemcntum cfFeifliuc elTet a coelo ficut i prin- 
cipio , a quo in ciTendo conferuatur , fecun- 
dum totum , licct corrumpitur (ccunJum 
partes. 

Sic ergo quantum ad iftum moduin eiTendi, 
dico quod Philofophus pofuit omniaalia a Deo 
cx fe neceflaria formaliiet , cflc cfFe£liue ab co. 
Non tamen nouitcr accipicndo effe poft »0« effe 
duradonc, fed natura. 

SCHOLIVM II. 

fmponit etiam ^andauenjis alium modum ef- 
fendi JPhilofopho , fcittcet quod aliquit [Hbfiantix 
feparat* fint neceffari<e firmaliter ex fe , & non 
fint effeHiue ab alto , & tamen ab ipfo neceffario 
dependeantyVt numerm maior a minori, ternariu4 
videlicet a binario. ^b hoc etiam abfurdo liberat 
Scottu Ariiiotelem. Tertium autem modum ef 
fendi , videltcet ijuhd fit poffibtle exfe, & necejfa- 
rium ab alio admitttt Scotut docmffe ^uicen- 
nam , & Arifiotilem. £t demitm affert paucu- 
lat rationes ^andauenfis contra opiniones vtnuf- 
que Tkilofophi , trtbufijue fuii canirmat. 

SEcundus modus eilcndi eft, quo aliquid in- 
telligitur necclTarium cx fe formaliter , non 
cfFediue, fcd dcpendenrer elTe ab aIio,& Dodor 
ifte' imponit Philofopho iftum modum etTcndi 
in fubftantiis ftparatis. Ctkm cnira pofueiit cas 
habereordinem ad primam caufam flmplicitcr, 
& non ordinem caufalitatis, vt prius oftendeba- 
tur:igitur pofuit alias fubftancias a Deo habere 
ordincm dcpendentix refpe£):u Dei , qucmad- 
modum in fpeciebus figurarura, & numero- 
rum. 

Sed dico qu6d Philofophus iftum modum 
non pofuit , quia includit contradi6lionem:quia 
quod nullo modahabet ejfe ab alio , & eft ne- 
cefTc cflc a fe, &formaliter infinicum,nullo mo- 
do dependet ab alio.Dependentia enim non po- 
left ftare fine caufalitatc aliqua : ergo hoc po- 
nere implicat contradi^ioncm. 

Ad cxemplum,qu6d vnus numerus,fiue figu- 
ra non dependct ab alia in at^u. Poteft enini ef^ 
fe quadrangulus, licct non fit triangalus in a(flu, 
fic de numero. Tamen non poteft cfTe vnum fi- 
ne alio in pocentia : & hoc eft ,quia (ic eft pars 
eius : quacernarius enira non poteft efle fmc ter- 
narioin ipfb in potcntia , fic autcm non eft fpe- 
cies. Nec fic potcft creacura depcndcre a Deo. 
Sic etiam eft de fpeciebus vniuerfi : quia licec 
vna depcndct ab alia in mcnfurando, & in co- 
gnofceiido, nontamen in cfIcndo:nigrcdo enim 
poceft efle fine albcdinc,ficut c conuetfb.Et idco 
contradidHo eft qu6d aliquid dependeat ab alio, 
fic quod non pofler eire fine eo. 

Tertius modus eflendi eft , qu6d aliquid fic 
poflibile ex fc, & necefTarium ab alio : quia ne- 
ccflarib caufatur ab illo : & iftum modum cflen- 
di pofuit Auicenna fcxto 8c nono M>.caphyfica: 
diccns : /n feparatis a materia tdtis a primo efl 
neceffc effe. Dicic autem ptzdidlus Dodkor qu6d 
Anftotcles iftum modum non pofuit in fcpara- 
tis i materia , quia contradiflioncm implicat. 
Probatio : fi enim fit pofEbile cx fe , ponatur in 
Scot. Oper. Tom. XL 



tjfe , fcilicct , qno J nunc fi t , & ante non habuic 
effe, Cum de conceptu fiio formali non includac 
exCeeffe, crgo tunc non nccellario , caufatur 
k fua caufa : igicur non eft ncceilarium ab 
alio. 

Sed dico quod Ariftoteles iftum modum cf- 
fendipofuit in omnibus Intclligentiis citrapri- 
mam. Nec Auiccnna conrradicic Ariftoceli , fcd 
ipfum in hoc cxponit, nec contradidionein in- 
cludit. 

Hoc autcm probatur , quia quod capit ejfe ab 
alio , in fua quidicacc non includit effe : fcd inccl- 
ligere quidicatcm prxcise , non includeotem 
e^e , eft inteUigere quiditatem vt in potencia ad 
ejje , quod non cft dc fc habcns efse , vt incellige- 
re humanicatcm praccise in quantiim humanicas 
eft inccUigere ipfam , vc eft in potcntia ad efse, 
quia eft in potentia aJ omue illud , quod non- 
dum ex fc habet, pofHbilc tamen fibi compctc- 
re. Ec.fic loquicur Auicenna de quiditatc,^ .yl/<r- 
taphyfcap.i. Vbi dicic omiie cale efse icciiem 
ellcntiaijquod non cft de formali conceptu cius, 
& quiditatem ad omne huiufmodi cfTc in po> 
tentia, vt ad vnum & multum, & cztcra huiuf^ 
modi. Et fic dico qu6d Ariftotcles pofuit om- 
ncm Intelligentiam aliam ^ prima cx fc poflibi- 
lem , & in potentia ad ejfe , quia nulla in for- 
mali intelledu fuo includit ipfum effe. Concor- 
dantigitur Ariftotclcs & Auicenna.Ncc prirous 
modus in re difFcrt a tertio. 

Quod igitur arguitur , quod fl fit poflibile, 
ponatur in efje. Rcfpondeo quod vbi eft poffi- 
bilitas realis ante adium , ibi poreft poni in ejfe 
realitcr. Sed quando non eft poflibilicas calis, 
fed foliim in concvptu , & fecundum naturam, 
quia vnum naturalicer prxcedic aliud , ncc for- 
maliter includit ipfum in fuo conccpcu,tunc de- 
bcc poni in effe, non in re , fcd in conceptu : fic 
quod de fe non eft cale. Excmplum dc cnte & 
viio, ciim cnim ens in conceptu fuo formali non 
includat vnum ex fe , eft in potcntia ad efTc v- 
num , ex hoc tamen non fcquitur qi od impof- 
fibilc fic ipfum non elTc vnum. Ncc fic debec 
poni in ejse, fed quod non de fe cft vnum.& hoc 
verum eft , nec fcquitur impoflibile. 

Sic igitur parct primum piincipale,qiixfcili- 
cet fit intencio Aiiftorelis & Auiccnna- circa 
entiafempitc.na. Pofucrunt cnim qnod fini ex 
fe formalicer neccllaria , & ab aiio effedlluc fine 
initio. Et quod cadcm nec£ (T.uia formaliter, 
fint poflibilia cx fc , pia-fiindendo quidiratcm 
abeffe, & nec^ffariuinab alio , quod necelTa- 
rio caufat. Ideo habito qua; lit intCHtio Philo- 
fbphi circa immutabilitatem cniium , ponei>' 
dx funr qusdam rationes ad confirmacio- 
ncm opinionis eorura , quas qnaMC ali- 
bi.* 

Terti6, ponenda: fimt quxdam rationcs con- 
tra Philofophos , & quidam * arguuntcon- 
tta eos. Ptimo per htoc , quod omne agcns 
naturaliter perficitur fua produdione , vel 
fuo produdo , Deus non perficiiur : crgo. 

Seeundo , fi aqua non polfcc mancre in fua 
frigidicace, nififrigefacerec aliquod frigcfaftibi- 
lc , tunc aliqualiter dcpcnderet ab illo : Deus a 
nullo depcndcr. 

Tcftio , porentia refpicicns aliquod obicftum 

nonnccclTariftrcfpicitaliquidaliud , nifi hahc.-it 

ordinem nccefFarium ad prinnim obie^ni , fed 

G 1 volunus 



Reifei/ur. 
Ariftetelet 
futauit OT- 

telli^entitu 
effe toffihiles 
(f hnbuiffe 
ntcefiiiiutjn 
iDee. 
irobatur. 



Aaiceo. 



to. 

Adprebatiem 
nem Henr. 

Pofi.bilitat 
duflex. 



§luom«d» 
flnt ali^uid 
effe fofsibile 
©• nectffa- 
riun. 



Perhocfatft 
Ad nrfunen- 
tum frind- 
fale,n.^. 



* In Oxon. 
hicq.vn.^. 

ZI. 

Tri* »rgu- 
ment»c»ntra 
Philtfophos. 

* Hciiricut 
(juoiiUb. ).. 

S4. 



76 Libril. Diftinaio VIII. 



voluncas diuina, &c. quomodo ifta non conclu- 

*lbiin.i}. dant,qua:rcr.dum alibi.* 

X». Principaliter hie adduco tres rationcs. Prima 

H/ijcitScMus eft > Omne cns abfolutum fumme nece(tariiim 

fenteniiam non potcft non effe,quocunque alio non exiften- 

thiltftphi fejfcd Deus eft huiufmodijigitur, &c. Sed fi ha- 

frtmo. bcrct neceftatiam caufalitatem ad caufandum 

aliai^fe, poftctnon effe iliis non exiftentibus, 

aliter non cftet inter illa neceilaria habitudo. 

Ponitur autem in maiori propofitionc ens ab(b- 

lucum , & non cantijm hoc , fed etiam ponituc 

furami ncccflarium.propter principiutn comple- 

xurA,5c.conclufioncm, vbi principium eft magis 

jijcce(rarium,quam conclufio: & camen ex nega- 

tione concUifiotiis fcquitur oppoficum principij, 

& hoe eft , quia veritas conclufionis non cft nifi 

qusdam parrialis veritas principij. Tunc enim 

probatur maior fic : Quodcunquc aliud cft mi- 

nus ncceiTarium Deo in entitate fua \ ied de- 

ftruiSta tali entitate minus neceftaria , non ppor- 

jet aliquod ens magis ncceflarium defttui , ficut 

nccminiis perfeftum poteft producere ens ma- 

gis perfctf^um. £t per hoc tenet fecunda racio 

;iiiquorum concraPhilofophum,quoniam omnis 

perfedlio , qux habecuc ab aliquo , non fumme 

habccur abillo,nifi habeacur abfolucc fine rcfpe- 

^u ad aliud. 

Icem (ecund6 fic , potentia refpiciens aliquod 

obietflum , non refpicit aliud nece(Iari6 , nifi il- 

lud obiedlum fic racio rendcndi in illud : (ed vo- 

luntas diuina refpicit bonitatem fuam propriam 

pro obicAo ; boniras autem diuina non eft ra- 

tio neceiTarid volendi alia volitione efficaci: 

ergo,&c. 

Expono prim6 Minorcm , voco volunracem 

<v»lHntM effi- efficacem,qu« dac effi) & efficere,. non qua; com- 

!!!f-.^/?"*- placec. Vcrumcnimcftqu6d bonitasdiuinaeft 

ratutfjfusttt r III I 

Pf0^ racio,qua Deus vulc,alia, voiuncacecoroplaccnte, 

fed non neceiTario voluncacecfficacix. Sic au- 

tcmincelUgendominorcm , proboeam : Obie- 

^um volicum non eft nece(Iari6 racio cendendi 

in aliud , nifi illud aUudfit necefiarium , vel ad 

habendnm,vel ad confequendum,vel conferuan- 

dum primum obiedum : nihil iftorum conuenic 

inpropofito. 

nrt^. Terri6 fic : aliquid fjr concingencer in vniuer- 

fo ; ergo primum non neceftario caufac. Expono 

anceccdens : quamuis Dcus necetrario caufaret 

omnia , aliquod camen concingcns poftec fieri, 

quod poflec durare per annum , & poftca cor- 

rumpi ^ fuo concrario. 

Scd dico quod aliquid concingencer fic ita, 

qu6d quando ficpotuic non ficri in fenfu diuifb, 

Hocaurem non eflcc poffibile , fi Dcus nccelfa- 

* In Oxon. "o caufarct , vt probarur alibi.* Conccdo ergo 

|iic q j. quad quodlibet aUud a Deo,cft ab ipfo efFcdiuc, 

^ quo non neccdario caufatur , fed contingencer. 

Et ide6 nihil aliud ab ipfb eft formaliter neceffa- 

rium,fed po^bilcj & in nihil vertibilc. 

jld ttrgum. ^^ rationem ptincipalcm patct quid fit di- 

frincifitU. cendum fecundum incencionem Philofbphi, 

quam non tenemus. CaEtera qita» hic impcrfedc 

if Vbi Tapr^. habentur,quzre alibi diffuse *. 



Sffftnd*. 



htt iieitur 




Q V ^ S T I O IV. 

ytrhm verajimplicitas Dei confislat in hocy 

quod ipfe est , quidquid 

habet ? 

k\ea^.t. p.q.^. memb.x. D.Thom. i.p.q.j.tirt.y.df S. 
D.Bonauent. hie z.p.art.i.q.t.f^ t. K.ichar(l. «^/.3.9.1. 
Durand.y.4. Doftor ^.Metafh,q.i.^ 9. ^ fiAlet^itC, 
(^ de primo princ.c.^.concl. 10. 

j V 1 A Magifter prxcipui & lina- i. 

licec fimpTicicatcm Dei decermi- 
nac,per hoc , quod Deus cft quic' 
, quid habec , ficuc dicic Augufl.i i . Auguft. 
de Ciuic.c i o. Idco quaero,Vcriim 
vera fimplicicas Dci confiftat in hoc , qu6d ipfc Arg.ntgiai-' 
eft quidquid habec ? & vidccur qu6d non : quia *'"''• 
aliqua crcacura fimplcx eft , & camcn non eft 
quidquid habec,qaia in qualibet creacura difFert» 
qutd, Sc quo ; igicur. 

Concrit, Auguftinus in licera fupr^ cicatus, jfffirmiuiuS. 
refpondendo qu6d illa propofitio cft verifCma. Aoguft. 
Deus enim eft quidquid habec intrinfecc in na- 
cura fua. 

S C H O L I V M. 

Sxplicat quomodo intelligenda fint verba tyitt- 
gujHni , & probat Deum ejje quidquid habet in- 
trinfece. "Deinde exortum ex hac refolutione du- 
btum circa veritatem pradicationum in diuinu 
breuiter & clare dtffolutt. 



Hi£c propoficio concinec duos modos haben- 
di vnum , quo aliquid dicicur habeie aliud 
formalicec ; & alium,quo relaciuum habcc fuum 
corrclaciuum. 

Non aucem dicic Auguftinus , Dcus cft quid- 
quid ad fe habec praccer hocquod habet adaliud: 
quia non cft propofitio exceptiua,ficut nec ha:c: 
Omnit homo prater afinum currtt : quia quod ex- 
cipicut non cft pars pr2iacencis,Nec e conucrfb 
dixic quod Deus eft quidquid ad aliud dicicur, 
prsccr hoc, quod ad fc habec propccr idcm:idc6 
conclufioncm ad vcramquepofuic. Hxcaucera 
fic declaracur , creatura Dei dicicur habere ali- 
quid incrinfcce , vel ficuc cocum habet parcem 
fui.vel ficuc maccria habet formam : in Deo non 
eft pars,& cocum,ficuc nec matcria, & forma, vt 
patec ex vna quacftionc przccdenti *:igitur quod 
habecur incrinfecc k Dco.non cft forma fua, ncc 
materia, nec pars , & camen incrinfeceKabecur ; 
igicur eft ipfcmec : igitut Deus cft quidquid ha- 
bet incrinfcce. 

Sed hic occurric rna dubicacio, videtur enim 
ex'hoc,qu6d omnis praedicatio in diuinis fit ve- 
ra:& qu6d ibi praedicabitur quodlibet,dequoli- 
ber nifi obuiat relatiua oppofitio:quia fi Deus eft 
quidquid habec , & per conueffionem,quidquid 
habecur^ Deo,eftDeus:igicurquidquid habecur 
ab ipfb,eft quidquid habecur ab eo, & ica quod- 
libec in Deo prsdicabitur de alio , quod noQ 
eft verum :quia haccnon eft vera : ejfeniiage- 
nerat. 

Rcfpondeo , qu6d non quodlibct praedicatur 
de quoUbec in diuinis , quia atcribuca non 

pracdicancur 



1. 

Vuplieittr 
aliquid h»- 
beripoteft. 

Senfut qut- 
ftionit ^ 
mens Augu- 
ftini. 



Tn ere»tis 
quitrt h»- 
bens non tft 
qutdhnbe- 
tur. ' 

♦ <lift.{.q.i. 



Vubitim. 



Stlutk. 



Qu^ftio IV. 



Vt fr»iie»tt» 
in dUinitfit 
ftrm»Us (U- 
ttrtim fnl- 
um txtre- 
mtrtm dthtt 
effi ittfittitS: 



* In Oxon. 
hicq.4.ii.t5 
Ad ttrgum. 
frineifnlif 



^rg. ntgitti- 
Mum frimum 



Steittidum. 
Auiccn. 



ftrtium. 
Dainafc. 

§luMrikm. 



praedJcantur veti de Deo , nifi pratdicantur for- 
malicer : & idcd non przdicantur verc dc qui-r 
ditate vltimatc abftrafta, vtprardiftum eft: idc6 
non cft ha:c vera , tjfentia gtntrat : ncc etiam in 
abftrado pracdicatqr vnuro dc alio, nifi vtrumq; 
fit fbrmalittrinfinicum, vel alcerum,quando au- 
tem neutrura , formaliter non cft vcra pradica- 
tio. Ideo haic cft \tt3.,fipientia efi bonita6,&c Pa- 
ternitas tft homtat : In prima vtrumque cft ror- 
maliter infinitnm ; in fecunda aiterum. Sed hxc 
eft falfa : Innafcibilitas tfi fatermtat , quia ncu- 
trum eft formaliter infinitum. £t ratjo cft ; in 
creaturis vnum accidens in concrcto ptaediciitur 
de alio proptcr vnitatcm fubicdli , in quo fiinc 
vnum. Sed quia in abftradlo non retinct mo- 
dum illius vnitatis , idco in abftradlo neu- 
trum vere pracdicatur de alio. Quod Ci illam vni- 
tatem retiherciit , verc vnumde alio prardicare- 
cur. In diuinis attributum prxdicatur in concre- 
to dc atcributo : vt DeHt faptens eft hontu ; & re- 
latiuum de relatiuo,cui non opponitur vt Tater 
eft ingenitus , propcer infinicatem efientia: , cui 
funt idem. Quia igitur iftam infinitatem tenet 
attributum in abfttadlo, & non relatiuum, ide6, 
&c. De hac refpoofione quxre in fine quae- 
ftionis de attributis , in refpOnfione ad audloii- 
caccm Auguftini.* 

Ad acgumcntum principale , patet qu6d fim- 
plicitas creacurs non eft immenu, ficuc eft fini- 
plicitas diuina , idco non eft idcm , <}uid,Sc ^mo, 
ficuc in Deo. 

Q^ ^ S T I O V. 

Vtrumfimplicitati diuinse refugnet quodali. 
quid diiium de Deoformditerjit 
ingenerc^? 

Aleof.i.^.9.48. m*mb.^.»rt.i. D.Thom. i.^-f y»rt,%. 
Hearie.infummaart.tt.ef.i.fjj^ t.D.Bonau.^K x.f.art.u 
7.4.Richatd.«r/.i.f.3. Occam ^.i. Gregor.^.;. Do&oc 
inOxon,q.i.(^ de fritao frincipio.e.^. conelufi.^, {J» 10. 
6> 7.ii(r.7.iS.$uarez i.fJraei.i.lib.e.j^. 

Dditur in titulo^r»j<i/»/fr propter il- 
la prxdicata,qux tranfumptiuc,& non 
formaliter dicuntur de Deo. Probatur 
ver6 quod non. Hasc eft praidicatio 
formalis : Deuseft ens , Deus eft intelledus : & 
ens indifferens ad Deum , & non Deum : ergo 
oportet quod decerminetur ad Dcum per aliquid 
habens rationem qualii refpeftu enti$:igicur ra- 
tio diiFcrentiaE poteft efle in Deo : ergo ratiogc- 
neris. 

Item , Auicenna i.t^etaphyfica , cap. primo; 
ensdiuiditut ficut in cotradidoria in ens in fub- 
ieSto, Sc in ens non- in fubiedo : Sed cns non in 
rubie(fto,eft ratio prxdicamcnci fubftantix^Deus 
eft huiufmodi ens : ergo,&c. 

Itcm , vbi cft fpecies , eft genus : in Dco eft 
fpecics per Damafc. lib. I. Orthodoxx fideic.8, 
& in Elemcntario fuo idem ponit. 

Item, fapientia dicitur formalitet dc Dco , & 
hoc fecundum eadem rationcm,fecundum quam 
dicitur de creaturis : quia fi alitec dicerccur de 
Deo,& creaturis , non pofiet argui fapientia efle 
pcrfe^ionis fimplicitcr,& melius circquamnon 
Scot. Optr. Tom. XI. 




77 

efTcplus quamdc lapide, ex hoc, quM fapientit 
eft pcrfeftionis firoplicitcr in Deo. 

Oppofitum in litcra,& Auguftinus quincoh'- 
bro de Trinitate capite fecunao. 

S C H O L I V M. 

Sententia ajfei ens Deum ejfe in genere (eiua eft 
Henrici & altorum) fuadetur aubtoritatibtu , & 
ratione,fed refutatur lati , de ^uofufius agit De- 
Eior irt Oxon,cj.^,a n,\6.vbi n.io.reijcitrationem, 
qua D .Thomas negat Deumejfe in genere , quam 
hic tangit n.w. Deinde expltcat dtto dubia, qut- 
ftionem hanc concernentia. 

Dlcitur ad quxftionem.qu^d aliquid diftum 
de Deo formaliter, eft in gencte , & Dcus 
fimilitcrproptcrauLJoritates, quia Damafc. in 
Elementario : akfubftantia imelUtlualu continet 
Deurn, & ipfa eft in gcnere. Ad hoc eft Boct.de 
Trin.c 8.& Auguft.i 5.dc Trinit.c. j. fn diutnis 
funt duo genera,SHbftantia,0-Relatio. Subftantia 
dicit ejfentit vnitatem ; fed relatio multtpltcat 
Trtnitatem. Ncc valct dicercquod manent qua- 
fi modi fimiles fubftantix & rclationis : quia 
modi fimilcs Qualitatis,& Qu.intitatis funt ibi, 
& aliorum Prxdicamcntorum. Dicitur enim 
Deus magnus , bonus, vbique ; oportet ergo in- 
lelligatur quod ptopric manent ibi fubftaniia,& 
relatio. 

Itcm, Commentator tex.n. com.t.Metaphy- 
fict , vbi Philofophus inuefligat vnumprimura 
in omni genere , quod eft menfura, dicit Com- 
mentator quod illud primum, quod eft menfura 
in genere Subftantix,eft primus motor. 

Rationes ad hoc;prima eft calis:Subftantia,vt 
eft prxdicamentum , potcft intelligi contradla 
per creatam & increatam ; ergo conceptus neu- 
crius eftconceptus omnino fimplex , & prirous: 
igitur pollimc celblui in aliquo cfle , quod 
remanet, 

Itcm, fimplicitas Dei non impeditquin pofllt 
eflc inPrxdicanicnto, quia Angeli & accidcntia 
funt fimplicia;& tamen funt in genere. 

Contra viam iftam arguo tripliciter. Ptimo 
arguitur fic : quidquid eft in gencrc habet ali- 
qiiam rcalitatem in le , qux fecimdum fceft po- 
tentia ad aliam rcalitatcir. , qux eft ipfius difFc- 
rciitia:fcd in Deo nuUa eft talis realitas, qux fic 
eftin potentia ad aliam realiratcm;ergo,&c.Ma- 
ior probatur per aucloritatem & rationem. Au- 
doritas eft Philofophi 8. Metaph. c. 5. vbi vult 
quod idea fiponatnr , non definitur; quia oportet 
definitionem ejfe ratipnem longam, habtmem quid 
& t]uale,materiam d^formam, Hocautcm intel- 
ligo fic , non quod intcUigat omne definibilc 
propric haberemateriam & formam:quia fccunr 
dijm aliquosjAngcIus non habcc matcriam, nec 
formx 3ccidentaTcs:fed intelligit quod in vna re 
fit aliqua realitas,aqua accipitur gcnus , cjux eft 
principiumcomicniencix rcaliscum alia fpecie, 
& in eadem alia rcalitas , a quaaccipiatur ratio, 
dc qua eft principium difFerentix realis. Cum 
cnim eadcm realitas non poffit effe principium 
conueuientix realis, & realis differentix, opor- 
tct aliam ad minus efTe realitarem , a qua 
accipitur gcnus , & a qua accipitur diffc- 
reiitia. 

Hoc etiam patct cius auftoritate in y.Metaph. 

JtxtuCommeni. j^. vbi vult qu6d y;f«f r<jritf, 

G } d? 



Af^rtiuttmU. 
Auguft. 



OpinioHen. 
rici. Alb. dc 
Saxo. & 01- 
choch.lib.i. 
q.5. 

Uamarc. 
Boet. 
Auguft. 



Vium tffe in 
gentre fro- 
b»tur fecutt- 
do ex Com- 
tnenttttort. 

Probatur n- 
tionibm. 



Secunda ra- 



5- 

Er triflici 
cnfite frobat 
Deum non 
effeingenere. 
trdbntur fri- 
mo quod 
Vcus non fit 
ingtttcre. 
Ariftot. 
Quomodo in- 
tendit Philt- 
fofhiis omnt 
definibileion., 
fiare male- 
ria ci» fot- 

ma. 



Arifiot. 



78 



Libril. Diftinaio VIII. 



Trghttur e*- 
dt>a m»i»r 
rMiioncj. 



GtHHs 6ri'f 
ftrenti» fu 
fnuntur ab 
aU» c^ ali» 
ri»litanj. 



Injixmia. 



troprietiuts 
ftrfmales 
»fc funt fini- 
tt. ntc infini- 
u. 



Ariftot. 

"FinitM (§• 
infinittu cotn. 
ftiuit folum 
■tnti ^uamo. 



6. 

Jrguiturft 

junio. 



ff; defirtitio4d rem, ita Partes defi»iti9nft,vel r4- 
tioftu,adparies rei. Vuit igitur quod ficui in dc- 
finitionefum plmes partcs, iia in defiuito (int 
pluics partes icales , quamuis non oporret fem- 
pcr eflc maicriam & foimam , fcd in cadcm re 
duas rcalitatcs , quatum vna fit in potcntia ad 
aliam. 

Hoc probatur pcr ratipneffi ; IntcUedlus con- 
cipicndo genusjh.ibct conceptum de aliquo,qiK)d 
efl in rc , &: non loquor dc (ccunda inccniionc 
gcncris, fcddc co, quod conci^'iiur obic-diuc:fic 
cnim piopofitio cft vcra;aliter cnim concipicn- 
do animal.quod cft gcnus.nonconcipeicturali- 
quid.quod in g-M^^^diccrctur de hominc:fic etiam 
concipicndo diflferentiamobicdiuc , concipitur 
aliquid quodcftin rc. Si igitur genus importat 
totam realitatcm definiti, impombilc eflet con- 
cipcrc diffctcntiam,nifi vt fignificaniem candcm 
rcalitatem. Quomodocunque cnim concij icn- 
do gcnus & differcntiam , fiuc obicdiue conci- 
pianturdiuerfis modis, totataracn rcalitas con- 
cipitur pcr vtrumquc, fi totam rcalitatcin fpeciei 
importarent (eorfum , & tunc fcqucrentur duo 
inconucnientia. Primum , qu^d {blum gcnus 
definitctor & tunc totara rcalitatcm cxprimctct. 
Et aliud inconuenicns , qu6d definitio non fit 
primo cadcm dcfinito , quia quidiras caiuflibet 
fcft fcmel. Minor patet.tanra enim cft fimplicitas 
in Dco, quod nulla rcaiitas in ipfo cft in potcn- 
tia ad iliani, quia qua:libet inipib eft infinita,& 
nulla finira : & jjer confeqiicns nuUa cft ibi par- 
lialis icalitas.anT ibi fit in potentia ad aliam. 

Sed diceturqnod per iftam rarionem non ex- 
cluditur,quin proprietatcs pcrfonalcs fint in ge- 
neic. Im6 hoc videtur concludi pcr hanc ratio» 
nerajquoniam fi omne.quod cft finitum, & non 
infinitum, fit in genere, & proprietas pcrfonalis 
non eft infinita,& inter infinitnm & finitum non 
eft mcdium vcrgo pioprictas pcrfonalis cft in 
genere. 

Kcfpondco,qu6d propri^ proprictates per(b- 
nales.necfunt finitj^iecinfinitat:non enim funt 
infinitac, quia non funt perfcftiones fimpliciter, 
tunc cnim aliqua perfona haberet aliquam pcr- 
fcdioncm , quam non habcret alia. Ncc etiam 
funt finita: , quia nihil , quod eft formalitcr fini- 
tum, ert idcm realiter cum eo,quod cft formali- 
ter infinitum proprietas vero pcrfonalis eft ca- 
demcurn eftcntia. Idco dico quod eft mcdium, 
quod ncc eft finitum , ncc infinitum formaliter. 
Quod patet fic : quoniam ficut finitum & infini- 
tum propric acccpta non conucniunt nifi quan- 
titati molisex i.PhyC.Kx.i^. ita finitum & infi- 
nitum, magnum & paruum, tranfumptiue difta, 
non conueniunt nifi quanritati virtutis. Ide6 

2uod habct quantitatem viitiuis diuiditur pcr 
nitum & infinitum; huiufmodi cft entitas qui- 
ditatiua, cuius gradum intrinfecum entitatis di- 
cunt finitum & infinitutti , & non ratio bypo- 
ftatica, fiue pcrlbnalis, vcl indiujdualis , quae ta- 
tncn fit illa , qua; non cft entitasquiditatiua. 

Itera , {ecundb arguitur probabilitcr fic, iuxta 
eandem viam. Nam ptrfe6la fimplicitas Dei 
confiftit in hoc , qubd eft quidquid habet ad fc, 
vt Magiftcr declarat in littcta pcr auftoritates 
SanAorum ; led nil quod cft in gcncrc eft huiuf- 
modi,fcilicer qubd ipfum eft quidquid habet ad 
{c,quia natura ciufmodi cntitatis, quz cft in gc- 
ncre,habet pctfcdlionem geneti$ & differentiac. 
Ncc ctiam pcrfct^io gcneris continct perfcdlib- 



ncm fpccici : igiturquod cft in gcnere , non eft 
quodlibet quod habet ad fe. 

Sed dicctui qubd licct formaliter rationalitas 
non fit animalitas , tamen poteft dici qubd hic 
cft illa pcr identitatcm : & fic pcr identitatcm 
illud quod cft in gcnerc , eft quidquid habet ad 
fe, licct non formalirer , quia ncc (ic in diuinis, 
quia fapicntia non eft formalitcr bonitas , licct 
pcr idcntitatem. 

Rcfpondco, qubd prsdicatio per identitatcm 
non habct locum increaturis. Vndc & Philofb- 
phus non dcterminauit dc huiufinodi prasdica- 
tione, fcd tanrum habct locum in diumis, & ra- 
tio huius patct cx pizcedenti quaeftione , quia 
cnira in diuinis fadla abftiadionc rcraanet idcn- 
titas propofitionis in przdicando abftradura de 
abftrado.Diccndo Cicifaptentia efi honitas. Si au- 
tcra quando abftrahuntur gcnus &: diffcrentia, 
non cnirahabent identitatera , nifi ratione rei, 
cui infunt rcalitates corum, idebquando abftra- 
huntur abftrahitur aliquid , quod rcquiritur ad 
pijedicationem formalcm vcram. 

Quantum ad fccundara viam ex parte infini- 
tatis arguitur fic : 

Conceptus (peciei non eft tant^m conccptus 
realitatis cum n.odo, fiue gradu eius intrinfeco ; 
luncenim albedo h.ibcns gradum poftct cflegc- 
nus, & gradus eius differcntia:& idcb conceptus 
rei cum modo intrinfcco rcalitatis fuat , cft con- 
ceptus fimplicior, quam conccptus (pecici } fcd 
in Deo innnitas , fiue quidquid aliud ponatut 
dcterminarcrealitatcm cius , nondicit nifi mo- 
dum,& gradum intrinfccum fux quantitatis vir- 
tualis, finc C\.\x quiditatis ; igitur conceptus Dei 
non poteft eircconceptus fpeciei habcntis gcnus 
& diff. rcntiara. 

Dicctur fortc qubd quamuis infinltum non 
fit differcniia contrahens conceptum commu- 
nem Deo;tamcn alia intentio poteft eftc vt diffc- 
rentia(onrrahens, ficut ipfum ncccfle cflc , vcl 
aliquid huiufraodi. 

Contra , fit illud dcterminans in rationc dif- 
fcrcnrix ^.qua:io tum, aut intclligicur A^uii% 
dcterminare illara rcalitatem,aquaaccipiturgc- 
nus in Dco, quam infinitas , aut infininim prius 
quim A ? Si primo modo , ciira illud fit cxtrin- 
(ecum realitari gcncris,fcquitur qubd aliquid cx- 
triniccum prius coueniret realitatidiuinac,qu^m 
fuusmodus intrinfccus ,quicftniodus infinita- 
tis , quem habet ad fc. Si fecundo modo qubd 
prius detcrminetur illa rcalitas pcr infinitatem, 
igitur vlrerius non cft in potentii ad aliquod 
aliud dctcrminatiuura, cum ratio infinitae perfe- 
dionis fit omninb in vltimataadualitate nullam 
dcpcrminationcm cxpedlans. 

Iftud vcib patet cxcmpIo.Sicnimanimalitas 
habet plutesgradus,intelligendoipfam fubquo- 
cunque gradu.non intclligitur rationabilitas,vcI 
irrationabiiitas efte modus intrinlccus animali- 
tatis ; Scd adhuc intelligetur animalitas in quo- 
cunquegradu , vt pcrfcdibilis a rationabilitate, 
vel irrationabilitatc.Ita in propofito,fi deirasha- 
bens infinitatem vtgradum fibi intrinfccum,ha- 
tcret diffcrentiam , intclligcretur ctiam fub di- 
uinitatc vt perfedlibilis per differcntiam , quod 
non cft intelligibilc. 

Tcrtia via arguitur cx necefllitatc cffendi,fiuc 
ex neceflitate cHe : & harc eft ratio Auiccnnae 8. 
Alftaphj/ficit. Vbi fic aiguit : Si ncceffc cflc ha- 
bet genus , aut igitur inrentio gencris iftius eft 

fbrmalitct 



liiflamia. 



Solultur. 

Prtdicatio 
fer id*»tii»% 
tem nonh». 
btt locum in 
creaturis. 



"Ex infinitatf 
Dei frobat 
iffurhnontf' 
ftingtntr*. 

Conctftus 
ffecitinontjl 



8. 

§iuod tns ci- 
trahatur ad 
Dtum ftr 
modum nan 
fer difftrtm- 
tiam. 



9- 

Tertio probat 
tx nttijfitatt 
Dti ad effi. 
Auiccn 



Qu£Eftio V. 



lO. 

TxprtdiSu 
TOtitrtes dlic- 
rum taptunt 
*Hidenti»m. 
Auguft. 



Utti fuhlUr* 
tucidtruibus 
tfi » m»gna 
imferf*ctio- 
ne velfum- 
m» p"ft 
'3ioM' 



II. 

jHi» rntU 
Auitenn*. 



HMie D. Th. 



Reijcitur. 



* In Ozon. 
hicq.5.n.to 


* In Ozon. 
d.8.q.).n.t4 
&req. 


11. 

Vnbiumpri- 

mum. 

Atiftot. 



fonnalitcr nectfe tjfe , aut jfojjlbilt ; Si primum, 
igitur non celTabit, quouiquc perucmat ad diflfc- 
tcntiamjhoc ficinrclligo ; quod fi tunc iliud gc- 
nus includercc difFercntiam, quia necejfe ejfe im- 
portat foimalitcr vltimam adlualitntem. Si fc- 
cundum , fcquitar quod necejft ejje cflec confti- 
tntum cx co.quod non cft necejfe ejjc. 

Prjctcrca,iuxta viam iftam potcft ficargni pro- 
babiliter : Quidquid eft in gciyete abfttahit ab 
Adluali exiftencia , quia illa tota coordiii.icio po- 
tcft faiuari in intcllrgendo illa coordinata, intcj- 
le<fVionc abftraftiua ,quac non includit cxiftcn- 
riam obicdli , quia fic clFct inrcUcdio intuitiua, 
»rc<r^ <fjj/f vcro incUidit cxiftentiam cxrationc, 
qui eft necejfe ejfc. Imo force nihil ica per ic con- 
uenit ntcejse efse , ficut ipfiim efse , auc exijiere. 
Sic igitnr probacum cit pcr cria media,qua; pon- 
dcro, quod Deus non eft in gcnerc , nec aliquid 
formaliccr di(^um de Deo,& ctiam pcr alia me- 
dia probabilia. 

Ex iftisvcrorationibusalisrationes antiqiio- 
rum habcnc cuidenciam , ficut ratio Auguitini, 
quam Magifter adduait in litera , y.de Trinheue 
cap.i.(ir c.6.quac eft ifta : fubftantia vtcft gcnus 
gcnerahflimum fobftat , Deus autem non : crgo, 
&c. Ifta ratio tcnet cx infinitate Dci , qiia via 
praeccflic iecurida ratio. Expono aucem fic ra- 
tionem Auguftini. Non intelligitautem Augu- 
ftinus , quod ratio formalis fubftantix , qux eft 
genus, fit fubftare accidcntibus : quia hacc eft ra- 
lio rc{peftiua, qna no includicur in formah con- 
cepru abfoluti. Ratio tamen fubftandi acci.icn- 
tibus necellario concomicacur fubftanciam , qna; 
cft genus gcncraliflimum , qitarc fubrtancia non 
potcft fubftare accidencibus , quia quod aiiquid 
non pofsic fubftare accidenti, non conucnir nifi 
duphci de caufa, aut propter imperfcdioncm in 
entitate fua , qus non fufficit terminarc depen- 
dcntiam accidentis, velproptcr fui cxccllcntiam, 
qua non poteft a(5kuari alia aotualitace fupcruc- 
nience. Manifcftum eft auccm , quod fubllancia, 
qua: cft gcnus , potcft detcrminare dcpendcn- 
tiam accidencis , & ad hoc habet fuflicientcm 
pcrfcftioncm : igicurqundaliquafubftancia non 
fic capax accidcntis , fubftando ci , hoc cft , quia 
cft infinita : igiiur quod Dcus non pofsit acci- 
dentibus fubftarc, hoc cftex infinitapcrfcdionc 
fua, qua cxiftens in vltiuia aftuaUtatc , non po- 
teft vltcrius aliquo accidentca6kuari. Et ideo tc- 
netratio fua,cx ratione infinitatis. 

AUa ctiam ratio Auiccnnae 8. Metaphyf.c^. 
(}uaarguic quod gcnus ell pars,& Deus non,cuni 
C\i omnino fimplcx, tenet ex rationc fux hmpli- 
cicatis diuinae.quomodo tenuit prima ratio iuxca 
primam viam. 

Alia vcro ratio ponitur ab aUquibus calis: 
Quod eftin aliquo cft in illo pcrmodum illius: 
fcd Deus coniinet pcrfediones omniura gene- 
rum:Ergo funt in eo per modum cius : ergo non 
eft in aliquo generc illorum. Patct alibi, * qu6d 
illa ratio non concludic : quia diccretur quod 
noneft in primo gcnere, icilicet Subftanfiz.qua: 
tamcn continet perfcdliones aliorum gcncrum 
virtualiter , vt probatur alibi.* 

Scd,'concra pracdida eft duplex dubium:vnum 
contra infinicatcm, quod non repi)gnct infinito 
ciTc in gcnere, quod arguitur pcr Philofophum 
6.Topicor. dc linea innnita , quoniam non eft 
aliqua definitio increpanda , qua: non conuenit 
illi , cui impoflibile cft eflic in gcnere. Incrcpa- 



79 

tur ailtcm ibi dcfinitio hnea: rcfta: , hoc fcilicct, 
ckim medium nort exitab extrcmis,quia non con- 
uenit hnea: infinita::igitur linca infinita fi cflet, 
eflet in gcncre : igitur, &c. 

Rcfpondco prim6 ad intentioncm Philo(bphj, 
quod non intcndit ibi definire cns pcr accidcnsj 
fcd ficut eft vnum pcr accidens linca refta,ita in- 
tendic qu6d fibi aflignanda cft duplex definitio, 
quar cft vna pcr accidens. Non autcm increpat 
pi.Tdidam dehriitionem , quia non ponitur ibi 
ratio rf(3i,quoniam altquid poteft formalicer rc- 
piignarc fdriicdlo,quod non formaliccr rcpugnat 
paflioni , liccc virtualiter ei rcpugncc infinitas; 
igicur liccc rcpugnec line2e,non tamen reHd^vx. re- 
ftum eft. Ideo quanciim ad racionem «fZi, non 
benc definitur linca refta per hoc,qu6d mtdtum 
txttah extremis ,c^ah reUum , \nde re^um, non 
cx<ludit mcdinm , nec excrcma, quia fibi, vt fic, 
non rcpugnac infinicas. 

Alia modo eft dubicario in le.An Ci linea cflct 
infinica.Jioflec eflc ingenere ^Ec patct rcfponfio 
alibi*: quod fic : quia ad nobiliflimum in infe- 
riori nunquim (cquitur nobiliflittiairt in fupc- 
riori,nifi illud infcrius fit nobiiilCmum contcn- 
tum fub fupcriori : huiufmodi autcm eft fola na- 
tura ifitclligibilisi& non alia : ide6 fi habensna- 
turam inrelligibilem eirct infinicum,rion efletin 
gencre , non autcm fi aliqua alia natura eflct in- 
hnita. 

Secundumdabium eft, qualiaprxdicatafunt, 
qua: dicuntur de Deo, cum non fincgenera, nec 
in gcnerc ? Refpondco quod funr pra:dicata traf- 
cendentia:quicquid enim dicitur dc Dco,eft for- 
malitcr tranfcendens. Probo, quidquid conucnit 
enti antequam delccndat in gencra, eft tranfcen- 
dens : fed quidquid conuenit Deo, conuenit en- 
ti antequa.ii defccndat in genera : igitur &c. 
Minor probatur, quia cns priiis diuiditur pcrfi- 
nitum & infinitum , quiili diuidatur in gcncra, 
quia tantum cns finitum diuiditur in gcncra, vt 
pr«oftcnfum cft fupra de necejfe eJfe,Sc dc pojfibi- 
/»,&de aliis qux conueniunt Dco : prius enim 
conucniuntenti, icaquod cns per illa,& per fua 
oppofiia prius diuidicur ,qiiam deicendac ingc- 
ncra, quia Iblum cns concra(ftum per alccrum il- 
lorum quod rcmoiiccura Dco, & ab cnte infini- 
to,dcfccndii in genera. 

Sed dicccur, quod fapientia Sc paieryiiyts,c\ax 
vidcnuir fpecies fpecialiflaraa:;funt tranfcenden- 
tia. Ad hoc qiiere dnplicem rcfponlioncm alibi.* 

Dicccur etiam qu(jd pcr hoc deftrr.it ur Logi- 
ca Ariftocelis,qui non ponic nihquacuor pra-di- 
caC;i in <iUid diifta , quornm nullura fecundiiin 
pra:di(ila.eft ipfum cns, nec aliquid dicStura for- 
malitci dcDco. 

Icem , Porphyrius non ponit nifi quinquc vni - 
ucrlalia, nuUura iftorum cft ens, vel aliquid for- 
malitcr didum de Deo & creacura fccundiim 
prsdietam relponfionera, fi Deus non fit in ge- 
ncrc. 

Ad (ccundam patet alibi * : Ad Porphyrium, 
diLCndum qu6d ensdi(flnm dc Deo eflcntiahter 
& crcatura,dicitur prardicari pcr modura vniuci- 
falis,non quia fit aliquod vnincrfaliura,led quod 
pracdicatur pcr aliqucm raodum fimilcm alicui 
modo vniucrfiilis, pracdicacur cnim in ^Mii^,ficut 
gcnus. Vndc dicic Philofophus 4. Topic. loc.i^. 
quod Ci aliquid prardicatur in tjuid , & non coii- 
uertitur , diffjcilc cft prohibcre quin fic gtnus,& 
vtcndura cft vt gcncre ,& hoc vtrum eft oppo- 
G 4 nenti. 



Relponji». 



♦ In Ozon, 

vbt fupia n. 

II. 

An linea in- 

Jinitapenere- 

tur trtgenere. 



§lu»li» funt 
prtdicAt» di- 
S» dt Dec. 



ins priut 
diuiditur ia 
finitum (^ 
tiifinittim 
ijukm in ptt,- 
dicamenta. 



Inf{»nti» 
prim». 
* Vbi fapra 
nuiu 18. 

14. 

Sectmda. 



Tt.-ii*. 



* Vbilnr:4 
n.ij. 

Adtertutm. 
Tranfctndtyi. 
ti» hsbent 
prtdicit-ie- ' 
nem fintilern 
»lictii vni- 
uerfaliHm. 
Aiiftot. 



8o Libril. DiftinaioVlII 



SolHMntur 
r»tienef »}i- 
nitnis ad 
uerft. 
Ad D»m»ft. 



Ad Soetium. 



Modi fradi- 
(anJifimiles 
fubfian'lt^ 
rel.ttionum 
funt in T>eo, 



16. 

Replic». 

Selulit, 



flulequid 
dieit perfe 
Hio^emfim 
flicem prt- 
dicatur de 
Deo in c^itid. 



Ad Com- 
frtentatO' 
rtm. 



Ad frimum 
ex ratione 

Ad fecun- 
dum. 

18. 

Adarg.prin- 
tifli». 



oenti.fcdnon rcfponcJcnti. Et idcd licct fit diffi- 
cilcprohibere qiiin huiufinodi di geni^s.nQn ta- 
incn inipoffibilc. 

Ad priqiam authoritatem & rationcm pro 
Qppofita opinionc de EleiTjentario Dama(ccni, 
poftea dicit vnum vcrbum,pcrqijiod (bhutur to- 
tum, Dicit cnim quod fubftantia , qnae continct 
diuinitatem fupcrfubftantialitcr geuciahflimum 
cft, vndp in rpccie crcata cft aUquid perfcclio- 
nis,aliquid impcrfcdionis, & Diuiijitas continet 
jd.quod pcrfcdlionis fuperfiibftantialitcr,& dicit 
de illa qu6d gcncrahflimum eft : igitur nihil ad 
(pecicm, qu^eeft in gencre , ifta fpccies, de qua 
loquitur. 

Ad audoritatem vcr6 Boctij , qui vult qu6d 
duo gencra maneant in diuinis.Dicendum,qu6d 
nullum gcnus,ncc modus pracdicandi , fiue ratlo 
alicuius gencris manct in diuinis , manet tamen 
duplex modus pracdicandi fimilis duobus modis 
aliorum gcncrum , fcilicet Subftantiac & Rcla- 
tionis. Probatio primi, fundamcniQ cxiftcnte fi- 
nito , impofllbile eft quin quidquid intcUigitur 
fundari in ilb, fit formalitcr finitum,& non in- 
finitunjjigitur fi cntitas, qux eft in prxdicamcn- 
to fit finita.vt prxoftenfum eft,nccefle eft vt tam 
ratio prxJicamenti quam modas pracdicandi fit 
finitum , & per confirquens non manet fotmali- 
ter in diuinis ratio alicuius Praedicamcnti, 

Secundum dcclaratur : In diuinis manctmo- 
dus praedicandi a fc, qui fimiUs eft modopraedi- 
candi fubftantia;, manetetiam ibi modujpra:di- 
candi ad alterum.qui cft fimilis modo prasdican- 
di relatiui ; ide6 in diuinis manent duo modi 
prxdicandi , fimiles duobus modis prxdicandi 
duorum generum. 

Dicetur fortc qu6d fimili ratione vidctur 
qu6d '\r\ diuinis maneat modus prxdicandi qua- 
litatis &quantitati$ , quia Dais dicitur bonus & 
magnus fimili modo pra^dicandi increaturis. 

Rcfpondco primo , infinitas in diuinis eft in 
encntia, quae eft primum ^«(c/ : infinitum autem 
hiquantum tale, habet quodlibet, quod cftfibi 
poffibile. Ide6tam modus piaedicandiquantita- 
tis,quim quali[atis,quae ad fe dicuntur,tranfcen- 
dunt in modum pr$dicandi ciu$ qiiod eft cjuidt 
& propter hancprimitatem omnia; qus indiui- 
nis dicunt perfeftioncm fimpliciter , dicimtur 
przdicari modo cftcntia:. Vndc quia modus ilie 
pr.xdicandi denonninatiue cft propter modum 
praedicandi.in qtttd ideo duo illi modicontinen- 
tur fub mjdo pracdicandi in ^«i^ Sunt igitur in 
diuinis duo modi prxdicandi ; alter ramen ifto- 
rum continct fub fc modos praedicandi quorun- 
dam aliorum gencrum , (cilicet Qualitatis gc 
Qusntitatis. 

Ad aIiud,quod Commentator dicit , 4. Meta- 
phyfica', falfum eft, &contra intcntionem Phi- 
lofophi,quia Ariftotelcsdicitqu6d non eftqux- 
rendum iu fubftantia hoc ipfum vnum , quod fit 
menfura in illo genere,fcd aliqua natura.quar eft 
vtia ; Vna,dico,natura fubicdla : fed prima caufa 
cft hoc ipfum vnum , & non fignificata. Vcl fic 
dcbct gloflkri , quud ipfe intclligit ppr primum 
motorem, primuni motorem coniunftum. 

Ad aliud dico , qu6d genus generaliflimum 
habct conccptum itadeterminatum ficut homo, 
nec potcft ipfum determinari perincrcatum. 

Ad aliud dico,qu6d fimplicitas infinita in na- 
tura intellcd^ualijexcludit aliquid cftc in gencrc. 

Ad primum principalc dico , quod in hac: 




Vens efl fns^ti praedicatio formalis, & in (juid. 
Et cum dicitur,h contrahitur cns adDeum,crgo 
per difFcrcntiam;nego confequentiam, 

Ad aliud concedo qu6d Dcus cft cns non in 
fubiedo, & fubftantia , non tamcn vt cft gcnus 
gencraliflimum. 

Ad aliud,D.cus eft fpecies;nego;fcd habct ali- 
quas condftiones fimiles conditionibus (pccici. 

Ad aliud dico , qu6d fapienti.n non dicitur dp 
Deo, & cr(;atHris,per eandcm raiionem gencris. 
Si autcm per candcm rationem alicuius commu- 
nioris, patcbitpofterius. 

E?c praedidis patet quod ens contrahitur ad 
Deum & creaturam per infinitum & finitum, 
non tamcn fequitur qu6d cns fir genus, qtjia mi- 
niis diftat hoc contrahcns a conirahibili , quam 
differentia a gcncrc, quia contrahcns , vt infini- 
tum,fiue finiturn,nop dicic nifi intrinlecum gra- 
dum,fiue modum cntitatis,difFercntia autem non 
fic, fcd dicit aliam rcalitatem k realitate gcneris, 
ad quam realitas gcneris cft in pQtcntia.-vt adue- 
tur. Caetcra dc quxftione hac quxre alibi. * 

DISTINCTIO IX. 

Q V it S T I O V N I c A. 
Vtrum generatio fly Deifit aterna i 

Alenf. p. I j^.^t.mtm.^. art.i, D.Thom. ibidem»rt,t. 
D Bomueat. hic q,^ Kichard. «rM.^.i, Durand. ^ 4. 
Doft'>r «'» Oxtn q.vnica,^ S.Met q.i. dr «■• Vafquez i. 
f.di^.igy. 

I' Irca diftindlionem nonam quae- 
ritur, f^fitm generatio filij Deifit 
tuerna ? Rcfpondeo primo proba- 
bitur poftibihtas huius : & fccun- 
d6qu6d ita fit dc fafto. Primum 
fic : In diuinis non manet generatio fub ratione 
mutationis, fcd tantijm produdionis, vt praidi- 
ftum eft diftintlione fccunda, * Scd generatio- 
ni non rcpugnat aEtcrnitas,nifi ratioHC mutatio- 
nis,cuius tcrmini nonfunt fimuhigitur repugnat 
nihil gencrarioni,vt eft in diuinis, quin fit JEtcr- 
na , & pcr confequens poflibile cft qu6d fit 
aeicrna. 

Sccundo probaturqu6d fit de fa6to;quoniam 
quod cfFccflusnon fit coaeuus fuae caufz, vcl hoc 
cft ex conditione caufie , vel eft cx conditionc 
adionis talis caufje, qua producit cfreftum : vcl 
quia caufa agit voluntarie , & idc6 potcft agcrc, 
& non agere.VcI fi cft naturale agcns.potcft im- 
pediri pcr indi^pofitione matcria», vel peradio- 
nem contrarij agentis fortioris; Vcl quiadepen- 
det i fupcriori agcnte ex partcconditionisipfius 
adionis^vr Ci adio agcntis fit permotum,& ide6 
non poicfthabcrecffeftum fibi cosuum : Non 
cnim eft poflibile cogitarc nliquam aliam viam, 
quarc cfFcdus non fit coaeuus fua; caufae : fed 
nulium iftorum inucnitur in gcncrationc Filij in 
diuinis.Non primum>quia Filius non producituc 
in diuinis pcr voIunt3tcm,vr per ptincipium, li- 
cct volcns producatur,vt didlum cft , & proba" 
tum diftindtibnc 6. * Ncc eciam Patcr pruducic 
Filium vt agens nacurale inapedibilc , quia non 

habec 



Ad fecun- 
dum. 



Ad tertium, 
Ad quartii, 



Cur ens non 
fitgenus »d 
Deum ^ 
cteaturas. 



* In Osoq; 
1-J- 




_J. 

Fofsibilis tjl 

leneratio 

»tern»filij. 



• <].I.n.*. 



Ht faao tft 
ttem». 



§luid impe- 
dit effeHura 
ejfe cetuum 
e»Mf», 



*q.l.«l. 



.X Qu£Efl:io vnica. 



8f 



1. 

Sxtmflum 



habet contratium ^ens pctfcAius. Non etiam 
propterindif^ofitioncm matcria; , quia ibi non 
oft materia. Ncc quia habet fuperius agcns, 
cum fit priraum agens , vt probatum eft prius: 
Nec cx parte conditionis aftionis , quas cil pcr 
rnotum , quia nacura diuina non eft mutabilis: 
igiturrelinquitut qu6d dc fado generalio filij in 
diuinis flt srcrna. 

S C H O L I V M. 

PoflejMAm docuerat poJfibiU effe getierationem 
diuinam ejfe xternam, & defa^o tta ejfe,/]uia Pa- 
ter eft agens ver modum naturA ferfeiliffmum, 
non impedihtle , independens , &proinde hnhetfi- 
liumfibi co(iHH>n,expUcat fecHndum mentem Au- 
guftim,e]nomudoft igtii efet dternw haberetfple- 
doremfibi coauum. Dcinde docet, quomodo verba 
diuerforum temporum de Deo dtcantur. 

PEr hanc rationem tenet cxemplum Augufti- 
ni 6.dc Trinit.c.i . de tiiagnis , vcl i.de par- 
uis, quody/igww effet duernui,haberet fplendorem 
fiht cotuum. Ex hoc apparet , quomodo non in- 
cludit contradidkioncm fccund^m mcntcm Phi- 
lofophi.quod aliquid fit formaliter neceflariam, 
& tamen cffediuc ab alio. Non enim ratione 
produdionis includit contradidionem ,quiain 
diuiniseft produdio 2terna.Ncc in ratione pro- 
du£ki,quia fi non repugnet produ(^ , quod fit 
nccdfe efte,& hoc eadcm ncceflitate qua ptodu- 
cens,mult6 minus vidctur repugnans quod pto- 
dudium fit coaiuum cum producente alia neccf- 
{itate:&hoc magis apparet in declarationc exem- 
* In Own. pli Auguftini , quod habetur aUbi.* 
b>c n- »• Scd hic connderandum eft ciim vcrba ora- 

ah "* "'^'™ tcmpotum dicantur de Deo , quantum ad 
prL "«'/T* notionalia,& quantiim ad eircntialia,vt patet per 
■ ' Auguftinum,quodiftorummagisdiciturdeDco? 
Et dicendum quod fccundum appropriario- 
nem, vcriiis dicuntur dc Deo vctba dc pratfcntii 
tamen quantura ad raaiorcm cxprcfl5oncm vcri- 
tatis vecba dc practeritodicuntur dcDco magis. 
Priraum patet:quia apud nos prastcritum vt prac- 
* tetitum,non cft:vcl ipfum concomitatat non ef- 
fe : idei appropriatc ptacdicata in diuinis magis 
dicuntut dc Deo pet vcrba dc ptxfenri,quam pet 
verba de przterito. 

Et fic exponcndnra eft diftura loannis \6. 

Verhum di Non etitm loquetuT k femetiffo :fed qntcunque 

frtitrittm»' audiet,loijuetur. Maior tamen exprcflio veritatis 

»•"■ veritatis gj pgj. ygfbum de praBterito in diuinis:Dicendo, 

uivit.^qu»- praefcnri, Filius fempet nafcitur : quia vcrbura 
ro / dc pratfcnti, apud nos confiftit in fieri , fed vcr- 

bum de prstcrito plcnam pctfcdlionem Cmefe- 

ri cxptimit, 

Argumenta &' ah'a qus dicenda erant in hac 
♦ vbifupra. quaEftione,quxre alibi.* 



quo»d efft 
tialia qukm 
quo»i HOti» 
ntlia dicun- 
tur dt Ci». 




DISTINCTIO 




QJJE 



S T I O 



I. 



Vtrum volantof diitma popt ejfeferfefrw- 

ciftum communicandi ejfentiam 

diutnam ? 

Mcnf.\.f.q.A%.mtmh i»rt.rX).T)ie>mA.p.q.^i,aTt.\. 
»d 3.Hentic quodl.i.q.t. (^quodl.^.q.^. D.Botna.hie 
ari.i.q l.K\c\titd.thidem.Occtm.q ij^odoi hieq.vnit» 
<y^M<//.i6.Vafqacz \.f.di!put.i6i. 




I. 



AfrmAtiuM.. 



1. 

Seotentia 



I R c A diftinAionem decimam quacri- 
tuf ptimo : Vtrttmvoluntas diuinafof- 
fit ejfeperfe pfrincifium communicandi 
eftentiam diuinam ? Quod non arguituf ptirao, tum rui»ti^ 
quia vna natura non coramunicatuf , nifi vno uum. 
raodo communicandi pet Commentatotem 8. Coinmenca- 
Phyfic.commento 46.fupcf illud : Vtrum autem ***'* 
vnum(jModque,9cc. 

Item per defcriptionem naturac argpituniVid- sttuttdum. 
tura eft vis infita rebus ex fimilibusfimiliafro- 
creans : ergo natuta eft principium & non vo- 
luntas. 

Item , voluntas non eft nifi primnro princi- Ttrtium. 
pium artificialium,quoniaraapud Philoibphum 
pro eodera principio habetur ars, & voluntas,& 
propofitura : fcd habcns eandera natutam cum 
producente ; non eft anificialc:igitut non poteft 
naiura diuina,qu2 eadcm cft cum communican- 
te coraraumcari pet voluntatem. 

Contta , voluntas non eft minis principiam 
comraunicandinaturam diuinam , quam inielle- 
ftus, ciim non fit miniis aftiua, fiuc ptoduaiua: 
fcd intclleaus poteft eflcprincipiumcorarauni- 
candi naiuram diuinam , vt probatum eft prius 
dift.i. ergo & voluntas. 

Scd ad propofitum dicitnr qu6d quafi oppo- 
fito roodo eft de intelledu , & voluntate , quia 
quarouis naturaliiatem contrahunt k natuta di- Heoiic. in 
uina,alitct taracn , &aliter : quia refpcftu aftus fuTi.»".*. 
notionalis gcncrandi, natura cft princioalis tatio 1 '* 
eliciriua,intclledusvct6 quafi concotnitans ; vt 
fic magis propric dicarut Patet generaf e natura 
intcUigibili , quam inteUcau inteUcduali. Idco 

firoduftum pcr gcncrationcm priiis dicitut Fi- 
ius, quam Vcrbum. Vnde ibi intelligitut natu- 
ra dctcrminari pcr intelleftum,&non e conuct- 
Co. Sed quamuis voluntas in diuina natuta con- 
trahat qnandam naturalitatcm, non tamen natu- 
ra diuina eft principium quo produccndi, vt dc- 
tenninatut per voluntatem ; imo voluntas fua 
libertate eft principium producendi : natura ta- 
men diuina intelligitur vt afliftcns , & idco yt 
habctquandam vim fibi afliftentem , producit 
Spifitum (anAum^ 

Contra ver6 iUud quod dicitur,qu6d naiura _ 

vt detetminaiut pet intcllcaum cft principium f'""' 
producendi, argumentatum cft fupti in otdina- 
tione diftindl.y.* 

Sed contta hoc quod dicitur de aflifteniia te- 
fpeftu voluntatisin ptodudkionc Spititus fanfti, 
arguitur Principium producendi ^uo pcrfeftum, 
& in fuppofito perfciflo coniieniente aftioni, 
fufficit pracisc ad agendum, fiue producendum, 
& additur , in fupfoftto conueniente aBioni , pro- 
ptet Filium , in quo licct ponatui illud quod eft 

princi 



ReftJlitmr 



* In Oxoa. 
^.▼a.n.4. 



8i 



Libri I. Diftinaio X. 



principiam agcndi > tamcn fuppofitum Filij non 
eft conucniens huic ackioni,ide6 non poreft ge- 
nerare : fccl voliintas diuina eft fufficicns princif 
pium & pcrfc6lum in fuppofito perfcdo conuc- 
niente adioni refpedu produftionis, vt ifti con- 
cedunt, & p.itebit in foluenido quaeftionemdgi- 
tar talis amftentia non facit,fi non coacurrat in 
ratione principij produdliui. 
St.unJo. Prsterek,quando alitjua ,quaE fc habent Ce- 

cundijm prius &pofterius cocurrunt ad aliquam 
a(ilion;m,iIlud quod eftprius , principalius con- 
currit ad illam adionem , Ci iit adiuum : fed na- 
tura , fiue cftentia prout accipiunt naturam pri- 
mo modo, in qua tres pcrfonae diuinat confiitut, 
eft prior voluntatc : igitur Ci natura ifto modo 
concuirat ad aiitionem , vt aftiftens voluntati, 
neceftari^ erit principalius in iftaprodudione: 
igitur contradidioncm includit, quod concurrat 
vt afliftens concomitans voluniatem , 3c non 
praeueniens , vt ipfi dicunt. 

S C H O L I V M. 

ReUta opinione Henrici de aJfiFientia ejfenti/t 
diuina vt voluntasjit produHiua Spiritw fancli, 
tique in fenfu Henrici reieda,probat voluntatem 
diuinam vt infinitam,&vtfimplicem effe commu- 
nicatiuam natura, & produUiuam perjona, docet- 
que ijuid fit proprie infimtoi , & vnde hjic volun- 
to) habeat infimtatem. Ex hac quiHtone tranjla- 
tafunt aliqua adfcriptnm Oxonitnfe,qua haben- 
tur ibi per modurn additionu, 

> . TJ Efpondeo igitur ad quasftionem , qu6d vo- 
Reftluth J\ luqtas per^cta , fcilicet habcns obieAum 
^utsiionif. diligibile fibi prxiens , nullo alio cointellcdlo, 
cft principiuro fufEciens communicandi natu- 
ram, non propter afliftentiam ciTentiae. Verun- 
tamen iftud dupliciter poteft intcUigi , effentiam 
IntZeu'' "^lfi^'^' voluntati. Vno modo , vt fundamcn- 
afsiflcniia tum , & fic vcrum eft quod e(Icntia afliftit in ra- 
ejfenti* prc- tionc fundamenti,qu)a nifi fic aflifterct, volun- 
dMcit Sfiriti tas non effct principium produdliuum. 
januurfti ^jjq ,-nodo potell intelligi , eircntiam afllftc- 

re voluntati, inratione obiedi ad potentiam,& 
ctiam ifto modo verum eft qu6d eftentia afllftit 
voluntati in pioducendo : quia voluntas non 
poteft produccre , nifi obiedlo diligibili pracfen- 
re. Sed neutrum modum afliftendi ponunt ifti 
in propofito, quia vtroque raodo ponunt,& ve- 
r^ , inhoc eftcnriam afllfterc intclledlui in pro- 
duiilione Filij. Scd ponunt eflentiam afljftere 
voluntati in ratione producendi , qu.ifi conco- 
Voluntatft mitansprincipium produccndi.Et fic dico quod 
fiUtftpnrfim non afliftit :iiT)6 in illo inftanti , in quo intelli- 
ciurn prin^t- gjtur voluntas in fuo ordine habens fuum dili- 
nieTnit^"'^»- S"'''^ ^*^" ''^' pra:fenratum,cft principiura per- 
turamdilifi' fcdum communicandi naturam, etiam tollendo 
hile fibi frt.T oinncm afl^iftcntiam , vt comparatur ad produ- 
fntate. ^bionem . Hoc autem probatur fic. 

Q^zcunque voluntas perfeda habens obie- 
Ctam diligibilc fibi praeieutatum, eft principium 
produccndi amorem adaequatum fibi & obiciflo: 
& intelligo per amarem adtquatum amorem tan- 
tura, quaniura poteft habetc refpcdlu talis obie- 
(k\ : igitur voluntas diuina habens eftentiam di- 
uinam fumme fibi prxfentatam, & diligibilcm, 
eft principium producendi amorem adacquaium 
^bi & illi obie6to:poteft autem amare illud ob- 
iie^um amote ititinito, quia obiedum eft inHni- 



tum , & voluntas fimiliter cft iniinita : eft igitur 
ptincipium communicandi amorcm infinitum, 
& per confeqnens circntiam diuinam , quia ni- 
hil eft formaliter infinitura , nifi illud quod eft 
idem cftcntia diuina: formalitcr. 

Sed contra hanc rationcm obijcitur primo: r^ 
quod ratio infinitatis non fit principium.quo vo- obiiitto f*f- 
luntas communicat clIcMtiam : ficut videtur ifta »»«. 
ratio proccdere; quoniam formale principium 
producendi eft determinatum , & non-conuenit 
diuerfis ptodu(5Huis. Infinitas ver6 eft ciufdem 
rationis in intellc(^u diuino ,& voluntatc:igitur 
infinitas non potcft cfle formalis ratio vuluntati 
ad communicandum eflentiam. Non igitur quia 
voluntas eft infinita habcns obicctum diligibile 
infinitum , ide6 potcft producere amorem infi- 
nitum. 

Item Hcundd fic : quod eft repugnans alicui Stcunila, 
fecundum rationem fuam abfolutam , non con- 
ucnit fibi etfi fii infinitum. Exemplum, quia re- 
pugnat albedini fecundum fe congrcgare , ide6 
liccteirct inHnita,non congregarct Etraiiopro- 
pofitionis eft , quia infinitas non dat principio 
produ6tiuo alium modum producendi , nec di- 
uerfum alterius rationis, quamuis intcndat mo- 
dum producendi, tanquam gradus peire(tlior ; in 
principio produ(5tiuo : fed voluntati inquaniiini 
voluntas cft, rcpugnat communicare cficntiam, 
& efrentialicer principium produccndi termi- 
num naturalcm : aliter enim Ci non repugnaret 
voluntati , vt voluntas eft , pollct conucnire yo- 
luncati crcatae,quod falfum eft : igitur voluntas, 
quamuis ponatur in Deo infinita, non eft princi- 
pium coramunicandi naturam. 

Pra;terea , videtur quod ratio di(^a concedat r«r<i«. 
propofitum alterius opinionis , fcilicet afTiften- 
tiam efi^ntix refpedlu voluntatis : quia quaero,^ 
quo voluntas contrahit iftam infinitatem ?Non 
poreft dici qued cam habeat nifi ab eilcntia,qus 
cft radix &pelagus infinitum :igitur voluntati, 
vt habet infinicatem , afliftit efTcntia infinita. Si 
igitur voluntas , vt infinita , communicat eilcn- 
liam : igitur communicat eam vt fibi aflSftit ef^ 
fentia. 

Ad primum iftorum diccndum,qu6d infinitas ^- 
non efi formalc principium alicuius,fiue forma- *'y*'»«"*»' 
lis ratio producendi , quia non dicit talem paf- thitltiontm- 
fionera,nccmodam paflionis, quz eft cJctra for- 
malem rationem eius,cuius eft. Non enim dicic 
nifi modum intrinfccum quantitatis vittualis, 
cuiuscllj vtpacctper oppofitum dc finito. Si ^nfimtiutjl 
quaeraturquantacftiftaalbcdo? Non quaeritur ^'"'m'"*» 
nifi certus gradus*albedinis, & non alia pafllio froiHcitvo' 
extra rationem arbcdinis. Ide6 infinitas volun- /m«/m diui- 
tatis diuina: non cfl formalis ratio producendi, »* 
fed folum modus quo producit. Vnde voluntas 
diuina fub tali modo producendi eft principium 
comraunicandi. 

Et hoc probatut fic : comparando a(5lionem 
ad obicfbum, quoniam ficut in adbione funi duae 
rationes,vtpote ratio fpecifica aAus in taligenev 
re, & modus dcterminariuus adus, vt quod C\x. 
talis vel talis, ita in obiedlo. Exemplum dcob- 
itOto bcatifico,eft ibi confidcrare aOivtm illum fc- 
cundum fc, vt vifio , vel diledio : & in fpecialij 
vt eft talis a(flus , fcilicet quiditatiuus : fic & in 
obie(flo vt cft bonum , vcl tale bouum , fatians 
poceoiiam- Et ficut eft in aAu , & in obie&o, 
fic eft in principio eliciciuo, quod poteft affimi- 
lare vt principium in tali gencre (ub Mli modo. 

Vnd« 



.i*^ 



Qu^ftio I. 



85 



^i xksM 



7- 

Dubium. 
Voluntff dh 
nin» pfodu- 
cit vt ir.fiii. 
t» (^ vtjim 
fltx. 



Ad ftetmdJt 
tbit^ttnem. 



yoluntati vt 
P( non Ttpu- 
gnM commu. 
tiieart lUtit' 
r«m. 

8. 

Ad terii»m. 



ftrftlHtnts 
rreatur/trum 
fttnt infinirt 
iaDtt. 
TrtbMturfri- 



9- 

Steitndf' 
AuguC. 
Obitcttm «»- 
finiitm etm- 
fref^eniitur 
afoU ftten 
;ut infiiut». 



Vnde ficiit in ifto communicato eft confidcrare 
amorem , vt amor cft abfblute , & amorem fub 
tali modo fcilicct infinito ; fic in potcntia voli- 
tiua fimt duo -proportionabilia his corteipon- 
dcntia amori, & voluntas fub tali modo, fciiicct 
infinito, correipondens amori inhnito. Infinitas 
ergo non cft principium fotmale producendi, 
fcd eft modus , fub quo producit ; ficut nec gra- 
dus qualicatis aftiuarcft principium produccndi, 
fed modus , fub quo fic , vcl fic producit , & a- 
git : nec potcft cflc ita fimplcx principium, 
quin habeat fuum modum agendi , fiuc produ- 
cendi. 

Sed nunquid per aliquid, aiit fub aliquo alio 
modo , ira quod non folum per infinicatera vo- 
luntas cft principium communicandi naturam? 

Dico quod non foliam fub modo infinita- 
tis , fcd fub modo fimplicitatis , quia voluncas 
dicitur ptincipium produceodi amorcm ada:- 
quamm fibi & obiedo ; igitur voluntas per- 
fede fimplcjf , quac in fe non eft compofi- 
ta , nec alteri componibilis , eft ptincipium 
producendi amorcm ada?quatum fibi& obicfto. 
Ergo voluntas perfcdc fimplcx , quae in fe non 
eft compofita , nec altcri componibilJs.cft prin- 
^jpium produccndi amorcm ad^qiMti"^ "bi & 
obiedlo. Ergo taiis amor non eft componibilis 
voluncati : igitur eft fubfiftens iu cftencia , cijm 
niilli fit componibilis : igitur fi roluntas omnino 
fimplcx fit principium produAiuum amoris,erit 
principium communicandi cftentiam. 

Ad fecundum dico, qu6d afsumptum eft fal- 
fum : non enim volunrati inquantum voluntas 
cft, repugnat communicare naturam. Hoc enim 
repugnat fibi, quia cft Iimitata,velalteri compo- 
nibilJs. Vnde licct non conueniat incommuiii 
voluntati communicarc naturam proptcr imper- 
fedionem eius in aliquo^potcft ramcn coniicni- 
tc huic voluntari infinita:, & omnino fimplici. 

Ad tettium dico, quodintcr illa,q"a: funtin 
diuinis, iftum ordinem intclligo. Namprimo eft 
cficntia , qus eft fundamentura omiiijm perfe- 
aionum in diuinis:hanc fequuntur fccundum 
rationcm, naturalcs proprietates c\az fimt in ef- 
fcntia , quarura quaElibct cft pcrrcdtio fimplici- 
tcr: & iJeo fufficicntcr quatlibct carum capax 
cft infinitatis ab cflcntia , q"« piinio eft infinita; 
tcrtio vev6 fequumur proptiecates pcrfonalcs, 
^ax non funt infinitae formalitcr , quia nec ca- 
paces infinicaiis. Vltcrius fcquuntur enticaccs fi- 
nitx crcatutatum , loqucndo dc perfe(flionibns 
naturalibus in diuina cflentia , quaslibct carum 
cft infinica formiIitcr,quod probatur triplicicer, 
qtiiacft neceftarium ad fcquentia. 

Primo fic •. natura qu^ mcre eft intcllcdua- 
lis , & quac nihil habet dc non intelligibilitate, 
eft infinitaintelligibilitate,& volibilitacc:fcd na- 
tuia, quac eft merc intellciflualis, eft intellcdiua 
Sc volitiua: ergo cft infinitae incclligibilitatis & 
volibilitacis :alitercnim non beatificaretrigicur 
eft infinita intelligibilitate & volibilitace, & per 
confcquens intellcdus cius, & voluntas func in- 
finita in perfe6lionc. 

Item , fecundo fic : obie6lum infinicum non 
comprchcndicur nifi apocemia infinita, vtpa- 
tct per Auguftinum ii.de Ciuit. Dei,cap.\%.fed 
eifentia diuina.quae cft formaliter infiniia, com- 
prchenditur ab incellc(5ku fuo , inquancum intcl- 
ledus fuus : isitur intelledlus cft formaliccr infi- 
nitus, ficut cciam potcft argui de voluncarc. 



Terti^. 



Si fer impef- 
fihie non tf- 
ftt effenli» 
vtluntiu di- 
uina e^el in- 
finilA. 

Ai nri.frin- 
ctptilta. 
♦ tn Oion. 
n.ij. 
10. 



Itcm tcrtio fic:infinita non intelliguntut afibu, 
& diftindc nifi a potencia infinita,fed intellcAus 
diuinus intelligit infinlta fimul, & adu, vt patet 
per Auguftinum,vbi fnpri:igitur intelledlus di- 
uinus eft formalijer infinitus,& ita etiam vo- 
luncas propter idcm. 

Dico igirur ad formam rationis:quando quz- 
ritur ^ quo voluncas habet fuaminfinicatem?Di- 
co quodfundamcncalicer habcc fuaminfinitatem 
ab eftentia , formaliccr vero a le , quia fcilicet 
eft h^c voluntas. Vndc fi , per impofl^ibile, de- 
fincrec ellentia in fuo cjfe , & man^rct intelle- 
dus & voluntas in fuo ordine , adhuc cllet in- 
finica, ica quodin illo inftami,in quo primo eft 
voluncas , cft principium communicandi fuffi- 
cicncer. 

Ad prima duo argumcntapatet alibi. * 
Ad cercium dicendum,qu6d ficut Philofbphus 
in intcllcftu duplcx principium pofuic , fcilicet 
operandi,& produccndiific & in voUintare.Nam 
refpcdlu proprij adtus funt principia operaciua 
& adliua ; fed refpedu eorum , quai fiunt a po- 
tenciis infcrioribus , quarum funr dircdiua: & 
reguluciiicc , funt faftiux , & prscipiic refpcdtu 
pocenciae motiua; , pc r quam producuntur arrifi- 
cialia.VoIuntas igitur non eft principium rei ar- 
tificialis, nifi mouendo aliquam potentiam infe- 
riorem.cuius a<flum & tcrminum nonpoteft im- 
mediate ponere in edc. 

Nunc autcin adus operatiuus voluntatis cor- 
refpondet a<5lui produdtiuo voluntatis in Dco 
refpcdu pcrfonac.ficut aftus fadliuus correfpon- 
dct aftiii voluntatis diuins refpc6lu creacura- 
rum,refpedhiquarum dicitur eflc artifcx , & lu- 
berc potentiam fadliuam. 

•«4* ■&!rf-e*3-«<j» •£«•«» « -£«6 -St^J •§*} £*3. HH t*J 

QViESTIO II. 

Vtrum veluntas popt ejfe prmcipmm ne- 
cejfario froducendt aliquid i 

Vide Doftorescitatos (]Uift'oneantccedenii. 
Durand. /)(V^.i.Gtcgot. q.i.nriie. i. Capreolust/. (. 
ij.i. »rt.\. 

V o D non videtur. Potcntia raciona- . 

lis c(t adoppofitaex nono Mccaphyf ^^, netit 
cap.5. fcd vokincas eft poccncia raciona- tiuum. 
lis i iguur pcxcft agerc, & non agcre. Aiiftot. 

Pra:cerea,oppofici modi principiandinonpof^ ,. , 
funt compcceie vni piincipio formali ; fcd mo- 
dus principiandi conrinj^euccr conucnit volun- 
tati diuinx , vt patet refpedu produdlionis crea- 
turarum;igirur fibi nonconuenit rcfj-c£lu alicu- 
ius modus principiandi neceirari6. 

Contra:Quod eft pcrfe(5lionis in prodnrtione R^i, adet- 
non repugnat produ(Sioni principij produ(5liui ptfitum. 
pcrfcdli:fed necefljtaseft peifc(flionis in produ- 
dtionc , quia in omni conditione entis eft pcrfc- 
<ftionis,cui eftpoflibilis, ciam fit membrum no- 
biiifCmum diuidens ens,quam fuum oppofitum. 
Voluncas aucem eft pcr fc principium produfii- 
uum & pcrfc(flum:igicur non repugnat fibi pro- 
duccre neccflari^. 

Hic eft opinio Gandauc nfis poncntis a(^um 
voluntatis liaberc vnam necc(irtatcm in volitio- 
nc fummi boni , fiue vltirai finis clarc vifi. Du- 
plicem vcr6 necefllitatem in a^u notionali fpi- 

randi. 




84 



Libril. DiftinaioX. 



tienric. in 
fum nrt.i. 
qi. 
* In Oxon. 

11.5 
Rcijciiur. 



JmAic^t ne. 
ceifuM fun 
da ifine ne- 
eeifi alefun- 
damenti. 



5- 

Stnteutia D. 
Thom.l. t.q. 
lo.art.i.^ 
X. 

'Re-jdtur. 
Augiift. 
VotHntnt "vt 
•voluntns ntn 
tfl »ut lihtr» 
tfl. 



Ariftor. 



randi , diffufms tccitatur alibi , * in quxftione 
iftius diftiniaionis. 

Sed contra , inipofllbilc cft clTc aliquafn nc- 
ceffitatcm in fundato , qujn maiot fit in fuuda- 
rocnto : ncc cft poffibilc qu6d fit duplcx necef- 
fitas in fundato , Sc tautiim vna in fundamcntOj 
quiacircumrcnptailla.quam habetafundamen- 
to, adhuc rcmanet alia in fundaco , & tunc non 
fcmanct ncceffit.is fundamenti, fi noii fit maior 
in fundamcnto, quam illa vna : igitur fundatum 
rcmanet neceiraiium, & fur.damcntum non nc- 
ccrtarium , quod cft impoffibilc : igitur cjima- 
<flus,quo voluiuas tcnJit in fincm, & fummum 
bonum, fit fund.micntum , Sc ratio quarc tcndit 
in amorcm inccutiunm , quia non tcndit jn 
amorem inteiitum,nifi quia tcndit prius in amo- 
rem infinitum & funimum clarc vifum : jgitur 
non potcft cftc duplcx neceffitas in adu , quo 
icndit in amorcm incentiuum produdum , & 
Cantum vna neccffitas in aftu volendi, quo tcn- 
dit in fummum bonum clarc vifum. 

Alia cft opiuio.quae ponit qu6d voluntas re- 
fpcftu finiseft, vt natuta : & fic neceirari6 vult; 
rcfpcdu vcro corum, quae funt ad finem , libcre 
vult. 

Contra hoc arguitur per auaoritatem Augu- 
ftiniinEnchir.c.73. J^e^te enim culpanJa tfi 
volHntai i aut voluntas non efi , aut Itbera dkenda 
non ejly^ua beatijk ejfe volnmHS,vt efe miferi no/t 
folitm noltmus, fed nequaquatn velle pojfimus. 

Et per ratiuncm : llla rationes . qua: prim6 
diftinguunt potentias aifliuas ab inuicem , non 
pofiunt clTe in codem principio adiuo:huiufmo- 
di funt natura , & WhHHS , ex fecundi) 'Thyftco- 
rum,tex.com.^9. Si voluntas necefiaiio tcndit in 
finem , & contingenrer in ca , qua: funt ad fi- 
ncm : igitur non eft poteniia refpedu finis , 8c 
corum qui funt ad fiiicm : ieitut nulla potentia 
eligit ens ad fincm propter fiiicm : quia poten- 
tia, quae habet operaricirca vnum exttcmum in 
ordinc ad aheium , habet operati circa vtrum- 
que ,quaetevbi prius. 

S C H O L I V M. 

HfieSln Henrici & S.Thom^fententiiicirca 
necejfitatem voluntatts diuint,de cjuibiis dtfujiits 
agit in Oxon.d.i.ej.^.dr d.i.^.j.^ num.x j. & hic 
^Hislione vnica.refoluit voluntntem in diuinis effe 
prtncipium neceffario producendi amerem^qHia eji 
refpeclu entii neccjfarij , & cjuia vt iijinita eji ne- 
cejfano uh aUufecundo, er fcmper efi m atlu ctrca 
pnmum obieEluM , C^ in aHn volendi rede. 

DIco igitur quod voluntas diuina eft prin- 
cipium necellario produccdi amorem.Hoc 
a-^Aitnu. probatur prmio fic : Voluntas diuma clt prmci- 
vUuntas di. pium communicandi entitatem ncccirariam , vt 
^•n»HeceJf»- pacct cx quaeftionc prxccdcnie : Sed cntitas ne- 
rtifrtducit. certaria non potcft contingcntcr conununicari, 
quia tunc non cifet produdkio neceftaria, fi coni- 
municatio cfiet contingens , & pcr confequcns 
communicatum non cllisr cx fc neccllarium:igi- 
tur voluntas diuina cft principium necellario 
communicandi cniitatem ncccllariam. 
tiffiic»- Dicetur quod hxc probatio cft a pofterioii 
CQndiidcns cx neccffitate produiti , nue cqm- 
municati , neccffitatem in principio ad com- 
rounicandum Sc produccndum. Sed quae eft ra- 
XlQ 4 prioti qu»rc yoluntas communica( edcq- 



tiam in diuinis ? & quarc cft ptincipium ncccf 
fari6 producendi ? 

Rcfpondeo, quod fic ^ priori dcclaratur.Vo- 
Unitas infinita cft neccftari6 in zCta fccundo, 
quia potcft efte in aftu fecundo , & non po- 
teft mutari : igitur nccefTario cft in a(^u fe- 
cundo. 

Item . icmpcr neccirariu eft in aftu circa pri- 
mum obie(Stum , quia non eft in adlu volcndi 
circa recundum obiedum , nifi quia eft in a^u 
volcndi circa primum. Si ein"m poflcc cflc in a- 
6lu volcndi circa fccundum , & non circa pri- 
mum , vilcfierct voUmtaseius , ficutarguit Phi- 
lolophus I i. \^etaphyf.tex.^ 1 . 

Itcm, voluncas innnica fempet cft in aftu vo- 
lcndi rcde , quia fi poflet circ in adlu volendi 
non rcdo , igitur & dc ncceffitatc ellet in adlu 
volendi non rcdo , cum non poflec mutari , & 
cum omnis a^us non rc£tus habct rcgulari pcr 
adum redum fupcrioris potentiac , & fupnema 
potentia cft infinita , fequitur i pfimo ad viti- 
mum , quod fi voluntas infinita non poflit efle 
in &€c\i non xefXo , quod neceflario fit in adu 
volendi re£to : voluntas igitur infinita necefla- 
rio cft in aftu volendi refto. Circa primum ob- 
iedVum volibile.Primum autem bonum,fiue pri- 
raum volibilc, cft dc neccffitate volendi , ex ra- 
tione fui , alitct fua voluntas dcpenderet a vo- 
luntatc acccptante diligibilitatem , quod eft im- 
poffibile de obiedo infinitae voluntatis primo, 
co quod cft primum & adaiquatum obieftum 
eius, hcut voluntas crcaturx dependct a volun- 
tate prima acceptante, Patei igitur quod vo- 
luntas 'infinita de ncccffiiate cft in adtu vo- 
lcndi primum volibilc , fcilicet cllcntiam di- 
uinam. 

Tunc arguicur fic : Neceftitas voluntatis ad 
volcndum aliquod obicftum dtligibilc fibi pia:- 
fcntatum,cft cademnccefsitas voluntatis in fup- 
pofito conueniente adioni ad producendum 
amorcra adaequatum illi obicfto : fed , vt pro- 
batum cft , voluntas infinita neceflario eft in a- 
^u volcndi rc£to rci^pcdlu primi obie(Sli,quod ex 
rationc fui neoellario eft diligendum : igitur in 
fuppofito conucnienti adioni , vc in Patre , vel 
inFilio , fiue in vtroquc eft principium neccf- 
fatio produccndi amorcm adaequatum primo 
«bic<fto diligibili. 

Ifta igitur cft ratio a prjoti , quare voluntas 
ncceffari6 fpirat amorem cflfcntialcmdc fummo 
diligibili , quia cft voluncas infinira habcns ob- 
jc(fium diligibilc fibi prae fens. Et ide6 ficut ex 
necefsitate cft principium volcndi bonum infi- 
nitum, ita cx ncccfsitate cftprincipium fpirandi 
amotcm illius boni. 

Ad ptimam t ationem dicendura , qu6d po- 
tentia rationalis refpc^u corum, qui (unt circa 
fincm.vbi non cft tota ratio oppofiti cft ad oppo- 
fita.Voluntas etiam cteata circa finem, quia non 
eft ex fe ncceflario re£ka , ex fc poteft in finem 
Tolendo, & non volcndo : Sed voluntas infinita 
ncccflario cft udiA', & idco voluntas infinita in 
fuppofito conuenienti a^ioni tcft»cftu obicdti 
infiniti fibi prifcntis , ncccflari6 ^irat amorcm 
jllius obiedi infiniti fibi pra:fcntis , quia amor 
dicitur Spiriius fan^us. 

Adaliud dicciidnm , qu^d modi oppofiti,qui 
diftinguunt principia , non conucniunt cidcm 
principio , fcd huiufmodi non funt ifti necef- 
fario Si contingenttr circa adioncm , fcd inuc- 

ninntur 



K»Hokf'it' 
ri qunrive- 
luntas diui- 
n» produeit 
neceffarth, 

Sicunda r4> 
tio. 



Aridot. 

5- 

Ttrti». 



V^fluntm in- 
Jinit» ntctf- 
f»rio reSai^ 
in »Su w 
Itnui tffcntiS 
diuinamf 



^luarts. 



6. 

Ad primuih 
argum. frin- 
tif»l*. 



AdfuuniB. 

tJteiff^rit 
^ cMlinitt,. 
ttr utn fwu 



I QusBftio IIL 



8j 



Arg. negUi- 




^frm»li- 



. . ftii^ntut in v«o priiicipio a£liuo quod ptirao di- 

'jiiin^Htnli ftinguitur ingencte potcntiz aftiuar ; quia ali-» 

fri^^ffTum ' ^id cft agens, quod neccflaii6 agit , & aliquid 

sSiHum. quod contingenter agit } ^militct eft in agente 

libeto, fiue a propofito. 

QViESTlO III. 

f^trum in voimtate reffeEttttmfdtmfrodH^ 

itioms cnnpatiamitrfe necefitas 

dr tibertas ? 

infltmma «rr.54 Alinain. hie q.vn. »rt..j. Do&ot hic ^ 
vn.^fus* eiuodl. I f. Vafquez if.d.iti. 

V 00 non videtur : Quia principiura. 

in quo eft neceflltas ad agendum, ex (e 

_ deterroioatuf ad ptinclpandum : (cd 

ptincipium quod ex fc decciminariit ad agen- 

dum,eft principium aftiuum naturalje^red neceC- 

fitas uaturalis repugnat libcttati , qux cft libera; 

igitnr, &c. 

Contra.Perfedliio in prinpipio ptodu^iuo non 

HHm. repirgiut primo principio ptodu^biuo : fcd con- 

ditio ncceflicacis eft cofidicio perfeftionis in 

-prihcipio produftiuo , cum fit differentia nobi- 

lior diuidensjigitur non repugnac voluntati,qu£ 

cft principium produ^iuum i igitur poteft ftarc 

fimul cum liberiatc in voluntatc. 

X. . Dicunt quidam qu6d non repugnant in vo- 

Stntmi» luncate necefllcas Sc libertas refpedu eiurdem 

H*Miti. produ£lionis,quiaqua;libet condicio agendi po- 
teft ftare cum libertate voluntatis^quae conditio 
non ponit moduti) agendl naturae.Nequc prim& 
diftinguitur contra voluntatem. Necefllcas vet6 
noa ponit conditioncm,fiuc modum agendi na- 
turaciNacura eniai agit fccimdum imprcflionem. 
|de6 modus agendi naturx eft modus imprefli- 
uus. Voluncas vet6 agit modo conctario pet ex- 
pfef]lonem,fiue modus agendi voluntatis eft ex- 
prefliuus.Modus vcto agendi neccflario nec fibi 
decerminat primum modum,nec fecundum.Ide6 
licet yoluntas producat Dcceflaiio , non tamen 
pet modum naturae , quia non ptoducit per im- 
pieflioneni. 

Contr^. Quod dicitur de adlione per imprcf- 
fionem relpcdu alicuius, quafi materialis in di< 
uinis,improbatueftpriiis.Sed fpecialirer ad pro- 
pofitumaiguitur fic : Si agens naturalc de nihilo 
figcret per impoflibilcadhuc quaeredum cllet de 
modo agendi eius,quomo«lo agetct,adhuc autem 
non agcret pei modum voluncatis,& per modum 
|iberi:igitut modus agendi natura; np diftingui- 
tur amodo agendi volutatis,quia agens naturale 
agitpet imprefllonem, voluntas non \ quia tunc 
modus agendi ruturx non diftingucrecuramodo 
agendi voluntatis , quod eft fallum ; Non enim 
quxri(ur de principio adiiD compatatione ad 
paflun^jfed per comparation^ ad fuam adlionem: 
igttuc dato qu6d natur^ ageret pet imprcffion$, 
vel HOn.adhuc rcftat quztere modum fuu agen- 
^i proprium, quo diftinguitui ab ente libcto, 

S C H O L I V M, 

RtieQafenttntia Htnrki{ie qua U^tiam Donor 
inOxon.ld.i.ij.j.a n,i}.ptr tres articulcs , & hic 
0nAy)afferentii volHntatemfpirare neceffkrio^on 
Seoti Ofer. Tom, XL 



^tAtitmr. 



tamen per modum natura , tjuia mnper medHm 
imprejftui, (eiexpreffmiy Refoluit fiare libertatem 
produ^ionii Spiritm faniiicum ntcijfitate eiuf- 
dem,dequo late quoM.\6.& coUat.t9.& explicat 
quemedo fiat,aliquid fimul produci liberit & ne- 
cejfario , & qutd ha nonfunt diffisrtntia eppofita 
principij ailiuifed tiberii,& nAturale.Vide Sche- 
liHin Oxon.d.lo.q.vnjt.iy& adquedlibeti/extii. 
Gregorius jiriminenfis locum hunc citar ex Re- 
portatu , & verba ipfatranferibit q. vnicautrt.i. 



Efpondco igitur quod ncceflitas agendi ftat ^^ffta* «. 
cum libertate voluntatis:Hoc ptimo often- ^*^ ^*!. 



dendumcft.Et fccundoquomodo iftacoropofli- ,^,^ ^**" 
bilitas fit poflibilis?Dico etgo piimo quod libcr- 
tas eft aliqua conditio inttinicca voluntati •, vc 
cpmpatacui ad adlioncm, quod igitur non repa- 
gnat potentix voluntati$,vt cuparatur ad adlum, 
pon fcpugnabit libcrtati eius;led neccfllcas non 
repugnat volutari comparats ad produdioncm. 
Primo voluntastft principium producedincccf- 
fario aroorem,vt probaturo cft in quxftionc prx- 
cedentciigitur neccflitas non repugnabit libcrtati 
voluntaris in coparatione adeande produiSrionc. 

Sed quomodo hoc eft poflibile,ctim liberuro, 4. 

ex hoc quod liberum, vidcatui pollc ft deteimi- SlHomeda H- 
nafeadhocproduccndum,&fuumoppofitumi& ^"^'^ /^*'* 
produces neceflario,determinatur ex (e ad vnum? ^"/3,;,^ 

Rcfpondeo,qu6d ficutquamlibet forniam,qux 
cft adiua,confequitur immediate qu6d fit piin-. 
cipium agcndijfi^ qu6d agaciita immcdiatc c6- 
fequitur eam modus agendi.Ec ideo ficut non eft 
aliquacaufaquaretalis foimaagat , nifi quia eft 
talis forma,ica non eft alia cauu quare habct ta- 
lem modum agendi,nifi quia eft talis forma. Vh- 
dc ficut non eft caufa quatc calor eft calefadiuus, 
nifi quia calor cft calor:ita non eft alia caufa qua-< 
re calor agit,fiue eft piincipium agcndi pcr mp- 
dum naturx,nifi quia calor cft calor.Sicut eninv 
non eft medium incei formam & prindpium 
adliuum , ita nou eft medium incct ptincipiuni 
agcndi,& modum agendi^t ficut quamlibctcn- 
ticaccm confequicur modus eflcndi eius pioprius, 
ita & quamlibet , formam adliuam coniequituc 
imraediatc ficut modus agendi. Propterca ficuc 
non cft alia caufa quare voluntas vult >nifi quia 
voluntas eft voluntasjita ncM\ ^ft alia cau{a,qua- 
rc voluntas vult fic neccflari6j,vel contingenter, 
nifi quia voluntas eft voluncas.Nam hasc eft im- 
mediata volunias vult. Sicut cnira ia piopoficio- tf„iia etuini, 
nibus neccflariis , eft ftarc ad aliquam immedia- ifi cur v«. 
tam;ica in propofitionibu»c6tingeutibus opor- iHntM viilf.. 
tet ftare ad aliquam immcdiatam contingentcu), 
qus non poteft efle neccilaria cau(a.Nam ex ne- 
ceflario non (equicur concingcns,& quia eft im- 
mediata , ideo eius non cft quxicnda alia caufa: 
quia indifciplinati eft quaeiere caufam illius, cu- S/V«/ »•/«>■* 
ius non eft caufa.Et idco criam quia hxc cft im- 'V -'* "'"- 
roediata caula , volHntat contmgenter producit: '■^■num , u» 
ide6 non eft huius aliqua quxrenda.Vnde ficut i^olumat ad 
natura ex ic dctcrminaiur ad producendum <?/"/'*• 
vnum determinati:ita & voluntas ad volendum N»«y}i'«/ 
neccflari6, vcl contiogenter. Nec iftx conditio- f^„ii^"fi^ 
nes adlionis neceffitM,s<\ centingentia funt ditFc- t»niHm dtf- 
rentia: cflentiales adiui ptincipi), (ed accidcnta^ fcrtntU tu- 
les , non conuettibiles cHm piincipio adUuo na-. '^^"*'*^*' 
tuiali.nccinlibero. ■volHniatn. 

Ad argumentuhi in contrarium eft dicendum .. ^*_» 

quod voluntas.quse neccflario producit.cx fe de- tHm^^pri^ 

tcrminatur ad ptoducendum: &quandodicitur tnU. 
H q'j6d 



86 



Libri L Diftindio X I. 



JHalur 4 tlu' 
pli<it er fn' 
»itH r. 

TrincipiM m 
nitturale 
qunle dic i' 
fur. 



VoUif.txi n «n 
efi princifia 
n»tur»le , 
^it*muis ne- 
tejf.trtb fre- 
dlKUt, 



1. 

Jfr^.frimum 
pe^tftiuum. 



Arg.»$'m»- 
fiuttm. 



iiefolitiia. 
Volumtu 

?uemedo efi 
rlncifium 
producendi 
Sfiriluf» 
f^nlium ? 



qahi (i ex fe determinetar ad producedurtijtunc 
ek natura fua determinatur,& (jcerit principium 
naturale. Dicenium qu6d natHra accipiiur vnp 
modo coiuunitcr pro «ffmia , & fic.vnumquod- 
que ficut habet entitatem,fic & habet naturam. 
Vnde /icdicimus,qu6d natura negationis e(l ta^ 
Ii$,vel talis.Et fimiliter natura qnantitatis e(l ta- 
lis , licct quaratitas {ecundum fc confiderau non 
fit rcs naturalis. Alio modo fumitur natura pio 
princlpio naturali , vt efi vif cjutdAm frodutitHA 
Jimilii ex fimili ex vifroduElioni^. Et ifto modo 
ponitur Filius in diuinis prodiici naturaliter, 
quia ex vi produdiionis fua procedit , vt fimilis 
9 fimili in naturama gendratio qua: eft indiuinis 
eft produdlio fimilis a firailiin fubftantia. Ided 
voluntas , fi necedario detcrminatur ad produ- 
cendura , cx natura fua detcrmin.-»tur ad produ- 
cenduni,primo modo accipiendo natur^m , hoc 
eft pro elTentia voluntatisjnon dctcrminatur ex 
natura , prout ntuura eft principium naturale, 
quamuis nccefTario determinctur ad producen- 
dum,quia fic neceflltas non cft propria conditio 
principij afbiui naturalis , ifto modo accipiendo 
naturamy vt patet pcr pradidla. 

^:yj w wrlS Wf^ 'j^ «'^f^.f'^ w W r^ 

QVJESriO IV. 

Vtritm voluntaf /it princifium producevM 
Spiritutnjan&um ? 

Vide Do£tores citatos q.aniecedenti, & q.t. 

V 6 D non vidctur,quicquid producitur 
per voluntatem , eft praecognitum ; fed 
Spiritus fanftus non prarcognofcitut \ 
i'atrc 6c Filio , antequam producatur , quia hoc 
non cllct cognitionc intuiriua , quae t^ntillm cft 
rcfpedu exiftentis ; igitiir, &rc. 

Contrarium patet perMagiftruminlitera,ad- 
duccntctn Hicronyraum fupcr Pfalmum i^.cir- 
ca. iWady Diligam te Donfine. patct ibi. 

S C H O LIV M 

Refoluit voluntatem effe princif>ium,qMO Pater 
& Ftlitu producwit Spiritum fnntlHm , vt tamen 
fit principium completum alia requirfrc, vt docnit 
d.y.huitu teftura,(j,i.n.^. 

Locum hunc & dt^lrinant citat , & tranfcrtbit 
jitiTnincH.htc art.i, 

REiponfio ad hanc patct cx prsccdcntibus. 
Dico cnim qu6d per voluntatem , vt pct 
principium tjHo Spiritus fan^tus producituri Pa^ 
tie & Filiojnon tamen propric dicitur quod vo- 
luntas fit principium producendi Spiritum fan- 
(ftum,quia hoc non dicit |:anti4m principium f «», 
fed ctiam ca qux concurrantcum prjncipio^M^, 
vt patctcx didisin diftinftione^. * (Qerundi- 
tium enim fignificat ad^um , vt cgrcdientem ii 
fuppofito. Vpruntamcn voluntas cft principium, 
quQ Patcr & Filius ptodutunt Spiritu fandlum, 
hoc autcm ptobatur fic cx prxced^ncibus ; quo- 
niam voluntas inQnita habens obiedum diligi- 
bile infinitum fibi pr.Tfcns in fiippofito pcrfcSo 
conucniente aiflioni , cft principium communi - 
candi naturam, vc fiiprajigitur fic eft principium 
producendi perfoiiam in e(lcntia.Probatio confe- 
qucntix , ejuia non potcft coramunicari natura 




4iuina,nifi in perfona,quiain illa efletitia nuUura 
eft accidensiquod pofEt in illa produci, vt prje- 
oftenfum eft^igitur pcr volunta^em communica- 
cur natura diuina in fuppofito exiftente.Non au- 
.tem in fuppofito,quod przcrilit iftam aflionem, 
vt in fuppofito Patris,quia nihil producit (c.Ncc 
jn fiippofito f Jli> , quia Filius producitur alio 
principio , vt prius patct:igitur eft principium, 
quo producirur Spititus Sandlus. 

Ad arguracntum dicendum^quod hxc cft fal- 
Ca abfolutc , quidtjuid producitur ptr voluntatem 
ffi prtvognitum-.^zm non oporict ai^um volun- 
tatis antcquam «^ voluniatc producatur , prxco- 
gnofci,vt qnilibctexpcriturin {eipfb : tamen ve- 
ruin cft quod antequam aliquid producatar it 
voluntatc , obiedtum voluntatis , fcilicet ipfum 
amabilc oportet eftc praecognitum , & fic cft in 
propofito dc elTentia diuina diligibili. 



^d mrgif 
mentO pritt- 

tifale. 

fluidquid 
freduiitur 
per volunta- 
tem non de- 
iet frtce- 
gnofci. 





DISTINCTIO XI. 

QViESTIO I. 

Vtrum Spiritusfa»(ii4i procedxt ^ 
Patre & Filio ? 

Alcnf. \,f.q 4).m«OT.4. D.Thoni.i.^9.5<.«t.^.{^ 5. 
P Bo:iaa. hicq.i. Richacd. ibid. ^iSoVn q.vnic». Henr. 
^uodl.^.j 9, Do&or in Oxm.qvnic.dr CelUt.i.i.Saat,i, 
f.traS.) lib 10 e t. tdltimip.l.xdtChriftoyC.xi-idrfefq, 
Yafq. i.pd.i^S. 

I a q A diftindbionera yndeciraam 
qua:ritur;^rr««i Spirittu fan^tufto- 
cedat a Patre & Ftlio ? 

Refpondco qu6dfic.Probatjirpri- 
m6 fic:Quodcunquc fuppofitum pcrfcdlum ha- 
bet ptincipium produftiuurnaliquoordincprius 
quam prpdudio ponatur in ejfi , potcft iUo pro- 
ducerc, quianihil aliud requiritur ad produ^io- 
ncm ; fcd Filius habet principium produftiuura 
Spiritus fandi aliquo raodo , priiis quim Spiri- 
tuslandus producatur}igitur,&c. Minorproba- 
tur ficc principium produAiuum Spiritus (andi 
eft voluntas infinita habens obicdlum diligibile 
infinitum fibi praEfcns , vt pacct prius in diftin- 
(Sbionc decima * , fed illud habec Filius pri6s 
aliquo modoquam producatur Spiritus fanAus, 
Probatur , quia ficut intelle£tus & voluntas ha- 
bent ordincm in opcrando,ica & in producendo; 
ergo ficut irjtellcdlus prarccdit voluntatcra in 
operando , quia hihil cft amatura nifiprscogni- 
tumiita oportct qu6d intcUe^lus inproduccndo 
prxccdat aliquo modo voluntatcm in producen- 
dojcrgo Filius,qui producitur pcr adura intclle- 
^tus prscedit aliquo modo produdtionem Spiri- 
tus {an6ti,qui eft pcr adtum voIuntatis;fcd in illo 
priori habct voluntatem infinitam , habeniera 
obiedlura diligibilc infinitura fibi prcfens;igitiu' 
Filius priijsaliquo modohabctprincipiura Spi- 
ritus fandi, qu^m Spiritos fan&us pcoducatur; 
igitur,&C. 

S C H O L I V M. 

Refoluit SpiritSfannum etiampfoctitre i Fiti». 
tjuia Fdiui antequam inttUi^atur SpirittufanSlm 
prtduci ,habtt pftncipiHnt ptrfcilkmf^ ctmpltte 

predit 



Refolutit 
qutftiottit. 



♦ «j.i.fcq.4, 
n.t. 

Sundem er- 
dinem ftr- 
u*nt imelU- 
(lui (^ vo- 
luntiu in 
ofer»nd» ^ 
inpredMctit- 
d». 

Nihil veli^. 
tum quin 
frtcoxnitnm^ 



Quxftio II. 



87 






* In Okoo. 
hic n.j. 
Riffonftc. 
Vafhx orio 
iattUidus Qr 
'■jnltmt^ttstn 
eperando 
qHOTum fe- 
lundus fem- 
per mxnit. 
voi (apra 



f.ecunilitM 
ftnertiadi 
prior efl in 
Pairefaetm. 
dinite fpi' 
raadi. 



Afg. mgtttf 
Muta. 
frimum. 
Bocc. 
iecundum. 
Anfclm. 
u^rg.a^rmit- 
tiuuin. 
Augufl. 



Oftnio Cof- 
fridi quiidl. 
7? 4. 



predfi&luHm Splrittu fanBi,mmirum volunttuem 
infinitam cum obieHo infinito diligihilifihi prtftn- 
tt\oftenditcjMe potentiiu , ftut principia proditihua 
in dikinii yhayert interfe ordin(m,tum in operan- 
do, tum in producendo, 

SEd contraiftam r.itioncm iiifiatur , quia non 
vidctur quod intellcdlus & voluntas , (iciic 
habcnt ordincm in operando , quod fic habcnt 
ordincm in producendo. In opeiando cnim h.i- 
bcnt ordincm , quia obiedum non potell clle 
pracfcns vohmtati,nifi fucrit prascogniium.Non 
fic de aftu dicendi & fpirandi,vt patct alibi. * 

Rcfpondco quod inter intellcdum & vohm- 
tatem cft ordo m opcrando propter duo, fcilicec 
proptcr pra:(entinm obiefti,& propter naturaleni 
ordinem potctiatum.ficut etiam patet in poten- 
tiis ahis inferiovibusjlicct autem primus no ma- 
net intcr intellcdlum &r voUmtatem , vt funt 
principiaprodu<5liua:manct tamcn fccundus or- 
do,& nc tenct illa ratio.dc hoc qua:re alibi. * 

Secundo arguitur fic:In quocunquc fimt ptin- 
cipia zCtiaa. ordinata in ellentia,habent ordincm 
in agendo.fi vtrumque e(l perfedlc aftiuii(quod 
additur proprerfub(lantiam & accidcns,quorum 
rubftantia.noneft perfciflc aftiua)fed in Patrcclc 
foecunditas ad gcnerandum &fpirandum,& ha- 
bcnt in Patre ordincm in eflcndo. Nam fa-cun- 
ditas in gi^nerando prior ed faecunditatc in fpi- 
rando,quia illa conftituitur Patcr, potentia vero 
fpiratiua eft quafi aduentitia Patri conftituto:er- 
go fimilcm ordinem habebunt in operancto , & 
runc .irgiu'tur:Scd per potentiam generandi priiis 
producitur Filius ; ergo habct principium , quo 
producitur Spiritus fandlus , antequam Spiritus 
(jn<5lus producaiutjigitur, &c. 

QJVJESTIO 11. 

Ftrum fi Spklttu fdniius nm ptoccderct a 
Filio difiingucreturrealitcr ab illo ? 

Alfnf. 1.^5.70 Wfw.^.iWf.j.D.Thom. t.f.ij.)6.ar.t. 
D.Bonaiienr. hieq.i. Richard.Duiand. Cipicol.iLiiicm. 
Arimin,^ vnic». Hcncic. quodl.^, q.9. GofFrcd quoi/l 7. 
9.4. Dcftor •nOxoTt.hic,^ in The»rem.§.DOn potcftpro- 
bari. Su.irc2«»i,/>/»'f..'r«f?.}./«A.io f.i.Vafq.i f difp.inj, 

' V 6 D non.Boetius dc Trinit.Ub. i .c.z i. 

Eflenti.t comtnet vmtattmjrelaiio tntilti- 

_ j pltcat Tnnitattm. 

ftem.Anfclmus de Proccflionc Spiritus (andti: 

J/i diuinis omnia fttnt idtm, vbi non obuiat rtlatio 

pppofita, 

Oppofitum.Auguft.de Trinit.c.14. Non ijuo' 
modonatMyfid quomodo datm, 

SCHOLIVM I. 

j4dmitttndam tfft hanc propofitiont.SiSpiTims 
{anf^us non procederet,&c.Co«rrrf Goffr.ltcet fe- 
tjuatur e.x « coiitradi[tut,quia non ftijtutur ex nt- 
gationt altcutHS tjuod fft dt tfsttta tim,dt <j^o nega- 
iHr,prohat tx j^Hguftino Rtchardo, & PhiUfopho. 

Dlcitur quajftio nulla , quia pofitio poncns 
incompoffibilia non dcbet poni ,& poftta 
aliud quaeri : fcd hafc cft huiufinodi , &c, Maior 
probatur , quia nihil dcbet poni,nifi quo pofico 
w;- Scot, Oper, Tim. XI. 




Imfugnatur 
frime. 

SectiiJo. 



gw* pofitio 
ndmiitenda 
etfi Ceefuatur 
ccmrndiUiof 



poflunt fuftineti ratioiies difputationi$:^d C\ p<j- 
nitur aliquid includcs contradiftoria aequaliter, 
cportct conccdere repugnans ficut fequens. Mi- 
nor patet,quia quidquid eft in diuinis verum,cft 
fumme verum:ergo quod eftfalfum,hoc fummc 
falfumjcrgo claudit contradidioncm : fed Spiri- 
tut^ fandum non proccdere a Filio cft falfum. 

Contraillud prim^^hacc pofitiocftfuga, quia 
illud qn.-Krirur vt fci.-irur prxcifum diftindiiium 
Filij a Spiritu findlo. Vtrum fiii.atio diftinguat 
Filium a Spititu lan61-o, vel (piratio adlioa. 

Item,efto quod politio claudens oppofitum de 
ptirao intcllcdu non poflec admitci ; tamen Ci 
claudat folum per quadam extrinfeca.talis bcnc 
potcft poni : ficut ponerc hominem non cflc ra- 
tionalcm.ftatim includit homincm non cjlc ho- 
mincm ; fed homincm non efle rifibilcm , non, 
Quiafi ponit hominem nonefle rifibilem,obli- 
gatus debct negarc iftam confequemram:Homo 
non cft rifibilis:ergouon eft homo:quia fibi nc- 
gandumcftmedium,perquodtenccc5fequentia. 
Et talis pofitio eft Spiritum f-mftum non procc- 
dere a Filio,quia fpirarc no ert de primo intelle- 
ftu Filij.cum pcr hoc nonconftituitur in efle Ci- 
bi.ncquc fpirari refpicit ncceflario duas fpiratio- 
nes, non enim requiric deprimo intelleftu : nifi, 
quod fit refpcdlu vnius.Hoc poflct cire refpcftu 
Patris, etfi non proccderec a Filio, 

Itcm.circumfcripto aliquo,quod eft de pcr Ic 
intelieftu alicuius, adhuc poteft qua:ri dc aliquo 
prjedica:o,an fibi rcpugnet : vel infitjficut amota 
pcr imjxjflibile ab homine rationalirate , adhuc 
diftingucrcfur a lapide , quia non foltim diftin- 
guitur ab eo rationalitatc, fcd Snimalitate. 

Item,Auguftinus j.deTrinit. cap. j. Sipattr 
mn tffit innafcibilis, nihil prohibtt tum gentrare, 
& tamcn anccccdcns eft impoflibile. 

Ad hoc ctiam eft Richard.Jf Trjwir. lib.^j:.!, 
dc amorc iucundo. 

Item,PhiIoIbphus 4 Phjificortim,text.;S.qux- 
riCjfi cflcc Ipatium vacuum;& plcnum colorc,vel 
fono,an polfct rccipcre corpus:-& dicic quod hic, 
fi fit rcccptioum corporis : & tamcn antccedens 
claudic oppofita fccundiam inccllcftum fuiira, 
quod fit color,vcl Ibnus fine fiibiefto. 

SCHOLIVM Ik 

D.Thomat admittit pofiiionem hanc, efioin rt 
fit impofftbilis , & tenet , tjuod tn eo cafu Spiritus 
fanflus non diftingucretttr h Filio,qHiirel.itio non 
difting$ttt,mfi a correlattuo. KtfutatHr prtmo,c]uia 
conftituens in aliquo tjfe,difltngttit nb om>ii cirenre 
illo ejfe. Secu'ndo,pof[ibile eft ntiefuid diftingui nb 
alio per plura. Terti'o,fi folu* Pattr neneraret, O" 
Filius fblus fpiraret,adhHC ejfcnt tres pcrfome, Vi- 
de Scot.iit Oxon.htc q.x.& d.\^. 

IDeo dicitur quod quafftio eft rationalis.Ec di- 
cit vnus Dodlor qu6d fi non proccdcret a Fi- 
lio.non diftinguereturab eoiqui.! fole relationcs 
diftinguunt fuppofifa:aut ergo relationes fccun- 
'A\Xmejfe,z\K fecundiim quiditate.Non fecundiim 
efte,c[mz fictranfeunt ineflcntiam. Si fccundiam 
quiditatcm.fic non diftinguit relatio nifi a rela- 
tionc oppofita,quia relatio difparafa non dillin- 
guiti dilparata : fed fi Spiritus fanftus non pro- 
ccderct a Filio , in co non cflet relario oppofita. 

Itcm , fi foKis Patcr cflet foccundus vrraquc Secnndo. 
fnecunditatc , tantum difterrent produfta ratio- 
ne,ficut principia produccndi Ibla ratione;igitut 
H X now 



4- 

Tertto. 
Cirtumferi- 

pr» nliifMO ef- 
fentiati , mn 
admittenia 
fofni». 
^iunrih. 
Augud. 

§!uinto. 
Kichar. 
Sexio. 

Ariftot. 



Ofinto D. 
Thom. I. />. 
^.^■Sjtrt.t. 
ProbtUuf 
primi. 



88 



Libril. DiftinaioXII. 



'B.eiicitur. 
Vans ejfe 
dat difiin- 
Bienent. 



Kerfonfio S. 
Thomt. 



Refunitur. 
Home differt 
a l/tpide anf- 
mnliiiui. 



AliquH nh 
dlio perpln- 
r» foreft Ji. 
fiiKfui, 



fjon efi m''- 
Ttor diftiniiio 
printipiatO' 
rum qu*m 
fnncipiarif. 

8, 

Refolutio »d 
quislionem. 

Jdius de fa- 
'Bo diftingui- 
tur k Sptritu 
fmncio fpir» 
tione affiu» 
^fiintione. 
jld primum 
^ ferundum 
fri^ti^pale. 

ReUrtciries 
iifp»r*t». 
ithiu* non 
d'fi'"tguun- 
tur ftiii^ofito; 
fajfiMAfic. 



Jii f»n4»- 
jiyntum' D. 



npn pofTcnt Filias , & Spiritus faoft.us diftingui 
nifi fola rationc. 

Contrk , quocumque for{naltt£r copftjtuiiur 
altquid in ejfe, eo habct vnitatem correfpo.nden- 
tem illi ejfe & ciiftin(SH6nem;fed fiiiatione confti- 
tuitur Filius in «■j^^perfonali.-igitur ha:c fola ha- 
bct ejfe , & diftinguitot a quoUbct alio fuppoii- 
to. Qu6d6liatioco;iftituat in /Jfe pcribnalijom- 
nes cbncedunt. 

Dicitur , negando maiorem, qu6d homo non 
diftinguitur quiditatiucrationalitate.nifi ab irra- 
tionalibusjcum quibus maximc conuenitifed ab 
inanimatis diftinguttur animatione. 

Contra : illud non excludit rationem, prim6, 
quia exempdutn confirmat propofitii, quia homo 
diftinguitur a lapidc,aniraali,pcr fc:igitur anim^ 
eftdeellentia.eius ; quia omnequod ab alio di- 
ftinguitur jeftentialiter , diftinguitur pcr aliquod 
eftentialiter intrinfccum fibi ; igitur Filiusfilia- 
tioneii Spiritu fan<ftu difFcrt , & non fpitationc 
adiua,cum illa non fit intrinfcca per fe. 

Item,poflibilc eft aliquid diftingui ab alio pcr 
plura,quia album & quantitas diftinguunturge- 
nere;album,& nigrum fpccie:fcd ilUid diftinguit 
pcr fc , & primo.quod eft pcr (e , & primo ratio 
eftendi 8c conftituendi. HaEc igitur rationalitas 
fola fi cftct , adhuc cflet per (c ratio,& fufficicns 
diftingucndi hominem a quocunque alio. 

Item, fi Pater foUis gcnerarct , & Filius (blus 
/piraret, adhuc efrent triafuppofitadiftindla. 

Item,fpiratio fi ciretsi folo Patrc.adhuc effent 
pr6du6liones realitcrjigitur Sc produ(fVa. Conlc- 
quentia patet , quia principia produftiua adhuc 
eftent realiter diftinda:& non f otcft efleininor 
dillin6lio in principi'aiis,quam in principiis Af- 
fumptutnpatet:quia vtrumque principium tam 
intclledus,qiukm voluntas cflct perfcdc produ- 
«^iuum:ergo fi (blus Pater fpiraret & generaret, 
adhucdiftingue):enturFilius,& Spiritus (andus. 

Ideo dico ad quaBftioncm qn6d hrcc confc- 
quentia non tcnetgratia fofmae:Filius diftingui- 
tur a Spiritu fan(5l:o:ergo Spiritns faniflus proce- 
dit a Filio. Sed riunc Filius diftinguitur ^ Spiritu 
fan^fto duplicitcr, fpiratione a(5liua,& filiatione, 
&: ifta pcrfonaliter diftinguitur pcr (e,& primo, 

Ad auifloritatcm Boctijdico, quod relatione 
difparata poflct Filius diftingui : fcd rclationes 
funt duplices,a(Siu2 & paifiu.-e^difparatx relatio- 
nes a(fkiuae diftinguuntnr q-.iiditate, & non fup- 
pofito : (ed relationcs difparats pafliuae diftinr 
guuncur quiditate & fuppofito, quia impoflibiie 
cft idem bis accipere ejfe fimplicicer. £t cuni di- 
citur,ielafionesdifparatje fimul ftant,patei qu6d 
vcrum efta(fliuc in eodcm fiippofiro,no'. tamcn 
quiditatejied difparatae paffiuae ncutro modo Ci- 
ttiul ftanr, & hinc futnitur refponfio ad aurtiori- 
tatcnri Anielmi. 

Ad aliudpro oppofira opinione citm dicitur: 
fi relatio diftinguat , aut fecundum quiditatcm, 
aut fccundum eJfe^Dko & fecundiim efe , & fe- 
condiim quiditatem, quia idcm funt ejje, & qui- 
ditas in quolibet. Et ciim dicirur , (ecundum ef- 
fe , tranfit. Dico qyod ctfi quidlibec tranfit , & 
manct , non tamen manet fine refpe^ftu , quia fi 
ad aliquid,non flc manet,iam non eft ad aliquid. 
F-t intelligo tranfire non per compofirioneiii 
cum eflcntia. Et ciim diftinguitur, quod relatio 
botcft accipi in habitudinc ad terminum,& non 
ad fundamcnrum, & in habitudine ad terminum 
^ noq in habitudinc ad certninum. Dico, qu6d 



illud nihil£ft,quia relatio non in habitudine ad 
fundamentum, velnon in habitudine ad termi- 
num non cft felatio,& non rclatio. 

Dices,inquantum tranfit in eflentiani,fic non 
manct , quia fi fic, fecundum idem maneret , & 
non maneret. 

Dico qu6d ex fotma nunqu:^m fequitur con- 
clufio.Cum,^«ry*,vel in ijuantum, vlpi concludi- 
tur praedicatura de prxdicato , quia inquantum 
fic.dicit caufam etfe in fubiC(flo rijjfpedlu prardi- 
cati , & poteft eflc caufa in fubietflo refpe(ftu di- 
uerforum praedicatorum , & fi in ncutro prxdi- 
cato fit per fe caufa refpe(flu alterius. Et ldc6 
non (cquitur relatio inquanciam relario tranfit, 
& in quantiim relatio maiiet .: ergo manens , io 
quantum manens,tranfit. Hzc enim^^ft vera re- 
lacio,in quantiim telatio eft eadem efrcntiiip , & 
inquantum relatio diftinguit ; & non fequituri 
crgo in quantum diftinguens cft idem:Sicut pa- 
tet exemplo, , homo in quantiim homo eft ra- 
tionalis ; igitur racionale eft animal ; Sed (equi- 
turjcrgo homo (ccundum idem fecundum quod 
eft per fe rationalis,eft animal. Sic non valet in- 
quantum idem illidiftinguitur:crgo idem diftin- 
guit.Efto quod anteccdens confequitur,quod ta- 
inen eft fimplicicer falfum. Caufa, quarcnon fcr 
queretur,cft,quia illa identitas eft tranfcendens, 
non adxquata. 

Ad fecundam cum dicitjur deduabus proptie- 
tatibus in i^atre, refponfumelt diJHrjH.i.part.i. 
^.z.non enimoponet lantamefTediftindlionem, 
vel incompoffibilitatem produ(£lionum a(ftiua- 
rum,quanta cft produ(flic»num paffiuat um ; quia 
impoiTibile cft idem duabus produ(flionibus op- 
pofitis produci,& accipcre <fj^,non autem cft in- 
compoffibileidem duabus ptodu6tionibus a£li- 
uis communicare effe diftin^fVis perfonis. 



InfiMtif. 



Svlutio 



ipecuUti» 
Logicn. 




Ad fecun- 
dum fundtt- 
mentum D. 
Thomt. 



Impofsibih 
*fi idem 
dunbus oppa- 
fitis produ- 
Hionibus ae- 
eifere poffe. 



DISTINCTIO XII, 

QViESTIO I. 

ytrum Paterc^ Filit*ifpirent Spiritfff» fa»- 
ilurn inqttantum vnftsfunt ? 

Alrnf. I./> 5.70 wfOT.j «rr.j.D.Thom. i.p.q %6.»r,^. 
Rich^rd.i/.J I. «'•/.i.ij' '.D.Bonaiienr. hic q.x. Capreol. 
q I.Atimin.^.iUfl/M.Doftor InOxoi hic q.l. ^coll»t. li. 
Suatczin pa^^t iraii.i.lib.io c.^.S.fy T.Viic^i.f dijp.i^f. 

I R c A diftin£lionem duodecimam j^ 

quacritur^Ff »«»> Pater & FiUusJpirpt 
'i/)^ Spiritwn fanfiu in quatum vnuifunfi 

Opinio Gandauenfis eft qtlod fpi- Opinio G/m- 
rant amore concordi,quo Patcr diligit FiUum,& f^^tienfit. 
e conuetfo,& fic aliquo modo vt diftindii. 

Concra , in quocunquc figno eft principium Rtiieittir, 
produ(ftiuum in fuppofico conueniente produ- 
(ftioni,in illo poteft efle pfodu^flioper taleprin- 
cipium:voIuntas infinita habens oDic(3;i5 intclii- 
gibile infinicu fibipraefens, quod eft principium 
produ(ftioni$ SpiricusS.eftaliquo modo prius in 
Parrc.quam Patcr diligit Filiu,&c c6uerfo,& cfl 
in fuppofitoconucniente huic produAioni:igitut 
prius aliquo modo Spiricus S. producitur , quim 
Pater & Filiusconcorditer diligant fe:igitHr,&c. 
Minot probatur dupliciter,prim6 fic^habitudo 
potcntii? ad obiefium primum priot cft habitu- 

dine 




Qu^mo II. & III. 



89 



(■.t:tr Tilius 
^"•^fim «>»»- 
nir (3> frihs 
etiim frodu- 
tit Sfiritnm 
f.tncl:im. 



T»ter n'n 
/,o lucit Fi- 
ir.im 'Jt in- 
telligl/ts. 



* in Oion. 
'•icq.i. 



ti»tio fartu 
it^rmiuiu*. 



H^ttio neg»- 
tiu*. 
Auguft. 




Ktfolutio efl 
neg»tiM. 

Tr0b»ii*pi- 
m». 



Sftblltntt- 
uum non di- 
filnr detsli- 
cjttihus cum 
tcrmint nu- 
mirali quin 
fignifiratum 
eiuf flurifi- 
cttur , ftcus 
4iueclinum. 



dine ad fecundarium, Maxirac quando potcntia 
non habet Jiabiuklinein ad obic<ftum fecnndum, 
nifi pcr priminii ; Piiuium vcro obicAum vo- 
luntatis diuinx ctl ellentia ; igitur voluntas diui- 
na prius lefpicit obicdum illud , quam habeat 
habitudinem ad Patrem, & Filium in diligendo, 
qui funt obicda ieGundaria , quia iclatiua.Et in 
illo priori eft in Patre5& Filio. 

Sccundo probatur illa minor fic : Pater non 
gignit Verbum vt adlu intclligens , led vt me- 
moria , quia nongignit inrcUigentia formalitcr: 
igitur fimihter Pater & Filius non fpirant vohni- 
rate, vt volcns eft formahtcr , fcd voluntate ab- 
fbiute, fic autem paterclt prior,quam amot mu- 
tuus,igitur,&:c. Rcliqua quacre aHbi.* 

QV^STIO II. 

Vfrum Pater ^ Filiuifint duo Jpiratores ? 

Vide Oodlorcs citatos ia qaxftione aaceccden:!. 

gtMH=^tt^ V 6 D fic videtur. Pacer & Fih'us 
WtB^^^^^ fpirant Spiritum (anftum : igitur 
funt fpirantcs Spiritum fandum, 
quia a verbo ad participium tene- 
tur confequentia : & vUeriusfc- 
quitur,igitur (unt fpiratores Spiritus fandi. 

Contra.Auguftinus j.de Trin. c.14. Pater Cv* 
Filtitt funt vnum princtpium ad Spiritum fan- 
[lHm,ficHt Tatrr, & Spiritftt fanilns /itnt vnum 
principium ad creatHrarn : refpcdlu autcm crea- 
turx nullo modo funt plures,igitur,&c. 

S C H O L I V M. 

tyfit Patrcm Cy Filium ejfe vnum fpiratorem 
& duo fpirantes-.ratio eft,^uia termintt) nHmeralis 
appofitui fubjiantiuo, petit plurificari eius fitrnifi- 
catum,fecusdeadieiliuo,Vide Doiiorem in O.von. 
hfc q.\.an.ii, 

REfpondeo,qu6d non funt duo fpiratores,& 
fi oppofitura ahquando inueniatur ab au- 
thoribus, gloflandum cft, & exponendum fccun- 
dum fentcntiam Magiftri in hccra dift. 11, Hoc 
autcm triphciteroftendicur. Prim6 fic:fubftanti- 
uum nondiciturdcahquibus puiraHtcr cum ter- 
mino numerah, nifi fignificacu eius plurificctur 
in cis^fedfignificatumy^iir^/wnon plurihcaturin 
Patrc & Filio,igiturnon vere dicitur quod Pater 
& Fiiius funt duo fpiratorcs. Maior patet : quia 
cerminus numeralis additus alicui fubftantiuo, 
quod poteft terminare depcndenciam cius,ponic 
fuum fignificatum circa ipfum , & ideo dcnotr.t 
ipfum numcrari.N«n fic autcm quando additur 
adieftiuo, quod non poteft terminare eius depe- 
detiam, propter quod non conceditur quod Pa- 
ter & Filius funt duo Dij,fcd vnus Deus, quam- 
uis conccdatur quod funt duo habentes deitare, 
quare,&c.Minor probatur,quia ficut adio figni- 
ficacaclumpcr modum habitus&qnictis:ita no- 
mcn verbale illius aiflionis importat principium 
tahs adius pcr modum habitus &nuiecis : igitur 
fpirator dicit vim fpiratiuam.qua: eft principium 
aclus fpirandijhxc autcm vis non plurificatur in 
Patrc & Filio,vt patctexq.pra:cedeci,igicur,&c. 
Ex his apparct vnum corollatium quarc con- 
Scot. Oper, Tem. XI. 



ccditur in diuinis adiedliaa plurificati , non au- 
tem fubftantiua?Concedittir cnim quod Patcr & 
Filiuisfiint dao fpirantes , licct non dao fpirato- 
res. Huiufmodi autem rationcm aflignant ahqui, 
quia adicAiuum fignificat formam in adiaccntia 
ad fuppofitiim. Quam rationem qua:re alibi ; * 
aliam tamen rationem afHgno, qujc mihi magis 
placecquam quxrc ibidem. 

Secundo probatur ptopofitum fic:Patct & Fi- 
lius funt vnum principium Spiritus fanAi , ficut 
didc Auguft.l.^.Trin.c.i 5. Non autem func vnii 
principiu ^»0,quia fuppofitii non eftprincipium 
^«o,fedquodagit;Patcrigitur& Filius funt vnfj 
principiu i^ttod refpedu Spiritus fanc^i : Spiritus 
fandlus igitur poterit conuenientcr dici fpirari 
dc Patre & Fiho,fi vno noinine coucnienter ex- 
primatur. Nonautem poteltcxponi vnojnifi di- 
ccndo quod fint vnus fbirator , qaia falfum cfl 
dicere quod fimt vnus (pirans;igitur.&c. 

Seidcontraiftam ratione inftabis fortc ficrfi Pa- 
ter & FihusfuntvniUTi , quod fpirat, igitur funt 
vnum principiii.quod fpirat;igitur fequitur vltra 
quod fint ynum principium fpirans,& ita vide- 
lur quod Pater & Filius funt vnum fpirans. 

Sednon fequiturquod rmtvnkmfpirans, qaod 
patct cx diftis quia adicdliuii fignat adiacentiam 
ad fubftantiuum:& ideo quia plurcs funt fubfta- 
tiui in mafculino.ad quos terminatur depcdentia 
huius adiedliui,non eft hxc veva,funt vnumfpi- 
r<i»/,ficut ncc funt vnum creans,(cd plurcs crcan- 
tcs.Ita ramcn conceditur, (^Modfuntvnumprin- 
cipium fpirans,qaia per hoccxprimitur fubftan- 
tiuum terminans depcndentiam fufficientcr ad- 
iec^iui, quod idcm cfl in Patte, & in Filio. Et Ci 
vno nomine fignificcntur poteft vere dici dc Pa- 
irc & Filio;& hoc coucnit pcr nomen /piratorti. 

Itcm tcrtio fic : omni cntitati fonnali corrcl- 
pondct adiquatc aliqnod cns.vcl aliquis ijttis illa 
cntitatc : igitur fpiratiux corrcfpondet aliquod 
ens , vel aliquis tjuis adaequace illa cntitatc for- 
mali:hc)c autem non eft nifi Ipirator;igitur funt 
vnus fpiracor, & non duo. 

Scd contra hanc rationem i*nftatar,ficatcontra 
prxcedentcm, quia tunc fequitur qyod Pater & 
Filius funt vnum in fpirationc. Et conccditur 
etiam quod fi vnum nomcn cHct impofitii , illnd 
dicerccur decis,hocautem eft nomcn fpirationif. 

Ad rationem patcc prtus. * 



§litMrein£' 

ulnu flttrifi- 
cantur atUe- 
cfiit» , aon 
vero fuh- 
fiantiu». 
" In OxoD. 
hicq.i.n.t}. 

Secund» fr»' 
batie tefolu-^ 
tioeis. 
Anguft. 



5- 

Obieeiie, 



Solmiur. 

§ifi»rt Pater 
tj" Filiiis 
non fojfunt 
dici imuin 
ffir»us. 



6. 

Prehaiio ter. 
tia. 



Inftanti». 



QVi^STIO III. 

Vtrhrrt Patcr 0- Filius omnino vniformiter 
fpirent Spritum fancium ? 

Alenf. J.f.q.46mem.6. D.Tliom. i.fq.ig. art.}. ^ 
hicqi.kTt. j. D.Bonaaent. A«^ 5. Ricbard. «i»/^.w. 
Vo&oz in Oxon.hic c[.i.. Vafqucz l.f,diff.\^o.c.\. 

Vo D n0n.Auguft.i5.dcTrinit.cap.l7. 

Tater fpirat principaliter. 

Itcm, Hieronymus epiftolas oftogcfi- 

hma octaua; SpiritHt fanElus eftaTatreproprie, 

Itcm,Hilarius duodecimo de Trinitate: y/^irj- 

tM fanttta ef{ a Patre per Verbum. 

Item,Richardus feptimo dcTrinitatc : Spiri- 
tusfan^tts eft a Ftiio immediate,a Patre mediate, 
Itcm,Autlior de caufis,PropoCi. Caufa prima 
plus influit, quam fccunda. 

Oppofitu:Vnoprincipio formali,& vna z€tio- 
nc omnino fpitant ; igitur oranino vniformitct. 



./id argti- 
mtntum pri» 
c-fate. 
♦ In Oion. 
q.i.ni4. 




H 



SCHO 



I. 

Vrimum »rg. 
fro negatiu». 
Auguif. 
Stcundum. 
Hieron. 
Tertium. 
HiUr. 
S^uartum. 
Richard. 
S^intum. 

Argumen- 

tum fro *f- 
firmatiua. 



90 



Libril. DiftinaioXIII. 



S C H O L I V M. 



Jtefoluli». 
Aci:» tripU- 
titer cenfiJe- 
r»ri poteji. 



IrtJlimtU 
etntr» refo- 
lutitnem. 



Soluuniur. 



JST»» friits 
exit P*ter in 
M^umfecun- 
4* /oKundi- 
,t»tis , quam 
filius. 



3 

Ad frim»m 
inflantiam. 
Sfiritusfan- 
Bus non 
frius accifit 
ejfe a Patre, 
quam tilio, 
■^d fetun- 
dum. 



JLi primum 
frincifaU. 



4dfeeund£. 



^d teriiufn, 
Jn tranfiii- 
uum quand» 
fr»pfit aclio 
fjf alierum. 



*Pater & Ftlitu vniformiter ff>irant,conJiderato 
aEiu fptrandi infe , & ad terminum. ylt refpeclu 
fttppojttorum agentium , »0« vniformiter fptrant, 
fed ordine quodam\<iuia Pater priits,!^ principa- 
liter dfejpirat ; Fdtm autem non afe,fed a Fatre 
hoe acctptt .Vidt Scot.in O.xon.hic q.i. 

DIco ad qiiirtionem quod acflio poteft con- 
fiderari tiiplicircrivcl vt in {civcl vtadter- 
miniim ; vel vt in fuppofitis agentibus. Primo 
modo & fecundo oinnino vniformiter fpirant; 
tcitio modo ordine quodam , quia quidquid ha- 
bet Filjus nafccndu,acccpit a Paire, Paterkfe,5: 
fic intelliguntur omncsauthoritatcs. 

Contra,fi ifto tertio modo Pater priias (pirat, 
ergo in priori Spiritus (Imdlus caipk ejfe -, igitur 
Filius non fpirat:vcl fi fic, producit ahum Spiii- 
tum fandtum. 

Item , quodcumquc principium intcUigitur 
habere terminum adaiquatum in ahquo priori 
antequam aUud agac non potcft e(Ic principium 
ahcri adiUum efFe6bum:fcd in illo priori princi- 
pium pecfcdlum in Patrc intelligirur haberc ter- 
minum ad,i;quatum ; ergo Fihus non (pirat. 

Dico,qudd non cft tahs ordo e(Ic Patrcm ge- 
nerantem,& Filium genitum,quahseft interPa- 
trem fpirantem, & Fihum rcfpedu Spiritus fan 
6ti fpiratijquia prius intelhgitur gencratio ehci 
per primam foecunditatcm , & tcrminum clfe 
produ6kum in e^e, antequam ahquid intelhgatur 
deaha foecundicate, puta voluntatis, quia Pater 
prius agit prima fcecunditatc,& pcr confequcns 
termino illius fxcunditatis communicat foecun- 
ditateni fccundamjita quod non prius cxitPatcr 
in adum fecunda: fcecunditatis, quam Fihus,fcd 
omnino firaul , ita qu6d non cft tahs ordo inter 
fptrationcm Patris,& Filij refpedlu Spiritus fan 
^i,quahsxft inter priinam foecunditacem & fc- 
cundam,ficut fuppnnitur in rationc. 

Ad primam ergo obicdioncm dico,qudd Pa- 
ter priiis fpirar, qiua Paier a fe , Fihus non a fe: 
fed hoc non eft ahqua prioritate termini acci- 
picntis ejfeiita. qnod prius accipiat ejfe fpirationc 
Patris, & dcinde fpirct Fihus. 

Ad aham.quod principium habens terminum 
adajquatum, non potcft cfle principium alteii; 
falfum cft, fi capiatur vniuerfahtcr:fed fic e!( vc- 
ra.non potcft e(Te principium aUeti aha adionc, 
& ad ahum tcrminum,fed eadcm adione , & ad 
eundem terminumbene poteft, ficui Patercreat 
a (e, & Fihus in crcando nihil habet , nifi quod 
accepit a Patre,nec Spiritusfanftus,ni(iquod ac- 
cepit k Patrc 8c Fiho , tamen omnes perfona: fi- 
mul creant. 

Ad primum principale dicendum , qu6d Au- 
guftinus intelhgit quod Pater habet a ie,&c idc6 
principalitcr fpirar. 

Ad aliud,qu6d Hictonymus capitibi;»ro/>nV, 
nonvt diftinguiturcontra/OT/Tff/jr/^jitaquod vc- 
lit intclligcre Fihum fpirare impropric ; (cd ficut 
dicitur ahquid habcrc ahquid propric, quod non 
accepic abalio. 

Ad ahudde Hi!ario,diciturqu6d Pater fpirat 
per Fihum,quiaauthoritatiucitamcn diftingui- 
tur ibi de ly per, a quodani Dodorc , quod per, 
ahquando conftruitur cuni vcrbo tranfitiuo, vcl 
jntranfitiuo. Excmplum prjnv : Ift? fcindic pec 



cuhcUum. Exemplumfccundi,Iftefacit hocpcf 
fapientiam fuam. 

Ad aliud dcRichardo.quod intcUigit inqiian- Ad quarw 
tum Pater dat illam fpirationcm Filio , & cum "*'»• 
codcra agit Patcr,& fic dicicur mediate & imrne- 
diate. 

Adaliud,qu6dcaufafuperior & inferioraeit ja 
pet diucrfas tormas, & rorma (upcrior cftperfe- tum. 
<flior,idedplus influit:in diuinis,neutrum eft ve- 
rum, quia nec forma Patris cft peifedlior, quam 
forma Filij, nec etjam eft diucrfa. 





DISTINCTIO XIII. 
Qv^sTio Vnica. 

Vtrum frocepo SpirltmfanBifit 
generatio ? 

Alcnf. i.p. ^ 4j.»»fmfe.i. D. Thom. i.p.q.tj.artic^. 
D.Bonaucnt. i/c j.i. Richard. ij'.} Ma'or g.i. Atimin. 
q.vniea. hjenrie. infum q.%7.q.7. ^ §luodl 5. q 9. Do- 
dor in Oxon. hic q.vnica, f^fusi quodl.i. Vifcjuci i.p, 
dfip. tii 

I R c A diftinftionem decimanner- 
tiam quaeritur : Vtrum proceffio Spiri- 
tiii fanEli fit generatio ? Quod fic vi- 
dcfur : Omnia funt cadcm in diuinis, 
vbi non obuiat relariua oppofitio fecundum An- 
felmum de Proceffione SpiritM fancli,c3p.i.S>c fc- 
cundum Boctium tnlib.x.de Tnnit.c.ii. fcd hic 
non eft oppofitio relatiua;quare,&c. 

Prasterea , gcneratio non eft diftin£la produ- 
dio a proce(fione,igitur,&c. Antccedens proba- 
tur , quoniam relationis non eft relatio, fed di- 
ftindio imporrat relationem ; igitur proccffio 
non habet diftindione a generatione;igitur,&c. 
Diceturforte quoddiftindtio non cftaliare- 
latio,fed diftinguitur feipfa, ficut rcfertur fcipfa, 
vnde gencratiueft alia lelatio , quam proceffio, 
fed ift.i alictas non cft alia relatio. 

Contta, alietas eft relatio ciufciem rationis in 
cxtrcmis, ficut idcntitas, (edgencratio non, nec 
proceffio;quare,&c. 

Coimk Augrj(i.S.<ieTan.c.i7.SpiritM fandliti 
proccffit non cjmmoda natu>,fed quomodo datiu. 

SCHOLIVM I. 

Varias ctrca h^vc rem refert & reijcit epinio- 
nes.Prima eU Varrenv cfr ey££idij,ijU£ vult pro- 
cejfiones dtfiingui per terminos ,fedreiiciiur. Pri~ 
Me^cjuia terrntni peripfas diflinguHntHr.Secundh, 
terminui eji ahfoltttum, procejfiones non. Secunda 
fententia 'D. 'Thorna dicit difiingui,cjuta vna eji 
ah vno,altera a duobut; reiicitur, cjuia idper acci~ 
dens eji. Tertia Goffredi : dijitngui , cjiiia jpiratio 
pafjiua nonjiat cum generatione , atliuajic ; ergo 
Jfiratio & generatio aciiua dtfHnguuntur. Contra, 
nibil dijtinguitur primo per negationem, .Quartii 
etiam D. T»jmt, diJHngui propter ordinem , qiila 
goieratio eJlaPatre ,zt a primo ,Jpiratto non ab 
vtroque,vt a prirno. Contra,ordo non pettjl ejfe pn- 
ma ratio dtPtnguendi.^intam reiicit fententiam 
Henr.tenentem dijii>!gmper naturam,& volunta- 
tem,ejio ImcToU ratione djferant. Vide 'Doiiorern 
in Oxon.Uie an.i dehiidijferentem, 

Ofi 



I. 

Argum. fti- 
mum. 

Profarie af. 
firmatiua, 

Anfelm. 
Boet. 

Secnndum, 



Pro farte ne- 
gatiua. 
Augud. 



Qu^ftio Vnica. 



X. 

frim» ofMo 
JEgid. & 

Atiftot. 

Reiicitur 
primo. 
♦ q.t.n.i. 



Jieifcitur fe- 
cnndo 
DeiHcit lo 
cu/n Phitofa- 
phi xd opfo- 
ftum- 



Motus cft 
ciufdctn ra- 
tionis cutn 
tctmino *x- 
ftnitur. 
Comraenti- 



3- 

iecunda ofi- 
nio S. Thom. 

Reiicititr 
frimi. 

Secundo. 



Tertin Gof 
freii. 



Reiicltur. 



4- 

§lu»rt» S. 

Thom*. 



'Reiicitur 
frime. 



Seeundi, 



OPinio vna pdnit qu^d diftinguiintur pcr 
terminosjfcilicct pcr pcr{onas,quia motus 
diftinguitur per tcrminos.(.P/y/.r*A:.fow».4.t^48. 

Contra,pioduiSlioncs idx diftinguunt forma- 
liicc pcrfonaSiVt probatum cft <i»/7.ii.*quoniam 
vnumquodqnc.eo qiio conftituitut.abomni non 
tali diftingnitur.ldeOjVt ibi dcdmSlum cft , Filius 
diftinguitur a Spiritu CnnfXo pcr gcner.itionem 
pafliuam , & per genctationem a ttiuam Pater» 
& non pei" fpiranonem a«5tiuam,quac eft eis con- 
ftituns quaii adufntitiaiigicur fi produdlioncs c 
contra diftingunntur pcrperlonas, erit circulus. 

Praeterca, illud quod dicitur j.T^hyfiext.^^. 
deduco ad oppofitum j quoniara cum dicitmo- 
tum diftingui pcr terminos,loquiturde tcrminis 
formalibus , non de terminis primis, quoniam 
terminus primus ipHus motus eft aliquod ens 
per accidens.vt li^ftum caitdum, vt ibidem patet, 
quod non cft ingcncre: vult igitur quod motus 
fit in gcncre tcrmini formalis,& ideo diftingua- 
tur pec ipfum : fcd hoc non eft nifi quia forma 
iluens cft eiufdcm rarionis cum formaterminan- 
te motum , ficut imperfedlum cum pcrfcfto •, & 
quia raotus eft forma flucns fccundum vcriorcm 
opinionem,vt vultCommcnt. y. Phyf fi autem 
altera iftarum conditionum deficit , non fequi- 
lur motum e(l'e in genere termini ad quem , ncc 
diftinguiper ipfum.vt patetdcmotucirculati,& 
rc(5to refpcdu eiufdem vbi,<\m non funt ciufdem 
rationis cum tcrtio , quoniam non funt cinfdem 
rationis fecundiam fe , quia non funt comparabi- 
lcs,& impoflibilc cft aliqua , qua: non funt eiuf- 
dem rationis fecundum fe, efte eiufdem rationis 
cum tertioifed quia funtaltcrius rationis:& ideo 
motus rc(ftus non diftinguitur k motu circulari 
per tctminum motus^quia funtaltecius rationis, 
(ed quia fiunt fupcr aliam magnitudincmjigitur 
ciim in propofito illud,quod ptoport ionatur rao- 
tui.vt produclio,fit relatio non eiufdcm rationrs 
cu termino formaIi,qui eft cftenciatfequitur quod 
produdtiones non diftinguntur per terminos. 

Alia opinio ponit ipfas diftingui,quiavnaeft 
"k duabus perfonis, & alia ab vna. 

Contra,hoc n5 rufficit,quia Ci idcm fit formale 
principium produdtiuii.licct ponatut in diuerfis 
fuppofitis , non proptcr hoc variatur produAio. 

Item , centra vtramquc opinionem,prima di- 
ftinguentia oportct cftc prim6diucrfa,alitcr non 
primo diftingucrent , non antem fic diftinguun- 
tar,nectermini,ncc perfona: , k quibus funt iftac 
prodiidlioncs. 

Tertia opinio ponic quod diftinguuntur,quia 
vna ftat cum alia,8c ciun fuo oppofico ; alia vcro 
non ftat cum oppofito, fed fibi rcpugnar. 

Contra.nihii alicui repugnat , nifi quia ipfiim 
cft ipfumipropter aliquod enim afErmatiuum re- 
pugnatahcri; quia ncgaciua cft vera propter af- 
nimationem : igitur oportet alia caufampriorem 
darc, qukm rcpugnantiam , vel non ftate fimul. 

Opinio quarta ponk quod diftinguuntur, quia 
vna eft ab alia , hoc tamen non cft originaliter, 
fed quia vna cft prima alteri , & fic vna eft alia 
pracfuppofitiuc,& propter calcm qrdinem diftin- 
guuntur. 

Contra , ordo nunquam poteft efte piima ra- 
tio diftingucndi,eftenim ordo diftindlorum , & 
pr.-cfupponitdiftindtionchuiiisabhoc,igitur,N:c. 

Itcnijordo cortucnit gcncrationi rc^ciflu pro- 
ceflionis ex alia caufaprioriiigituc illa eric potius 
caiifa diftin^ucniii. 



91 

Contra omnes iftasquacuor opiniones irguo: 
Ifta diftindio gcncracionis i proceflione eft ve- 
ra,& prarcifajfcd nulla pracdidarura opinionum 
aflignac caufam praecifam quare przcisc ifta: pro- 
cefnonesdiftinguuncur, & non plurcsj imo pec 
illas opiniones dicetur qu6d quatta pcrfbna di- 
ftinguitur \ tribus,& quinta a quatuor, & fic in 
infinitum. quacre alibi. * 

Viuis Do6tor ponit qu6d proprictatcs perfb- 
narum producencium funt principia elicitiua 
cmanationum , & fic quod emanationcs diftin- 
guantur pcr principia formalia carum,fcilicec per 
proprietatcm nocionalem gcnerandi. in prima 
pcrfona,& per propriccatcm notionalem fpitan- 
di in Patre & Filio. 

Contrk,infiifficicns eft rcfponfio.vbi affignatur 
caufa diftindlionis magis manifcftae pcr minus 
manifeftam. Nam magis notum cft fpirationem 
pafliuam , & generationem paffiuam diftingui, 
quara gcnerationem aitiuam , & fpirationera 
adiuam , quia hacc compatiuntur fe in eodera 
fuppofico,illa ver6non;igitur, &c. 

I[cm,tunc vtraque emanatiocfTcc per modum 
naturx, quia oranis rclatio ^quc naturaliter rcf^ 
picit fuum excremuni:igitur fi diftinguuntur pct 
pcoprictatcs in perfonis a quibus eraanant,vtra- 
quc emanatio erit naturalis. 

Scd tcfpondct fic opinans,qu6d vtraqueema- 
natio fit naturalis , vna tamen pcr modum natu- 
r<e,& alia pcr modum voluntacis , quia fimilicu- 
dipemhabent iftxcmanationes cumillis,quia 
vna praefupponit aliam,ficuc voluncas incelledi. 

Contra, hoc non videtur clfead incentioncm 
Sanitoiura , qui dicunt Verbuin pcoduci per 
a<ftum mcmoria:,& Spifitum fanAum per adura 
voluntatis,ergo non producuniur fblumper mo- 
dimifimilitudinisad inteile£tum &voluncacem. 

PraEtcrca, fi propter talcm firailicudincm dici- 
cur Filius produci pcrmodia incclle(5tus , & Spi- 
ricus fandtus pec mudura voIuntatis,non eflecra- 
tio quare Filius ex vi produdtionis dicerctur yir- 
bum,&: Spiiitus fandlus donumiquu nihildicituc 
Ferbnm cx vi produ6lionis , nifi producatur pct 
adum mciT)ori.-c ; ncc ex vi produdlionis aliquid 
donum , nifi libetaliter per adtum voluntatis 
communicetur. 

S C H O LI VM II. 

Refoluitygeneratio?7em, & fpirationem diflingui 
feipfis formaliter,id!]Me prohat e.v AHgttfline de tjuo 
vide enm in Oxon.n.i^.l^eiicit fenteiti :m afferen- 
tem,ipfam effeniiam, vt omnirio indtflinSlam prin- 
cipiare vtramejne emanatioiem ; tjuia fic effent in- 
finita perfont., & Spiritn6 fan^i proceffto non effet 
libera. Vide eum hic & tjuodl.i.per tetum, 

REfpondeo ad quasftfone qu6d Spiritus fanAi 
proceflionon cft gcncratio.Circa cuiusve- 
ritatcm oftcndcnda,prim6 videnda eft diftinftto 
gencrationis i procefl3oncifccund6,fi diftindtio 
eorum poffitrcduci ad aliquam caufam priorem. 
Quantum ad primum.dicoquod formalitcr fc- 
ipfis diftinguuntur.Quod probatur pcr auchori- 
tatem Auguftini,i j.dcTrin.c.vlt. Nulliu amaty 
efuod tmnino ignorat , quia non tfl hcc cogitatione 
confpicere , <]nod appetere voluntate , quia hoc eft 
hoc.drc.Sc 5.de Trinit.c.i9.& i^-dicit qu6d Spi- 
ritnsfanElm exit ab vtraqut perfona producem» 
ntn cjuomodo natM.fed cjuotnodo datuj.Et confir- 
maturpcr rationcm. Fotmx htc iu infcrioribus 
H 4 diftjiv 



Imfugnan» 
tur omtut 

frJtdiHtfttl' 
tentia. 



♦ In Oior 

q.rn.n.tf. 

§iuinta Htn. 



Reiiciturfri, 



Steundi. 



Reflic», 



Reiicitur 
frimh. 



Reiititur fi- 
cundo. 



6. 

Rifolutit 
qutfiiottit. 



Auguft. 



91 Libril. Diftinaio XIV. & XV. 



* In Oioa. 
iiicn.19. 



8, 

Secuadi. 



?!iftuig«unt conftitiua , ScifCs^fottnx prirno di- 
ftiu^^uuiuurfeipfis.&non por aliquam aliam for- 
imm vlterinrcmrcum igitiir perfonxdilHnguan- 
tur per iftas cm.nMtioiics,vt probatum cft diftin- 
dio«c u. * opottet iftas cmanationcs feipfis for- 
maliter diftinc^ui. 

Scd contra rationem hanc inftatur^quod cma- 

nationes non funt a fcipfis ; igitur non diftin- 

guunrnra feipfis.Patct refpondo alibi. * 

' Ex hoc dcfcendo ad fccundum.videlicct fi di- 

ftindlioipfarum cmanationum reducatur ad ali- 

Opi»!o redu- quid prijs?Vbi dicunt quidam * quod necclTc eft 

cens diflin. jianc diftindioncm ad hliquid prius reducerc, vt 

iUonem »d ^^ diftinfjtioncm principiorum , a quibus fiunt 

*Viilc Alcn. ciuan,inationes,& vlicnus diftmdtioncm ptinci- 

cit.in pr nc. piorum oportct rcducerc ad aliquid omnino 

q. & K<\iv\ idcm,vci re,vcl rarionc,quod cft ipla clfcntia di- 

la i.d.t.q.i. yj„3 Qjiod probatur tum cx partc illimitatioms 

*"'^* cllentia; , & cxiftenti.-E ; tum ex partc primitatis 

edcntix refpeclu omnium perfc^lionum, vt pa- 

* vbi fupii tet aiibi in quacftione hac,opinionc vltima. * 

"■ ' I Contra,quidquid vnius rationis indifFerens cft 

Reitctur ^j plura ex fcnon dererminatur ad quxcumqnc 

liidcerm':- talij>^ioc patet ram dc fpccie rcfpeftu indiniduo- 

n^tum ad rum,qiiani dccaufa refpcdlu effe(fVus:fed cflentia 

flur» potefi poteft eflc in pluribus fuppo(itis,&cft vnins ra- 

tafiniu. ;ionis,& per te,vt eft principium prodiidliunm, 

non determinatur ad produccndum hoc, aut il- 

lud.fed idem fecundum rem & ratione cft prin- 

cipium diucrflirii emanationum:igiturnon dctcr- 

minatur in qnot fuppofitis fitjigitur fi nihil alind 

pon.Mur dctcrminatimim, potcrit in infinita. 

Pra;terck,a(flns voluiuatis vt pofitus in <rj^,non 
cft liber,fed tanttjm vt prxintelligitur in vohin- 
.AJ-i^ vo- tatcpraeccdemenaturnIitcr:igiturprodu(ftioSpi- 
^untatU vt i.it^,5 fanjf^i^ yj inrcllieitur pofita in tffe , non cft 
fcnunT '»11 r 1 • . . P * . I,. . r • 

ttfe non tsl ''°^''^» lcd in prnicipio vt pracintclligitur ipira- 

bhir. tiom fcd in eflencia, vt eft omnino rc & rationc 

idcm ,non intelhgitur libertas ; igitur fi cflentia 

eflet vt fic immediatum principium cmanatio- 

nura , feqnerctnr quod produ^n^io Spiritus fanciti 

non ellct pcr moJum liberratis. Minor probatur 

Mlnerproba- duplicitcr, fcilicct qu6d a(ftus voluntatis forma- 

#*.► primb. litcr non eft liber , quia velic pofitum in ejfe , eft 

accidcns ita naturaliter pcfficiens voIuntatem,fi- 

cut albcdo panctcmjigiturin fcnonplus parrici- 

pat ratione libcrtatis,quam albcdo ■, igitur foliim 

dicicur liber qiiatcnus yolfitas, vt prarintelligittic 

fccundum nitura,libcra eft:vndclibeitas conue- 

iiit porencix vitali,qualis no cft aflus voluntatis. 

Itcm (ecinid6 fic.quod cft de fe libcrum,cuiuf- 

^ecunio. cumque tft principium.crit principium per nio- 

Yelleejlprin- dum libcnatis.fed cuiufcumque velle eft princi- 

ftp'urr>tiMU' pium mcrc pcr modum naturx.vt parct dc habi- 

tibus, qui gcncrantur pcr a<ilum voluntatis , ita 

enim riacuraliter generatur habitus cx a(flibus 

appcticus , ficut ex adibus intellc(5lu$ : Vnde 

quamuis 4 principio fir in poteftatcnoftrahabi- 

tuari,non eft in potcfbtc noftra,quin ex volitio 

r\p pofica in ejft relinquatur habitus:igitur,&c. 

Prrcterca arguitur quod tunc cffcnt qninquc 
p£r|bnnf,quiamemou'a peife(5la,& volunraspcr- 
fc<5la func principia communicandi naturam , vt 
f ;bi.l.n.i5. ofli.nfum cft,qua*re Fationem vbi prius. * 

9. Idco dico quod diftinftio iftarii emanationuiti 

Jtcfolutio /f- rciducitur ad aliqua diftinda priora , quorum di- 

,iH.tJ^partu. dwiQiio fic rario diftin^aionis iftarum aiSliua, fcu 

ei}c(iliua,non formalis.MCcramcn rcducunturad 

vnum principium rc & rationcquia impoflibile 

eii produ5Uoncs diucrfarucn rationum reduci ad 



Tcrtit reiicl 
tur. 



vnum principium re&rationc.Reducunturcrgo 
ad duo principia,vt ad memoriam pcrf(fdam, & 
voluntatem perfeiSam : ira quod cirentia diuina 
vt in intelle(5J:u,& voluntate, cft principium ifta- 
rum cmanationum,& non cllcntia fccundum fc. 
f t tatio huius cftsprima a^ftio.qux compcttt na- 
turae intclligibili, compecit fibi , vt intelligibilil 
cftj& idco hxc eft canla quod Angclus 116 potefV 
producerc formas fubftatialcs,vt alias * dicctur. 

Ad primam rationcm diccndum qu6d omnia 
funt eadcm in diuinis, vbi non obuiat oppofitio 
relatiua,vel ftri(ftc acccpta,veldifparata, qux in- 
cludunt incompo(Iibilitatcm,& talcs rclationes 
funt gcncratio & proccflio. 

Ad fecundam dicendum,qu6dquamuis relatio 
originis non fLindeturfuper aliam rclatione,quia 
illud fupcrquo fundatur rclatio originis,oportct 
quod dicat pcrfcdf ionc fimplicitt rjtamen aliquac 
relationes ali» pofTunt fundari fuper rclationem, 
vt proprietates fuper proportionem,vt patet pcr 
Euclidem /.Geom.notamencrit piocclTusinin- 
finitum , quia vltimo ft< bicur ad aliquam rela- 
tione.quarimmediate fundatur fuper abfolutum. 



Diftiuaio 
nnAnatie- 
nnm reduci- 
tur ad me- 
morimn <<p 
votuntMtm. 



*Iii i.d. 
XO. 
Ad primum 
frincip»U. 



Ad fe:un- 
dum. 

ReUtig ori- 
ginis non pO' 
teji fhndari 
in ali» relA- 
tione.itlit rt. 
lati*nes fi>f- 
funt. 
EuclideSi 



DISTINCTIO XIV. &;XV. 



Qj 



V vE S T I O 



I. 




I. 



Vtrum omntiferfmx diuin* mittAnt P/- 
////«», ^ Spiritum fan&ttm > 

Alenf.i.^.f 73. »»*»». 1 »rt.\. D.Thom.i.p.q.^^.itrt.i, 
4S.^8. D.Bonauent. d.i^.art,i,q.s.e,\..^ j. Kichard. 
d.n.art.i.^f \ Cr \.f3> d.l^.fertet.Cakt,ij i. Dcftot m 
Oxon.if vnica. Suarez p.i.traSt.i.l.i i. r.j. W i{(\.dif.\-jc. 
1 R c A diftinaioncm XIV.& XV. in 
quibus Magiftcr agii dc miffione tc- 
porali Spiritus fin(!ii,(.V f il j, qnxri- 
tur vtrum omnes ferfon/t dtuifit mit- 
tant Ftltum & Spirirum fa»cium}Qu.6d non vi- Arg.mmum 
dccur,quia fi fic, igitur Filius mittit fc:^ed confc- pnparte »«- 
qucns vidctitr falfum, quia fccundum Be jara in g/niua, 
Homilia Dominica: primae poft Afccnfioncm,& '**''*• 
ponitur in lircra; SpirittufanHi mijfio eft eitu pro- 
ceffto\CTgo fimilitcr de Filio , fed Filius non pro- 
ccdit a fe.quia non gcncrat ft ,& ita nec Spiritus 
fan(ftus procedit a fc,crgo,&c. 

Secund6 Cicfi Fi.iusmitcat fc,& Spiritus (an- Srriimdum 
ftusmittat fc,igirur Filius rcfcrtur ad fe, & Spi- 
ritus fiiKftus fimilitcr relationc iniitctis& miffi: 
fed hoc vidctur falfumjquia rclationcs iftx liint 
pet modum a^flionis, & paffionis , qiia: funt in- 
compoflibilcs in eodcm, refpe^fluciufdem. 

Ite tcrtio fic,omnisa(5tus,qui in pctfbna aliqua Tcrtiitm. 
refle(a:itutfuperfe,cftcllenrialis,& ideoParer no 
dicirur fc diccre •. igitur Ci Filius & Spiritus fan- 
(ftus iO:u mittcndi rcfle^fbercnt fc fupra fc,& adlus 
mittcndi cllet cfrcntialit,& tunc conuenirct Pa- 
tri.quod falfum eft,quia Pater non mittit fe. 
In contrarium cft Magiftcr in liiera. 

Q V ^ S T I O II. 

Ftritm cjUieliht ^rfona diuina mittatur? 

ViHe D (ftore» citatos qua:ft one ar tecedenti. 

V X T A hoc quaeritur , virum ejudtbet 

I perfona diuina tntttatur ? Quj^d fic vi- Argum. af- 

dctur ; tum , quia cft aiilus clfcntialis; firmatiuum. 

tum. 



R.itio ad »f- 
pefmum. 




Z. 



QusEftio Vnica. 



9? 



♦ 1b Oxon. 
«t.rn. 

Reftlutit 
wrius fH*' 
fiitHis, 



In Oxon. 
vbi fupri. 
^d frimum 
m^g. frimt 
yufiioni*. 



4if*tundS. 



^i tntiitm. 



Tiim , quia de Patfc & Filio didtut loannis 14. 
ad eumveniemM.^c.(.]uxt^a\ihi*iAiitgameti. 

Co»tra,Augiift.4.de Trin.cap.i9.& io. 

Refpondeo fimul ad iftas quaEftiones , quod 
opinio Magiftrividctur eftc , quod mittere con- 
ueniat omnibus perfonis tanquam effentiale, & 
per hoc foluitur prima quxftio , fcd mitti non 
conucnit omnibus perfonis , fcd tantiam praccc- 
dentibus perfonis,& fic foluitur fecunda quaeftio 
ncgatiuc.Qflomodo autem contra iftam opinio- 
ncm arguercturde alia opinione antiquorum 
Doitorum^quod nec mittere,nec mitti conueniat 
omnibus,fedqu6dvcrumque connotct notiona- 
lc,& quonQodo tandcm cxponitur opinio Magi- 
ftri, quxrc alibi. * 

Ad primam rationem ptincipalem potcftdici^ 
vno modo,qu6d Filius mittit {c,& fimiliter Spi- 
ritus fandkus fe.fed non fcquitut.Filius mittit fe: 
igitur pxocedit a fe,nifi tcmporalitcr.de qua pto- 
ceffionc tcmporali loquitur Beda. 

Alitcrpoteft dici,quod miflio Filij,& Spiritus 
fandki non cft eius proccffio,nifi fccundum quiJ, 
^ tunc.diccndum eft ,qu6d diuifio proccflionis 
in acternam & temporalem,quam ponit Magifter 
<i//?.i4.noneft vniuoci in vniuocata ; necacqui- 
uoci in squiuocata, fed diuifio alicuius in illad, 
quod eft umpliciter tale,& fecundum tjHid. 

Ad fecundum dico quod mittere Sc w»u/»,qu3n- 
lura ad principale fignificatunrj tantum dicunt 
relationem rationis ; & liuiufmodi relationes, 
quamais fint oppofitae , poffunt tamcn eidem 
conuenire,vt patct de intelligere & intelligi. 

Ad tertium diccndum qu6d fecundum adlum 
inittendiquantumad principale fignificatii,quod 
Cft manifejlari potcft cfle reflexio,& ide6 eft cf- 
{entialcvt fic,& hoc cft fecundum eius per fe fi- 
gnificatum, non autem quatum ad connotatum. 




X. 

Arg^frimum 

p» nigatiua. 

Aaguil. 




SrawMAwat. 



DISTINCTIO XIV. 

Qjr ^ESTIO VNICA. 

Vtrttm Spmtuifan^fo tonueniat mipo 
vijibilis ? 

Aleof.i.f.f.74.»»*m.i ti» *• D.Tliom.i.^.gf.4},/»«.7. 
^ 3.^.7.39.*«. 7. D.Bonau.We^.i.i.t^ 5. R.icl»ard.ii4</. 
Durand.^.j. Suat;z i.p.tralt.iMh.n..c.S.Vi(q.diJi>.i70. 

I R c A difti^jiflionem XVI. quaciitur: 
rtriim Spiritui ftn^o cenuemat miffio 
v,rv -J^ vtfibdii ? Quod non vi Jetur Auguft.4. 
de Trinc^.&ponrtur in\\icix:F AteamurFilium 
minorem fa[ium ;& in tantum minorem in qudn^ 
tumfaclum ; & in tantumfaSium in quantti mif- 
/«OT:igitur Fihus in eoqu6d cft milFus vifibilitcr, 
de qua raiflione loquitur Auguft.eft minor ; igi- 
tur fi Spiritusfanftusmittaturi Patrc& Fiho, 
cflct minor Patre & Filio , quod non cft vcrum. 
Item fecupdo fic;fi Spiritus fandus mitteretur 
vifibiliter , aut concutrit reuelatio intctior aut 
qon?fi non conctirrat rcuelatio interior,fiue mif- 
fio ? fruftrk fieret miflto vifibilis in aliquo figno 
extcriori.quia tunc ad nihil eflet vtilis : fi autem 
concurrat reuelatio intcrior? ergo fruftra fieret 
miflio fiue apparitio (enfibihs exterior, quia t.-ile 
fignum cxteriias fenfibile, fenfibilitct diftraherct 
a reuelationc imcriori , ficui occupatio fcnfus 



loaa. 



circa exteriora diftrahit intelledum ab intcriori 
confidcratione. 

Contrarium oftcndit Magifter in litera per Argumtn. 
Auguft.& loan. 14. Cum venertt tlle Spintus vtr- tum p»rtit 
tutti,8ic.8c iterum,y< enim abtero mittam eum ad 'j^']^"*****' 
«w.vbi loquitur de miflionc temporah'. 

S C H O L I V M. 

u4it miffionem paffiuam vifibilem notam effepro- 
ceffionii dutna , &proinde miffionfj r ifibiles Filij 
& SptritMi fan^t fieri figms fenfibdtbus conue- 
menttbu«futproceffioni,addttque nuUamfieri tftif- 
ftonem aut reuelationem extenorem, ^uinfiat ilbt- 
ftratio interior. Deinde docet cjua.do vel quomedo 
fenftbilia diftrahunt vel confortant intelle6ium 
circa res fpirituales. Moneo hic tjuitfHonem hanc 
ex hoc opere tranftatam effe ad Oxonienfe. 



R 



Efpondeo cum perfonam mitti fit manifc- %• 
ftari eamprocedere,vtpatetalibi * exqua;- §iuidfitmif 
ftione praEcedentcmiflio palliua vifibilis,eft cum fio ■vifihilu 
figno fcnfibili cognofci perfonam proccdcre, /'*/««'•• 
quod quidem fignum oportet couucniens efle * ^° ^*°"' 
ad manifeftandum fuam proceflionem:cijm crgo 
Spiritus fan^us poieft manifcftari procedere fi- 
gno fenfibili conucniente fux proccflioni,fcqui- 
tur quod Spiritus fandlius potcrit vifibilitet mit- 
ti. De raiflTione ver6 fenfibili Filij , quae fuit per 
incarnationem , dicetur libro tertio. 

Ad piimam rationem dicendum,qu6d non eft » . 
fimilcquia Spiritus fandus non vniuit fibi natUf M frimum 
ram figui fenfibilis, quo ipfius proceflio manife- frincipaU. 
ftabatur,& idco nou oportet quod ea,quac c6ue- *'*"' ^t"'-"" 
niunt narurac talis figni , conueniat Spiritui fan- V ."^ *"•" 
<'to; led bilius vuiuit libi naturam humanam in norficut fi- 
vnitate pcifonjgs, ideoilla quae dicuniurdenatu- l'>us. 
ra, dicuiKur v«rc de fuppofito fubfiftente in na- 
tura illa , & ideo Filius poteft dici minor Patre, 
ratione naturac vnitce;Nonfic autcm Spirirus 
fandlus^quia non habet eire fpcciali modo in tali 
natuta, nifi ficut in figno. 

Ad aliud conccdo , quod fruftra cflet illa ap- -Ad fttim- 
paritio exterior, nifi concurrerct illuftratio inte- ^**"*' 
tior,quia taHs apparitioexteriorfenfibilis non eft 
fignum repr2fcntan/,nifi ex inftitutione.Sitnili- 
tcr fi noneflct reuelatio interior,nihil cognofce- 
retur quod fignificaretur pertalem apparitio- 
nem exteiiorem ; non enim poteft cognolci ^\- 
gnum cx inftitutione fub rationc reprasfentatiui, 
nifi praEcognolcatur repraefentatum. 

Ad probationem diccndum.qu^d quamuis in- -^d prtb/ttio- 
tellc(aus diftrahatut ab intclligendo per occu- ""^* 
pationem fenfus circa fenfibile aliud a fiio in- 
tcUigibili, quod intclligitur , quod fic potcntiae 
circa diuerfa obie^la ie impediunt , cum ta- 
men fcnfus occupatur circa fenfibilc alicuius 
obiedli , quod intellciftus etiam cognofcit, tunc 
intellcdlus non diftrahitur, fed confortatur. Vn- 
de potentiae occupatac circa idem obicdlum , fc 
non jmpcliiit.fed confortant.Vnde & intelledlus 
fortius intclligit obic<3:um quando fenfibile illius 
praefcnseftfcnfiii,vtpatet,quandovolumuscole- 
re Chriftum & paffioncm eius, fortius contcm-; 
plamur pafllionem eiu«,intuendo imagine Cruci- 
fixi.Prophct* vci A crant diftradi , ncc fcnfibili^ 
eos iuuerunt,quia non erant couenienria fu^ nro- 
phctiac,fcd in imaginationeerat aliquodlenfibile 
pracfens,quiaprophefi(j,vtcomMniter,cratimagi- 
natiuae,ficut patct pcr Auguft.ii.fupcr Gcncfim. 

DISTIN 



94 Libril. Diftinaio XVlI. 



jfrg.trimum 
he^afiwm. 




Seckitdum. 



DISTINCTIO XVII. 

QViESTIO I. 

ytrufff in animn viatoris fit Mcejfc fonere 
charttatem formditer inhdtrerttern ? 

Alenf4/»^.ioi.»jfw.j *r^$.D Thom.i.i.^ \\\.»rt.%, 

(^ i.x.^ ijarf.i.O Bonau fc?VfliM ^ i. R chatH.rt»^. 
Darand ^.4 Doftot f >< 0x9« ^. i .?y ''^ ^•""'' trinc.t. j. 
Vcga /;i.7 /■» Conc.Trid r.i\. S' ;. 1 «/«».<' Crgr»t.c.x^. 
Bcllarm. Itb t. </c^.r<it. cr «^- «'•^. «.3. Vir^uez, i.i. dif- 
fut.i.oi.c X. 

IrcA diftinftionemXVII. qiisritur, 

ytrUm in antmavtatorujic necejfepo- 

nere charitatem creatam formahter 

inhtrentenfi.Qnb\ non videtur.omnis 

crcatura li cft bona , poieft inielliginon bona, 

quiatunc fola cft bona pcr participacionem , & 

participans potcft intelligi fine panicipato:cha- 

litas autcm non potcft intelligi nifi bona , quia 

eft bonum per eilcntiam. 

Itcmfccundo fic;percharitatemdiligitur Dcus, 
/icut diligendqs eft : eftautem a nobis in iniini- 
tum diligendiis:igitur per charitatem,diligendifs 
eft Deus in infinitum^rcd ad hocnon lufhcit ali- 
qua forma crcatajigitur non eft creata,&c. 

Minor probatur,illud cft diligendum in infini- 
tum,k nobis, cui nihil asqualirer eft diligcjidum, 
quiacx oppofito (equitur oppofitum:quia fi ali- 
quid pofTci; (jbj adaquari in diledione , augen- 
do illud per finitum.non circtaliud in infinitum 
diUgendum,ad cuius dileftionem fei udum cer- 
ram pioportioncm poftct aliud.diligibilt pertin- 
gcrc i fed Deus cft diligibilis a nobis fupcr om- 
nem proportionem cuiuflibet alterius diligibi- 
lisjigitur cft a nobis in infinitum diligcndus. 

Itcmtertio ficinatura pcrfedior pcrfc(5lius tcn- 
dit in fuam opcrationcm,(ed naiura rationalis eft 
perfedior irrationali & inanimata,qujc cum gc- 
neralialiiftentiaDci polfunc in fuas opcrationcs; 
igitur voUmtas rationalis cum fpeciali affiftentia 
Spixitusfanfti finc omni habitu informintc po- 
terit iu adum fuum. 

Comrariii patct per Auguft.dc moribus Eccl.4. 

ttma^rm*- V^* pcrtradlas illud ad K.om.i. Qjtis nosfeparahit 

a charitate ChriJli.^8cc.CharttM,inc\u\t, Det hic di- 

iia efl virttu,quaanimi noftri recliffma efl affe£lio. 

Hicimponitur Magiftroquod iple fequutus fit 
partem ncgatiua,ita qu6d fufficit Spiritus (an(flus 
finc tali habitujfufficit cnim Spiritus fanftus affi- 
ficns cum fide & fpc.Pro cuius cpfirmatione du- 
plici via arguitur,primo negatiuc ex partc habi- 
tus pcr duas rationes -Tun^^quia co np contingit 
vii cum qnis habens voluerit,vtpatet dc illo^qui 
non eft in pcccato raortali:non tamc (emperpo- 
tcft.xquali conatu eliccre aftum diligendi Daim 
aequc deuotum. Tum,quia non tribuit dele6tabi- 
Jiter opcrari.Patet de poenitcntc habente habitu 
vitiofam qui non ftatim aufertur. Aliaetiam via 
confirmatur aflSrmatiuc cx partc Spiritus fandli; 
U)m,quia cftcaufa prima , tum , quia Filius Dei 
pperabatur operationcs naturs fuppofitatse, cui 
tamen nihilderQgabatur.Patec alibi. ^ 



:Pcnii:m. 



Amumen- 



ttuum 
Aaguft. 

Sententi» 
i.mpo(it» 
Magiftro. 
Probtuur 
frimo. 



Si:u»do. 



Ttrtio. 

f^arti. 



S C H O L I V M I. 

Sententiafri,quA trilmitur J[dagiFiro,negans cha- 
ritatem infufam , refutat dupUct via. I^rima , ex 
parte in[tificati,& funt hic quatuor rationes clara: 



Jiecunda, exparte aBus meritorij , & funt totidem 
rationes,£CjUe clar£,de <}ui> Doclor in Oxon. cf. j .« 
«. 1 8. & pofl Trid.ftjf6,c.j. mttlti putant fecun- 
ditr/f fidem iuflificationem fitri per habitHm. 

COntra hanc opinionc arguitur duplici via, 
fupponendo iulHficationcra peccatoris , ex 
Ez.fch.ii.cr i8.&adionemmcritoriapofteelici 
3 nobis. luxta vtraraquc viam arguo quatuor ra- 
tionibus voluntas diuina, qux in fc eft vna, non 
habet in (c rationes volitionum oppofitarum,nifi 
fit aliqua diftinftio ex parte obicdtorum , alitcr 
cnim cotradidtoria cflent fimul vcra nuUa diftin- 
<5bione pofita. Nam velle iftum faluari , & nollc 
ipfum faluari,includuntconcradi6tionem,& funt 
vnus aftus ex parte voluntatis diuins.YoIitio au- 
tem diuina,qua vult iftum faluati,ci!im iuftifica- 
tur, eft acceptarc ipfiun ad vitam a:ternani;nollc 
autem ipfum Ialjari,cum eft in pcccato, cft non 
acceptarc ipfura ad vitam atcrnam.Si igitur hoc 
poflit fine aliqua mutatione ex partc iuftificati, 
contradicloria cflent vcra.Non cftautem neccfle 
variationem c(Tc in iuftificato ex partc natura- 
lium ; nec in adibus fccundis. Patet dc pariiulo 
baptizato,& iuftificato ; ncc quantum ad fidera, 
& fpem ; quia hacc poflunt manere ctiam cum 
peccato;igitur oportet quod ifta variatio cx par- 
tc obiefti fit pcr habitum,quo nunc acccptctur, 
prius non:hunc vcto voco charitatem. 

Sccundo.hoc arguitnr cx partc volitionis diui- 
nac,qua vult iuftum faluari. Tertio, ex parte pri- 
uationis , qus non aufercur nifi per habitum. 
Quarto, quia nifi fic eflct,non aliter fe habcrent ■ 
cxtrcma nuncquam prius,quiaex partc Dei,non 
aliter;fi non ex pattc animac ? crgo anima iuftifi- 
xata non fe haberctalitct adDeum qukm pritis, 
quod ncgant Sandi. 

Ex fccunda etiara via arguitur quadriipliciter. 

Primo , quia nuUa aftio eft alicuius (uppofiti 

formaliter : nihilcnim dicitur agcrc forraaliter 

aliqua a^ione , nifi principium illias adus fit 

forma eius. 

Secundo.quia nuUa adtio eft in potcftate agen- 
tis , nifi principium formale cius fit in potcftatc 
ipfius,vt iilo poffit vti.vcl non vti.fcd adio me- 
ricQria no eft in potcftatc noftra,ncc naturalibus 
mcrcmur,quod crat crror Pclagij, & illa funi in 
poteftate noftra;crgo ad rationcm meriti indige- 
mus aliquo alio, quod voco habitum. 

Terti6,fi Spititus (an<fkns moueai ad a£lum di- 
ligendi , quasro quis fit tcrminus ilHus raotionis? 
Aut diledio.aut aliquid prafcedcnsdifponcns ad 
dilc(9:ioncm?fi prirao modo,igitur animatan^um 
fc habcbit paffiuc ad cam;igitur non crit in po- 
teftatc diligenris.Si fccundo modo,hoc voco ha- 
bitum charitatis , qui caufatur a Spiritu fimfto. 

Qaart6,porentia habituabilis non poteft a:que 
operati fine habitu,& cum habitu: qiiia habitus 
tribuit aliquam pcrfeclionem ciim perficiat ha- 
bentem : fed potentia voluntatis habituabilis efl 
rcfpeftu diligibilis ; igittjrin voluntate rcfpedu 
cius potcft cire habitus. Minor probatiir , quia 
quod aliqua potentia non habituabilisfit refpc- 
<flu obiefti determinata , hoc contingit aut quia 
eft determinata ad inclinationeni in oppofitum, 
aut quia cftdcterminata adinclinandum in pro- 
pofitum;fcd fic non fe habet voluntas noftra fc- 
cundum fe i indifFcrcns enim cft ad diligendum 
Deura,vel noii diligcndum : igitur rcfpc6tu talis 
obiciai cft indctetminaca,& per confcquens ha- 
bituabilis. 

SCHO 



3- 

Rtitetttir 

primo. 

Ezech. 



VeluniM di* 
liin» nondi- 
i'g't & fdit 
homintm fi- 
ne aliqu» 
mutaticne 
in eo. 



Vide infii 
n. 7. vbi di- 
ftingait de 
potcntiaot- 
dinatia tc 
abfoluca. 



S(cundi. 



luxta »li»tn 
viam argut- 
turfrimo. 

Steundi. 

Si pr:n(i^ 
pii4m nonfit 
in fotejlate 
nec aiiio. 



Terti». 



6. 



Qu^ftio L 



SCHOLIVM I. 

-^Jfcrit de Uge ordin*ria habitum ch^riutit p»^ 
nendum iniujiii, de petentia tamen ^bfoluta nihil 
intrinfecum requiri ad iuftificationem, quia quid-^ 
quid factt Detu per media , poteflfine eit facere. 
Vide 'DoQorem tn Oxon.q.}, »,29. Deinde ponit 
Tnodum,quo piefalua.ri pojfit Magifter , nihil ajfe^ 
rens,an ttafenferit,de quo latiitf tbidem ^. } . ».}o. 

J' ^.^ Ty Efpondco crgo ad quaEllionc, prim6 ad rcm 
«•f/f«>»«. JtVin fc ; & fccimdo quantum adintentioncm 
Magiftri. Quanc(imadprimura,dico cjuod ficuti 
TJt^ltx »#. inDcoponitur duplexpotcntia, fcilicct ordina- 
dflptM fieut ta, & ab/blutarita & duplex ncccffitas ci corrcf- 
(irduphxpc. pondcns. Dcus autem de potcntia abfoluta non 
J^* ** ncccflitatur.vtinfundaccharitaterainformantem 
animam,ad hoc vt iuftificet impium, & acccptcc 
ipfum ad vicam atccnam , cjuia potcntiam fuam 
T>t petentU "°" alligauit Sacramctis,ncc fortc alicui formas 
ab/iluta n«n creara:,(juando immcdiatc poflit per fc,quicquid 
eji neceff*- potcft cum caufa fecunda, qux no cft crtentia tei, 
ritmaliquid potentia tamcn fua otdinata non iuftificat ali- 
illUfieatit* quc^jn^fi confcrcndo fibi charicacem, qua accc- 
figgf^ ptatur abip{b:qua:potentiadiciturordinata,non 

fecudum propria principia pra<IWca,quia illa func 
ncceflaria ; fcd fecnndum fuas leges, quas ftatuit, 
comraquaspotcftdc potcntia abfoluta , quod f\ 
ali«5 ftatneret,& illae ctiam legeseflcnt rcdla:. 
Quantum vero ad intentionem Magiftri,dico 
eiuidde hac q^^j trjplicitcr poteft intclligi ipfum fcnfilTc 
^iJi^n*,* circa charitatem.Vno modo,qa6d non fit aliquis 
habitus charicatisinformansanimarh , fed quod 
tantum Spititusfan<Jius aflSftens immediatc mo- 
ueat eam ad otinnem adtura meritoriunuficut c6- 
inuniter imponitur fibi fenfifle.Ah*omodo,qu6d 
pofucritcharitatera in anima,quantijmad aftuin 
primum,non quantiim ada(flum fecundum,& fic 
tieinttrpr»- Spiritus fanftus fit inhabicans mediante charita- 
tatur Mi^- tc,& in illo habitu moucat voluntatcm ad aftum 
firum, fccundum itnmcdiarc.Tcrtio modo,qu6d pofuc- 

rit charitatem quanium ad adum primum & fe- 
cundum : icatamcn quodSpiritus fandus in ifto 
habitu eft inhabitans animam vt templum;&: vt 
fic moueat voluntatem ad aftum meritoriii, mc- 
^iantc habitu,quo inhabitat i & ficdiuerfimode 
moueat ad adum diligendi,credcndi,&fpcrandi, 
quia ad aftum fpcrandi & credendi non mouet 
mcdiantc habitu,quo inhabitat animam , fcd ad 
adlum diligcndi mouet iraracdiatc , mediaiite 
habitu , quo inhabitat animam , qu.-e habitum 
conferuat,& in qucm continuc influic:& fic for* 
te poteft faluari incentio Magiftri. 

SCHOLIVM II. 

So!uit clarijfme & doEli argnmenta allata in 
initia qudftionis. De quthus lege ipfum in Qxon. 
5. }. «. ii.foluit etiam clare quatuor argumenta 
itddutla {>ro opinione tributa Magiftro ,de quibus 
latim ibidem q-i-k num.i 3 . 

AD primum atgnmcntum dico , quod crca- 
turam bonam inteUigi non bonam, poteft 
intelligi duplicitcr:aut abftradkiue, aut circufcri- 
ptiue.Non cnim idcm cft abftrahcre, & circum- 
fcriberc ; Ptimo modo verum eft qnod crearur» 
bona poteft inteliigi non bona intciligendo bo- 
nitatem cius ; & fic potcft intcUigi abftrahcndo 



9. 

Jli primum 
frmdpalt. 

§luemcdt 
pre/Uur» ho- 
n» poteft in- 
Migi tu» 
ton*. 



9S 

tationcm ipfius. Nbn autcm potcft intelligi non 
bbna circumfaibcndo bonitatcm cius, ita quod 
intclligatur oppofitum fax bouitatis fibi intflc. 
Ad probationcm diccndum,qu6d charitas non 
dicitut patticipare bonitatcm , qucmadjnodura 
fubieftum participat formara,finc qua poteft cf- 
fe ; fed dicitur potius cire participatio bonitatis 
per eflentiam ..ficuf radius dicitur cffelux pcr 
participacioncm.quia eft participatio iucis folis. 
£t quod fic eft participans non poteft cfle fine 
participaco, imo cft ipuim participacum. 

Ad fccundum,cum dicicur e/i in infinitum kno- 
his dHigxbdi4, aut ifta infinicas refcrtiir ad inten- 
rionem adus diligendi , aut adapprctiabilitatem 
obie<fti,& eodem modocumdicitur,pcrcharita- 
tcmDeuseftdiligcndus, quantiim cftdiligibilis; 
ifta quantitas codem modopoteft intciligirefcr- 
ri.Primo modo non eft verum,im6 pcccatoraii- 
quando habet aftum diligendi inordinatfi:quem 
fi haberet zquc intcnfum refpedu Dei iQfficeiCt 
ad falutem;dl tamen vcra quantum a3 appretia- 
bilitatcm obicdi:& ficpioccdit probatio. 

Ad tcrtium.quod experfcdlioncnaturarratio- 
nalis cft , qu6d non poflit ad omnem adum , ad 
qucm ordmatur,nifi ht.habituata:quiacnim opc- 
ratio rei naturalis,aut naturae irrationalis impcr- 
fj?6ta eft , fufficit fibi potentia in operando , fcd 
operatio natur* rationalis eft rcfpc^lu omnium 
cntium , & iinalitcr refpeftu obiedi fupremi. 
Idco rcquirit habitum & fpeciaiem motum,quo 
moucatur in tale obicftum. 

Ad primam pro aiia opinione,dicendum qu6d 
contingit illo habitu vti , & cum arquali conatu 
concingit aqualiccr co vti cacrcris par1l3us,vt 
paffionibus fcdatis,& appetitu no alicer inclinan- 
te, & inrelic^lu cxiftente in squafidifpoficione, 
Et fi dicas qu6d dcuoti experiuntur contra- 
rium,quia cum maiori conatu non pofluntfcra- 
per acqualctu deuotionem habere. 

Rcfpondeo quod licct non ^qualeni liabeant 
dcuotioncm,fiuc deledlationem,quia cli ab obie- 
do:tamen aqualem a<5Uim diligendi polTiint ha- 
bere,C£cttris parib'as,& qu6d noii fempcr habent 
a?quakmdc!e6laiioncm hoc fortc contingit vel 
proptcr fatigationcm potcntia: , quia fecundum 
i'hiio(bphum io.Ethic.c.4 «0«^ magis deleSlant; 
Vnde apprehenfio obiedi,q.iod natum eftcaufa- 
rc inprincipio magnam dclcftacioncm , propccr 
facigationera poccncisc.fi adus continuecur, non 
tanta cft dcletStacio ; vel force non fempcr in de- 
uotisdelcdacio eft ab obicdlo appiclienfb, fed a 
Dco imprimcnte,& alienante dcuotos. 

Ad fccundnm dico.quod habitus infufus non 
habet rationem deledtationis inclinandi poten- 
«am,ficut habitus acquificus,quia non acquiricur 
ex a(Sibus,ficuc habitus acquifitus.Idco potcntia 
in acquircndo habitum habilitacnr per cxerci- 
tium a6luura,fcd habicus infufus cft ab aliq , & 
non pcr cxercitium. 

Ad tcrtium patct per difta,qu6d Spiritus fan- 
£tas de potcntia abfoluta potcftcaufare a(2um in 
voluncate. 

Ad quartum,qu6dquia Vcrbum aHTimpficna- 
turam, idc6ppeia naturacdicuntur^eeo perco- 
municationcmidiomatum , & ctiam opera pio- 
pria perfbna: diuinx pofTunt dici dc natuia.Vndc 
vere potuit dici de illo hominc Chrifto , quod 
crcauit aiiimas : non tamen per huiufmodi aclus 
meruit:quianoneranc in potcftace fiia vt homo, 
fic inpropofico:fi Spiricus ianftus clkcretin vo- 

liinr.iic 



■jfd cenfi.f. 
m*tiincm. 



10. 

Ad ftcun- 
dtm. 



§l»tin.oJo 
Vcus cfi di. 
ligendns fu- 
per cmni». 



Ai ttrtittm. 



II. 

Ad MgH-. 
tnintic fro 
oriniont iH«, 
g'flri. 

. OVteSio, 



Scluitur. 

Vnde mniin- 
aeuctio in 
irris ff-iri- 
tuttUbus, 

Ariftot. 



Ad fecun- 
diim. 

Uiihitus in- 
fufus t.ontr:. 
buit facili- 
tittem mtn- 
di. 
Ad teriiim. 



Ad aunri^. 



Chnfiiif Kin 
merHn a!lio. 
niLus f^tof.-ri 
pcrjhii RfH!' 
nt,. 



96 Libri I. Diftinaio X V II. 




^g.primttm 
ptgMiuum. 



^tcH»ium, 






gl»ii»um. 



Afguptrf 
pijn affina»- 
fiuitt». 



}untatci^Aum diligcncji , eflet quiicm adus vd- 
Imitatis/ed non roeritorius.quia non in potefta- 
tc eius,& fi ^(IutTipr>(rec voluntatem, opera eias 
verc diccrCDtut deco. 

QViESTIO II. 

ytrum habens chariiatetn creatamper ipfjttt 

fit acceptfif Deo , tanquam dignm 

vita Merna ? 

D.Thom. 1.1. (j. »14. «f.J 6" 4. Oediatn. j. d. 19. 
Atiminen. & Gabr. (W Oo^Qrf» OAri>».f.).« ».14. {^ 
in j.rf.iS.^ 19.& qutidl.lT.a n.e.Vegzde luJlificM.c^, 
Bellarm./.5.<(« lufiific.c.n, Vafquez \.i.diff.t.i^. 

V i A in quasftione pra:cedcnti poni- 
tur charitas in voiuntate propter iu- 
ftificationcm , &: adlionem merito- 

riam faluandam , qua quis accept^tur 

vt dignus vita aeterna ; idco conicquentcr qua:ri- 
xuv.l^trHm habens charitatem creatam per ipfarrf 
fit accepttu Deo, tanquam dignus vita xterna i 

Quod non videtur , primo ex parte Deiaccc- 
ptantis,quia nihil aliud eft pcribna e(Ie acceptam 
Deo,quam Deum pcribnam acceprarc : fed nihii 
poteft eire ratio , qu6d Deus acceptet aliquam 
perfbnam,quia acceptare diuinum dicit adlum in- 
)itin(ccum in Deo ; fed nihil creatum poteft ciTc 
ratio formalis adusintrinfcciinDeo;igitur,&c. 

Itcm,fecund6 arguitur ex parte perfonae acce- 
ptatae:quoniam illud non eft formalis rat jo acce- 
ptandi petfonam quod fequitur acceptationem 
perfonae:fcd perfona prius acceptatui; quam cha- 
ritas confcratur : quia enim hanc perlonam ac- 
ceptat , & iilam non s idc6 huic confert c^arita- 
^em,& illi non.Vndc vnamacceptat adgtatiam> 
& aliara non. 

Itcm, tcrtio arguitur cx parte aftus mcritorij 
yolimtatis , & charitatis. A<ftus debet ciTc acce- 
pius per aHquid a Dco j fcd charitas non cft for- 
jnaadlus; ergo per charitatem non poted aftus 
yoluntatis cfle formalitcr acccptus, 

Item;(i charitas (it formalis ratio, quare a6tus 
volunratis (jt acceptus k Deo : igitur non poteft 
ciTc aftus a chariiate,& non acccptusDeo.Con- 
fequcntia patct, quia poiita ratione formali ali-, 
f uius,ponitur ipfum;fcd confequens videtur fal-r 
fum,quianon cft ncccfte Dco,vt pro minori bo- 
•po maiusbonum dct.quod eft prxmium , igitut 
non eft ncceftc eum ^Onxt^ charitatisacccptarc vc 
dignum vita jetcrna. 

Contra.Pcr illud vnumquodque eft tale , per 
quod diftinguitur abomni non tali:fcd pcr fblam 
charitatcmdiftinguitur acceptus Deo a no acce- 
ptOjdicente Aug. j.de Trin.c. 14. loquente de cha- 
titatcSolum hoc donit efl,qHed diuidit inter Filios 
regni*terni,& Filios perdttionii (irfr«,<.igitur,&c, 

S C H O L I V M. 

Pritmijfa clare triplici conJitione obieBi primi 
^oluntatii,!^ triplici Dei acceptatione refoluit per 
charitatem hominem e.iufcjue atlus acceptari a 
Dco , ad vitam aternam fitppafita 'Dei circa hec 
crdinatione ; quafeclufa hahens charitatem , non 
ndeo ejfet fic acceptM. H abet hic pulcherrmam,& 
flaram do£lrina. Fide ^td hoc Scholium in Oxon, 3 . 
^lflii^M n^f.6' Dodorem ipfum in i.4,j. n.ii. 



HIc funt aliqua prxmittenda , & deinde ad 
propoHtum applicanda.Sciendum ergopri- 
mo,qu6d voiiitas diuina habet aliquod obicAum 
primum,vt cftetKiam diuinam,quaeeft fibi perfe- 
^io intrinfeca;quoniam omnis potetiaoperaciua 
exigit fuum obicdum primum:(ed voluntas diui- 
na non neceftario exigit aliquid aliud aDeo,ncac 
nec alia perfcdlio eius incrinfeca. Ideo oportet vc 
primum obiedlum voluncatis diuin£ ficuc & in<- 
telle6tu$eius,(ic aliquid (ibi inccinfecum , & ta'- 
men (icut intelledbus Dei incciligit orania alia \ 
fe,ica voluntaseius vult omniaalia a (c. 

Ex hoc (equitur triplcx diScrcntia voluntatis 
diuinae in comparatione ad primum obie(^ura,& 
ad alia. Primo cnim (equitur quod cum voluncas 
Dei non necefTario velic alia , & ncce(Tari6 vclic 
fijura primura obiedlum,qu6d fuum primu ob- 
icdum eft racio volendi alia,& quod alia non fint 
ni(i fecundari6 volita.Sequitur fecund6 qu^dfiiu 
primum obicAum eft ncceiTario volitum ab ipfb> 
quia cum nccc(Iari6 (ic in a6tu volendi(non cnim 
quandoquc (ic vult;& quandoque non)& no ncr 
ceffari^ vulc alia a fe:igicur oporrec qu6d ncccf^ 
(ari6 velic primura obicdura,quod eft (ibi intrin» 
(ecura,& hoc cciam eft oftenfum (^>/?.io-Sequicac 
teriia differencia,qu6d obiedlum primum volun- 
tatis diuinae fit in cfFccau ex natura rei;quod cnim 
cft fiiticium non poceftcfleobieftura primotp 
opcracionisrcalis : fcdnihil aliud fccundari^ ob- 
ic(Stum oportcf qq6d fic cxiftens , ad hoc ^u6d 
fit obicftura voluntatis : fcd vt appichcnfum ab 
aitcrno cft obiedum volurKacis. 

Ad propofitum igicur dico , qu6d acceptatio 
refpcdu fecudi obie^i potcA intelligi cripUcicer. 
Vno modo firaplici complacentia:& haec eft nc- 
cciTaria refpedu cuiuflibet poflibilis eiTe ; ficut 
enim intellef^us diuinus ncccffari^ videc omne 
cnticacem poifibilcm, ita vulc eam:& pcr confe- 
quens complacec fibi in volitione illius fimplici 
complacentia,& dc ifta.qus poteft eiTc rcfpedtu 
eorum,qua;nuiiquamcrunt,n6 intcUigitur quae- 
ftio.Secundaacceptatiopoteftintclligi, qua vo- 
luntas diuina vult aliquid efie volitione efficacf, 
qujc diftinguitur a volitionediuina fimplici.ficuc 
in nobis. Voluntas enim noftfa poteft vellc bcnc 
alicui , voluntate beneuolcntiae , quafi volitione 
fimplici,licet non coopcretur ad bonum cius, & 
tunc non vult bonum fibi volunt^re efficaci.Vo- 
luntas igiturDei efficax tantum eft refpcdu eo- 
rum,qu2 aljquando crunt,& ad quorii effecoo^t- 
rabatur.Necde ifta acccptatione,qua re fic accc- 
ptat,intelligitur qiiaeftio,q«ia fic acceptatur aftus 
fiibftratus malitia: inomni peccatoiquia tale aftu 
fccundum fubftantia adus vult Deus efte volun- 
cate efficaci, quia ad cius ejfe coopcracur,ficut ad 
effe cuiuflibet pofitiui. Tcrtia eft acceptatio diui- 
na.quae no folum vult rc cflc.fed acceptat ca, rcA 
pedu maioris boni,& talis eft volitiodiuina,qua: 
acccptac aliquod bonii , ordinando ad maius bo- 
nu,vcl ad bonu copletiu^ fuae perfe^li^onis, vc ad 
Bcatitudine;& talis acceptaiio diuinaeft rcfpediu 
prcaturx raiionalis , dc qua i ntclligitur quxftib. 

Dico crgo,qu6d charitas non eft formalis ra- 
tio acccptationis cx parte elicientis adlii accepta- 
cionis.quia no eft formalis ratio quate Deus eli- 
cit aliquero adlum voUintatis , fed ipfa voluntas 
diuina;& idc6 relinquitur quod charitas fitratio 
acceptadiobic6ta,fcilicetratio acccptabilitacis in 
obicdo acccptabili : non tamen eftpropria ratio 
obiediuaacceptandi,qui4 noncftprirau obicdu, 

vc 



cipo 



Pecifio au^ 
fiionif. 



Trifltx ifif, 
feremia vo- 
lunuttt 4i- 
'uimrelptifu 
fuifrimi ob- 
iteli ^ alit- 
rill». 



Ent fiai- 
tium nonfo- 
tefi effe ebie- 
Hum fri- 
mum. 



4- 

Triflicitet 
aliquid dici- 
tur acceftarf 
kT)te. 



Su* dieitft» 
velitit efim 
eax. 



flyemode 
ch*rit0t tfi 
ratio eur «<- 
ceftetur quit 



Qu^Eftio II. 



97 



Ytptiusdeclaratum eft; ergo cft fccunda ratio 

obicftiuaaceptandi, fed non fecunda ratio obic- 

ftiua folum habens ejfe in apprchcnfione diuina, 

ficut poflibiha , qua nunqiiam erunt. Sed ficut 

ratio obiedkiua aiicuius , quod aUquando crit, 

n(*h tamen vt cxiftcntis aduaiiter : quia 

Vcluntiu di- Deus ab arterno voluit ah"quem nikam mcrito- 

Min» felum rium fiituriim acceptare, non tamen vult fore 

Wr ohieaii neccftario : quiavtprzdi£luraeft,voUmtas diui- 

T^T "' "^ ^^'^ folum neccfl^ario vuU obie^anm primum. 

' Necetiam charitaseft ratio obiedtiuaacceptan- 

di aliqucm aftum fecundum legcm vniuerialem, 

qua Dcus ftatuit quod omnis finaliter iuftus fal- 

uabitur ; fcd cft ratio obicdiua acceptandi ali- 

qnemadum.in particulari,& eftquafi exphcatio 

lcgis vniucrfa!is,& fc habens ad illum,ficut indi- 

ludkhim in j.ji,m ad iuftitiam. ludicium enim eft cxplicatio 

tjuodtprt a jyf^itjjp i„ aliquo fingulari aftu. Ideo dicitur dc 

l"al!Ti8. Deo.Pfal.iiS.f ea iudicium,& iujiitiam. 

Rccolhgcndo igitur , dicQ qu6d charitas cft 
6. ratio acceptandi obie£liua,non prima, fcd fecun- 
da^non nece(Taria,fedcontingcn$;non adluspcr- 
fona: habcntis ejfein fola apprchenfionc, ncc in 
cfFcdu folum,fed habentis effe pofnbile ab a:ter- 
no , quod aliquando crit ; non. (ccundiam legem 
vniucrfalem , fcdfecundiim quam in particulari 
ordinanit ad bonum perfedlum, fiue ad fuas pcr- 
fcftionis complcmcntum. Vndcille a<flusdici- 
t.ur eire k Dco acccptus acccptatione acterna, 
quam Deus pra^uidens ab xtetno , ex talibus 
principiisclicicndi voluitab a»tcrno ipfum ordi- 
natum efte ad przmium : & fic charitas eft ratio 
obicdiua ttibucns habilitatem acceptaiionis paf- 
/lux perfonz zdm. 

Hoc autcm dcclaratur & pcr rationem, & per 

•j. f xatnpla fic i ficut habitus intelledus includit 

jjtcUnuur quodammodo obiedlum , fub ratione intelligi- 

ratioM. ^ilis , ita habitus appctitiuus quodammodo in- 

pludit pbieftnm fub ratione appetibilis ; igitur 

ficut imellcdlus per habitum intelligibilemin- 

clinaturadobiedhirn videndam , itahabirus ap- 

petitiuus inclinat appctitum ad appetibile dili- 

gcndum ; fcd diligcns aliquid propter fe propric 

amoreliberalitatis,non amorc zelotypije, diligit 

ViO^etitali- omniadiligentiaillud prjmum diligfbile.&om- 

quid dtUgtt j ^^j^j -^ diheendi illud , vel inclinandi 

^ omm», •. T • rN r ji • l- 

qut funt ad i" amorem eius : Dcus autem hc dihgit obie- 

iffum. |9;umfiium prjmarium ; igitur Dcus diligit om- 

nia potentia diligcrc fuum primiim diligibilc, & 

omnia.qu;c inclinant in amorem eius. Cum igi- 

jur habitus charitatis fit inclinatiuus voluntatis 

in amorem primi diligibilis a peo,vt iamoftcn- 

fum cft , fequitur qu6d habitus charitatis poteft 

f fle ratio diligibilitatis •, & per confcquens 

afccptationi? diledlionis in ifto diligente 

Deum. 

Exemplum , fi ccnrrura habcrct voluntatcm, 

o qua pofFct diligcrc, vtiquc diligcret omnia , quat 

', poflent ad ipfum tendcre , & motus cotum, 

quibu$ illa omnia tcndcrcnt , & hoc per gra- 

uitatem , per quam tcndunt ad jpfum ; ita 

qu6d grauiras tunc eflet ratio acccptabilita- 

tis aftus tendcntia: ipforum, Leuia autcm, 

jyeuseflctn- aut alia indifTcrcntcr , quar grauitatcm non 

tmm fpiri- habcnt, non diligerct:fic fimilitcr in propofi- 

tiulim»^ to , cflentia diuina cft ccntruro , quod cft vbi- 

quc , & cuius circumfercntia eft nufquam , in 

quam dirigitur voluntas , quar per charitatem, 

Tt per pondus quoddam allcuians , ( quia amqr 

Scot. Oper. Tom. XI. 



tftetu , fonim meum ) tendk in ipfam , & tam 
vobntatcm , quJim adura eius acceptat Deus, 
pro quanto habct charitatcm , qua tendit in 
ipfum , vt fic charitas fit ratio obieSiua accep- 
tabilitatis in obiedlo , finequa, ncc pcrfona, 
nec aAus cius eflcnt acceptata. 

Aliud cxcmpluin cft dc pulcjiritudine, Nam ^. 
fecundiJtm Auguftinum S.dcTrin. c.io. lujlitia Alioexrm- 
efl <jutdam t)Mlchritudo animi , cjua pulchri funt plodecUr»- 
homines : ficutergo pulchritudo corporalis eft ""■ 
ratio acceptationis , quia illud pulchruHi accepr- "^" ' 
tatut a diligcnte pulchrum corpus , & non ali- 
quid aliud , quia non diligit , quia melius per- 
orat , aut aliquid aliud operatur : ficpft intclli- 
gendum de iuftitia animi , pcr quam intelligo 
charitatcm,qudd anima pcr ipfam, vt pcr quen- 
dam decorem & pulchritudinem acccptaturl^ 
Dco , ficut didum eft , quod charitas cft ratio 
acceptandi pcrfonam ; fic ctiam & aftum , qui 
elicitur ^ charitate. Non tamen fimiliter, Sc eo- Aliter eha- 
dcin modo , eft principium acceptandi a(^um, & "'« 'fi t^*'^ 
perfonam, quia chaiitas non cftptincipium for- ''P""" """ 
male acceptandi a£lum,quianon eft forma cius; /j^^J ^T 
fed eft principium acccptandi adlum , tanquam tius afium- 
aliquid inclinans in ipfum , vt patct per exem- 
plum de pondcre , fcu giauitate priijs pofitum, 
quomodo eflct principium acceptationis grauis 
in centrum, fi ccntrumhaberetvoluntatem,qua 
poirct acceptare. Charitas crgo cft ratio acce- 
ptandi ad^um diligcndi , quatcnus aftus elicituc 
conformiter inclinarioni charitatis. Idc6 chari- 
tas eft ratio acceptandi folum extrinfeca aftus 
diligendi , qui accepratus elicitur conformiter 
inclinationi char jtatis. 

Ad ptimam rationem , conccdo qu6d petfo- I O. 
nam acceptari ^ voluntatc diuina, nihil aliud fit, •^'^ primum 
quam voluntatcmdiuinam ipfamacceptare:nifi "'S"'^'""'^ 

\ 1 • r •i.fi-^i prtnap»le. 

quod m prima fat comparatio obiecti ad poten- 
tiam ; & in fecunda potcntix ad obicdhim. Sed incre»turit 
quando dicitur in minori,quia nihil crcatum po- nihU eflf&r- 
teft efle ratio formaUs voluntati diuinz accep- m»litirr»ti9 
tandi, conccdo quod ncc clicitiuc , ncc obicdii- «^''/"*"**«* 
ue piimo , ncc vt habcns efe nouum in cfFctau; ^^^*'*" *" 
fed vt habcns ejfe apprehcnfiim ab aircrno ,ali- 
quando futurum , poteft cfTc ratio obicftiua fc- 
cundaria , tribucns primo habilitatem accepta- 
tioni , & poftea de condigno fecundijm poten- 
Uam ordinatam. 

Ad fecundum,qu6d arguitur, quod acccptati* Ad fecun- 
pra;cedir gratiara : diccndura quod duplex cfi ^*^- 
gratia in raodo acccptandi. Vna eft acceptatio 
prxccdcns gratiara , quac eft acceptatio fecun- ^"'f'*"* 
diim cjuid , qua Deus acccptat ad gratiam ali- 
quam pcrfonam , vcl proptcr motnm aliquem 
bonum , vel proprer gratiam gratis datam , vel 
alio raodo , fecundiam diuerfas opinioncs. Alia 
vero cft acceptatio ad virara jEternara , & hoc 
fequitur gratiara, de qua qusrit qusftio. 

Ad aha qua: fequuntur patct refponfio per Adalis f»- 
prsdida , quoniam non eft ratio formalis accc- "' '*"» '* 
ptationis adus, fed proratio, aut difpofitio, quia ^*^"' 
adus elicitur concorditer fecundiim inciinatio- 
nem talis principij. 



I QVi^STIO 



98 Libril. Diftindio XVII. 




ArgMmetm» 
Htifn. 



Argumttum 

ntgatiuitm: 

Atiftoc 

1. 

Oflnn Gofr. 
quodl.f.q.y. 
(^ BurUi. 
ConfirmiHHr 
frimi. 



SecnnA. 



TR.titcttur 
frtmo Godfr. 



QV^STIO III. 

ytritm in aitgmentatione charitatis tota cha- 

rit4f fraexifiens cofrumfatur^ 

^ noua inducatur ? 

D.Thom.i.t.f.yi.^r/.t. D Bonauent.Wr.^/irM.if.i. 
f^ t. Richatd.orM..^'.!. {$• i. Bciffol. q.i. Rabion.i/.f. 
Tio^oi inOxon.q.^ ^fuyii.Phyf.q.^.Kidato.i.rontr.ii. 
«rM.Suatez inMet.difp,t^6.feci,i. Telet.4. ?hyfic. q.\. 

Vpposita augmcnMtionc chari- 
tacis fecundutn Augudihum 6. de 
Trin.c.7. fnhis ^u*r.anfuntmole 
magna, hoc eH matus , tjHod efi me- 
lius, quaeritur:^r«w in aHgmentU' 
tione charitatis, tota charitas praexiftetis corrHtn- 
patur , & noua inducatnr ? C^od fic videtur» 
aliter forma mutaretur de minori ad maius , SC 
edet fubieftum tranfinutaponis. 

Contrk, I. de Generat.Tex.^ 1 . «^ 3 f . audlum 
oportet manere. 

Dicitur qu6d corrurapitur, quia termini mo- 
tus func incompofTibiles. Huic opinioni addo 
duas confirmationcs. Primacft:Confimili modo 
(e habcnt prQportionabilitcr maius & minus in 
diucrfis fpeciebus : (cd in ordine fpecierum,qua- 
tum vna eft maioris perfedlionis,qu^m alia,fpc- 
cies perfcAior & cxiftcns perfcdbiori modo, non 
habct minorem cum quodam additOiimo quan- 
t6 fpccieseft pcf:feftior,tant© cft fimplicior: igi- 
lur ciim fimplrcitas fit perfc(3:ionis in omnibus 
formis,videtur qiiid in eadem fpecie forma per- 
fedior fic fimplicior non habcns formam prs- 
ccdciitcm cun>addito. 

Secundo confirmatur ficxonfimili modo vi- 
dentur fc haberc maiijs & minus in formis acci- 
dcntalibu$,quomodo fe habet in formisfubftan- 
tialibus , fi ibi ponantur maius & minus. Nunc 
autem (ecundum omncs ppncntes in fubltantia 
maius & minus . fubftantia pcrfedior in cadem 
fpccie eft fimplicior , non contincns aliam cum 
addito,vt ponitur de anima Chrifti j igitur fimi- 
Jitcr crit de forma accideniali. 

SCHOLIVM I. 

Jielatam opimonem Goffredi repellit fex viii, 
ftue rationibhu \ deinde fuam [iatuit fententiam, 
quA communii efl inter Thilofophos , & Ttjeo- 
logos^nimiritm per augmentum nouA charitatif non 
corrumpi totam prnexiftentem ; refpondetque ad 
frdcipuas ratitnes (joffredi. 

Tota hic quizlHo per modum additamenti ha- 
hetur mfcripto Oxonienji , poft quxftionem quar- 
tam huius diftinEHonis , fed quacirca rarefaRia- 
nem , aut condenfationemfpecierumfacrumenta- 
lium in Calice htc breuiter infinuat,& ad quartam 
Sententiarum remittit difcfttienda , tllicdtffufius 
traflantur, 

COntr2k,prim6 fic arguitur,fiipponcndo qu6d 
Deus poffit augmentarc charitatem in in- 
ftanti, in quo clicitur adus meritorius , & tunc 
arguitur fic : Ifte a£lus,qui mcrptur augmentum 
charitatis, eft meritorius^crgoprzfiipponitcha- 
ritatemtnilloinftanti , inquoelicitur. Qua-ro 
quamPnon illam nouam,qusacquiritur;ilIaenim 
(cquittir a^utp , fictit przmium rperitum : ergo 



Volhio fottli 
intelleBie- 
nttn imfedf- 
r<->. 



prsfupponit illam,qu« praecxiftebar, &c. qujcrc 
alibi.* *In.Oi<?B. 

Si dicas quod non in eodem inftanti dat vrx- ^^n-}- 

' . A . , . f Replic». 

mium cum merito : Arguttur.contta , in virtu- B.eiicitur 
tum moralium augmentationc , quia virtus mo- primo. 
ralis augctur pcr adlum elicitum , & non quan- virtusmora- 
do aftus illc uon eft:crgo fi tunc generetur noqu ^** tugetur 
indiuiduum, & praecxiftens corrumpitu,c , tunc ^^* *'"'*" 
quod gencratur de virtute, ^ fola potentia gcne- 
rabitur,& non ab habitu. 

Irem,voluntas poteft remittere aftum intcUli- Secunih. 
gcndi,quod patet:quia potcft omnem adum in- 
telleftus corrumpere auertendo ipfum ^ confi- 
deratione ralis obic<^i:fedomnem adlum volun- 
tatis naturalitcr przcedit adhis intelledus;igitur 
in illo inftanti, in quo voluntas per adtum fuum 
;emittic a^um intelledlus , oportec intelledlum 
efle in zfkw fuo, non in adlu intenfo praEcedentij 
quia ille non manct fub illa iDtenfione ; nec ih 
adluremiflb, quiaillenaturaliterfequituradtum 
voluntatis';igitut fi aAus tcmifTus noi? fit aUquid 
rcalitatis actus intcnfi, fcquitijr qu6d iii inftanti, 
in quo voluntas cft in i(k.\x fuo, nullus fic a<5tus 
in intclledlu naturaliter prscedens. 

Secunda via arguitur fic } fupponendo qu6d 4, 
aflus aliquis pofterior poffit augmcntare formam impugnatur 
praEced;ntcm,licet non fit aequc intcnfus cum in- ficundo frk- 
tenfiori praccedente;quaero tuhc,fiaugmcntet,& ''/<*«/«««»- 
habitus prior corrumpatur.aut forma fequens fit ^„' ^^^, ^,. 
perfc£lior cum formapraecedente.aut non?fi no, miffus»ug*t 
igitur non eft augmentatio:fi fic,igitur perfedius habitum t 
producctur ab impcrfciliori : nam illc habitus 
cxccdit virtutcm aftus praeccdcntis.cum habitus 
praecedcns impcrfcdior fuerit adzquatus a6libus 
perfe<aioribus pr^cedcntibus.Vnde fi formaprq- 
ccdens non maneret , adlus tantum producerec 
habitum imperfcftiorem fibi adaequatum. 

Tertia via eft , calidum corrumpens frigidum Ttrtia imfU' 
prius remif tit ipfum , quam totalitcr corrumpit, ^"*"''" 
currunt enim ibi duo motus fimul : igitur fccun- *;.;^7«w««rt 
dum hanc opinioncm , generatur aliud fuppofi- qu^m ccr- 
tum frigidijquaero a quo ? patet alibi.* rumf»t. 



dcn; 



Qu; 



[Uarto.n femper corrumpitur forma praecc- ^ ;": 
,fequitiirqu6d non poflit cfTe motus fccun- r^*^^^^ 



* Ibid.n.tf. 
im- 
fugnatur. 



duni gradus formae qualitatis,quia fi ftatim,quan- 
do igitur reccditur a termino^ quo generatur alia 
forma,tantiim erir motus in finma qualitatis,fe- 
ciindum partes mobilis : (cd hoc cft falfum,quia 
tunc eflct motus continuuSjCuiuspartcs non co^ 
pularentur ad terminum communem:quia muta- 
tio copulans, qna-ro in qu6 fubic<5lo cft ? Aut in 
diuifibili.aut in indiuifibili ? Non in partc diuifi- 
brH.cjuia nujla pars rota fimul alteratur, fed pars 
ante parte,(ccijdum iftam via:igitHr illa mutatio 
cfit in indiuifibili,& ita pun^Slus fictet calidus. 

Item,fequeretur tunc qu6d omne calefa<5libilc, J . 
du calcfit.infinitis caloribus calcficrcttquia ciim 
fint infinitae partes in calefa<llibili,faltem in pot6- 
tia , & nulla pars eodem gradu caloris calcfiercc 
cum alia.fed alio caIore,& in alio gradu,fequituc 
qu6d totum fierct calidum infinicJs caloribus, 
fiuc gradibus caloris. 

Prsterea, ratio corum non concludit, vt patct 
in quantitate,& rarefa<flionc quamitatis poft co- 
fecr3tionc:fcd hoc argumentu pcrtpdtatur in 4.* * ViJ* «« 4- 

Concedo crgo qu6d illa realitas fecundtim fc ^'ft- »«>• «!•*• 
manetinaugmentarionccumaliogradu.dxquod ^ 
noncorrumpitur nifiquantum adefle in fe , & Rtfolttiic. 
non in alio,vt pars in toto,vt patet ui quantitatp 
molis quando augmentatur. 



Qu^ftio IV. 



99 



»d mrgHtntn- 

ttimCieffrtdi. 



j(d primttm 
tenfrmnii»- 



jfd fetim- 



Ad *rgH' 

tnfntumfrn 
stf/Ue. 



tiUMmfri' 
mum. 

Aiiftat. 



^tetmdttm. 
Teniiim. 



Qunrttim, 



tfUSK 



Ad rationem principalem pro illa opimonc, 
dicendum quod cermini pet (c motus funt in- 
compoflibiles/cilicct forma & priuatio ; tetmi- 
nus adejuem cft forma fub taligradu;icd termi- 
nus i <juo eft forma fub priuationc illius gradus. 
Vndc non oportct vt quicquid concomitatur 
tcrminum a ^uo, fcmpcr corrumpatur. 

Ad primam confirmatio»em, diccndum quod 
cft ad oppofitura.quia ofdo fpecierum eft fccun- 
dam cfrcncias,& iJeo vna continetcircntiamal- 
teriusjfed ordo fccundum gradus ciufdcm formq 
eft fccundum partes matcrialcs,quaE poflimt circ 
nmul.Ideo oppofito modo eft hic & ibi. 

Ad aliam confirmarionem dicenduro quodeft 
ad oppofitum , quia Philofophus co modo ,quo 
negat maius & minus in fubftanua , concedit in 
i^cidentibus : hoc autcm non cft fecundum par- 
ccs molis, imo fic conccdit ibi:igitur fecundum 
gradus formae ncgat ibi ; fic igitur concedit in 
accidcntibus. Vnde quia conccdit formam fub- 
ftantialem in fe indiuifibilcm clfc ; idc6 ait nul- 
Iqm gradum efie compofsibilcm cum alio. Hk 
eft oppofito modo , quia in forma accidcntali 
funt gradus, idc6 vnus potcft eflc cum alio. 

Ad rationera principalera , dicendum quod 
non eft fubieftum mutationis fecundiim fc illa 
rcalita5 , fed fc habct ficut fpecies ad duo indiui- 
Aia, quia nunc eft in vnp indiuiduo , & in alio. 
Vnde non cft motus formaf (ecundijm iftos gra- 
dus, quia uon funt accidentia fupcraddita natu- 
ra formx, (cd funt modi intrinlcci , qui dicunt 
ccrtum gtadum quantitatis virtualis talis for- 
mx. 

QV^STIO IV. 

f^trum in 4ugmentatione charitatis illud 

pofttiuum fr4fxiBens <jr manens 

pt tota ejfentia charitatis 

intenf* ? 

AlcnUa etntinuation* i.f.c»UM.69.*rt.x.i. D.Thom. 
l.i.^.5t,«rt.t. 6*i.t ^.t4. «t.5. D.Bonau. hic t.fq.i. 
Rjchard.«»-/.t.ij.t. Rubion.^.j. Gabriel ^.t. Dodoti» 
Oxon.q.i.& j. Phyf.q.i.&4.y»i<j^Cl l.%.di^.it.c.t.. 
(f i . Suatei i» Met.d.^ifectf, 

V A R T 6 quatritur : Vtrum illMd 
pofitiuum manens in augmeatatione 
charitatis,fit tota effcntia charitatis 
auEia , ita quod non adueniat alia 
realitas.^Qnoi fic.prob^rio Z.Me- 
taphyfict. tex.io. Spccics funt ficut num?;riicrgo 
quocumque addito variatur fpecics. 

Ad hoc eft Porphyr.c<^«e de difermia. 
Item 10. Metaphyficat t?x. i j.dicitur, d}fferen- 
tia formalis ejl fpecifica. 

Item, Author fcx Principiorum , ferm^ eft in 
fimflici,& inuariabili anfifiens effentia. 

Itcm,ficft aliarealitas in audlo, quam fuit in 
principio , aut illa rcalitas pcriintt ad fpccicm, 
vcl non ? fi fic , crgo prima non eft in fpecie ; G 
non.crgo (ecunda non cftin fpecic. 

Oppofitum. Auguftinusi.dcTrin.c^. Idem 
t/l in corporeis maitu effi,& melim ejfe. 

SfOti Opcr. Tora. XI. 



SCHOLIVM I. 




Prima ftn- 



Relicitur 
frimo. 

Ttrrntfunt 
frius in ft 
inttmfofsilii. 
Us quam i» 
fuhieQo. 



Secundo. 
Metus realis 
efl ad termi' 
num realem. 



Tertio. 
SubieSum eft 
tale i tali 
forma. 



Opinionem D. Thonu docentis in intenficni 
charitatis , & aliarum formarum intenfihiliumy 
nulUm entitatem de nouo acquiri , refutat effica- 
cijfime ; cuius rationibiti in h»c quaUtone commu- 
mtervtuntturrecentiores , fide eumin O.xon.q.j. 
a n.^.vbi varios explicandi modos huitu fententt* 
reijcit,de que Suarez. citatiu. 

TEncntcs primam opinioncm in quzftione 
praccdenti dicunt quod non eft alia fucccC- 
fio in cflentia, nec alianoaa rcalitas in terraino, 
quac non eft in principio. 

Contri;contraria in fummo funt incompofsi- 
bilia reaiiter , fed non in effe remiiro , quiapar- 
tim in tcrmino a quo, &c. crgo aliquid rcale eft 
in ipfis inrenfis , quod non cft in ipfis remi(sis : 
quia non funr aliqua incompolsibilia formalitcr, 
nifi proprer aliquid, quod eft intra ipfa. 

Nequc valct diccre quod funt incompofsibi- 
lia in compararione ad fubiedtum , quia ex hoc 
funt incompofllbilia fimul in eodem fubicdo. 

Item ficut impoflGbilc cft idcm numcro bis 
produci.fic ctiam impoflibile cft quod fit motus 
realis,& non ad terminum realiter : fcquitur igi- 
tur, fccundapars motus cft motus rcaliccr; crgo 
aliquid reale inducit:&non illud, quod prasfiiit, 
quia fic idem bis produceretur:crgo aliud realc, 

Item , quia forma eft talis , idc6 habcns cam 
habet cara taliter,& eft tale fcamdum cam:crgo 
impoflibile eft quod hoc fuppofitum dicaturma- 
gis album, vel (ecundum aliam formam , & non 
habeat illam formam raagis:fed hoc fiippoficum 
eftmagis albumquara illud. 

Nequc valct diccrc de diipofitionc : quia illa 
diipofitio aut eft eiufHem cflcniiaf cum forma,& 
tunc habctur propofitura-,aut non cft ciufdem ra- 
tionis,& tuncnon potcft raotus efle iramediatc ^ 
forma vnius fpccici,ad fbrraam immcdiatam al- 
tcrius. 

Ncc valei illa opinio de amotione contrarij. 
Quiancqnc in Angclisinftatu innocentiz, ncc 
in hominibus,fuitdiipofitio contraria gratiar,vel 
charitati,& vnus plus habuiflct quam alius. 

Nec valet illa opinio de radicatione , quia 
non raagis cft forma centum annorum forma, 
quam forma vnius diei : vel rubor, qui eft paflHo 
cito tranficns,poreft eflc intcnfior,quam habitus 
naturalis. 

SCHOLIVM II. 

'Rffoluit quod pet intenfionem additur noua en- 
titas, & foluit pulcherrtme argtimenta , de quibw 
vide ipfum in Oxon.hi( q,^,an.y. 

DIco ergo ad quzftionem propter tres pri- 
mas raciones^qupd ifta charitas manens no 
eft toca rcalitas charitatis audlz , fcd fi cflct in 
fuppofito,efletpars,ficutdequantitatemolis. 

Ad primam rarionem dico,qu6d Philofophus 
loquitur ibi de fonnis , ficut Plato loqucbatur *y^'* 

/■«\ .1* it t. r r ofpojiia in 

lecunaura quiduatcm, & nulla quiditas fufcipic initieqiufi. 
magis & minu? : quia abftrahit fecundum ft ab 
indiuiduis , & fic quicqufd aduenitquiditati, vt 
quiditas cft.facitfpcciem aliara, vcl denon fpe- 
cie fpecicm, ficut differemia aducniens (;bi:Non 
ficautem, quod aducnit quiditati indiuidui , fe- 
^undiun conditionem indiuidurJem. 

l t Ad 



laftatui»- 
noctntiav' 
nut habuijfet 
flu4 grati* 



3- 

Refetuti» 



Soluuntnr 



Libril. DiftinaioXVII. 



Adffeun- 
ium. 

lormi. f"nt 
j» ut ttitmer:, 

txfonitur. 

4- 

A^i tert'"tm. 
Snrtomitu 
dfererttt* 
f»rm»rupt e^ 
fi,rr/t»lu. 

Ad qumum 



Ai quin- 

tum. 

piifliciter »• 
lijuodperti- 
tutitd^ecii. 



\oo 

Ad Porphyrium patct peri<icm, fi enitn vni- 
tati in tetnario adueniat aliquid matcrialcquofl 
non eft vnitas.quantumcumque iilud intcndere- 
tut non rcfuitarct qiiatcrnarius. 

Ad dccimum N^ctaphyficjs , dicp, quod non 
omjiis diffetentia fQcmarutn cft diffcrentia for- 
malis , & P^ilofijphus intelligtt-ibi ^ quod fi 
fit formalis , variat fpeciem , fed lion opor- 
tet qu6d omnis dificrentia formarum fir for- 
roalis. 

Ad Authorcm fex Prjndpiorum , concedo 
quod forma eft fimplcx , fiput ipfc probat eain 
clFe fimplicem , puta vtoppofitara magnitudini 
molis : dicit ctiira , aduenicns alicui , non facit 
m agis. 

Ad aliud dico.quod pertinere ad fpecicm, cft 
duplicitcr,vel ficut pattes cfsetialcs,ficut animal, 
& rationalc rcfpedu hominis •, vel iicut pattcs 
fubieftiua, vt Soctatcs, & Plato. Primo modo 
dico quod ifta re^itas aduenicns non pertinec 
ficut pars eilcntialis, & tunc non fequitur; igitur 
non eft in fpecicrfccundo modo pertinet ad fpe- 
ciera , quia eft contentura in fpecie , ficut pars 
fubiciliua : & tunc non fequitur , igitur prima 
lealitas non eft in fpecic. 

QV iE S T I O V. 

Vtmm charitas attgeatur per extraifioaem 
tartis iffius de fotentia ad 
a^um ? 

Vide cttMts tf.frtcedintl.Heatic.cfuodl. 5 .q, i «. iEgiJ. t. 
4e genirt*t.q.ii.C3fteo\.hic q.t.CA\etiti. i.t.q.^%.^r.t. 
Doftor</« }rimofriHcip.citp.i. 

V 6 D fic videtnr, quoniam vbicunique 
eft mutatio , eft cxtradtio potcntix ad 
adumjicd cutncharitas augeatur.opor- 
tct ibi ponere m^tationem ; igitur & extradio- 
nem potenti* ad a61tum; fed tion cft extraftio de 
potentia ad aftum , nifi acftus cducacur : etr 
go cducitur charitas , fed tota charitas non cx- 
trahitur dc potcntia : igitur fccundiim par- 
icm. 

Icem , charitas intenditur ; ergo mutafunigi- 
tur , vt prius , extrahitur de potentia ad adum, 
Confequcntia probatur, quia intendi includit 
imnari. 

Itcii», fi chatitas augcatur; igituc cft ibi gene- 
ratio alicuius tqtius : quia omnem mutatip- 
nem concomitatur generatip aliquarfcd om- 
nis generatio eft coitipofiti : igitur iri illa aug- 
mentatipnc charitatis genct^tur aliquod com- 
pofitum ; non compofitum cx anima & charita- 
tc, quia tunc charitas noncrearfitur,quia creatio 
non rcquirit aliquod fubie^um: igitur genpra- 
fat compofitum ex pattc prsexiftehte.&alia fu- 
perueniente, &:per confequcns illa extrahitur de 
'potentia ad ^dum : igitur,&G. 

Contr^,fi charitas augcatur pet extr a^kionem 

^'ilLkm' '^^ pot«""3 ^^ a<aum,aut igitur de potentia fub- 

/« tHum. ^^^. ^ ^^^ chatitatis prarexiftentis. Non primo 

modo , quia tonc efrct forraa naf uraliter cdudla, 

& ica forma naturalis, Nec fecuhdo raodo, quia 




$^rm»tiMU. 



fteundum. 



Tmium. 



funt formz vnius irationis;crgo vna non cft prin- 
cipium matcrialc.reipcflu altcriiis , de quo edu- 
catur. 

Confirmatur , quia (ecundum Boctium.i. de Ctnflrmiuu, 
Trin. cai^.^.formafimpUxfubieiltim effe non p«- 
tefi. 

^ C H O L I V M. 

^Qudflionem hanc aliqui tranfiulerHnt epc hoc 
I9C0 ad fcriptum'0 xonienfe ; vti conftat exvetu- 
flu codicibfu AfSS. prafertim VaticanOy& propte- 
rea Scoti interpretes dimiferunt abftjue commen- 
tario.In ea autem refertDoiior fintemiam Henrt- 
ci, qut tria continet,primum , in augjtftnto fnrma 
infufa , id ex cuim potentiafit , defumendur» efft 
ex parte ipfituformA , non ex partefubie^ifecun- 
dum ,per hanc augmentationem , nihil reale addi 
formtprxexiftenti,fedfitff^cacior ad operandum: 
tertium , augmentum fieri per extratlionempar- 
tium virtualtum exiflentium infitbftantia habitut 
in afium. H*c videtur Scoto inintelligibilis. Pri- 
mo, tjuia ex primo , & tertio coniuntiis , habetur 
expreffe oppofitum fecundi. Secundo, quia fi habi- 
tut infufus fit afolo Deo , ergo ab eodem augetur 
non fccundum effe in fubieSio tantum , nec quia 
pars pratxiftens corrumpitur , nec propter maio- 
rem radicationem infubieiio , fA; ^. j. <y* 4. Ergtt 
per appofitionem nouarum partium :fi illaergo 
fxtratto Henrici erft vera , talts appofitio , velut 
irrationabilii eft omittenda. 



%f 



OPinio Gand.dicit tria. Primum qq^d pof- 

fibilitas ad augmcntationcm in forma in- ^^. . ^ 

r f /V--J ri.-A-/' OptntiGan- 

fuia non cft accipicnda ex parte uibiecti , uuc ^^uenfis con.^ 

raatcriz,cum non fit cduda de potentia materi^: tintt tria. 
fcd cft accipieda ex parre ipfius formae in (c,quia 
in fua cfTentia habet pattc$,qga cum eft fub mi- 
nori quantitatc , eft in poccntia vt cducatur ad 
adlum, 5c fiat maior. Secundum di(ftum,hocnop 
cft pcc alicuius ciufdcm natutK appofitionem, 
quia appoficio in formis non eft per partium 
appofitionem in fubftantia,vel in cnentiaeacum, 
fed in virtute , per quam potcft augmentatura 
cfficacius in propriara operationera , quod non 
fierct fi fimile apponeretur fimili , quia repidum 
apppficum squaliter tepido in zquali gradu,non 
facir magis calidum. Tertium diftum, fit igituc 
augmentatio extra£bione in &Stam partium vir- 
tualium in fiibftautia habitus, quarum quaelibet 
cduda non folum in fubftanria ponit augmen- 
^um, {ed ctiam in virtute, quia fubftantia & vir- 
tus in forma idem funt. 

Contra iftam opinionem videtur qudd con- 
tradicat fibi : nam coniungendo tcrtium ptimo, 
(equituC opppfitum fecundi, qu6d fiat augraen- 
tatio in charitatc per extradlioncm partiura vir- 
tualiura. Aut igitur per iftam extradionera ha- 
betiir aliqvia cntitas noua,aut non ? fi non,igitur 
ilia cxtraAio nulla adkio erit,^ ficnon augmcn- 
tabitur chatitas, quia pet nullam adlionem diui- 
nara. Si autcra eft aliqua realitas, ad quara ter- 
minatut ifta cxtradHo , 8c non cft pcaccis^ cea- 
litas pcioc , quia conccdit latitudinem in cf- 
fentia fbcma , nec pcioc rcalita$ coccumpi- 
turfecundiim fic opinantcm : igitur termina- 
tur ad realitatcm aliam k pcipci : cum ecgo 
faciat vnum cufn pciori , opoitet ponerc 

augmcn 



5- 

ImpieffiAtut 
frimo. 



Quxaio V. 



tfcundo. 



A riftot- 
HabkusMug' 
mentMMr k 
quo gentr»- 
tur. 



tit!^np$, 
Imfugnatur, 



4- 

Rifoiufio 



Ad frimtm 
r»tion*m. 



SMhtiSum 
tranfit defo. 
tintia ad 4- 
5«»» reffi- 
Suform^in- 
/«/4. 



Adficundn. 



T- 

jRabiiustum 
irumditurno 
mugetmfro- 
frii. 



aiigmcntationem fieri pcr appontionem vnius 
tealitncis ad aliam : igitur ponere augmenca- 
tionem ficri per talem exiradionem , cft poncre 
eam ficri per appofitionem. 

Item , vidctur quod lic opinans minus ratio- 
nabiliter dicic, quam poncntcs angmcntatio- 
nem fieri per appoiitionem , quia ab' codcm 
habitus augmentatur , a quo gencratur , ex i. 
Ethicorum cap.i. genetatur autem babitus cha- 
ritatis a Dco ; crgo augmentatur ab jpfb. Hoc 
autcra non eft recundum ejji in fubtc^to ielum, 
ncc quia prior corrumpicur fccundum fic opi- 
nancem ; igicur cft quia apponit aliam realica- 
tem. Vndc cum ifta augraencatio fiac non pcr 
cxcradlioncm a fubiedo , fed per agens fur 
pernacurale aliquid creando , .lequicur quod 
magis proprie dicitqr ifta augmentatio iicri 
per appofitionen^ , quara per cxcradionem. 

Refpondentjifti quod hsc extradio cft vir- 
tualis, & non partis accidentalis. 

Contra , neceftario eft ibi ahqua aAio rcali* 
&pafIio , quae terminatur ad aHquid , &non ad 
aiiquid pr.xexiftens , quia tunc idem accipcrct 
bis ejfe : ergo ad aliquam realitatem nouam : & 
fic appofitio , &C compofitio , cum fint eiufclem 
rationiSjCrgo nulla differentia eft, nifi quod prjr 
ma opinio dicit ahquid apponi , & ifta dicit ali- 
quid excrabi- 

Dico ergo qu6d non eft ibi excra^io , nec 
iftum modum concipio , qUia talis prodixAip 
non cllet produdlio , (cd dico quod cft ibi noua 
realitas addita pra:exifte'nti , ficut pactcs , v^l 
gradus, non qaiditaciui, fed indiuidualcs & 
exiftencia;. 

Ad priraam rationem dico , qu6d non fcqui-r 
tur,rubie6bum exicde potenciaad a6him ; igicur 
forma educitur; quiafiue forma cducatur fiue 
infiindatur, femper vniformiter cxit de potencia 
in a(aum,& inilla confcqucncia eft fallaciaCon- 
fequentis ; quia non omnismutatio fubicdi cft 
per adioncm naturalcm educcntcm fbrmam, 
imofubicdum vniformitcr mutatur k priuacio- 
ne forms adformam , licet forma infunderetur. 
Per hocpatet ad argumentum, quod fi fiacargu- 
mencum fub hac forma ,• In omni mutatione 
fubiedum , quod mucicur , exic depoccncia ad 
a(f);um ; fed fi fubie(flum exic de potentia ad 
zGtam , forma excrahicup de pocencia in aftum ; 
igicur charicas cxcrahicur. Pacet rcfponfio per 
dida. 

Ad fccuqdum dicendum qubd non fequicur, 
charicas incendicur ; crgo charicas mutatur ; ficut 
non fequicur, quancicas molisaugecurjcrgo mu- 
tatur , vcl mouetur. Nam folum fubiccSlum di- 
citur proprie moueri , non forma. Nam mcta- 
phorice & improprie intendi fiue augcri attri- 
buitur forma. Non enim propric quancicas 
augecur , fcd fubftantia quanta augetur, Vnde 
quantitas eft , fecundum quam aliquid auge- 
tur : habens eniin formam fecundum eam mu- 
tatur. 

Charitatem igirur intendi non eft aliud.quam 
fubie(flum, vt aoimam , fecundijm formam cha- 
ritatis intendi , fed tamen charicas proprie non 
intendicur. Vnde dicic Auguftinus trati. 9. in 
epifl. Joamfis , & habccur in Ucera , quod Cha- 
rttat ntn crefcit, fid homo habens chantatem cref- 
£it. Nomen camen mutationu diucrfimode accri- 
buicurdiuerfis , aliquando vni, vc ccrmino, fi- 
cuc cum dicicurcompofituro geneiatijahquando 
Scof, Ofer, Tom. y 



lOI 

ahcui , vt fiibieAo , cum dicitur maceriam ge- 
nerari : Sic in prop<>fico, aliquando mutare, fiuc 
intendi , aut augeri attribuitur formz fccundiam 
quam eft mutatio , & fic propric dicieur chari- 
tatem intendi,auc augeri. 

Adtertium , conccdoqa^d compoficum ibi 
prim6 generatur, vt anima chara, quod compo- 
fifum inciudit fubie(5lum & terminum. Etquan- 
do dicitur quia tunc non efTet crcatio charitatis ; 
dicendum qubd in eodcm inftanti tcmporis , in 
quo eft creatio gratiac , eft infufio gratiac, in aHo 
lamen, & alioinftanti naturcquia priusnatura 
gratia, vel chaticas creacur, quam animx infun- 
dacur , hccc cocum fic in eodem inftami teropo- 
ris. Vnde duplcx eft ibimucatio. Vna a nqneffe 
charicacis , vel graciae ad efe gracis , & hxc cft 
vera mucatio , quae eft crcatio , & non cft mu- 
tatio proprie difla , quia nihil pratfupponir, nec 
nacuram , nec fubie^tiim cius fufccptiuum. 
Alia eft mucacio a fubiedo non charo ad effe 
charttm , & ifta mutatio non eft fimphcitct 
crc^tio , quia przfupponit fufceptiuum, & idco 
harc mutatio fecundum (juid poteft dici gcnera- 
tjo, & cocgii) cpmpoficura facimdiira qutd gcne- 
racur talc , & non fimpliciter , quia fubftan- 
tia , quaeeft tcrminus gcnerationis , prafuit, 
vel prjefupponitur in infufionc gratia: &ge- 
neratur fccupdum effe gratum , & accidcn- 
lale, 



Ad ttriimr/fm 



In eodem in- 
ftmnti reali 
gratia crea- 
titr ^ inftin- 
ditttrfed i» 
diuerjis na- 
tarminftan- 
tihtt. 





QYJESriO VI 

Vtrumcharitoi angeatur per additioncm ^ra~ 

dtdi in ejfentia charitatu ad gradum 

frxextjlentem ? 

Vide DoAores cicacos quasftioDe antccedcnti & q.4. 

V 6 D non,quia gradus non eft aliud 
ab cflcntia ; igitur Ci rautatur fccun- 
diam gradum, mutatu.r fecundum cf^ 
fcntiam, & per confcquens cffentia 
non manet. 

Itcm , cjttarto FhjificerHm,capitcde Vacuo.iz,- 
rcfa(flio fit per hoc , qu6d fuppofitum eft in po- 
tentiaad vtrumque contrariorum,& n6 pcrhoc, 
quod aduenit aliquid nouum:igitur a multo fpr- 
tiori, fic crit in augmencacionc vircuaH. 

Iccra , fimileinforma appofitura fimiU non 
augct, ficut patct dc tcpido : igicur nnnquara au- 
getur charicas, nifi in duplum. 

Icem,idcm non addicurfibi. Quxro ergo quac 
diftin^aio eftinccr primum gradum & fecundum? 
Non fpecifica,cercum cft:non numcrahs.quia il- 
la cft a fubic(5lo » ejuinto Metaph. tex.comm.ii. 
quia alia maccria,&c. 

Oppoficum. Auguflinus lib. ij.de Trinitate, 
cap. 16. 3« dabatur Spirttus faniita : ergo bis 
charitas , & non receffit prior:crgo,&c. 

Itera, homiha 14. Promittitur, vt plenius ba- 
beatur. 

Item, Ecclefiaoratgratiaminfundi,& non in 
vanum, fupponendum eft, quod Ecclefia non fit 
fine charicacc ; crgo additur gradus gradui. 



I. 

Arg.frimum 
ntgatiHMtru 



Ariftor. 
Secuadun. 



Tertiuat, 

§lmmrtum. 

Atiftot. 

Arg.ffimum 
mffirmmtiui, 
Auguft. 

Secundum,^ 
Ttnitm. 



I } 



SCHO 



101 Libri I. Diftindio X V II. 



1. 

KefaiutU 



5- 

J>u« duhi» 
etrc» Mugmi- 
tum ehttrit»- 

tfS 

Kifolutia 

primi dubij. 

Atiftot. 



Auguft. 

Torm»/p*- 
cifie»perfi- 
'Sitr in plit- 
tibtu. 



^Homodo 
gr»ius etju». 
:Ut nugeant i 



4- 

fHudmod» 

tX duobui tr 

'qM»libusfit 
vnum. 
Antlot. 
jlliorum re- 
Jpenpo, 

Jf.eiy.itur^ 



SCH OLI VM. 

Char^Mtttn augtri ptr additionem pttforunf 
fradnum ad prttxtfientem refoltdt , tjuia non cor- 
rumpinur jlfdtxiftent ex <]. j. nec pritejciftens eft 
ttta charttat auita ex tf. 4. nec fit aullio per ex- 
tra£iion4m ex (^ . J . ergo per gradw additoi. Se- 
tundo augmentatio eft a£Ho realis noua ; ergo (y 
(ic eitttterminM. Mouet duodubia. Vnum , an 
gradm tefualuttejuali augeatur:alterifm, quomodo 
ex hitfttvnum ? Adpnmum, ajfirmat,& variii 
exempltt confirfnat. /idjecundum,ad'vnum vni- 
geneifiitt,nonrequiriatlum ,&potentiam , fed 
parteivnigeneas. 

DIco ad quzdionem y qu6d angmentatur 
charitas pet ad^itionem gradus , vel partis 
in e(feiiria ad partem praiexiftfritem, quia (i au- 
getur,& non corrumpitur praexiftens^vt proba- 
rum eft quacftione tertia, iiequc prxexiftens eft 
tota realitas vt probatum eft m quarta; neque 
aduenit realitas perextradioncm , vt probatum 
cftin quinta v ergo per oppolitionem gradus ad 
gradum in eftentia. 

Item , oportet quod Deut agat reaTiter in in- 
funonecharitati$,adquid ergp terminatur ? non 
ad pra:cedens : crgo ad gradum : (ed primus 
gradus manet ; ergo additur gradus gradui. 

Sed duo dubia occurrunt. Primum eft, quo- 
modo poteft gradus ^qualis augmcntare ficut 
tepidum*addiium tepido? Secund6,quomodo ex 
his potcft fieri vpum ? 

De primo ^h\\o(o^)n\is,%. Phyficornm textu 80. 
vultqiiod oninis potentia in niagnitudine , ma- 
ior eftin maiori, & maiorcm cfticaciam habct ; 
igitur Hmilis ratio eft quantum ad duo agentia 
contigua: quiaduo ignes zqualis virtutis ,. in- 
tcnniis& citius agnni incorabuftibile , quam 
vnus igriis per fc:ergo G virtus vnius ignis,poftct 
eflc in alio ignc fubftradla materia, intenfior eC- 
Tet, & cflScficior » qukm fit nuncjn vno ignc 
pcr fe. 

Itcrii, Augufiinui ltb.de Triait .cap . 1 2. Omriis 
forma fpccifica perfeftior eft in diuerfis indiui- 
duls , quam in vno , & idc6 in diuiriis non eft 
difTcrenti^ fpccifica , quia non cft perfeftior in 
tribus perfoms , qu^m in vna ; ita qu6d C\ for- 
ma vnius indiuidui eftct in alio indiuiduo prx- 
tcr matcriam fiiam, it^diuiduum efTct petfcdius, 
quam nuric eft. 

f xempla ad hoc funt duo. Primum eft de 
duobus lumiriibus: medium eft riiagis illumina- 
tumperdiio lumina xqualia , qu^m pcr vnum 
per fe. Secundum cft de pondcrofirate , quia fi 
duorura ponderofitas eilct in vmo, intcnfior 
eirct, quam fi alteraeorurn eflct per fc. Pa- 
tet igitur qu^d gradus fecundus charitatis 
poteft intendere charitatem , licct (ic «qualis. 
vel rainor priorc. 

Pe fecundo dubio » ex duobus non fit vnum, 
nifi vnum fit porentia , alterum a«9:us 7. Meta- 
phyf. tex. commento 49. ctiam illi gradus funt 
duo diftindla:ergp cx hi$ non fit vnum. 

Dicitur quod prior eft imperfcAior , & ideo 
eft in potentia refpeftq pofterioris , pofterior 
enimeft complementum, 

Contra, gradus & gradus non funt acciden- 
tia forma; ; quia non dicitur gradus , nifi natUT 
ra fccundum qu6d adhuc fecundum alium gra- 



durii inefti ,Oportet crgo aliquid aAionem 
tcrminarc creaniis, cum augctur charitas : qaoJ, 
terminans fi eflet in alio fuppofito , elTct chari- 
tas dimjnuta , & cum aliaconfirmat charitatem 
intcnfam , & non oportet quod illud , quod ad- 
Hcnit , iempcr fitperfeftius, velaequaJe : quia fic 
fjeinper augmcntarctur iii duplum ; igitur non 
eft adus refpedu gtadus prioris, neic.etiain com- 
plemestum. 

Ideo dico , quod ficut in quantis quantitatc 
inolis, tota quantitas de fe eft vna, & tamen ha- 
bct partcs eiufdem rationis ; fic partes quantita- 
tis virtutis de fe funt vns, & conftituitur totum 
vnigeneum , non quia vna eft adus , & alia po- 
tentia ; (ed quia fub alia parte quantitatis , eft 
alia pars fubftatitiar. Aliter enim quzlibct pars 
fubftantialis f^que eflet jji quahbct. parte tota, 
ficut cftintclleiaiua , & inatffia fimiliter. Se4 
fubftantia prius habctV^ naturaliter fua quan- 
titatc reccpta : ergo pracmittitur fufceptiuura 
vnum virruale ante quantitatem , & habcr -Jc 
fe vnitatem partium vnigencitatis , & hoc vni- 
ucrfaliter in omnibus vnigeneis , quia quaEijbet 
vnigeneitas nata eft efTc in vno indiuiduo,qaan- 
tum cft de fe , $c omnia indiuidua vnigcnea de 
fe nata funt efle vnum indiuiduuip. 

Ad rationem dico,qu6d non potcft fierj com- 
pofitum ex partibus clfentialibus, ficut loqaitur 
Philofophus , nifi alterum iit a£lu$ , & alterum 
potentia : fed quod fiat vnum vnigeneum ex 
duobus eiufdcm rationis , lic^t neutrum fit po- 
tcntia rifpcftu altcrius', non cft inconucriiens ; 
quia ifta vnitas vnigcn^itatis eft prior quam 
compofitio cx materia& forma , quia fada fc- 
foJutione compofiti in matcriam , & forroam, 
vtrumquc cxtremum habcnt hanc compofitio- 
nem , fcilicet vnigeneitatis ; quia tam materia 
quam forma habet partes ciufciem rationis ex fe 
formaliter. 

Ad rationem in oppofitum , ciam dicitur, 
gradus eft eflcntia. Dico quod effentia poteft 
accipi pro quiditate ; fed fic nullus gradus indi- 
uifibiliseft rn efTcnria , nifi accipicndo in , pro 
fuh. Sumpta porr6 efrentia in indiuiduo, non 
eft aliud a natura fpecifica in ifto , & fic in ef^ 
fenria augetur. Et non fequitur quod mutatur 
in efTentia ablblute ; fed folum fecundum quid, 
aut (ccundum eftcritiam vel in gradibus fit mu- 
tatio , & tamen raanet quod prarfuit. 

^d aliud dc vacuo , dico qu6d quando fic 
magis calidum dc minus calido , nulla pars 
fit tunc calida , qux prius non fuic calida: 
(cd dc minus calido fit magis ; & fic fic ap- 
pofitio gradus ad gradum cum augetur cha- 
ritas , non enim eilet alia charitas audta , fi 
aduenirec alia anima c^m alia charitate , 
quia necadueniens, nec praecedens. £t quod 
plus eft, Philofophus fupra cicatus concedit 
qu6d magnum & paruum , quae conf?quun- 
lur rarefadionem , & condenfiitionem , funt 
ibi abfque hoc quod alia matcria adueniat , 
vel etiam corrumpatur : crgo omncs partes 
fubiedtz funt manentcs eacdem ; non tamen per 
quantitatcm, fed cum maiori quantitate & mi- 
nori ; igitur mult6 fortius ira erit , quando rion 
cft qnantitas molis, fcd virtutis. 

Ad aliud dico , qu6(| huiufmodi formae inten- 
duntur per aeqnale adueniens, & per minus.ficut 
patet de tepido abfquc fuamatcria,& cilct in eo- 
dcm formalircr. Similitcr dc minimr. caliditato» 

qns 



Kefeluii» fe-r 
cundi duHj. 



Omni» vni^ 
genea n»ta 
funtfaeere 
•vnum indi- 
uiduum. 
Adrationem 
in centrariu. 
Ad cempeft- 
tum vnige- 
neitatit nen 
rtquiritur 
ȣius(^fe, 
ttntia. 



Ad »rgu- 

mentum 

princifalf. 



Ad fecun- 
dum. 

Magnum ^ 
paruam qua 
cenfequun- 
tur raref»- 
Hionem ^ 
denfatitiuem 
nen ferdunt 
neque acqui- 
runt m»te- 
ri»m. 
Atiftoc. 



7- 

Ad terttum. 



Quxftio VII 



103 



AiqMMrtum 



Pattes tjut 
fey fe fiuHt 
'vnum dlrfer 
fe difimguii- 
tur. 



I. 

Arg.\.ffmn' 
f»UfiTma- 
tiuim 
Stntndnm. 



Aupift. 



2,. 

u»rtum. 



Augnft. 
Ar^umen- 
tnm nexMti- 



OfttuoAnti' 
fi.d. 



TrobMttrfri' 

n%b. 

Augoft. 




qu« poteft extre per fe , adhuc C\ tninor adue- 
niret , po(fet augeri , quia non eft dare in exi- 
ftentcm, 

Ad aliud dico , quod gtadus oppoficus non 
diftinguitur (pecie, & (i capiatur in illo priori,in 
quo creatur,non eft alius ab illo,qui eft in fccun- 
do inftanti naturae,in quoinfunditur,& Ht vnum 
ex illo.&ex praccxiftente. Dico itaqucquod non 
eft alia diffictiltas , ni/i quomodo duac xquc di- 
uerfx adinuicem coniundbe ftciunt vnum fup- 
pofitum. Idco dico qu6d non eft per hoc , quia 
vna eft in A€t\x , & alia in potcntia ; fed ucut 
partes homogeneae quando coniunguntur ficut 
prius (eiplls erant diftindtae , nunc fcipfis fiint 
vnum; non cum eodem, quo diftinguntur funt 
vnum, ficut ponitur dc quantitate , qu6d haec fe- 
ipfa f ft alia ab illa. 

CtViESTIO VII. 

ytrunt charitas fofsit dimi/iut? 

KntlCioiot.lib i fum.tr »S^.e»f ^.D.Thom.i.i.y.i^. 
»rticul» 10 Hcaric.fM0^ 5.^.1}. Ca^ttha&an.i.i^iy.f.y. 
Vega lib.io. inTriden.c.ix. (^ /i^.i^.iic.^. Viddtia/» 
reUil. deaugmen. chiuitittis. f.x. Lorca t.i.rf.i^yrd}.}. 
dij^ 10. 

V 6 D fic videtnr, Prim6 m generali ar- 
gucndo. Contraria nata funt heri circa 
idem ; (ed chariias poieft aiigcri j crgo 
& diminui. 

Iicm , (ccundo arguitur fpecialiier quod po(^ 
fit diminui pcr peccatum veniale , quia omne 
raahim inquantum malum aliquid adimit de ho- 
no (ecundum Auguftinum in inehirid.e,ti, ergo 
cum peccatum veniale fit malum,aliquid adimit, 
fed nihil poteft poni in anima contrarium fibi 
quod perlpeccatum pofllt adimi , nifi charitas, 
igitur,&c. 

Tettio fic : maius Sc minus videntur elle in 
eodem genere fecunduin virtutem , vt fi vnum 
pofsit corrumpere , & rcliquum diminuere : fed 
peccatum tnortale & veniale fic videntur (c ha- 
pcre, vt maius & minus in generc ; igiturctim 
per peccatum mortale charitascortumpatut, fe- 
quitur quod per peccatum veniale diminuatur. 

Quart6,qu6d per peccatum monale chariias 
diminuatur ; quia in diligendo Ocum vitra crea- 
turam quaipcutiique augetut charitas , in dili* 
gcndoaqtcm Dcum minusquamcreaturam,cor- 
rumpitar chahtas ; crgo in diUgendo Deum x- 
qualiter cum creatura non corrumpiturcharitas, 
nec augetur , ide6 diminuitur : fcd fic diligere 
Deum eft peccatum mortale : igitur,&c. 

Contrk,Auguftinus Sj.qq.q.ii. probat quod 
Deus non eftcau(adcficicndi,quia non cftcaula 
rriali : nec non eftendi ; (ed malum eft deficere, 
& ad »on ejft tendcrc : ipjtur cum charitatem 
diminui, fit ipfam deficerc, charitas non potetic 
a Dco diminui : igitur, &c. 

Hic opinati funt aliqui , qu6d chatitas dimi- 
ntutur per peccatum vcniale. Quod probacur 
primo Oc ; profct^us chatitatis eft diminutio cu- 
piditatis, loquendo de cupiditatc veniali : igitur 
c conucf (6 ptofedus , fiuc augmentatio cupidi- 
tatis erit diminucio charitatis. Anteccdcns pro- 
batur pcr Auguftinum S^.qq.q.jfi.CWJMf// ve- 



nenum efi fpes adipifcendorum,«ut recipiendorum 
temporalium , & nHtrimentum eiut eji diminuti* 
cupiditatu. Confequcntia ptobatur , quia coh- 
traria intenfa nata funt (c inuicera rcmittere:igi- 
tur fi charitas intcnia remittit cupiditatem , i 
contra cupiditas inten(a remittet charitatem. 

Itera fecmid6 fic : Deus acccptat xqualicer ac- Settmdi. 
qualesin charitate.Accipiunturetgo duo acqua- 
lcs in chaiitate, & pecccivnusvcnialiter,quafro 
tunc, aut zqualiter diligcntur a Deo , aut non? 
fi non, igitur non funt acqualcs in chatitatcrigi- 
tuf charitas diminuitur per peccatum veniale.Si 
dicatur q«6d fic , Contra, vnum vult punire, »- 
lium non : Non autem diligit acqualiter iliutn, 
quem vult punire cum illo , quem non vult pu- 
nire ; igitur , &c. 

Itcm tcrti6 , peccatum veniale iinpcdit infu- ^*»*»»» 
fionem charitatis ; igitur conleruationcm cius. 
Vel fi nbn impediat confetuationcm eius , liec 
irapedit infufionem. 

Modus autem ponendi corum eft ifte : Dicunt 4. 
cnim quod cum cupiditas augmentatur per pec- ^'* exftiot. 
cata vcnialia,generatuf habitus malus,& in tan.. '*'/'»'«'"'» 
tum rcraittitur chatitas , & fi tandcm continuet '^"''f""^ 
peccata venialia , generatut habitus malus in 
iummo, ita qu6d fi eliciat atflum ,aut erit a^us 
charitatis , & tunc per iftum reraittetur habitus 
vitiofusj aut fi (ccundura habitutn iftum vitio- 
fum in futnmo eliciatur adlus , erit peccatum 
mortaIe,& tunc corrurapicurchatitas. J* 

Contra, habens illura habitum cupiditatis tmfitgnMttr 
raalura non oportct quod eliciat atftum (ccan- **^"'*"'' 
dijm totam inclinationcm illius habitus , quia 
mnc ille habitus non eftet in poteftate eius ; igi- 
tur potcft clicefe citta inclinationem illius habi- 
tus aliqucra aftura : ille autcra adtus erit pccca- 
tura vcniale , non moftalc : tura , quia non e(l 
ncccftc ipfum peccare raortalicer , ncc agerc (e- 
cundiim charrcatem ; tura,quia ille adtus non eft 
(ecundum totara incliuationem habitus ; igitur 
ficut pritts, fuit pcccatum vcnialc fecundiim ha- 
bitum fibi proportionatura : ita & mod6 (ecun- 
diim inclinationcm illiiis habitus fibi proportio- 
natam ; ille igitur a^us non corrumpit charita- 
tem;aut igitur diminuit,aut non ? fi non,habctur 
propofitura ; fi fic,igicur vlteriuspoteft illacha- 
ritasdirainui. 

Practerca , accipiatur aliquis habens charita- imfugnatiar 
tera minim.im ,& peccct vcnialiter ; fi charitas f'"*"'^'' 
ciusdiininuitur,igituf eft minor rainiftia:fi non, 
habetur propofitum. 

S C H O L I V M. 

AJferit nullatenui diminui per peccatum vt-. 
niale charitatem , nei]ue per aliam quamcumtjuc 
caufam habttum hunc pati decrememitm ,fed vel 
totaliter corrumpi , vel permanere tn eo gradut 
ijuo infufui ejl. Feruorem autem charitatit dupli- 
citer tmminui prtmo pojitiue per aHui haud omni- 
no conformes charitati , & prtter inclinationem 
eiut , quigenerant habitum inclinantem in aBus 
quaft comrarios charitati , & per tjuem volumas 
redditunninus habitualis ad elictendutn aiius cha- 
ritatis. Secundo negattue non eltciendo aStus cha- 
ritatii ; ex t[ua onujjlone oritur quidam tepor vel 
torpor in antma. 

REfpondeo , quod cura quxritur an charicas Reftiuth el» 
poflit diminui,potcft quaeri dc potcutia,vcl ruqmtftionis. 
I 4 cx 



104 Libril. Diftinaio XVII 



ChiritHf de 
fe potefl di- 
minuL. 



»h, per cMsd 



Tetfjl ercti- 
inrx d:mi- 
tiuere chari 
tai m deme- 
ritorie de po- 
terttia abfo- 
Ittt» iion de 
erdinata^ 



An ferutr 
fUxrrtMn 
diminuntur 
fer ■vsnialia? 
OpintoAnti- 
fiod. 

Reiiiitnr. 

Chariitu non 
(lufjt ttltam 
formatrt in 
»nim.t^ 



s. 

ioltiitc Jubij. 
Trriio) chi- 
■.•itiitis dufU- 
tttcr dimi- 
yaticur. 



CK patte charitatis infc-.vcl fecundum clfe eiiis in 
fubicdo , vcl in comparationc ad fuam caufam 
principalcm,fcilicct Deum:vtl ad caiifani deme- 
ritoriamjfi primomodo, fic potcft quantum cfl 
ex fc diminui , ficut & quancitascxtenfiua , ficut 
enim vna pars quantitatis poteft ab alia auferri, 
& ita tota qiiantitas diminui , fic per potentiam 
diuinam poteft vnus gradus ab alio uuferci in 
charitatc.Nam quidquid eft diuifibilc fecundum 
gradus intcnfionis,potcft vnus gradusab alioau- 
rerrijiSc totailla quancitas diminui; quantum eft 
ex partc talis formar.Similker fecundo modo cft 
diminuibilis quantiim cft cx partc fui , & quia 
qiiscumquc forma eftdiuifibilis in fcpotcftda- 
rc ejfe fubicclo diuifibilitcr,& per confcqucns cft 
diuifibilis fccundum ejfe eius in fubie^flo. Si au- 
rem comparacur ad caufam agentcm.fic charitas 
pcr nullumagens crcatum*poteft eflcftiuc di- 
piinuijquia quascumque formae dcnihiloprodu- 
cuntur,corum corruptio eft vcrfio in nihil ; fed 
nuUa virtus creata potcft aliquid annihilare,quia 
pracfupponic aliquid, quod rclinquat poft adio- 
ncmjideo nulla virtuscrcaca potcft corrumpcrc 
aliquid quod de nihilo producicur,& pcr confe- 
qucns ncc diminucrc. Solus igitur Dcus poceft 
charitatem corrumpcre , non pcr aftioncm ali- 
quam, fcd fubtrahcndo influentiam fuam. 

Si autem comparetur ad caufam demerito- 
riam,vt ad pcccatiimidicitur qu6d quamuis Dcus 
dc pocpntia fua abfoluta poftit corrumperc , auc 
diminiierc charitatcm proptcr demcritum pec- 
cati vcnialis.ficut ailua[is,non tamen de poren- 
tia fua ordinata , quia ftatuic pro lege hoc , pro 
minori malo nunquam auferre maius bonum, 
quia ficuc ex libcralitace bonicatis fuac dac maius 
boiiura pro minori bono , quia pra^miac vltra 
condignum,ita eciam pro maiori malo punic mi- 
nori malo.Vnde & punit cicra condignum.Nunc 
autem omne demericum venialc eft minus ma- 
lum,quam charicas fit bona. Et idco depocencia 
fua ordinata non corrumpit, ncc diminuit cha- 
ritacem propcer pcccat^mi vcniale ; fed propter 
demcricum peccati mortalistotaiitcrcorrunipic. 
Scd hic cft dnbium an fcruor charitatisdimi- 
nuacur pcr venialia?Etdicic quidam quod rhari- 
tas habet fuum feruorem cfrcntialcm , qui non 
potcft diminuj per vcnialiaificuc nec ipfa-chati- 
tas i fcd tamen quiacharicas caufac aliuni fcruo- 
rem in ayima, illum fcruorem fic caufaium po- 
left peccacum veniale diminuere. 

Scd hoc nihil eft.Nam formac pcrficientcs fua 
fubieda fub efe quicco non caufanc alias fonnas 
in fubiedis a feipfisjficuc albcdo no caufac aliud 
effe in paricce, fcd fuum ejfe propriumcommuni- 
cac , &c ideo non plus caufit charicas in anima, 
quam albcdo in pariecc.nifi adum charicatis, in 
qucin inclinac, fcd no aliam formammanfiuam. 

Refpondco igitur ad hoc,qu6d fctuor chari- 
ratis dupliciter potcft diminui. Vno modo pofi- 
tiijc pcr aiSlioncm pofitiuam:alio modo priuati- 
nc, fiuencgatiuc pcr amiflionem. Primo modo 
ficmam ficntfhpra didam cft, charitas cft pon- 
dus voluntatis, inciinans ipfami voluntas tamen 
non neceftjrio fcquitur inclinationem cias,ficuc 
lapis inclinationcm grnuiiatis , & idcO potcft 
agetc prater inclinationcm eius,& contra incli- 
nationem eius, agendo autem & eligendo aftus 
pratter inclinationeni poteft libi pcyhuiufmodi 
aftus habitum gencrarc , qui licct non fit omni- 
i,o cQi:uau is i.h.7rjc.it),nc.: damnaiur vt inaliis. 



tanicn inclinat in alios adlusquimcharitatis , 6i 
quafi in aflus contrarios adibus charitatis:& fic 
voluntasdifpofitaper huiufmodi habitumrcddi- 
turminus habitualis ad eliciendum a£lus chari- 
tatis. Sccundum hoc igitur fcruor charitatis di- 
minuitiir, quiahabilicas voluntacis per habicum 
gcncracum ex pcccatis venialibus. 

Alio etiam modo diminuitur feruor charitatis 
negatiucjomittcndoclicereaduscharitatis.nam 
cx adlibus charitatis elicitis nata eft generari in 
voliitate quxdam charitas acquifita.fiuc quidam 
habitus amoris :quod probatur, nam a(iiuo& 
paftiuo approximatis fcquitur aftio & cftetftus 
adionis , fcd a£tus eliciti ex charitate non funt 
minus adliui qu^m fi clicerentur a fola volunta- 
te fine charitate:igitur ficut illi a6tus nati eftcnr 
generarc quendam habicuin , ita ctiam quando 
eliciuntur mcdiantc habitu charitatis,ille auteni 
habitus difponit voluntatem vt faciliter & dcle- 
(Sfcabiliteroperetur , & per confcqucns cum ma- 
iore feruorcqukm fi fola charitate infufa,& iftc 
ctiam fcruor mancr aliquando in volumate cxi- 
ftenti in peccato mortali icui. Et ide6 omittcndo 
clicerc adus charitatis non generatur talis habir 
tns,quo voluntas eftct magis habilitata, & incli- 
nata ad aftus charitatis , & magis fcrucnrer ope- 
raretur. Et idc6 fic negatiue diminuicur feruor 
charitatis per.omiflioncm aftuum charitacis. 

Ad rationcm alcerius opinionis primam , di- 
cendum qu6d confequencia non valcr, quod vna 
forma Ci incendacur , crgo fequitur quod remit- 
rac aliam ; tcnec camcn in concrariis formalitcr. 
Tenet eciam confeqncntia Auguftini, pcr hoc 
augmcncum chacicacis , fequicur intrndi aftus 
bonos & mcritorips , per quos diminuitur cupi- 
ditas , & adus eius. Non fic autcm poteft a<SI:us 
cupiditatis fuper charitatcm. 

Ad (ecundum dico qu6d qu.imuis vous pcccet 
vcnialiter & alius non , & Ci fint acqualcs in cha- 
ritate, squc diliguntur aDco, & ad «quaie pra:- 
mium. Ncc obftat quod vnum vultpunitc,quia 
non omnis , qui citiuseuolat ad caclum , niagis 
diligicur, tunc enim paruuli bapcizaci, qui citius 
euolanc magis diligercncur , &p!usde piimio 
habcrcnt.quod tamcn regularitcr non eft vcrum. 
Vnde vulc illum vapuiare vc purgacus primiuni 
fuum rccipiar. 

Adccrcium,diccndiun quod per fe peccatum 
vcniale infufionem non impedit charitatis; imib 
duobus elicietibus xqualem adUim mcritorium, 
asqiialitcr infunditur charitas , qu.nmuis vnus 
peccec venialicer , & alius non. Quod aucem 
nnpediac, hoc eft per accidcns,vt quia cum adu 
vcniali non habet ita meritorium aftum , vel fi 
habec , non camcn xquc intcnfum meritoric, 
ficut C\ non pcccaret venialiter. 

Ad primum principale , concedoqu6d con- 
rraria habent ficri circa idem, quantum ad naiu- 
ram eorum , & ide6 ficut charitas in (c cft aug- 
mentabilis,fic & diminuibilis,non tamen fcqui- 
tuc ex ftatuto diuino quod fi augetur per adum 
mcrirorium , qu6d diminuctur pcr dcmerito- 
rium , vt patet cx didis. 

Ad fecundum,dico quod peccatum non adi- 
niit de bono fccunduin adum primum , quia ci 
non opponicur : & idt6 non coiiit hubicum , fcd 
adimic de bono in aftu fecimdo , & non de bo- 
no quod ineft ; fed fccundijm quod nacum clTct 
incfte ; vnde tollit recbitudinem aftus, qu«e nata 
cilctinene, fi illa dcfuirnitas non inclTec. 

dA 



9- 

£x AHibiti 
charitntis 
elititis gene~ 
ratur quid» 
habitus A- 
moris. 



ReJpontU'u* 
ad «rj. con 
trariti oj>l- 



Ad fecu»' 
dum. 



Non otnnii. 
qui rrrinus 
punttur,ma- 
gis diiigitur. 



AiterHuti-. 



Teccuiun» 
viniale fo- 
lumperacci- 
dtns itnpedit 
tnfufieneirt 
grMit. 

f I. 

Argum. pti- 
mum prin- 

'itiale. 



dtitit 



id fieua- 



Qu^ftio Vnica. 



105 



ftceiuntn 
fmrtmU d*- 
merittrtiex- 
ftUit grA' 
tiam. 



1, 

Jirg.pt imum 
Kn»tiuiim. 



Ai ttkikP*. Ad tertium , diceadum quod peccatum mor- 
tale & veniale non funt in eodem gencrc mali 
pcopinquo , & ide6 non (equitur quod habeant 
eandem rationem in agendo. Item , peccatum 
roortale fecundum Tuam formalitatem non cor- 
rumpit charitatem , fed Deus fubtrahendo in- 
fluentiam fuam. 

Ad quartum , dico quod charitas non {blum 
cotrumpiturjquando Deus minus diiigitur,qu^m 
creatura, (ed quando squaliter, quia (emper de- 
bec diligi pluiquam creatora, & hoc quantum ad 
appretiabilitatem obiedli , licet non oporteat 
quantam ad intenfionem adlias. 

DISTINCTIO XVIII. 



QviESTio Vnica. 

Vtritm donum dical frofrietatem 
ferfonalem ? 

k\tni.t.f.q.6^.mtmb.i. Ti.T)\om.t.f.q.-i%Mrt.\.^ t> 
Kttixic.iafum.»tt.6i.q.t,G.^oni\i,hic.q i.Richard.i^i^ 
OccaBi.j.i.»rf. t .Doftot in Oxen.hic.f^ y.Met»fh. 5.1 j . 
Suarez i.f,tT»li.i.lib.i\,e.^. 

IR.CA irtamdiftiH^oncm XVIII. 
quaero vnum , Vtrum donum di^ 
cat proprietatem per/onalem Spi- 
ruMfanEli ? Qu6d non, vidctur, 
quia (ecundum Auguftinum ij. 
deTrin.cap.15). Spirittu fanEltu intantHm denum 
Dei efi, incjuantum cLatur eis , quibtu datur : fed 
non quia datur eis quibus datur,habet fuam pro- 
prietatem pcrfbnalem , quia (ic datur cx tempo- 
rc : ergo ex fua proprietatc perfbnali non habet 
quod Cit donum,(ima. fecundiim eumdem ibidem, 
vbi (\i^ti,Apudfe (inquit) autem Detu efi,drfi 
«emini detur,quia Detu erat Patri,& Filia coater- 
ntu,aate(]uam cuiquam daretur, hoc (itquantum 
ad illam quaeftioncm , qua Magiiter quxrit, 
IJtrum Spirittu fanUiu eadem ratione dieatur 
donum, & datum. 

Item ^cundo (ic : (1 Spiritus (andlus ex fua 
proprietate perfonali dicatur donum , cum pet 
Spiritum (anftum dantur dona , per donum da- 
rcntur dona : fed hoc videtur impoftibile , quia 
donum includit rationem donabiiis :-rgitur (i in- 
cluderet rationem donantis , includeret relatio- 
nes oppo(it36,fciiicet dantis,& dati:hoc (it quan- 
tum ad primam qnxftionem Magiftri , Anper 
Spiritum faniium,donum,donantar dona. 

Tertio Ck : fi Spiritus fandlus ex proprietate 
fua fit donum: ergo cx proprietate fua eft donabi- 
|e:qusro itui fit donabiiis ? non Patri , & Filio, 
ccrtum eft : igitur creaturz : fed hoo cft falfum, 
fcilicct qa6d dicatur donum ab zterno ex fua 
proprictate perfonali , quia donabilis creaturx : 
quia tunc eadem ratione Filius diceretur donum, 
quia ab xterno proceflit i Patre , vt donabilis 
creatura;. Vnde diciturin Ifaia 9. Filiut datus 
efinobii, &c. hocquantum ad tertiamquaeftio- 
Hfcm Magiftri , Vtrum Spiriftu fanBui fit dona- 
kilu P^tri, & Filio,vel tantum nobis .' 

Item quarto fic:Propriotas per{bnz proccden- 
tis.dicir proccffionem , qua acccpit eirentiam : 




Stamiut». 



TtMttitaf. 



X, 

fymtutit. 



ergo n donum fit proprietas perfbnalis Spiritus 
fandli , donum dicet procciSoncm ciusquia Spi' 
ritus fandus proccdit , & acccpit eflentiam : (cd 
donum non dicit nifi donfttionem,qux non com- 
petit Spiritui fando ab xtcrno , cum non priiis 
daretur , quam e(tet cui daretur : ergo proceiTus 
eius non cfiet ab zterno, quod falfum eft. 

Itcm quintb ficrquo aliqua peribna accipit cf- Ssintttm. 
(cntiam, co habct e(rentiam:fed Spiritus fanAus 
proccifionc accipic c({entiam : ergo proccflione 
habet elIcntiara:ergo eodc addito vtrobiquc,quo 
habet e(rentiam, co eft eifentia : (cd proceflionc 
habct eftentiam : crgo proceflione eft c^Tentia : 
quia fihabet e(Ientiam,.eft eirentia: fic igitur (c- 
quitur , quod Spiritus (andlus dono fit e(Ientia, 
quod falfum eft, quiaSpiritus fandus non eft co 
donum,c[ao Dcus:nec Filius co Filius, quo Deus: 
eo autcm quo eft Deus, eft cirentia : ergo non eo 
eflentia, quo procedit,nec eo donum, quo Dcus, 
hoc eft,quod dicit Auguftinus 7. de Trin. cap, i . Auguft. 
de magnis. 

Itcm fcxto fic : donum habet relationem ad il- '**'*»• 
ludcui datur:igiturfi Spiritus fandus habet ex 
proce(Sone quod fit donum crcaturae , pcr conic- 
qucns habcrcc qu6d fit fpiritus crcaturx : hoc 
falfum eft, quia eadem ratione Filius eflet Filius 
creaturz,cum fit nobis datus,& hsc ratio innui- 
tur in quarta qujeftioncMagiftri, an FiHus polfit 
dici nofter , cum fit nobis datus , ficut Spiritus 
fanAus dicitur noftcr. 

Item fcptimo fic:intcr dantem, & datumicft Stptimum. 
relatio, (edSpiritus fancftus dat donum : ergo fi 
ex proprietatc fua per(bnali fit donum : igitur 
Spiritus refcrretur ad fe fccundum lelationera 
donantis, & donati, fiue dantis, & dati:(ed nuila 
relatio rcalisvel perfbnalis cft eiufdcm ad fe:er- 
go,&c.hoc fit quantum adquintam qusfHoncra 
Magiftri,<(» SpirittufanEliu referatur adfeipfitm, 
■ Contra,AtiguftinuS'4. dcTrin.cap.io. Sicut 
enim fimjuit) natum efie, efi Filium k Patre efie : 
ita mitti efi Filio cognofci,quod ab illofit, &ficut 
Spirituifanilo donum Dei ejje, efi a Patre proce- 
dere:ita mitti efi cogntfci quod ab illo procedit. Et 
{c<\mtaT, Necpofiumtudicere ^uod Spiritttt,& a 
Filio non'procedat : Ergo Spiritus (andlus eo cft 
donum , quo a Patre Filioque proccdit : & per 
confequens <^»»m eft proprietas perfotialis Spi- 
ritus fan6bi. 

Item Auguftinus j.de Trin.cap. 1 1 . Sed tamen sectmd». 
(inquit) ille SpiritusfanEltu ^ui non Trinitas ,fed Auguft. 
in Trinitate intelligitur in eo , tjuodproprie dicitur 
SpiritiufanEltu , relatiue dicitur citm ad Patrem 
& Filium r^fertur, ejiiia Spiritus fantltu, & Pa- 
tris,& Fili) Spiritut efi:fed ipfa relatio non appa- 
ret in hoc nomine ; apparet aittem eitm dicitur^do- 
num Dei. Donum entm efi Patris,& Ftlij^quia & 
a-'Patre,& Fitio procedit : hacc iile j etgddonum 
eft proprictas pcrfbnalis cius.fccundum quam k 
Patre Filioque protcdit.' 

SCHOLIVM I. 

^ofitis pulchris & variis argumentis pro parte 
negante,ac dnpUci loco Augufi\ad oppofitmn,pr4t- 
notandi^ dOniim accipi triplu:iter,aptitudinaliter, 
habitualiter,& aEiualiter.Afiertopinionem Hin- 
rici tenentis donum primo modo fumptism , efie 
proprietatem perfonalim Spirittu fanEiieX eo fo- 
titm quod non repugnat V» donari : hanc refutat 
DdEifr : primo , tjuia preprietas perfonalis efi ad 

intra. 



3- . 

R4tit prima 
ad tppofitum 
Auguft. 



io6 Libril Diftinaio X V III. 



4- 

OpiwHeor. 
Txini triplex 
mctftio. 



Auguft. 



h 

atijeitHr. 
Donum dicit 
*id extra. 



Ejft diminit' 
tnm crr»tit- 
yarum no eft 
iifCfjfetffe, 



Oijnie rtltt- 
t($ bti ad 
ertaturiu tft 
T»tionit, 

S.tiici{Mr /t- 



intra , donnbilitM tfd extra : ftd nihil *d extrtf efi 
'ttecefeefe. Secundoytlla donabilit^t efi ens ra- 
tionis, <}uia non eft relatio ad Batrem , vel ad Fi~ 
lium :ergp non efi proptietM.Yertio Spiritut fan- 
ilui conBituitur perfpirationempaftu^,ergo non 
habet aliam proprietatem perfonalem. 

Tora hac^utjiio tranflataefi ab hoc loco adfcri- 
ptum Oxonienfe , nihUfermemutato. Eam adhoc 
■optti Pariftenfe fpeRare probant codices omnesve- 
tuSii,& praferttm f^aticanus,idque notatur in ipfp 
fcriptoOxonienJi in ptargtne ad quafiionis initium. 

HIc dicitur qu6<l donHmfoze& accipi tripli- 
ciier, fiue aquiuoc^.ficut haberc poffuraus 
ab Auguftinoin authoritatibuspraedi(^is;Vno 
modo aptitudinalitcr ; fccundo modo habituali- 
terjtertio tpodo ataualitcr.Tcrtio roodo Joquitur 
Auguftitius in prima authoritatc allegata de do- 
po. Secundo modo loquitur Auguftinus j, de 
Trin.cap.iy.vbiinquit : { P^trum ergo frat((up-' 
ple donum } antetjuam daretur ifed nondum erat 
dooum : an eo ipfo , tjuo daturut eutn erat *Deu«, 
iam donuT9 erat & ante<)uam daretur ? dccparum 
poft retpoiidet diccns :Sed quiafic procedebat,vt 
(fet donabile , iam donum erat^ antequam efet^ 
cut daretur, 

Prim6 fcilicet aptitudinahter donum dicitur, 
Vt aptum naium efl dari , »t ei non repugnat da- 
ii,&C if in futuro non daretur.Hcut loquitur Au- 
guftinus in authoritatibus adoppoHtum , &ifto 
modo donuto habet rationcm proprietatis pcrfb- 
nalis, vel eft donum ex proceUionc fua , fcilicec 
inquahtum donabilis. 

Sci hoc non concedo,Iicct diftinftionem ap- 
probemus,& qu6d (it falfum arguitur,quia pro- 
prjetas perfonalis cft ad inirr^ , & non ad cxitk: 
fed donabilitas illanon eft ad intr^, fcd ad eztrk, 
vt ad creaturam, quia non ad Patrem nec ad Fi- 
lium ; crgo , &c. Probo maiorem , quia perfona 
qucclibet diuina habuit perfeAum «j^dtuinum, 
& peilunale, Sc antequam fuit aliqiia creatura, 
quia ex fe cft neccfte eftc:creatura vero in nullo 
efe , nec intri, nec extrji, eft necefte efte, -neque 
in efe exiftcntix , nec in efe eftentiar, (cilicet di' 
TninutOjiiuc intelleclo. Ratio huius eft,quiane- 
celCtas eft conditioexiftentis, & cale ^^abftra- 
hit ab ^xiftentia. Etiam hoc eftet magis incon- 
ueniens, quam fi ellct nccefle eftc in tali eflc rea- 
li. Scd quod eft cx (e necellc effe prius eft, quam 
illud, quod eft ppflibile, vel non neccire cflic:er- 
go in illo priori eft pcrlbna tcrtia, fiuc eius pro.» 
ccftlo : & non refpe<5bus eiufHein ad creaturam, 
quia non eft intellig^re aliquarn relationem eftc 
ad creaturatn, nifi creaturaeftet, vel intelligatur 
efte , quia rclatio requiric cecQ:iinum fimul cum 
ipfa efte. 

Secund6 probatur maipr fic : quia reUtiq 
rationis non per fe includitur in pecfona diuina, 
qua: eft ens realc : & fi includerct relationem ra- 
tionis, edetcns rationis, etficum hoc plurarea- 
|ia includeret ; quia conftitutvm fequitur dcbi- 
liorem partcm:fed relatio Dci ad creaturam,fiue 
a^ualis , fiue habitualis , fiue aptitudjnalis , eft 
ens rationis : crgo, &c. 

Itcm ad principale fic ; vna perfbnanon con- 
fticuicur formaliter di^abus relationibus diftin> 
^is : Scd Spiritus fan^u? pcr ipirationem pafli- 
uarti , qu« dicit cefpca«n> ad fpirantes , confti- 
ruitur ihefe pcrfonali : fed fi relatio apcicudina- 
lij eil$t ncceiTacia ad hoc , ipfa eftec alia relaci<t 



ab illa. Probo , cum , quia func ad dhier(bs tw 
mihos i tum quia vna eft realis , alia rationis. 

SCHOLIVM U. 

Declarat optime tjuomodonullaperfbna dinina 
conffituitur per refpeEium ad creaturam, quia to- 
ta Trinitas prtcedit etiam c^ intelligibiU crea-^ 
turarum , f/toflendit 'DoElor i,d,i, q.u&expli- 
catis variis doni acceptionibus refoluit donuin in 
propojtto, dicere refpeUum rationit ad creaturam, 
cpnnotfmdo tertiam perfonam , qua eji ex vi fua 
proceftonit primus amor,&per aSium amotis pre~ 
cedens a Patre & Filio. jQuod fi dicdtur conno- 
tare efentiale tn diuinis , adhuc Gtmper connotabit 
SpiritumfanElum : hocfacile capi poteji ex Jimili 
de mijjjone , qut, dicit fitnilem reffiefium ad crea- 
turam , connotando procefionemmifi , dt cjuo fu- 
pra,d,i^.& x6f& iuxta hac, fxplicat jiMguflinum 
in ratione ad oppofitum, 

REfpondco.primo, ad rem in fcs &cundd ad 
intentionem Auguftini. Quant^m ad rem 
dico,qu6d nulla periona conftituitut in efe per- 
lbnali,per aliquem ccfpcAum adcreaturam,nec 
aliqua proprictas perfonalis dicic refpcdtum ad 
creaturam ■. im6 quidquid eft inttinfecum in di- 
uinis fiueabfolucura , fiue refpedtiuum^in quo- 
cumque efe reah\ fiuc in^clligibiii , ab(lrahitab 
pmni rcfpc6ku ad creacuram , & cft prius quo- 
cumque efle creacurz , ica qu6d (i per impofli- 
bJle, vel incompolHbilc nihil aliud i Deo poflct 
eflc in aliquo <(^,nihilominu$ cflcc in Dcp quid- 
quid fibi conuenic ad incr^ , fecundum quod- 
c\3.mc\acefe eflcntiale , vel perfonale : quia prius 
incelligicuc coca Trinitas in efe pcrfonali (ecun- 
dum quodcumquc efe, quim creatura intelligi- 
tur fecundijra aliqaod efe. Quia quodcumque 
efe accribuicur creacurx fiue rcale , (iue diminu- 
cum, illud cft k coca Trinitate , & ideo creatura 
fccundum quodcumquc efe cius , necenaci6 cft 
poftetior omni fj^ ad incra ,&:ide6 nihil incrin- 
(ecum in diuinis includic ncccflario refpe^um 
ad creacuram,qua eft poftcrior : crgo ciim re(pe- 
€tus , quo Spiricus (andbus dicicur denum , fic ad 
creacuram, quia non eflec donum , nifi creacurar, 
cui daretur, quia non Patri , nec Filio fic datur: 
Sequitur quod donum non fit proprictas confti- 
cqitiua Spiritus faniii : fed tantum ipiratio paffi' 
ua, qua: accipit efe l. Patrc,& Filio, quae proprie 
fignaturhoc nominc Spiritus fan£ius in fcnCa 
compofitionis, quamuis Auguftinus j. dcTrin. 
c. I u videatyr dicere qu6d eius rcIatio,magis ap- 
paret in hoc nomine doftum,c[akm in hoc nominc 
Spiritus fanSius, vt patct in authoriutc fuperius 
allegata. 

Dico crgo, quod maxime apparetillius tertiae 
perfbnx propriecas couftituiciua hoc nomine 
Spiritiu fynSius , non intelligcndo pcr jpiritttm 
tgntutn naturam intellcdlualcm , velfpiritualem: 
quia fic hoc nomcn fpiritus cft commpne tribus 
per(bnis : fcd accipiendo , Spiritttsfan^us , pro 
(piraro yoluntate vnica, & fan<StaPatris, & Filij, 
quia tali^ voluntas habens obiedum infinitum, 
infinite diligibile , fibi praefen; , eft principium 
fu(Hciensproducendianioreminfinitum, & per 
confcqucns per fe ftantcm, qai fpiritus dicitur. 

Tamcn propter authoritatcm Auguftini oft 
(ciendum qu6d donum multipliciter pateft acci- 
pi, Vno niodo pocoft donum dici quodcumquc 

libecali 



6. 

Xe/i!i4tt'o 
Dtfttrif. 



Priut inttBi- 
gitur eotaTrl. 
nifat ftcHA' 
itttn qttod- 
tunque eft 
quam creattt, 
ra ftcuttdum 
aliquod tfft. 
Dehoc 1. d. 
l.q.l. 



7- 

Sfiritutfr* 
^irato tfl tto- 
min ptrfirta- 
le,pro natura 
fpirituali *J- 
muit*. 



Doniim «4- 
riifumitur. 



Qu^io vnica. 



8. 

De hoc fup 
d.i.i.q.i. 

Rich. 



f i. 14. de 
mifltoae. 



nium denO' 



ItMti» iini 

■vt fumitur 
i S.Auguft. 



l>tiUriUMr 
txtmflo. 



lit>eratir«r prttdaXtam, & fic dare nihil aliud e(^ 
ttifi liberalitcr produccre:& d*ri liberaliter pro- 
duci.Et ifto modo poicft concedi Spiritum (ari- 
6t\im , ab «cterno datura efle, & donum, quia ab 
zterno fpiratur:& fic doaum non dicit niu pi;o- 
prictatem perfonalera , quia ab «tcrno Spiritus 
fanftus eft fpiratus. Vndc fic dareScdari , nihil 
aliud eft , quamy/»»r4r*,& fpirari : & fic ndn lo- 
quuntnr faiifti dc dono. Nam conccdunt fpiri- 
tum c(rc</o««>wabactcrno, fcd nondari ab «ccr- 
no : quia ipfum dari ab sterno includit creatu- 
ram , cui datur fore ab ajterno : non cnira po- 
teft adiquid dari, nifi nt illud, cui datur. 

Alio modo poteft intelligi per donum , amor 
concors Patris & Fifij,quo Pater impendit arao- 
rem Filio,& illcrcpcnditamorcmcundera,quo- 
modo loquitur Rich. } . de Trin, de amore:& fic 
non intendit hlc Auguftinus loqui dc donOf quia 
fic donum , quod idcm cft quodrfwor, cft mcrc 
eflentialc, (ecundumvnamopinionera j vcl me- 
rc pcrfonale , fecundiira aliam opinioncm. Et 
ide6 dico qu6d ^0»«»» per fe aliquid vnum prin- 
cipaliter fignat , & cx confcquenti aliud conno- 
tat , & fic cft vniuQcura : fignat enim pcr fc rcf- 
pcdkum rationis ad crcaturara,& tunc lignat ali- 
qood circBtiale , & non pcr fc , vel principalitcr 
ficrhat proprictatem notionalcm alicuius pcrfo- 
nac ; connotat tamcn rcfpc€kum rationis , vt fu- 
periiks * de dari6.i€i\im cft. Vel fi dicatut quod 
fignat vtruroque per fe, tunc erit a;quiuocum,& 
non fignat per fe vnura. 

Supponendo tamcn qu6d fignat aliquid per 
fe, dico, quod pnmo, & per fe iignat refpcflum 
Jo;»abilitatis ad crcaturara , vel donatiui.vcldo- 
nandi , quia donum poteft triplicitcr accipi ref- 
peftu crcaturx , vt dixit prior opinio , & in hoc 
benc:icdtamenconnotat proprictatem tcrtix 
pcrfon* proced^ntis k Patrc, & Filio, quia amor 
cft vcrus cx vi proceflionis fuas, & fic ver^ libe- 
redonum. Intcr enira omnia dona dantis , pri- 
mura donuni quod dat , & quifquis darc potcft, 
cft araor cius , quem prirao dat amato , qui cft 
ratio cuiufcumque altcrius doni.Nihil cnim ha- 
bct rationem doni , nifi inquantum cadit fub a- 
dtu amoris. Non enim cultcUus , vel rofa,iieque 
ahquod exterius habet rationem dojii, vel merc- 
turnomen </(»«», nifi quia communicatum ami- 
cabiliter aftu amatorio voluntatis , idco omnia 
dona dicuntut talia rationc amotis dantis , ctfi 
nonrccipicntis.Spiritusauterafandusexvipro- 
ceflionis fuac eft primus amor , & infinitus , & 
procedcns perafturo amoris a Patrc & Filio.cum 
liberaliter producentibus , & ita donum (i fit ef- 
fentialc per fe fignans rejpedum ad crcaturam, 
connotabit tamcn ncccflari6 proprietatcm Spi- 
ritus (zn8c\, qui cft primus amor cirentiae proce- 
dentis k PatrC, & Fflio pcradlum amoris. Ei fic 
intciligcndae funt authoritates Auguftini fupc- 
rius ad parrcm oppofitam allcgats, quod donum 
dicat proprictatera pctfonalem Spiritus fandli 
pcr connotationcm , & non fccundum fua prin- 
cipalem fignificationem. 

Hoc pet cxemplum declaraiur. Hoc nomen 
dator , non fignat prim6 refpcdum virtutis fpi- 
ratiuaEPatris,& Filij,fcd prim6 fignat refpedum 
rationis ipfius ad crcaturam , connotando pro- 
ceflionem paflTmam , vcl proprietatcm pcrfona- 
lem Spiritas fanfli.pcr refpeiaum tamen ad vit- 
tutem fpiratiuam , per quam producitur primus 
amor Ipiratus infinitus:eodem modo don»m non 



primo modo fignat proprietatcra perfbnalcm 
Spititus fandi. 

Ad primam rationera principalcm patct ref- 
ponfio per ca, qua; 6\(ki funt , quia donum non 

{)rim6 ngnat proprietatem perfonalem Spiritus 
kndi : nara in tantum cft donum , inquantum 
datur cis , qi^ibus datur : & ita per fe agnificat 
refpcdlijm ad creaturara , connotat taracn pro- 
prietatem Spiritus faniSi. 

Ad (ecundu^,' conccdoqjuod per donum do- 
na dentur ; quia per amorera , qui cft primura 
donum, dantur dona omnia , ficut diftura cft. 

Ad probationecn dico , quod non cft oppofi- 
tio in relatiuis, nifi accipiantur refpcdku eiufdcm: 
non enim opponuntur in eodem Paternitas , & 
Fihatio , ita quod idcm rcfpcdlu diucrforum fit 
Pater,& Filius,quia potcft cfle Fili.us Patris (ui:& 
tamcn Patcr Filij,quera gcnerat : non tamen po- 
tcft cfle Filius Pactis fui,& ipfius Pater,quia tunc 
idem produceret fc , quod cft inconucnicn$.i.<<* 
Trin. c.u Spiritgs (anftus autera cft donum , in- 
quantum connotat cius proccfliionem perfbna- 
lem, & eft fimul cum Patte , & Filio , dator,vel 
donatorcuiuflibetdoni,quod daturcrcaturs:ncc 
eft hoc inconueniens,qu6d fit dans,& donum,vel 
dacura refpcdlu diucrfbrura. 

Ad tertium diccndum , quod donabUe dicitur 
vnomodo , quod eft aptura nattim donari. Alio 
modo dicit idem , quod eft pofllibilc dari. Nec 
funt ifta cadcm ; quia aliquod eft poflibile ellc 
tale, quod tamen non eftaptum natum eflctale, 
lapidem enim eft pofllibilc fcrri furfum,& tawcn 
non cft aptum nacum efle furfiim , ncc habet ad 
hoc aptitudincni. Corpus etiam ncutrum , quod 
nec dc fe eft natum fcrri furfum , nec dcor- 
fura , vt corpus circularc , pofl^bile cft dcferri 
deorfum , & furfum. Secundum autem primum 
modum perfona Spiricus fandi habct ex proccf- 
fione fua,& a proprietate petfbnali aptitudincm, 
quia Spiritus ian^us procedit, vt amot donabi- 
lis : non fic Filius , fed vc vcrbum declaratiuum 
cflcntiac Patris , & idc6 non procedit Filius pro- 
prictate pcribnali, vt habens aptitudinem,vt de- 
tur : proccdit taraen pencs (ccundum modum, 
vt pofllbilis dari ^ l^atrc , & a Filio , & ^ Spiri- 
tu ian(5lo,& ita non fui\t idcm vt patct in exem- 
plo pracallegato. 

Ad quartura, conccdendura eft qu6d Spiritui 
fandlo prsftat cficntiam finc vllo temporis initio 
dc Patre Filioque proccfliio , ficut dicit Augufti- 
nus i$.de 7rin.Sc qu6d ifta proccilio includatur 
in hoc nominc donum , non vt principalc figni- 
ficacum, (ed vt connotatura. 

Ad quintum.diccndum i)u6d illa eft falfa,^«fl 
Sptritusfantitu habet ejfenttamyeoeft Dem : quia 
proceflione habcc eflentiam , non ramen ca cft 
Deus. Nam non co Patcr , quo Deus , ncque eo 
Spiritus fandus quo Deus , ficut patuit fupcrius 
per Auguftinum. Filius criam naciuitate habet 
cflentiam, non tamen naicibilitatd cft Deus , (ed 
deitate. Et cum probamr , pcrfbnam haberc 
eflentiam, eft ipiamcflc Deum : ergo eodem ad- 
dito vtrobiqucquopcrfona habct eflentiam , co 
eft Deus, nego conlequentiam : ied cft fallacia 
figur.-e di£tionis penes primum modum. Nam 
Ablaciuns quando conftruitur cum verbo adie- 
6tiuo,conftruiturcum co,veIin rationeprincipij 
adiui, vel in ratione aiStionis, & fieri , vt lignum 
habet e(ic calidum calore.vcl igne.ibi ifte Abla- 
ti\xas,calore fignificat quod calor habitus in ligno 

Ut 



10. 

Ai arg.frU 
mHm, 



AifecUK' 
dum. 

AdprobiMio- 
ntm. 



Idem dant, 
(^ d»tum di 
Ufirfo rtfft' 

a». 



II. 

Ad ttrtiutn. 



Tlliui dafui 
tfi nohis, ta- 
mtn non ejl 
profrii donS, 



12, 

Ad qnArtttm 
Auguft. 



Ad quin' 
tum. 



Ttlius »«/f. 
uitate hahit 
dcit/uim, nS 
tamen nati- 
uitate eft 
Deut. 

Rtgula La- 
giea di allar 
tiuo conftru- 
iio cum ■ver- 
bo aciiu», a- 
{{i«rie,Q>tier 
bo fubftanti- 
ut. 



io8 LibriL DiftindioXIX. 



13- 

yf J ftxium 
6)uMrr Sfiri- 
tu^ fy-niiiis 
diMtiK-nejl r 
non tar»tH 
rihus. 



Auguft. 



Ht principium calefaftionis in ligno : cum vcro 
dicitni, lignutB habet elfecalidum calefa6lione, 
collriiitui Ablatiiiiis in ratione fa6lionis,&^m: 
ScJ quando Ablatiuus conftruitur cum vcrbo 
fubftantiuo , conftruituicum eo in rationcprin- 
cipij foimalis c{Tencli:vt cum dicitur , lij^num eft 
caliduni calorc, & ita in propofito Spiritus fan- 
Utfs habet ejfc>iti'im procejjlone, conftruitur Abla- 
tiuus cum vcibo inratione ai5lionis, cjuafi mejfe, 
&ifieri , (cd cum dicitur , Trocejfione cfl eflciitta, 
& DcHs: fignificat ibiquocl proccfiio fit forma- 
lis ratio ,cjuacft Deus , quocf non eft , & (ic eft 
ibi fallacia figur.r didionis ex fimili tcrmina- 
tionc. 

Ad fextum , diceiidum quod Spirirus (anflns 
dicitur clonnm creatur.T,& fpiritus nofter,recun- 
dum illum rcfpciiumjquem connotat ex fua pro- 
celFione : quia ficuc tionum primo figniflcat re- 
fpedlun) ad creaturam , connotando tamen ac- 
tcrnam procedionem : ita e conuerfo Spiritus 
/lindus priino fignificac proceffioncm xternam; 
vei pcrfonam illam conftitutatn; connotando re- 
fpechim apticudinalem ad crcaturam, Filiusau- 
tcm cx proceflione fua,non fignificac refpeftum 
ad crcacurara, nec illum connotat , quia natura- 
lirer, & non pcr modii doni proccdit.£A:/r enim 
non cjttomodo datus.fed quomodo natus, Augufti- 
nus j.de Trin.c.14. 

Ad fcptimum, dico qnod Spiritus fanclilus cfl 
daciuus fui, quanrum ad extra,ncc iftc rcfpcdlus 
i«nit^ proprietas cius pcrfonalis, vt didtum eft, 
fed tanriim connotatum. 




DISTINCTIO XIX. 
Qv^stio I. 

ytrum perfonie diitrna Jint <equales fecun- 
dhm magnitudinem? 

Alenf.t./>.f.47.w?m.T. D.Thom. 1.^.^.41. art.i.fy^, 
Hnnric. quodUh.\ qutfi.i. D.Bomv, hic. art.r. q i.(^ 1. 
KichitA.art. i.qu/tfl. i . ^ i.^ ^.Doftor i» Oxon.hic ^ 
'^•i *'& quedl.C .a.rt .1. Vide etiam 8. Met.q i . Suacez i./>. 
trali i.lib,^ t. lo. 

I R c A diftinflionem deciniara nonam 

quoEritur primo : f^trttm perfonA dittin.e 

fint iciuales fecmditm rnitgnitudinem. 

Quod non:lnDeonon eft quantitasjy.dcTrin. 

c.-.&C 8.& Mh.^.c.x.Deus eft magnus fineijuafiti- 

tate, ergo nequein eo cft magmtudo, ncqucgc- 

ntjs , nec fpecies , fcd ajqualitas eft proprictas 

quantitatis. 

Ircm, arqualitas non eft perfcdionis , vt pro- 
hatur per Auguftinum Iib.85. qq.q,j i. Si omnia 
ejfent itqUalia,!ion ejfent omnia. 

Irem.cosqualitaseftrclatio mutua, hic enim 
eft mutua , vt patct pcr Auguftinum 6. de Trin. 
c.vjrimo : Im^^qo (iperfetla. efi cotquatur ei , CHius 
^^ ^ ' ejt tmago ,non lUudjut tmagtnt. 
Athanaf. Conrra, Athanafius in fy mbolo,^o.<f*r»,fy;^» 

futt & cofijuales,{k Magifter in litcra probat hoc 
fiiCcialiter pcr Ai^giidinn de fidc ad PitrHmc.i. 



««••£*3-S*3-e«"E*3-J*3- -fr •S*3"6*3-£*3 ••^^••gd^-S*j 

QViESTlO II. 

Vtrum Aqualitas diuinarum perfonarumfrx- 

cise attendatur fecundum magnitudi- 

nem^ipotentiamy^ Aternitatem^. 

Vide Dodlores citaBos quxft.antecedenti. 

J^^j^^VxTA hoc q\.}xntur: Vtrum it(juali~ j, 

^^1^^ tof perfonarum , diuinarum pracise at- 
^i^^^^ tendatur fecundum magnitudinem po- 
tentiam , (^ aternttatem ? Quod non vidctHr:x- Ar£.primum 
qualitaseftproprictas propriaquantitatis,vt pa- "«I'"'**'"' 
tet in Prxdicamentis : potentia non cft quanti- 
tas : igitur fecundijm pdrentiam non attenditur 
jequalitas aliqua. 

Prsterea , perfonx diuina; ficut habent ean- Seeundum 
dem m.ignitudinem, potentiam, & arrcrnitatcm, 
ica h.il:>cnt candcm fapicntiam , virtutem,& alias 
perfediones fimplicitcr : igitur ficut fiint xqua- 
les in illis rribus perfcdlionibus , ita funt zqna- 
les in fapientia, virtutcaliis perfeAionibus : igi- 
tur non praccis^ confiftit asqualitas diuinarum 
pcrfbnarum in illis tribus. 

Contrarium patet per Auguftinum defidead R^tio »l>i>i>fi- 
Petrum c.ii.Sc poriitur in litera. Nutlus horum, *\ 
alium aut prxcedit xteinitate,aut excedit magtii- "^" ' 
tudine,autfuperat poteffate,Sic. 

QV JESriO III. 

Vtritm in diuinis pcrfon^ relatio atjualitatis 

diliingmtur a relatione fimilitudtnis^ 

& idemitatis ? 




3- 



I. 



f Ar^ pritnum 
neoati iiumd 

Aiigult. 



%ernnitnf>i. 
Augaft. 

Terthtm. 
Aoguft. 




Vide Doftores citatos qua;fl.prima, 

V XT A hoc quapritur^A^/rwT» i» diui- 
nifperfonis relatio xquntlitaiis difitn- 
• gnttur a relatione ftmtlitudinis ,& tde- 
■ »r<?/w ? Quod non videtur. Augufti- Arg.primum 
nus j.dcTrin.cap.7. Ncn eft aliud i)eo ejfe.aliud r>'gi*tinum. 
magnum ejfe ; fed huc idem eft illt ejfe , (\:tod ma- ^'^W^^ 
gnum ej]e , propter ejuodficut nen dictmus tres ef- 
fenttAs ,ftc nec dicimus tresmagnitudines : igitut 
magnitudonon diftinguicur in diuinis ab efren- 
tia; ergo ncc rclario «qualitatis fundaca , fuprr 
magnitudinem diftinguitur a relationc identita- 
tis fundata fiipcr efTcntiam & fubftantiam. 

Itcm , poteft aigui de fimilirudine , quia non Seeumtum. 
cft aliud Deo fapiencem cfre, & Deum effe : jgi- 
tur non diftinguuntur ifta- rclationcs in diuinis. 

Contra, perPhilofophum s.MetJe.r.\^.^a.r.ci R*ti»»ff,f. 
quod fuut diftinda: relationcs , n^c funt idem ^•.- 
rcalitcriigicur in diuinis non crit omnino cadem 
relacio. 

S C H O L I V M. 

Ti^ihu4 tjHitfitii htc refpondet , pramijfa tamen 
doElrina de trtplici hac relatione tdentitatis,itqua- 
litatif, & fimtlitudinis, cfu.is ait prtcise fi^nptat^ 
fi*ndartjHperfundamentafubn:antiiit,cjttantiuKl^y 
& <]Halttatif, late Tamett fumptas tmtenirt ^ojfe in 

quolibfi 



Quxftio III. 



4« 

„t,iteuJ». 



Aiiftot. 
;r/M /undit- 
tntnt» reh- 
titrsHm. 



'jamuntHr 
late (y /?"- 
lif. 



Aiif^ot. 



Atiftot. 



Aogiift. 



Aciftor. 



Sluomodo 
fftndarn has 
vdtuionts .' 



Ariftot. 
Z)< ijiiolibet 
tnte dicimr 
idtm vel di 
Merjttm. 



^uolihet entc. Deinde /tjferit quod nuU^ relatio 
fatnmunij limitata adgtrms , eft potevda in '^Deo, 
fed cjtnefe^HitHrpaJJio/tem conuerttbilem etttif,vel 
nobtliorem difiunChtm. Ex qiiibus refoluit,citm in 
'DiO fit perfsUiffima magmttido , dr vnitM , in eo 
tffe /cejualitatsm perfe^ijfnnam , ^ut in htsfun- 
datur:de tjuolate efuodl.^. & infra diji.it expli- 
cat opttrne qnMre »« Deo non efi nqualitai fccitn- 
ditm fapiemiam,bonitatem,Z<c. 

HIc prinio pr.emittcnda fant aliqua in ge- 
nerali ciica rclationes communcs_, &: de- 
mum applicanda funt ad folutiones ^ra:di&a- 
rum quiftionum. 

Primo igirur (ciendum quod (ecundum P!ii- 
Xo^o^^ham,^ .Metaph.tex.io. iftz relationes hu- 
bent tria fundamenta diuerfa , (ed trium gcne- 
riuTi i identitas enim fundatur fuper vnum in 
Subftantiaiasqualitas fuper ynum in Quantiraic; 
/imilitudo fuper vnum in Qualitatc : &c fic ha- 
bent tria fundamenta realitcr , cum quibuscon- 
currit vnitas,(uie vt ratio fundandi, fiuenon,ni- 
hil ad ppcfens de hoc. QuodUbet autcm funda- 
mencum iftarum 'relationum poteft accipi du- 
pli^iter, (cilicet ftridc, & propiie, vt tantiiin prq 
rc degcnere Subftantix, Quantitatis, vcl Quali- 
tatij ; vel extensc ad .ilia , qu.x non funt dc iftis 
gcncribus. Et quod fnbftahtia fic poflitextcnfi- 
uc accipi paret pcr Philofophum^>-»»io l^ofierio- 
rum Te.v.tf. Whi zcd^pit fubfia>:tiam prociTcmia: 
explicans enim dc primo modo perfeitatis,in qua 
praedicatiim cft dc elFcnti.i fubicdi , dicit quod 
/ubjlantia linet ex »jm efi , fcilicct ex pun(fkis. Et 
quod quantitas & paifioncs quantitatis vt ma- 
gnum^paruum trausferantur ad alia, paret pcr 
'PhiIofophum,y,Mctaph.c4p-dexQuanrir»re. Vbi 
dicit quod maonum & paruum fecundum fe qui- 
demj/iw cjuantitati pafp.ones , transftruntur au- 
tem ad alia hac nomina.l^oc ctiam patet pcr Au- 
gudinum 7. deTrin. vbi fupra. In his , qua non 
f.int rnole mjgna . h:c efi rnaius, quod efi melitu, 
Hoc ctiam patet dc quaiitatcquod transfctturad 
alia , per Philofophum , ^ . Metaphyfica. cap.de 
giualitate. Vbi vult quod differentia fubftan- 
tialis cuiuflibet rci vno modo dicitur qualitas : 
ccrtum autem cft quod v»um dicitur de aliis, 
quam de rcbus de gcpere Quartitatis.quia con- 
uercitur cimi ente : igitui f Tidamenta iftarum 
relationum polliint efle communia abis , quam 
rebus trium generum pfcTdiiftorum : igitur fnni- 
Jitcrvcl;itio;ics fund ri fupcr fundamenta talia, 
pcfTMnt ellccommunes. 

Viide fciendum cft, quod quaslibct respotcft 
coniiderari, v: qutd efi,Scf\c poteft ^ife funda- 
mencnm rclationis coramnnis idcntitatis , vcl 
diucriitatis i vel potcft conhderari , vt habct 
certum gradum pcrfc<3;ionis,&fic quantitatem 
quafi virtualem : Sc fic fumlat rclaticnes com- 
muncs .xqualitatis, & ina:qualicacis. Vel porcft 
confiderari vc habet foimam ahquam , feu ali- 
qiiam perfedlionem formz infurmantis, fccun- 
dum quam dicitur qualis , 5c Cic fundat rclatio- 
iies fimilitudinis, difllmilitudinis , & ficut fun- 
damenta funt tranfcendentia , fic & ifta* rclatio- 
ncs func tranfcendentes , ideo comrauncs. Hoc 
autcm patct pcr Philoibphum , \o. Adetaphy- 
fici. textu Comment. 11. quiaait, qu6d quod- 
libet-ens comparatum ad quodcumquc , vcl 
cft idem fibi vel diueiilim , & ficut dicit de 
Scoti Oper. Tom. XI. 



identitatc , & diuerfitatc , ita poflumus dice- 
rc de £qualitate , & inzqualitare , fimiUtu- 
dinc , & diflimilitudinc , qnod funt tranf- 
ccndentia ficut inbic^ , 8c fundamcnu ca- 
rum. 

Et (\ quzratur , quomodo poteft nMgnitudo tj^^ 
elTe tranicendens , vel asqualitas , & fic de aliis, 
cum non conuertanrur cum ente ? Diccndum 
eft fecundum prxdida in ifto libro fupcrius, ^"luitw^ 
quod non tantum padlo fimfjex conucrtibi- 
lis cum ente eft tranicendens , fcd ctiam paf- 
iio difiuiida , & vtraque pats illius paflio- 
nis , vt a(5lus , vel potentia , ficut fuperius 
probatum eft , & idco cum quodlibec ens com- 
paratum alteri fit idem , vcl diucrfum : fimile 
ycl diiGmile ; .-equalc, vcl inzquale ; vt decla- 
ratum eil ; omnia ifta crunt tranlcendcntia, 
prius conuenicncia cnti , quam diuidatur in 
prxdidta. 

Seciindo applicando ad propofitum fccun- ^ 

dum fingulas qusftiones ? Dico ad priraam, Rifoluti» 

quod in diuinis nulliun cft genu.; , nec tacio primtqiiti- 

gcneris , propter rationcm limirationis , quam f"<»'u. 

importat ecnus.vt fuuerius oftenfum cft ; * ncc ^"''''"''f 

eadera ratione mdiuiuis elt aliqua paflio gcne- neauepafsie 

ris , qiiia paflio gcncris limitaia eft, ficut ipfum gtatru. 

geniis Idc6 prasdidfac rehtiones , vt fundantur ♦d.s.q.^. 

luper fundamenta , quz funt rcs ttium genc- 

rum , nullo modo funt in diuinis : fed quatenus 

fundamenta corum funt tranfccndcntia , Sc per 

r . rt 1 • r r Sunt tamen 

conlcquens prout mx iclationes lunt tranlccn- ^,/^,j,„„ 

dcntes , pr,«di(fto modo ponendae funt in diui- trimfcenden- 

nis : quod primo patet cx hocquodquando cns tes. 

diuiditur per aliqua , femperalterum illorura di- 

cit impetfe<flionem , & alterum pcrfetSkionem, 

vel fakem non iraperfcAioncra, vt patet difcur- 

rendo : tale autcm quod dicit pcrfetiiioncm , vcl 

non imperfculioncm poteft poniin diuinis;cum 

igitur inafqu.ilitas , diflirailitudo , & diuerfi- 

tas in nitura dicant imperfedlidnem , oppo- 

fita eorum dicent petfeftioncm , vel falteni 

non imperfe£lioncm ; igitur ciim fint tranf- 

cendentia , vt dcclatatum cft , poffunt poni in 

diuinis, 

Hoc probatur fic : habita ratione fundaraen- 7. 

tiv, vt fundamentum ?ft , & cxtremis rclatio- PrthMurhne 

nis , habetur relatio ; igitur habita magnitudinc ''»«'"'"»• 

cum vnitate , & extremis diftin£lis h*betur re- 

lario jequahratis : fed in diuinis cfleniia conef- M"'*/'"'" 

, ' • j- • L L I damento(y 

pondct magnitudim , habcns omncm gradum terminopi- 

p<^rfe(5tionis fimplicitcr, vt pelagus intinicum nitur rcUtif, 

fecundum Damafcenura : ifta magnitudo com- 

munis eft tribus perfonis cum fumma vnitate, 

qnia non eft diuerfa in fuppofiris , & fuppofira 

funt diftiniSla , vf fupponimus pcr fidem : igirur 

fuppofita in diuinis maximam & verifllmam ha- 

bent zqualitacem in raagnitudinc : & fic patet 

ad quzftioncm primara. 

Ad fccundam quacftionem dicendum , quod g, 

cft vt fic , & eft vt non •, quia zqualitas prac- ntfolut!» 

cisc attcnditur fccundum illa tria in Prardi- fecimdtiiui:- 

camcniis. Nam in crcaturis eft duplex quan- /'<"»«*• 

titas , continua fcilicet &. difcreta : & de 

quantitatc difcrcta , quomodo ponenda fit in . . 

diuinis, nihil ad prtBfens: quantitas vcro.con- .-Ji*"''"**' 

tmua eft dupiex , permanens , & fucccfltua : c„rt{hondet 

quanrirari vero facccfliuae in crcaturis corre- m diwnis 

fpondet actcrnitas in diuinis.omnibus vcro quan- *.temitm,cir 

titatibus continuis iii tctrainis pcimancntibas '"»*'* "'"i"** 

K cortc 



Libri I. Diftinaio X I X. 



7nmum di*- 
biuni. 

Anfitindi' 
nu t,quatiia* 
ficundum 
fotentiauf i 
Sniuti», 



lO. 

"Dubium fe- 
CHnJitm, 



Sohitur. 

Magnitudo 
ffl modus in- 
trinftcus cu- 
iuflthet »t- 
triiiHti. 



TotfuiU m*- 
gniiudinet 
qutt ptrfe- 
lliones. 



II. 

Tiuhiitm ttt' 
tium. 



*q.7.n.4. 



II. 

SflititHr fri- 
mh. 



110 

correfpondct magnitudo in diuinis , quia omnes 
quantitates cbntinuae permanentcs importanc 
niagnitudinem.Patctdelinea,fuperficie,corpore, 
5c de loco, quamuis non dicat aliammagnitudi- 
ncm k fuperficie. 

Sed quomodo tunc in diuinis poneretur squa- 
litas fecundum potentiam,cum potentia in crea- 
tura non dicit quantitatem : 

Rcfpondeo quod magnitudo virtualis in diui- 
nisnon tantiim habetintelligi vt comparatur ad 
intrinfcca , fed vt comparatur ad obieda extrin- 
fcca, refpeftu quorum debet habere vigorcm , & 
vnum fequiturex alio ; quia cnim viitus in fc 
magna eft, idc 6 comparata ad obiefta produci- 
fcilia^dicitureiTepotens, & vigorofai&: ideo po- 
tentia non imporcat fundamcntum alterius 
ajqualitatis , quam magnitudo. Vnde potencia 
apponicur ad exprimendum quantitatem magni- 
tudinis in diuinis , & non aliam quanticatem k 
magnicudine , fed eandcm aho modo compa- 
ratam. 

Scd hic eft dubium , quod cnm magnitudo 
tranfeat in eflentiam , non videtur quod relatio 
fundata fuper magnitudinem fii aUa a relacione 
fundata fuper eiTentiamifimiliter cum magnitu- 
do dicat illimitationcm perfedionis, &hocin- 
cUiditquamlibet perfedionem in diuinis , non 
videtur qu6d fit alia relacio fnndata fuper ina- 
gnitudine a fimilitudine , quas fundacur luper 
alias perfediones. 

Refpondeo, quod magnicudo indiuinisnon 
dicit accriUitum diftindum ab aliis , fedgradum 
intrinfecum,fiue modum intriniecumcuiuflibet: 
fi cnim non eflet in diuinis nifi vnum attribu- 
tuhi, vt fapicntia, adhuc contingerct quaercre de 
gradu perfedionis cius. Vnde (i qushbet eflet 
fine aha , adhuc haberet certain magnitudinera 
jnttinfecam formahccr infinicam. Ideo magnitu- 
do in diuinis non eft vnum fundamcncum tan- 
tum , fed cft vniim fundamencum iiidifFerens, 

3uod. faluacur inquolilset fundamento fimih'tu- 
inis,quia in qtiahbct perfcdione fimpUciterin- 
cKiditur.- Et idcpquot funt petfeftiones,coc funt 
magnicudines fua magnicudipc correfpondcnte. 
Et idc6 toc funt quaUtaces , quot perfcctiones 
fimpUciter ; ergo fi infinita: erunt ibi magnitu- 
dines, infinita: erunt aequahcates, An autem fint 
rclaciones reale$,vel non.dicetur poft. Pacet igi- 
tur quantiiin ad iftam quarftionem fccundam, 
qu6d zquaUtas fufficicntcr in c}iuinis confiftit 
in duobus.tnagnitudine, &rsternitate, coincelli- 
gendo ccrciuni,fcilicet pDtentiam,niQdo quo di- 
ttuni eft. 

Sed hic occurrit aliud dubium : fi enim tot 
funt magnitudihes,& qualitates in diuinis, quot 
funt ibi peifcdioncs, & eft vnius rationis in di- 
«inis magnicudo , & arqualitas, 8c ide6 fequitur 
quod aliquod vnius racionis , in diuinis i^on fit 
de fe ^ocjiedquod plutificetur,& tunc deftruere- 
tur ratio fuperius pofita difttncHone fecunddt *, 
quarb in diuinis non polTunt efte plura fuppofi- 
ta vnius rationis,quiaquodIibct in diuinis,quod 
eft vniu$ rationis cft de fe hoc : huius enim con- 
trarium nunc videturefledidum demagnitudi- 
ne,& xqualitate in diuinis. 

Ad hoc dupliciter poteft dici. Vito modo C\c : 
quia nihil vnuis rationis poccft plurificui in di- 
uinis , nifi prxcxigat alia plura alcctius rationis, 
per quorum pluralitatcm detetminarentur illa, 
qii£ func vnius rationis ad certam pluralitatcm: 



hoc autem non contingit de diuinis pcifonis, 
vt patcr , & fic tenet illa ratio ibi : (ed in propo- 
fito , atqualicas requirit diftindioncm perfona- 
rum, & petfeftionum , fiue magnicudinum qux 
funt alterius racioni« , ficut lapientia a boni- 
tate. 

Alio modo poteft dici,&fortcmeUus,&vcrius 
quodlicetvnitasconciirratciifundamentoequa. 
litatis,non came eft fundamentum ira remocum, 
quin ex cius diuerfitate diucrfificaretur aquali- 
tas : quod patet in relatione fimilitudinis : ficut 
enim fcicntia.diftinguitur acalore,ita fimilicudo, 
qu« fund^atur fuper vnitatem in calore , non eft 
vnius rflcionis im6 alccrius i fimilitudine-funda- 
ta fuper vnitacem in fcicncia. Ec tunc dicciur in 
propofico,qu6d «qualicates no funtvnius ratio- 
nis, ficut nec illa, fitpcr quae fundantur , vt ficut 
magnicudoin lapienciaeftalterius raciohisama- 
gnicudine in bonicate,&: vnitace, fiue fimplicita- 
tc , ica & zqualitas ad .•cqualitacem eft alcerius 
rationis,& tunc non fcquitur quod aliquid vnius 
rationis plurificetur. 

Ad tertiam qua:ftioncm pet prasdida eft di- 
ccndum , quod cft vt (\c , & eft vt non , quod 
arqualitas in diuinis diftinguitur a fimilitudine, 
& identitate,nonenini tantum diftinguitutiirqua;, 
litas ab idcntitace, & fimilicudincquantum ifta 
diftinguuntur inccc fc , quia ncc fundamencum 
cius diftinguicur a fundamencis illarum , ficuc 
fundamcnta ilLirum diftinguuntur inccife,vt pa- 
tet ex pcxdiftis. Quia magnuudo , fupcr quam 
fimdatur arqualitas , non dicic nifi incrmfe- 
cum gradum , fiuc modum fundamcncorum 
idenritatis, & fimilitudinis, vt efrentiar, fcientiar, 
& aiUrum perfeftionum fimpliciter. Vndc 
zqualitas non vidctur fimplicitcr rclationem 
aliam importare in diuinis a fimilitudine , &: 
idcncitatc , fed foliimdicere perfei5lum modum 
vcriufque relationis. Quod poceft fic declarari: 
in creaturis , fi fint duo alba , quonmi vnuni eft 
albius alio , illa vciquc funt fimilia , Uccc non 
Jtqualia , non tameneruntperfe<5tc fimilia , nifi 
fint ^qualia , & tunc aequalitas non dicet aliam 
relacionem afimilicudineillorum.fed dicec per- 
fcftum moduravcriufque lelacionis, & dicit al- 
bedinem, qux eft fundamcnrum elle pcrfcflum 
in vcroque. Itafi fecundum Ariuni &Maximi- 
num in Patre eirct maior deitas , & minor in 
FiUo, f ilius ellct fimiu's Patri , fcd non JEqualis. 
Ponendo rame^ fccundum fidem qnod deitas 
a:qualiter fit in vtroque , filius pcifedc eft fimi- 
lis Patri , quia fibi omnino oeipalis. Ideo ficut 
magnitudo dicit modum intrinlecum funda- 
mentorum fimilitudinis , identitatis , & aqua- 
licacis , fic asquaUtas dicit modum huius re- 
lationis & illius , quia dicit vtramque eftc 
perfedam , & ide6 non dicic omnino aliam 
rclationem. 

Ad primam rationem principalem , dicitur 
qu6d fpecies transfertur ad diuina , quia di- 
cit perfedionem , & non genus , quia dicic 
imperfeiflionem ; & ideo magnitudo tran^fer- 
tur ad diuina , fed non quantitas. 

Sed hoc non valet , quia ponere quod ali- 
quid manct alicubi fecundiim fuam ratio- 
nenj , & non illud , quod eft dc effcntia 
eius , maneat ibi , eft ponere ipfiim , & 
non ponere ipfum. Nec valct diccrc quod 
/pccies ponitur manere in diuinis in ratio- 
ac difFcrentia: , qus dicic perfevlionem , 

&hoc 



Sccund)). 
An iqnali- 
tfu plurift»- 
tur m diui- 



SoluitHrtir- 
titt qudjlio. 

Honefttaa- 
ta di/liaillo 
tqualilatis a 
fiwilitudtne 
^identitate 
cjuania ha- 
rum inter fe. 



JTqualitaf 
no dicii «lid 
relaiioncm 
in diuinti 
fimpliciter ab 
identitate Qf 
fimilitudint. 



14. 

Ad frimuo» 
Argumftum 
frimt qiU' 
ftioHts, 

Alitrum re- 
iponftt rtijci- 
tur. 



Qu^ftio I V. 



III 



AA [tC!{9' 

dum. 



Ausulh 



C:tr ir.t^u»' 
lit<i4 creAtu- 
T»rum d'ci- 
iurferftiiio. 



l6. 

4d, tiriiHm. 



Ad »rg. prif 
fu^mfecun. 
4t ijUJLflif' 
nu. 



17, 

Ad jecmf 



itun. 



4i»^-}'i' 



ic hoc poteft efTc . liccc gcnus non ponatur ibi, 
quianon t[\. de ratione dilFcrcnti* ; fcd hoc mi- 
nus videtut valcrcqiiam primum,qnia ficut genus 
eft limitatum, ita & difFcrentiae ratio cft hmita- 
ta, &: ideo ratio difFcrentia: non ponitur in diui- 
nis , ficut ncc ratio gcncris : idco dico ad ratio- 
ncm, qu6d magnitudo, vt ponitur in Dco, non 
eft fpecies , nec paflio alicuius generis , aut fpe- 
cies , fed eft tranfcendens , & habens rationens 
infinici.vc patct ex dictis. 

Ad aUud de iqualicatc dicendum,qn6d xqua- 
litas dicit perfectioncm , vel pra:fupponit perfe- 
dlionem in natura,vel faltem non dicit formali- 
ter imperfedhonem : inicqualitas vcro dicitim- 
perfeiftioncm. Si enim ahqua inaequaliter parti- 
cipant aliqaam naturam, aiterum illorum deficit 
ab habcndo pccfcdlionem illius naturaE:fed nulla 
diminutio eft m natura pcr hoc quod cfTentiali- 
rerhabetur ab aliqiiibus,& hocvult Auguftinus 
in libro de <]uantitate animt. 

Et ad probationem Auguftini,dico qu6d inae- 
qualitas in cnrihus vniuerli cft pcrfedio fupplens 
impcrfcdltoneiBi& ide6 imperfedionem fibi an- 
nexam habct , vnde eft pcrfedio fupponens im- 
pcrfe£l:ionem,quia crcatura non cft capax tant^ 
perfc(Slioni$ cum atqualitate naturatu in vniuer- 
(b, ficut cum injcqualitatc. Quia fi non eflct nifi 
vna natura,non efletnifi vna fpccics,&tuncnon 
ellet tanta perfcdio, quatita: crcatura cft capax. 
Ide6 propter imperfe^ioncm creatura: fiipplcn- 
di^ra, rcquiritur insequalitas inter cntia vniuerfi. 
Vna enim fpecics proptcr fui limitationem non 
cft capax tants pctfeftionis,quantae omnes : fed 
vbi ell tota pevfedio in vno ordine , ibi ex- 
cluditur omnis inaequalitas j fic autem eft in 
Deo. 

Ad aliud, quod cotequari dicit duas relationes, 
vnam ajquiparantia: , & aliam difquiparantis, 
qusimportaturpcrverbumpafliuum^&acliuum 
fibi corrcfpondens. Prima relatio eft asqaipa- 
rantiz , & ide6 eft mutua ; Secunda non, vt Pa- 
ter aflimilat fibi Filuira , Filius non fibi Patrem, 
In hoc qu6d afllmilat , funt eiufdem naturx, ta- 
men cum principalitate refpcdbu eius , & fic in- 
tcUigit Auguft.de imagine,6 de Trtnttate.exevtt- 
plum;cum dicitur Pater aflimilat fibi Filiimi, fic 
eftde MTiagiiie. 

Ad primam rarioncra fecundae qua:ftionis 
patet pcr didi , qu6d aequalitas Iccundum po- 
tentiara non cft tertia zqnaliias , alia ab ajquali- 
tate fecundum magnuudinem, fcd txplicat po- 
tcntia virtutcm m.ignitudinis in comparationc 
ad obicfta, vt pat & yev fupradida. 

Aliud patet pcr przdida , qu6d squalitas 
in magnUudine non cft ita vna rclatio ficut Ci- 
militiido ; ncc fundamcntum fimpliciter diftin- 
guitur <l fundamento , nec fundamcntum eius, 
quod eft magnitudo , eft ita vnum , ficut fcien- 
tia , vel fapientia , aut alix petfeftiones. 

Ad rationem quxftionis tettix patet etiam 
pcr dit^a , quod squalitas non cft omnino 
alia rclatioabidentitate, &fimilitudine, ficuc 
nec fundainentura a fundamento. 



SfPti Ofet. Tom- XI 






Q_y ^ S T I O 

Ftritm perfon^e diuina Jint in fe inuicem 
fer circuminfeponem? 

D.Thom !.;>. qr.4t. «r/.^. ^ hic j.j. art. I. Henric. 
tjuedlib e.q.i. D.Bonau.^/f «r/ i.j.i. Richard.ar/.i.^.j. 
Captcol.ij.j.«r/.i, Gabriel g.i «r/. I. Do&oi in OxofJ. 
hicq.i. Suarez i.f.tr»ci.i.lib.^.cuf.i6. Vafquez i.fart. 
dijputat. 1 65. 

V 6 D non, quia/>r»»»o Phyficorum: 
Si quodlibet cdet iii quolibet , entia 
fM eflent maximc confufa, per Philofo- 
phum contra Anaxagoram : igitur, fi 
quxlibct pcrfona cflet in qualibet , cilct con- 
fufio in pcrlonis. 

Item , 6, PhyficorHm tex. 2. indiuiilbile non 
dillinguitur ab alio , nifi fit excra ipfum : ctim 
igitur perfonx funt indiuifibiles ; fi vna eflet in 
alia, non diftingiicrcntur. 

Item , fequeretur qu6d cflct ibi compofitio, 
quia fi clFcntia eft in aliquo , & diftinguitur ab 
illo, ibi eft compofitio; igitur fi perfona cft 
in aliquo , & diftinguitur ab illo , fcquicur 
idcm, 

Irem , in quo cft Filius in eo cft filiatio ; fi in 
Patre eft Filius, in Patrc eft filiatio 5 igitur Patcr 
eft Filius. 

Item,fi in Patre eft FiIiHS,& Pater in Filio:igi- 
tur Pater in Patie ^.Phyfcap.z, uiiir efi in igne, 
ignu in cdo ; igtiur aer in cdo. 

Itcm,Filins exit ii Patre:ergo non eft in illo, 

Oppofjtum loan. 14. £go in Patre, & Tater 
in me eft. 

SCHOLIVM I. 

Sententia Henrici vnam perfonatn effe in alia, 
nonfecundkmfe totam,fedfecundum partem, cjut 
etiarn efi alicjuid altertus id eii fecunditm effen- 
tiarn , refutatur primh, cjuiaftc FtltM effet in l'a- 
tre, quaft tnhizrens, ficut effentia:Secundh,perfonit 
fibi infunt muttto fecundum eandem rationem ; 
ergo non fecunditm partem. Ttrtio , proprietM 
commumcabtl's,non dicitur formaliter de perfona; 
fed ejfe in perfe cornpetitfortnaliter ejjentit ; ergo 
nonperfunx. 



NOta quod diuerfi funt modi ponendi, om- 
nes tamcn inconclufione conueniunt , Ij- 
cet hoc ratio humana noncapiat fecundum Hi- /'<""/• 
larium y.de Trin. Ideo tria funt vidcnda. Primo, Hilai. 
quis fit modus ertendi »« perfbnarum. Secundo, 
qux fit ratio eflendi in. Terti6, fi eft ibi aliquis 
modus cfTendi tn cx iis , quos ponit Ariftor. 4. Ariftot. 

Dc pcimodicit vnus Dodor,qu6d aliquid ejfe ofmioHenr. 
in aliquo potcft efle tripliciter ad prxfcns. Vcl 9«»'^'-^- 7S 
quod aliquid fit inalio, prim6, quia fecundum T"^'*/? T' 
lc totum : Vel qu6d aliquid fit m alio fccundum ,„ ^/,„. 
parcem , & hoc dupliciter. Vel quia pars totius 
eft in alio,tamen illud, in quo eft, non eft aliquid 
eiiis.vt pes auis eftin laqueo, & laqueus non eft 
aliquid eius : vc! quia illud , in quo eft , eft pars 
eius : vt fi poncretur qu6d duo monftra hahcanc 
ali^uid commmune, vc vnum pcdcm. 

K i Primo 



Arg primum 

negatiuum. 

Arirtot. 



Secundum. 
Ariftot. 



Tertiutn. 



§lu»rtum. 



§luintum. 
Ariftot. 



Sextum. 
Ratio efpoft- 
ta. 



1. 

Status qttt- 



11 1 Libril. Diftinaio XIX. 



frohst ptlmo 
vn»m p'-y[o 

f a it\io frimo 



frohiU _/#- 



Impufftatm 
Henr. 



g.eplicat 



Ktiieitur 

frimi. 



Seettndii. 
ReUtio in»f- 
jifiendi fo- 
dem mod» 
eonuenit v- 
frique txtre' 
mt. 



Tertjii. 



4- 

HiUr. 

Yntm ferfo- 

/>*m effa ■'» 

nlia quid ejll 



Primo piodo nan poteft vna petfona cfie in 
alia,quodprobatdupliciier. Prim6,ciuando to- 
tum cft in aliquo piimo , quodlibet eius eft in 
co , & qnaelibet pars «qualircr cum alia : ergo 
6 fic Patcr efifct in filio , squaliter efld pa- 
ternitas in Fiiio ficut circntia , cpniequcns ,cft 
falfijm. 

Secund^ arguitfic : Qjjod cft primo in alir 
quo.ambiturab illo: fcd impoffibile eft intelli- 
gerc qu6d idcm primo fit ambiens {e : ergo fic 
jion poirunt du3c perfonae efre in fe inuicem : 
ergo pcrfona cft in pcrfona fecundum partem : 
aut crgo fecundo modo , quia aliquid eius & 
tamcn iilapars nihilefteius , cui inexiftit j (ed 
/ic perfona cffet relatio , oportet quod tertip 
niodu fecundum partcm fit inalia. 

Scd dc perfona.in quaeft alia,dicit ille Dodor 
qu6d vna pcrfonaeft prim6,in qua eft alia , quia 
/ecundum totara rationem cius habet rationem 
contincntis. 

Contr^, quandocumque aliquid eft in aliquo 
per partem , idcm modus conuenit parti , & toti 
per partem, ficut patct, albedo eft in hominc pcr 
facicm^idco idcm modus conuenit faciei,& toti 
homini per faciem ; crgo fi Filius fit in Patrc 
primo.ita eft Filiu$,vt quafi inhaercns Patrificut 
cllentia. 

Dicitur qu6d maior eft vera de ifto, quod eft 
proxima<atio cirendi »»,ficnon cft fftentiacum 
rclatione. 

Contra, illud dcftjruit pjincipalc propofitum, 
quia quando aliquid eft in , lecundiim totam 
cntitatem eius prim6 , tunc eft prim6 in ; ficut 
rifibile noncompetit parti prim6,fed toti ; ergo 
fi proxima ratio eftendi eft ellentia cum proprie- 
tate , ficcritJw. 

Item, elTe »«, in propofito non potcft int,elU- 
gi ad fe, quiafic Patcreflet inPatre ; ergo dicit 
reiationem non originis ( quia ficut Pater eft in 
Filio , fic c contra , non fic eft de relatione ori- 
ginisjergooportet quod fit rclatio communis : 
ergo conucriit fecondum eandcm rationem 
vtrique extrcmo : ergo non fccundim partem 
inaffiftit i ergp fecundiim totum eft illud, cui 
inalTiftit. 

Item , proptieras perfonz , fi:cundiim quod 
eft ira commiinicabilis , nuUo modo dicitur for- 
maiiterde peribna: fed ejfe irt , diciturformali- 
ter de ellcntia j igitur non formalitcr dc pcr- 
/bna. 

SCHOLIVM H. 

Prinotartdo quomodo quitdam prddicatit cen- 
liem-tnt fuhieHo, & fingulis partihtts titu, vtcali- 
dum igni, & alia nulli parti jubiecti , ^uia partes 
non habet , vt rifibile homini ; vel fi conuenit 
partibiu non ita primo , nec aqualtter , vt agere 
compofiti , quodpritu & perfetiiM conuenit for~ 
tnte , cjuam rnattrif.. Refoluit circuminfefftonem, 
de qua htc effe, inexiflentiam vnitti fubfifientis in 
alio fubfiflente prtfenttaliter , & intimi : ita 
Hilarius. 

QVantum ad modum, qiio pqnitur vna per- 
fona in alia, fciendum cft (ecundum Hila- 
xmm.y.de Trinitate verfHS finem, quod vna per- 
Com eft in alia , non vt aliud in ajio , vt corpus 
in corpore , fcd »ta incfte ac fubfiftcre vt in hib- 
fjftcut; inrii;ergo fccundum ipfum, vna pcrfona 



jta eft in alia vt fubfiftens in fubfiltentc : fubfi- 
ftetc vero primocompctit perfona:, vt gcnerare, 
Sc generari primo competit fuppofito , & toti, 
Sc non quia alicui parti primo compettt : igitur 
circ in cx partc vtriufquc cxtrcmi primo conue- 
nit per(bna:,& non primo coniienit alicui, quod 
-cft in perfona. 

Dico igitur , quod vna peifona eft in alia non 
per informationera, quomodo illud, cui aliquid 
ineft , denominatur ab inexiftentc , fcd pcr mu- 
tuam prslenriam fpirirualem , qua fubfiftcns eft 
in fubfiftente diftinfto. 

Pro folutione tamcn primae rationis Ganda* 
uenfis eft fciendum quod praedicatum quod pri- 
ni6 conucnit toti, aliquando conucnit homoge- 
iieo , & tunc talc praedicatum conucnit cuilibet 
parti, quia quslibet pars eft ciufdcm naruraecum 
toto , ficut loquitur Philofoph. de mou^ri pri- 
m6 7. Phyficor. tex.i. &■ 1. Totum , inquit , «0« 
mouetur a fe ipfo primo , quia parte quiefcente 
poon mouetur totum. Aliqu^ndo vero pra:dica- 
tum , quod primo incft alicui , non ineft ho- 
mogeiieo , & hoc , vcl quia non habet partes 
illud , eui proprio ineft. Vcl eft totum hetc- 
rogcncum , 8c talc praedicatum , quod conuenit 
tali toti , vel non conucnit alicui parti ; ve^ 
fi aliquo modo conuenic vni parti, & nort 
altcri , hoc cft , quia vna pars magis cft rario 
quare talc prsdicatum conucnit toti , qu^mpars 
alia. 

Exemplum primi , triangulus prim6 habct 
trcs : vcl homo eft rifibilis. Excmplum iccun- 
di , quando principium magis cft vnius partis 
quam alterius , vt patet de aftione , qus con- 
uenit toti prim6 , quia eiuscaufa magiseft for- 
maquammatcria: Similiterde»»r#//»^*r*, quod 
prim6 conuenit homini magis pec animam, 
quim per corpus. 

Idc6 maior illa Gandauenfis , eft neganda 
proptcr duo. Nec enim oportct qu6d illud, 
quod conuenit toti primo , conucniat parti : 
nec ctiam dato qu6d conucmiat , oportet , qu6d 
ajqualitcr. Vcl fi dctur maior in propofito , Sc 
qu6d eircntia eft in : vel quod pars oft Deus, 
non fequitur ; crgo Patercft Filius ; fed cft asqui- 
uocatio de ejfe in. 

Ad aliam rationem de ambire dico qu6d ira 
impoflibile eft qu6d cadem pars fit prim6 con- 
tenta , & cum alia parte fit prim6 continens 
idem , ficut totum prim6 cftc in fi;, Ide6 di- 
co quod non tenctur qu6d peribna cft in per- 
(bna per continentiam , jta quod vna fit am- 
biens aliam , fed ficut fi duo Angcli cficnt 
idem , & tamen diftinguerentur aiqualiter, 
quia eflcntiahtcr diftingucrentur , etemm fpiri- 
tualia n'jn diftinguuniur pcrt/i>». 

SCHOLIVM IIL 

"R/ftionem inexiftendi vniui perfonA in ali4, 
non effe folam effentiam , alias *Pater effet in 
fi ; neque folam relaiionem , quia fic perfont 
non vniformiter ineffent fihi inuictm y &fi, ftr 
impoffibile , Dtut producertt alium Deum , »0» 
efiet in eo , quod tJtfalfHmt ergo ratio huitti ine- 
xifitntia , rfi efftntia fimul cum rtlationt. ^xtm- 
plii appofitifftmis txplicat intxifitntiam ftrfona- 
rum inft inuicem. 

Df 



Refctntiv. 



h 

^td»m 
enoditndMpro 
folutio/e 0- 
pmionuGu». 
dnuenfu, 

AtiftQC. 



ytruwqnt 
txemplifica- 
tur. 



Ad prinmit 

Gandnutn- 

fis. 



Ad feeuu- 
ium. 



Vnn ftrfona 
non ftntint- 
tur »b alia. 



Quaftio IV. 



6. 

T>t r»n»n» 
tffenJt in. 
yr»b»tiifri- 



Stcuni». 
Damafc. 

Ttriia. 



7- 

Refltca, 



Htticitur 
quoad fri' 
mim. 



€^»*d /«- 
eurtdum. 
Genfrationn 
pt immantns 

»ai». 

*d. 7. q. 1. 

Effentia fi- 
mid enm rt- 
Luiene eji 
ra/io tfftntCi 



Quidfit mo- 
lUuejendiia 
d^uinarnm 
ferfi>iMrum. 



ExfUcmur 
txemplit. 

Vtut trifli' 
eitfr inejl 
emnibus. 



SccMndutit 
$xtmflum. 

Ttniuitt. 



§l30irtMm, 



DE fccundo principali, cjaar eft ratio eflcndi 
iti vnius pcrfon* ih alia?dico qu^d qon cft 
eflcntia, ficcnim Pater cflct iBPatre^ nequc rc- 
latio,quia non relatio origini$,cum ipfa fit altc- 
rius rationis, in cxtrcmo, & pcrfon* vnifoBmi- 
ter fimt in fefntiiccm. 

Item , fi , pcr impoflibilc , Dcus produceret 
alium Dcum , non cflec fic in eo , ficut vna 
pcrfona in aiia , fecundijm Damafcenum lib. i. 
Orthod.Fid.5.cap.dicentem : Siejfcrit duo dij tion 
fojfent ejfefimul : & Ci cflcnt du2 rplationes ori- 
ginis.neutra ellct in aiia. 

Ircm , impoffibile eft, fupdamentum ncccfla-r 
rium elfc in aiiquo, nifi reiatio, cuius nccefl^ario 
eft illud fundamcntum,fit in codcmifed fi neutra 
pcrfbna poflct eflc in aba, &c. 

Itcm, in crcaturis- adiui ad pafliuum cftrcla-r 
tio originis, & tamcn neutrum eft in alior 

Dices, relatio eft fufiicicns tatio vni pcifbnx 
eflendi in alio:cum,quia rclaciuafunt fimuljtum, 
quia gcncratio eft immanens : igitur tentiinus 
eius. 

Primum non valcr,quia squiuocatio eft dcyt- 
nrnl , quia fimultas reiatiuorum xque faluatur, 
fi vnum album eflet hie, & aliud Romse, ficut (i 
ambo eflent hic : non fic dc fimultate pcrfona» 
rum £quiuocatur,crgo fimnltas. 

Ncc valet fecundum , quia di(^um cft fupc 
rius * , quod generatio non eft fic iramancns, 
quod terminus eius fit immanens , & fi darctur 
quod fit,adhuc> non concluderct Patrem efle in 
Filio, ncquc in Spiritu (anAo, nec etiam Filium 
in Spiritu fando. 

Idc6 dico quod .neq«e cflentia (bla eft ratio 
eflendi f>r,neque relatio (bla,fed torum, pgta cf- 
fcntia cum rclationcrficut incrcaturis nihil idcm 
dicitur fimile fibi i fedad fimilitudinem requiri- 
tur diftindio:neqoc hoc fiiSicit vt fint diftuidi- 
na fimillimaj ergo requiritur alia vnitas: fic 
ergo vtrumque rcquiritur , & fic in propofito, 
nec relatio , nec eilcntia eft prsciHi ratio. 

Dices , quod princip^iius cflentia eft r.1tio ef- 
fendi itt. Dico quod eiTencia cft illud fundamcn- 
tum,proptcr qupd pon poieft non ineile relatio, 
vbi eflencia jpeft. 

Pc jcrtio arciculo dico qu6d ifte modus ef- 
(endi in, noo' cft aliquis illorum , quem po- 
nit Philatfbphus , ficut patct difcurrendo , (ed 
eft cuilibet diffimilis magis x]uam fimilis> 
Excmpla tamen poifunt poni' ad hoc ; per quaei 
aliqualicer poflbmus mcliiis conciperc ijlum 
modum-tlTcndi. 

Prjroum excroplum cft dc illapfu,:I>eusibeft 
orTiili crcicurz teipliciter: Piimus mociiiiS eft 
per pracfentiam , & eft illapfus. Ifta pjE^ifcn» 
tiaiicas indudit Deum ficut in cslo : Secuiidus 
eft pcr [toentiam , & manutenouiam : Tertio. 
concipifniK przlentiaiuifipe nlanucenetHia , fic 
eft prjB^fitper eflentiam> 

ii^iitui.«xpraplum', Angelus eft cum corpo- 
re, & «ff^M aira alio corpotc glotiofo , & 
pone identiiatcm naturi :' fic iBjproppfito. 

Tcrtium exeniplurp , fi ponantur duo An- 
geli idcro in natura , & circutnlfribcndo locam, 
cflet ibi prjefentia fimilis mutua. 

Quartum excmplum eft de potcntiis animjc, 
&&n\ idotft eflenti£,quodcredo,&:habeant aliam 
diftin^ioncm,prius in re amc operationem intel- 
lc:^,s,(ift ibi idcntitas na(ura;,6f tam.^n di(lindiiQ 
r^aiis porcntiarum. 

Scot. Oper. Tom. X /. 



113 

A(l primiim ptincipaledi! AnaXagora , dico, 
qadd fidicit , fi qubdliber eflct totum inquoli- 
bet,^efttia eflcnt maxime confufa vcrum cft.Sed 
non fic eft pcr(bna in perfona. 

Ad aliud de (cxto Phyficor. patct 1. libro , * 
indiuifibilc non poflet diftineui ab indiuifibili, 
pifieflet cxtra^ipfum, quod fi vcrumcft, hoceft 
quia indiuifibilia in corporibus refpiciunt fi- 
tum ; (ed indiuifibilia fpiritualia non minus dif- 
fcrunt in eodem loco , quiro in alio , & in 
alio. 

Ad aliud dieo , qu6d non eft fimile, qu6d di- 
uinitas non cft in aliquo , nifi fic formaliter ali- 
quid cius : (cd pcr(bna cft in alia, tamen non eft 
aliquid eius. Idc6 fcquitur qu6d fi eflentia eft 
in aliquo , & diftinguitiu: ab illo , qued ibi eft 
compofitio ; non fic dc pcribna. 

Ad aliud , in cjuo eft filitu , &c. Dko fecun- 
diim Philofophum 3. Top. cap,^. diftin<aionon 
valet, vbi altcrum membrum e(i incongruum,(i 
ibi tantum dctcrminaturad vnum. Ideo dc vir- 
tutc (crmonis non cft haec diftinguenda , //M/io 
efi in Patre , quia non praemittitur de virtucc 
fermonis qUod abftradlum fit in aliquo, nifi for- 
malicer ; & runc ncgo hanc : In que eftfiliiu in 
eodem eji filiatio , quia non poteft fic accipi in 
rcfpcdlu filiationis , quomodo in rcfpeftu Filij : 
vcl alicer poicft dici , fi concedicur qu6d abftra- 
Aum , poteft eire in aliquo , liccc non formali- 
ter, conccdendo quod filiatio cft in Patre, ficuc 
Filius , & non fcquitur vltcriiis ; ergo Pater */? 
Filtm. 

Ad aliud , in regulis asquiparantiainon tenet, 
nifi procedendo, & hoc gratia materia::fed con- 
uertcndo non tcnet rcipcdlu altcrius a fe. Et fic 
arguit Philoibphus, ^.Phvfic. Vnde bene fequi- 
tur : Sociates cft fimilis natoni , & Plato Cice- 
roni : ergo Socratcs eft fimilis Ciceroni,non va- 
riata fimilttudinb jied nunquam conuertcndo : 
igitur Socrarcs eft fimilis Sbcrati. 

Ad aliudiqiiod Filiuscxit a Patre generatid- 
ne pa(Iiua;& tamen eft in eo,& ccontraper niii- 
tuam pracfcnciaro. 



9' 

Ad fritrnm 
frincifale. 



Ad fecna' 
dtim. 

* In Oxon. 
di- q.9.a 
a j. 



Ad tertium. 



Ad quar- 

tum. 

AriftBt. 

Anhtccon- 

cedenda in 

quoeftfilius 

8c Hliacio 



Ad qutn- 
tttm. 



Adfextum. 




Q^^STIO V. 

Vtrum in Dcofit aliijua fatio totalitatis^ 
atit maioritatis T 

r.Bonau. hHf.t. ar/.i. j.i. ^V 1. Hetitlc. in fumm» 
tfrlii. ^^. qutfi. 1. Richafd. hkiUrt. j. quifi.^i. itgid. 
frint.-x.qutfi. i. Biulcfcr. qutfi,6. Pcfcus de Taratitafia 
qutfi./ji &S. 

j V 6 p fic vidccur. DamaiciJib.^. 
Fid. Orch. c.6. Confitemur vmnem 
deitatem, &cc. (cd non -acf epit ibi 
, omnem fyncategorematice •, quia 
non: funt plures dcitatcs ; igitur 
categQrematicc , ivt fit fenfus , totam deitattm ; 
igitur in Deo cft ratio totius, 

^fcm, in Symbolo Athanafij:ror<* tresferfon* 
cetterni fihi fnnt y&cc. 

Itcm Anibrofius in Hyrono: In Patretotn* 
Filiut, Cv- tetu* tn Ferbo Pater. 

K 3 Icem, 




I. 

Argum. fri' 

mum. 

Dainafc. 



Secundum. 
Aihanaf. 

Tertittm. 
Ambiof. 



114 Libri I. Diftindio XIX. 






^intum. 

Sfxtum, 
Damafc. 

S)}timHm. 



Ar%. rugnti' 
ttum fri' 
mum. 
Stcundurn. 
Augurt. 



Tertium, 



ferfeaum^ 
tetum diffe- 
runt ^ con- 
(teniunt. 
"Atiftot. 



T[}if>lex »ect' 
fttfi lotiui. 



Itetn , quod Cit in diuinis tnaioritas arguituc 
per Hiratiiitti /»t. 3. de TrimtAtein prirtcipio, 
qu^d in Deo cft maioritas intrinfcca:&: habctur 
iii litera. 

Itcm.omne infinitmn eft maius non infinito: 
efTentia Dci cft iufinita, .r.elatio non cft infinita ; 
igitur in Deo cft aliquid «laius alio. 

Itcm,qu6cUn Dco 6t totura vniucifalc argui- 
tur;tum,quia Dcus prxdicaturde phuibus.quod 
cft ratio vniucr(alis;tum, quia pcr Damatcenum 
lib.j.de Orth.c.6.communc, (tibftantia eftipar- 
ticulare vcro hypoftafis. Similiter numero , tk 
non natura dicuntur difFcrrc hypoftafes , & po- 
nitur in litcra. 

Item , quod ibi fit materialc principium.fiuc 
totalitas eflentiaiis , arguitur , quia diftindum, 
quod producitur de aliquo , quod eft indiftin- 
^um,producitur de eo,quafi dc priucipio matc- 
riali : fcd Filius producicor de fubftantia Pa- 
ttis , qu« cft indiftincla in Pattc , & Filio , igi- 
tur, &:c. 

Contra primum , omnc totum cft maius fiia 

. partc ; fed in diuinis ncc eft maius , nec minus, 

iiccundumAthanafium inSymbolo: igitur,&c. 

Contta fecundum.quod ibi non fit maioritas, 
Auguftinus S.lib. dc Trinitatc cap.i. & ponitur 
in htcra , nonfolim Pater non eft maior , cjukm 
Filiui.fed nec Pattr&FiUuiJimulyaltcjuid mains 
fknt, cjuaTH SpirttttsfanilHi, 

Contra tcrtium, quod ibi non fit lotum vni- 
uerf^lcAuguftinus y.de Trinit,cap.6. & ponitur 
in Ijtera : EJfentia diuina non efi materia trium 
perfonarum tanquam fecundum communem , ean- 
demejne naturam , tre/ perfon* d^cantnr ejfe vn* 
tjfentia. 

S C H O L I V M. 

Q_uaimr ^rticul'* tria dicit DoElor, Primum 
di6lum:In diuink eft toturri quoddam comentiuum 
plurium , quorum quodlihet efl ipfum non totum 
preprte diElum conjians partibus. Secundum : In 
diuinii non eji maioritas, videretur tamen ejfe, po- 
nendo relationes dicere perfeUtonem, quiaftc tota 
"Trinitas ejfet perfiBtor vna perfona. Tertium 
diBum:Jn diuints 'rton eji vniiferfalitasjquia-quid , 
quid eji ihi , eji de fe hoc •• eji tttmen ibt quod eif 
ferfeilionii in vniuerfyli , fcilicet communicabili- 
tas,& iUimitatio,feclufa eitu imperfeUione,fcili- 
cet potentiatifate,& diuifibilitate. i^artidm di - 
Burn : Jn diuini^ no» ejt totum ejfenttale ex partt- 
biu,quia ihi non efl materia , neque ratio mMteriit, 
neque altqttid poteptiale. 

REfpondco,qa6d hic tunt quatuoi declaran- 
da,ficut quatuor proponuntur inquxftionc, 
Quantum igitur ad atticulum primum de tota- 
Utate in generali , dico quod Ifcundijm Philo- 
fophum tertio Phyfic. textu 64. totum & pcrfe- 
«^um (unc idem , vcl confcquuntur fe ; difFc- 
runt tamcu ; quiares dicirurperfeftacum non 
caret aliquo pcrtineiuc ad fuam perfedlioncm, 
fed habet tcrminuna fua: perfcdlionis. Vndc di- 
citur perfc<!ium , quod pertingjt ad fincm j 
fed totum non dicitur habcre fincm ^ fcd 
quod contineat aliqua , refpcdlu quorum eft 
rotum ; ftrifte autem accipiendo toturn , illa 
qux in toto cohtinenttir jicuntur partcs , S( 
fic lotiiT/t , propric , fiiic ftridtii aecipicndo 
Jpfum, eft correlatiuum partis. 



Verumtamcn quia totum indudens ratio- 
ncm perfefti , npn dicii de fc imperfedio- 
nem , ficut pars , ide6 generalius accipicndo 
tetum quam vt partcm habet pro corrclatiuo, 
dicitur totum non fbluni concinendp aliqua 
vt patet , fed continendo alia qua;cumquc funt 
aliquid eius. Vndc totum dicitur refpcdlu 
quorumcumquc quse funt in ipfo , fiue fint 
partes quae non funt ipfum , fiuc non Cnt 
partcs , non tametj funt ipfiim , & iic totum 
iransferrur ad diuina generalius accipicndo ro- 
tum , qujim vt habct partem pto correlatiuo. 
Nam correlatiua , quje in creatis dicunt perfc- 
clionem, polTunt iransfcrri ad diuina , licct non 
c conucrlo eorum oppofita. 

Excmplum ; ratio prioris transfcrtut ad di- 
uina. Vndc dicitur Patcr prior cfte origine 
Filio , icd non ita paflSm transfcrtur pofierim 
ad diuina. Non cnjm ita paflim conccdicur 
qu6d Filius fit poftctius Patre otiginc , ficut 
& Hilarius concedit Patrem clJe maiorcm 
Filio , licet non concedat Filium efte mino- 
rem Patre : Scd totum pt imo modo prout ha- 
bct partem prp correlatiuo , dicit limitationem, 
compofitionem , & dependentiam rcfpcftu 
partium , quas continet , quai um nulla cft ip- 
fum. Non fic autcm concedendum eft ratio- 
nem totius eftc in diuinis ; fed totum , quod 
non dicit continentiara partium , fed aliquo- 
rom , quorum quodlibct cft ip^.im , vt pela- 
gus infinitum , fic conceditur cffc in diuinis, 
& ratio cft : Deus cnim non cft fimplex fimpli- 
citate pundluali , fed immenfa , & quia Deus 
fimplcx cft , ide6 quidquid cft in ipfo , cft 
ipfum. Et quia cft quoddam immenfum ficw 
pelagus infinitum omnia c.<piens , idco plura 
continct. Ide6 Dcus eft tale totum , cui non 
rcpugnat fimplicitas , quia omnia , qu£e con- 
tinct funt ipfom totum , vt ficcorrelaciuum eius 
non fit pars , fed aliquid tocius. Vnde omne 
totum , qualitcrcumque acceptum , refcttur ad 
atiquid fui , non tamen ficut ad partom. 

§i vcr6 qliairatut , cuiufmodi cft totum il- 
lud? Dico quod non inuenitur omnino fimile 
rotum in eteaturis. Quia in crcatura fi in- 
ueniatur fimplicitas , non eft ibi immenfitas ; 
& fi rn cfcatura fit aliquo modo imtncnfitas 
vel pluraUtas, illa includunt compofitionem, 
& nou orhnimodam fimplicitatcm. Aflimi- 
latur ramen toti virtuali in crcaturis ; qua- 
\t totum eft in anima rcfpe£lu fuarum potcn- 
tiarum. Hoc , vt mihi videtur , vult dlcere 
quidam Do<^or ^ in illa qusftione huiusdi- 
ftinftionis , vbi quaerit , fi cft poncnda in Dco 
totalitas intcgritatis ? dicit cnim in przdi<S):a 
qua:ftione , qu6d totum vno modo dicitut ab- 
folute , & fic totnm idem eft quAd perfc- 
6tum. Alio modo dicitur tetum per compa- 
rationem ad paxtem. Primo modo eft poncre 
totalitatep in diuinis : Secundo modo non. 
Non autem intclligo qudd intclligat totum 
dici abfolute , ita qu6d non referatur , quia 
hoc non cft cffe totumy ftd dicitpr abfijlu- 
tc abfolucndo ipfum i. refpcftu ad partem , 
& fic vcrc dicit , qu6d non ponitur in 
Oeo. 

Quanti!ltn ad i1;cundum atticulum, dico qu6d 
in diiiinis nnlla pcrfona eft piaior alia , quo- 
niam fecundiim Hilarium tcttio de Trinitate in 
principio : Pater dtu totam ejfemiam Etlio \ 

igitut 



Quemodofo- 
nitur rtttio 
totius irtDeot 



tximflifica- 
tur. 

§iugre »0?» 
Ita pafsim 
fofleriusdi' 
citur in dius- 
nts ficut 
frius. 
Hilar. 



Dtus non tjt 
fimpUxfim- 
flicitatt 
funSuaU. 



1- 

§luals tfi 
hoc totumf 



* Booau.ci* 
tatns in 
princ.quxft. 



titfflutiofe- 
cundi »rtt- 
culi. 
Ih diuinit 

nuUaifln)»' 
itritws. 



Qu^ftio V. 



s 



iiS 



tiiUtitrun 

dieit p^rft- 
ciiontm. 
* d.7.q. t. 



7- 



Damafc. 
S.€ijcitiir. 
frima. 



8. 

SfCMndh. 



igitur otnnem perfc^lionetn qu« fandatur in 
«{lencia ; igi(ur nulla perfona efl maiotalia in 
perfedione. Nec ratione rclationis, quia habe- 
re aliam rclationcm non eft habcrc aham pcrfc- 
ftionem«quia relatio no eft in (e perfei5lio:quod 
pcobatur prim6 ex pcrfedlionc fimpliciter.Nam 
lecundum Anfelmum in Monol. PerfeSlio fm- 
plUiter eJltCfut in cjuoUbet melius eji ipfum , tjHam 
mrt ^fum.Qopd eft fic verum,{icut alias didum 
cft * , qu6d in quolibet fuppofito non dctcfmi- 
nato ad naturam , mclius cft ipfum quocumquc 
alio fibi incompoflibili , quod non conucnit in 
aliquo diuino fupponto, quia tunc aliqua perfc- 
fiio cflct in vna pcrfbna, quas non cffet in alia. 

Dicctur forte , qu6d hoc non fcquitur , qui* 
pctfbna alia habet, vel habere poteft aliam rela- 
tionem xqualcm rclationialtcriusperibnac. Et 
ide6 no fequitur vnara pcribnameilc pcrfedio- 
rcm alia, quamuisaliam relationem habcat,quae 
eft pcifeftio fimpliciter. 

Contra:ficutarguitDamafc.hb.i.fid.Orth.c.y. 
fi effent dno dij , neuter ejfet perfc^tu , quia vnus 
haDcret perfedionem, quam non habercr alius; 
nunc autcm hoc non concluderctiecundum rcf- 
ponfionera przdiclam , quia dicctur fibi quod 
alius Dcus habet perfcdioncm squiualentem 
perfciftioni alterius Dei , quamuis non eandcm. 
Vult igiturquod ex hoc, quod aliapcrfeiflio eft 
m alio, quod neutet fit perfcdus ; ficut arguitur 
in propofito de telationibus peribnarum , Ci fint 
pcrfe(iiones. 

Itcm,faltcm fi rclatio fit perfedHo , vna pcr- 
{bna aliquam perfedioncm habet , quam non 
habet alia. Et arguitur fic , quod habet omnia 
propria cum alio, & cum habct infinitam perfc- 
dlioncm vltfi,eft perfedlius : (ed Paterhabet re- 
lationes squalcs cum Spiritu fandbo , & habct 
aliam rclationem , vt fpirationcm a6tiuam , qus 
ponitur pcrfcdlio fimpliciter : igituCkPater cflct 
perfeftior fimplicitcr. 

Confirmatur , Patcr habet fecundijm omnes, 
quatuor reIationcs,non autcm Filius &Spiritus 
Ian6kus ; igitut fi relatio eflct pcrfedkio, Pater cf- 
(ct pcrfc^lior aliis perfbnis. 

Item.facla abftradlionein diuinis.vnum non 

prasdicatur dc alio per identitatem,nifi vtrum- 

quc fft pcrfedio , vd altetum : ctfi vtrumque 

vel alterum fit pcrfccflio infinira , vnum prxdi- 

^ cabituf de alio in abftra(5to. Vnde hsc cft ve- 

ti»»blh»a»' " ifapientia ejiveritas , quia vtraquc cft perfe- 

rtMfuiden- ftio, & CmxMxcrfaptentia eft paternitas, quia al- 

^ci btn» V tera cft perfe(£tio infinita : fcdhasc cil falla : Ge- 

Hum /*''*'* neratio ejl fpiratio : igitur ncutra importat de fe 

'fl^r^»,,»' pcrfeftioncm. Ideo rclatio in Deo non dicit fot- 

maliter pcrfc<Slionem : tamen propter identiti- 

tcm rclationum ad eflcntiam , quaslibet eft per 

idcntitatem infinita.Ncccredo aliqucm Dofto- 

rem dixiflc contrariura , quin ifto modo pofltt 

exponi. Sic igitur nulla cft maioritas virtualis 

in vna pcrfbna qu« non fit in alii. 

I o. Quantum ad tertium at ticulum, dico qudd in 

■Refolutio ttr diuinis non cft totum vniuetfalc , quia quod eft 

tij articMli^ communercaliter, non cft vniucrfalc: fed D?us 

Indiuinu no ^^ communis rcalitcr tribus pcrfonis; quia idcm 

ntuerf»l,. feahtcr cum ilhs : igitut &c. Maior probatur, 

trobMturfri- additur enim primi» ibi commnne realitcr pro na- 

"»•- tura quae fi fit communis fccundiim rationcm, 

vel non , habci Ipcum diftindlionc 13. vniuer- 

lale enim habet duas conditioncs perfcaionis, 

& alias duas imperfe^ionis : quia vniucrfale 



CMtfirmUur 



9 

Tkrli». 



iraportat eire communicabile , & e^^e iHiaiita- 
tum ; ficut per oppofitum , fuppofitum cft in- 
communicabile & limitatum. Alias conditio- 
nes irapeife(£lionis importat , fciUcet quod fit 
diuifibile, & potentiale , fiue detcrminabilc, 
quia in ifto fuppofito determinatut ad hoc, 
& vtruraque eft de per fc dc ratione vniucr- 
lalis. 

Tunc arguitut fic : nuUura vnioerfale eft dc 
Ic hoc; quodlibet ellentiale in Dco cft dc le hocj 
ergo nulUim eflentiale in Deo cft vniuerfalc. 
Maior eft raanifefta , quia quando aliquid eft de 
fe hoc , ita eft dcterrainatum , quod non poteft 
determinari : tale aurera non eft vniuerfale, 
quia vniucrfale ex hoc ,qu6d vniucrlalc natura 
eft determinari ad fuppofitum. Minor cft ma- 
nifefta , quia non cft plurificabile aliquod eflen- 
tialc in diuinis , & probatum cft fupra , propter 
quod dicit Damafcenus lib. }. de fidc orth.c.6. 
quod proprictates non dcterminant naturam , fed 
hjpejiafes. Vnde rclationes aduenientcs non fa- 
ciunt naturani efle coramuncm : ficut fi albedo 
aduenicns Socrati conftitueret ipfum in genere 
Qualitatis , Socrates tamen non eifct commu- 
nior. Ita rclationcs aduenicntes cflentia non fa- 
ciunt eirentiam eflc comrauniorcra,nec aliquam 
communitatem fibi ttibuunt , fcd eft de fe hoc 
ante aduentum illatum , & eft ptoprius ^m» 
huiufmodi entis fotmalis , quod eftdcitas. Nec 
tamcn ponain fuppofitum : homo cnim eft pto- 
pribm ^uid , aut proprius tjuif humanitatis, 
Sc tamen non eft uippofitum : plus cnim rc- 
quirituf ad rationem fuppofiti , vt alias pa- 
tebit. 

Quantura ad quartum atticulum , dico qu6d 
non eft ibi totum cflcnciaic ex pat tibus ellentia- 
libus, vt ex matcria & forma : quia cflcntia non 
eft in potcntia ,ncc formabilis , ncc forma alte- 
rius : hoc enim poneret in Dco C(-)mpofitionera 
& limitationcra. Vndenon eft materia ncc ratio 
materiar, fiue potentix ad rccipiendura. 

Scd hic eft vnum dubiura : Nara omne abfo- 
lutum fecundimi lc conccprum , quodeft aptum 
natum habere fclationem , videtur in pottntia 
fccundum fe conceptum ad illam ; fed cflcn- 
tia prout fccundum fe concipitur, eftaptafc- 
cundum fe ,& nata habeiereiationem ,&:nunc 
de fe habet : igiiur cft in potentia ad illam. 

Dico ad hoc , fecundum qu6d in quinta di- 
ftin(5lione*dr£lameft , quoa in Deo non eft 
materia, nec quafi matetia , nec ratio matcrix 
transfertur addiuina. Yndc quidam Do(ftor * 
in hac diftin(3:ione inquxftione,quaquacritur, 
an mperfonis diiiinis fit matcrialc principium? 
Dicit in pcde quaEftionis , in Deo nullo modo, 
nec verc , nec tranflumptiuc reperitur raatc- 
riale principium , & concedit in fequenti qux- 
ftione , qu6d in Dco fit propric quid , fiuc quis^ 
8c quo. 

Ad dubium igitur dicendum quod fi intel- 
ligam aliquid aptura natiun recipere relatio- 
nem , tunc verura eft quod cft in potcntia ad 
rclationem , fed cflentia diuina non recipit 
rclationcm , nec eft in potcntia receptiua 
aliqua , fed dat rclationi ejfe , ctiam & fubfifte- 
rc in perfona. Exemplum eft de anima in pri- 
moinftanti, qao intelligitur infundi , nonin- 
telligitur recipere aliquid a corpore , vt a par- 
tibus corporis , fcd vt daret ejfc partibus corpo, 
ris: vndc non debet inteliigi eflencia fubrela- 
jC 4 tionibus 



FnftHitvHt 
tderfalu ex 
iuplici c/$fi- 
tejicut ^ 
impetfeih». 



II 

Secundo. 



^idquid rfl 
de fe hec rji 
indetermina, 
bile. 

Damafc. 



ReUtionet 
mn reddunt 
effenti»m cS- 
munierem. 



IZ 

Keque tetum 
ejenti»le ex 
f-arttbtis , eft 
in Diuinis. 



Dubium. 



♦ q.i.n^, 
Soluitur. 

* Son.cit. 



Reftlutio du 
btj. 

Efenti» di- 
uin» d»t re- 
lationi effie 
^fubfifler». 
Damalc. 



11 6 Libril. Diftinaio XX. 



fetentia re- 
eepiiu» «cn 

olfU^ina (ly 
fubieitiu*. ' 

14 

Ad primnm 

ratioTum 

grinipalem. 



Vbi non efi 
quantitiu 
■vintltu vel 
tnolii ibi niU- 
U maicritiU. 

jid fecnndd. 



Ad tertiam, 

Aueult. 



+ i 5<li. 



tianibtM, vt fiipejrficics iLibftrata albedini, (cd vt 
anima infiniti dans (J]e cnilibct parti,non tamcn 
infocmatione 

Etqnod dicimt innitcntes priori rationi,qu6d 
eircntia non cft in potentia obiediua , ncc fub- 
iedtiua, fcd in potencia reccptiua, hoc nihil eft, 
quia (i rel.itio lit aitus , quod eft in potentia ad 
rdationeni, vt eam habet , eft potcntia reccpti- 
U.1, vel fubieiftiua, Vnde potentia receptiua noo 
cft aliqua tertia potentia a poteniia fubiediua, 
& obicftiua. 

Ad argumenca paiet per dida : quod enim di- 
citur, quod omne infinicum eft maius finito,ve- 
rumcft : fcd rclatio non eil: fin;ta , nec infinita, 
omne enim finitum importat imperfedionem, 
Sc iimicationcm , & non fcquitur fi noncft in- 
finitura, crgo eft finitum, vi fuperius didum e(V. 
Si tamen accipiatur,qu6d omne infinitum eft 
maius non finito, fallum eft , quianoneft com- 
paratio fccundLim maiotitatcm nifi inter quanta 
virtutis, vcl molis:relatio vero nullam virtHtem 
pcrfcflionis importat. 

Quod autera dicitur qu6d illud,quod dicitur 
de pluribuseft vniuerfale,verinii eft, fi fit vnum 
fccindum rationcm in eis , quia vniuctfale cft 
aptura natum detcrminari , quod non contingit 
in propollto, vi didum eft. 

Quod vero arguitur,qu6d Filius eft de eflcn- 
tia. Dicendum cft quod fecundum Auguftinum 
libii.contra Maxim.c.o.non rcpcriturqu6d pcr- 
fona fit de fubftantia.quianondicimus trespcr- 
fonas cx cadcm cllentia , liccc conceditur qu6d 
Filius fit dc fubftantia Patris , vbi non notatnr 
m.iteria, fedoiiginisconfubftamialitas; vt fupe- 
rius in ifto libio * fuit didum. 

Ad alia patet refponfio per dida. 

•S*3-f««-?*3- ?■-*• Vii s*?- ^ ■^■■f^f^-i^-m- ■£** 



'M«M 




j?{»m=tmMiwi 

DISTINCTIO XX. 

Q V ^ S T I o I. 

Vtrum ferCond clmn/t ftnt aejHales 
in fotentia ? 

Alenf.i.^.^.17 »»f»»fr.^.D.Thoni.i.f ^,41. nrt.f, Ri- 
chard.iixj^.L) Bdnau.Wcij. I. /Egid.5-1. Duraiid.fW.^.i. 
L). £lor (» iMcen. hic q. ijni^a. Vide eHrii in Phyfq. i 4.0» 
15. Suiicz {.b.tracLi.l ^c.^.V^fqacz i./>.*<'/^. i 69. 

1 R c A diftindiojiem vigefimam 

qucro : vtrumpetfor/it dtHW^fint 

<e(jnales in potemta?Qn6d noa,ar- 

giiitur per rationem Kichardij£;f<r 

fnode Trin.c. vltimo , qua probat 

qiioti iioii polfint efic plurcs dij,, quia vnus fa- 

ccret aliiira nuiripotentcm : fic arguitur de per- 

* InDion. (onis, vt patec alibi.* 

^ ^ Confirmatur jfta rario : Pater prius ordine 

Conhrmntur. . . . r ' ^ , ,. ^ * _r.. . . 

ortginis hahet actum ■yolendi j quam Fiiiusjigi- 

tui pixhabet vcllc ad produdionem crcatura- 

rum ; fi igitnr Fifius eoAcm 'JtUepoffit prodiicctc 

creiruras , feqiiitur qu6d PAter , vt vult aliquid 

exrra , d^^crminct Fifium ad volcndum illud e(- 

Bjttit pffofi. fe : igicur Filius non libcrum yult illud. 

Anoail Contrariura paret ex .'luguftino z. defide ad 





^ctrum c.i, & etiam contra Maximinum, vt ii) 
litera. 

*«■ S4^-S«*-MH-HK e»' ■fy «M-f*3-J*J"K».S*3-«*§- 

QV.€STIO II. 

Ftrtm potentiageneranJi Filiurn per fepey- 
tineat ad ommpotentiam > 

Vide Dodorcs citatosquzft.przccdenti. 

' V XT A hoc quairitur, vtriam potentia 
[ gcnerandi Filium per fe pcrtineat ad 
omnipotentiam ? Quod fic arguitur 
per Auguftinum j.libro, contra Maxi- 
minum. Si PAter efl omitipQtens , foteft generare 
FtliHm.yztet alibi.* 

Item , ad omnifcieniiam pertinet fcire genci- 
rationem Filij \ igitur ad omnipotentiam !perti- 
nebit polfe generare Filium. Confequentia pa- 
tct pcr fimilc, ficut hoc ab hoc&c 

Contra, Athanafius in fymbolo : Omnipotent 
Pater, omnipotens Filius , &c. fcd Filius non po- 
teft gcnerarc,ergo,&c. 

SCHOLIVM I. 

Trs.miffa iiflinilione potentit. aEiiut tqualis 
fecttudum intenflonem, & extenflonem ,probatfe- 
cuudiim vtrarfKjue aqualem ejfe in omnthus perfi- 
nis dtuinis. "De variis potenti<t acceptionibuf vi- 
deripotefl DoQor d.i.q.i.& d.7.q.u 

REfpondco ad qua^ftionem primam , qu6d 
potciHia,quae ponitur in Deo, noneft paC- 
fiua , icd adiua , poteft intelligi fecundum ex- 
tenfionem ,vel fecundiim intenfionenT, vtrum- 
que enim poteft efte fine alio. Excmplam pri- 
nu,dc charitate magna & parua, qua funt squa- 
lcs fecundum cxtenfionem , quia ad omnia dili- 
gibilia cx charitate : non tamen fecundiim in- 
tenfionem. Excmplum fccundi,de calore gene- 
rato , qui cftsqus petfcdlionis cum calore ge- 
ncrante, non fecundum extenfioncm , quianon 
potcft calor generatus in gencrationem fui , nQp 
in gencrationcm calocis ptioris , a quo gencra- 
barur. 

Ad propofitiim dico , qu6d perfbna: diuina: 
funtacqualcs inpocentia fecundum intcntioncm 
illius potcntix , quia quidquid ponitur in illa 
potentia a£|:iua , qua aliquid producitur fecun- 
diira propriam magnitudinem,sqac ponitur in 
omnibus tribus pcribnis.vt patet dtHm^iont de- 
cifna nona* dmt ctiam aquales in potentia fc- 
cundumext^fionem , quia ijta, adqux eft ex- 
tenfio huius potentia: , func efFeftibilia refpcdlu 
quorum principi^m producliuura xqualitcr in 
tribus perfonis, Probario, Principium pcrfc- 
«Sum. agendi in quolibet fijppofito , quod prius 
eft| qtiam tgrminuscius producatur, potefteife 
priijcipium agcndi illi fuppofito , vt fic fuppofi- 
tum tale pQlTct agerc illo prirtcipio : fed poten- 
tia, qua producitur aliquod efFcs^ibile, prius eft 
in ttibus pcrlbnis.quam inteUigatur aliqua crear 
tura produci :ergo,qua:libet. perfona eam poteft 
produccre- illo principio adiuo. .Minor habet 
probari in ilia qua:ftionei^«/»'<'^«(:^<o ad extra 
neceffario prafu^pqnat prgfLH^tonem ad intra ., * 

brcui 



1. 

Are.frimunf 

afi-mati' 

uum. 

^ln Oxoa. 

hicq.vn.n.'.. 
SecuttdMm. 



Ratio nd «f ■■ 

fofitum. 

AthanaL 



3- 

Vecifiofri- 
m», qutliie- 
nis. 

Potentia aiii 
ua , vna ex- 
tenfiua , in- 
tenfiutt alte- 
ra. 



4- 

ferfont di- 
uiat funt a- 
quales in ft- 
tetttia exten. 
ftue ^ intem 
fiui. 
♦ q-I. 



Probatt». 



* la 1. d.i. 
q.1. 



Qusftio II. 



"7 



breaker t»men ntinc probanir fic : Neccf- 
farium ex fc prius cft non neccflario cx Ce ; fed 
quidquid eft in diiiinis cft necelTariii cxCe, quod 
autem producii adcxtra.noncft neccflarium cx 
fe i tale enim cft cfFcftibile, & poflibile, capiens 
ej/i poft nonejfe ; igitur principium.quo produ- 
citur aliqua creatura, prius habetut a tribusper- 
{bnis , quam aliquid producatur ad cxtrk : igi- 
tur, &c. 

Ad rationem in contratium dicendum cft, 
qu&d velk prius habctur in tribus pcrfonis^quam 
rranteat fuper quodcumquc obiedum , vt iara 
probatum cft : ideo quzlibet pcrfbna zquc li- 
berc producit,noa aliunde dctcrminata.quim ex 
libcrtatc propria. Et quando dicitur quod Patcr 
prius habet velle , ycrum cft de illo velle , quod 
cft refpcdu c(rentix fuac. Nec cft aliquid con- 
Triut qn*ti' tingcntcr produdbum illo adlu , (cd tW/* refpc- 
hetptrfon» ^^ obicdlorum primariorum prius habeturi 
qualibet perfbna , antequam tranleat fuper ali- 
quod obicftum extra producibile ; quia prius 
pcrfbna: diuinac producuntur, quam intclligatut 
aliquis aCtMS intclledlus, aut voluntatis rcfpcdlu 
obicdli creati ■, Pofterius enim producitur crca- 
tura fecundum quodcumquc ejft quam pcrfbna 
iiiuina. 

SCH OLI VM H. 

TrU ajferit, primum po/se generare ^onfpeHa- 
re *d omhipotentiam , ^uia huiiu obieclum eftpof- 
ftbile obietliue, vt opponitur necejfario.Secundum, 
potentiam produ^iuam refpeSu ¥ilij generandi, 
eiufque obit^um efse pojftbile, vt opponitur necef- 
fario a fe originatiue, Tertium , quod in hac Pa- 
ter, & FUtMjint aqudes , Ji Jumatur pro funda- 
damento remoto potemia : de quo latefupra dijlin- 
Sione feptima,quaJiione prima. 



ilum pri- 
mum quint 
tUiquodft- 
tiniJum. 



6. 

JEgid. & 
rarr»nuf>»- 
ttnti». 

Rtiieitur 
'primi^. 
* In Oron. 
}iic o. f . 
Trtnetimda. 
HefptSu c». 
ims dieititr 
emnifttttt- 



7' 

•HtfoiHti» 
tpufiiettis. 



AD (ecundam qu£ftionem,dicitur quod po- 
tentia gencrandi , vt eft in Patre , pcrtinet 
ad omnipotentiam , non vt in filio , rationcs il- 
lius opinionis , & argumcnta eam improbantia, 
ponuntut alibi.''^ 

Tum breuiter dico quod ad illum a(5lum>fiue 
ad illum terminum,eftpotentiaper (epertincns 
ad omnipotcntiam , qui fecundum fe eft pofHbi- 
lis ; qu6d auiem in huc , & non illo , hoc acci- 
dit. Sicut ad adlum currendi caufandum rcquiri- 
tur potentia, & idc6 illa potentia, qua: non pof- 
fct caufarc adlum currendi , non efTct omnipo- 
tentia ; non tamen fi non poflet caufarc adum 
currendi in eo, qijod non eft natum currere , cfl 
impotens. 

Ideo Deus non eft impotens , etfi non poflet 
caufare in fe curfum. Similiter non dicitur im- 
potens,fi non poteft caufare intelligere in lapidc; 
led eflet impoiens fl non poflet caufare inielUge- 
re in intellcflu, & curfum, in quolibet animali: 
omnipotentiaigitureftrcfpedlucuiuf]ibeta6lus, 
fiue termini poflibilis produci. 5i natus eft cfle 
pcr fe , omnipotentia eft rcfpedlu illius in fe : fi 
veid natus cft cflein alio , oninipoieniia eft re^ 
fpedlu illius in alio.Et ^e6 fi Filius fit terminus 
poflibilis , 8c poteniia generandi fit fimplex po- 
tentia , itlud fiue iilc , qui non potcft in adum 
generandi ,non efret omnipotens. 

Refpondco igitur ad quxftionem , tria de- 
clarando. Primi , quod generare Filiuro Deuin 
non fit adus omnipotcntix : Nec Filius fit tcr- 



minus omniporentiz. Secund6 , qadd ad iftura 
tcrminnra cfl aliqua potentia. Tcrtid, fi illa po- 
tentia fit in Patre, & nonin Filio, fintne zqualis 
potentia! ? 

Quantum ad primum , dico quod potentia 
gcnerandi non pertinet ad omnipotentiam; quia 
omnipotcntia eft rcfpcdtu omnium poflibiliBra. 
Non cnim cum dicitur omnipotentia , 6t diftri- 
butio potentix vniucrfaliter , tunc cnim diftri- 
bucrerur pro potentia bouisA aiini,& fic cum in 
Deo formalitcrnon fit poccntiabouis, necafini, 
Dcus formalitcr non cffet omnipotens. Sed di- 
ftribuitur obiedu potentiaE,vt fit fenfusjomnipo- 
tentia,id cftpotentia omnium poflibilium.Vnde 
omnipotcntia eft vna potcntia fingularis,quz eft 
refpe^u omnium poflibilium habereefrc. Cum 
igitur Filius Dei non fit tale pofTibilc cfle , fed 
ex fe necellc cdc , fequitur quod Filius Dci 
non fit tcrminus omnipotcntiae , ncc per confc- 
quens gencrare Filium Dcum eft a^s omtu- 
poientis. 

Quantum ad fccundum : e'ftne adadumge- 
nerandi Filium , & ad iftum tetminandi aliqua 
potentia? 

Refpondeoquod ficrnam potentia a&iua ftri- 
dc fumpta, cft potcntia tranfmutatiua , vt patct 
per Philofophum j .Met.cap. i i.c^ 9.C.1 . eft enim 
principiumtranfmutandi alterum, Ad ifta ver6 
potentia adtiua tranfinutaiiua abftrahimus po- 
icntiam adliuam, inquantum a£Hua eft,qua po- 
nitur res in ejfe fecundum totum fui , vt in crea- 
tione,dcqua poicntia loquitur Auiccnna,(5.Met. 
vlteriijs nos ponentcs produftionem in diuinisad 
intra, oportet nos vltcriusabftrahereabvtraque 
potentia pra:dii5la potcntiam produftiuam , qua 
perfbna producitur in eadcm natura, & hzc po- 
tencia eft ad hunc terminum, & ad aiflum gcne- 
tandiFilium. Non tamen ifta potcntiaprodu- 
diua includitur in omnipotentia , vt patet cx 
przdidlis, quia per omnipotenriam non diftri- 
buitur potenria : fed obiedlum potentiaE : Vnde 
omnipotentia eft vna porentia fingularis rcfpeftu 
omnium pofIibiIium,alia a pocentia produdliua, 
ficutprzcise loquendo potcntia adiiua eft alia a 
produdliua. Non igitur potcntia ifta produdliua 
includicur in omniporcnria ad omnc poflibile. 

£t fi dicas,fi pocentia ai^iua fic ttansfcrturad 
diuina, igitur fimiliter fuum corrclatiuum,quod 
eft pojfibile, & pcr confequcns illa potentia adi- 
tia produdliua includitu; in omnipotentia , qnx 
cft potentia ad eflc poffibile, cum illa fit rcfpe- 
(k\i poflibilis. 

Rcfpon'deo vno modo fic,fccundum quod di- 
dum eft in diftindione pra:cedenti : * quando 
in creaturis alterum relatiuum dicit pcrfedlio- 
nem, & fuum corrclatiuum impcrfcdiioncm , il- 
lud quod dicit pcrfcdlionem poteft transfcrri ad 
diuina , prout pcrfedionem dicit : non autem 
fuumcotrelariuum , fedaliquid communiusco, 
vt patet de toto , quod fic ttansfcrtur , & non 
pars j fedaliquid communius parte , vtefleali- 
quid totius. Similiccrdcpriori & pofteriori , & 
maioritate,&minoricate, vt patetin propofito, 
quia potentia adiua dicit pcrfcd;tionem,ide6 po» 
teft transferri ad diuina fub ratione potentiae 
produdliux , non a.mem pojftbile , qula dicit im- 
pcrfcdlioncm. 

Aliter poteft dici,qu6d c6m duplex Citpojfibi- 
/f fubicifliuumfcilicet , & obiediuum, quamuis 
inDeo non ponatur potcntia fubicdliua, poteft 

tamcn 



ttttniiagt. 
ntratiu* i» 
T»trt non 
ftrtinet »d 
cmntftttti' 
tinm. 



Omniftttn- 
ti» qii* ! 



s. 

Ariftor. 
VniHr in di- 
uinis poten- 
ti» frediicii- 



Auiccana. 



ObieHi». 



Solntie. 
♦ d.iy q, f 
n.4- 
I» Dee ne» 
tft ftfsibile. 



Prdfertim 
JubieQiMum. 



118 Libril. Diflindio XXI. 



tamen poni potentia obiediua , qua potcft pro- 

r-fl ,..,.n ddci tealiter aliquid in diuinis,&: (ic potcll con- 

ohtedmum. ccdi ibi 6(16 poUibjie, vt diat pollibilitatem ob- 

iediiiam ,& (ic Filius elT: poQibilis: quia nihila- 

liud eft fic Filium e^Fe poffibilem obicdiue.quam 

eiic pioducibiicm, & gcneratum : & illud podi- 

bile non repugnat nece^rario ex fe , quia ilhii 

r<ltus ejipof ppffihilc non eft crcabile ; fed repugnat necef- 

fiodis ,id eft fafio ^ fg ^ quja qnoj gf^ necedarjum a (e , noii 

non itp m- pQjgj^ g[|^ tcrminus potentiac aliquo modo. 

Qu4ntum adtcrtium, fi cft aliqua poceiitia in 

Patrcquae non includitur in Filio ,vt iam di- 

dumeft , quomodo tunc Pater & Fiiius funt ae- 

qualis potentia: .'' 

eiuomodo Refpojideo , quod (i potemi.i accipiatur pro 

fmt iqu»les illo , quod formaliter importaiur nom.\nsp9ten- 

*" f "'"["* tu , cum illud fit rclatio qusdam , fecundum il- 

tres peront, , , ,. f. . ,. 

diuintt '^^'^ "°" attcnditur asqualitas , nec uiaEquaiitas, 

qitia nondicit perfe(flionem, necmagnitudinem 

virtualem, vt probatum cftin praiccdenti diftin- 

* li. dionc. * Si autcm accipiatur pro fundamento, 

quomodo potentia accipitur communitcr : ficut 

ciimdicitur^o/w/xi eft principium tranfmutandi 

aliud, vel ab alio j quod non cft vcrum de rela- 

tione , fed de fundamento : fic potentia eft ali- 

qua magnitudo virtualis , qua tanta eft in Filio, 

&c Spiritufandlo, quantaeft in Patre;& fic non- 

obftante qu6d potcntia generandi , qux eft re- 

latio, non fit in Filio , nec in Spiritufando, ta- 

mcn omnino funt a:quales in potentia, accipien- 

do potentiam , prout fecundum eam nata eft at- 

tendi luqualitas. Vnde fic tanta eft potcntia in 

Filio, qua asqualis cft Patri, quanca in Patre, qua 

adaequat fibi FiKum. 

^tlu*nturJi SecundiJm hqc polTunt faciliter (aluari, & in- 

aa Mig>ftri tcHjgi Jijj^a Magi(tri , quac habet difiin£iione 7. 

O- faaitoru. p^^^^ ^^^^^^^ quomodo verum eft eadcm cft po- 

tentia, qua Patcr poteft gigncrc Filiuin , & qua 

Filius potcft gigni a Patre. Alia etiam didacius, 

& Sandorum tbidem, faciliter polTunt intelligi. 

Sic igitur patet ad fotmam quafftionis, qu6d po- 

tentia generandi Filiimi Dei non pertinet ad om- 

nipotcntiam-, & hoc dicerent Philolbphi fi in 

diuinis poncfent genet&iioncm.faut poteft patere 

ex diclis. 

1 1 Ad primam rationcm dupliciter poteft dici. 

Ad primum Vuo modo, qu6d hacc confequentia tenet gratia 

argumentum maccriiE : Tater eft omnipotens, iffitur poteftgene- 

X. qutjUents. rare , tcnet enim gratia matcrix , proptcr pcife- 

«SLionem dcnotatam pcr praidicatum , & proptcc 

coHucnicntcm modum fuppofiti , quod ponitur 

in fubicdo rcfpeftu adionis. Namomnipotcn- 

tia confcquitur habcntcm omnem pcrfedionem. 

Ommpoten. y^jg fupponit & dat intclligere omnem pcrfc- 

omnem per- <SionerTi (implicitcr in omnipotcntc:fuppofitum 

fe^imem vero Patris cft conucniens gcncrationi adius. 

fmpliciter, Nunc autcm fuppofitum habens omnem porfc- 

^lioncm congeniens gcncrationi aftiua: , poteft 

communicarcpcrfcfle fuam natutam producen- 

do fibi fimiie *, quia quod fuppofitum non pof- 

fit producere fibi fimile > aut hoc eft quia non 

includit omnem perfedionem ; aut quia non eft 

fuppofitum conueniens taliadiioni, vt Filius. £t 

ideo fequitur:St Pater eft omnipotens igiturpoteft 

generare fibi Jimile : non taincn tenet per locum 

a coco in quancitatc j vt quia gcnerarc Filium fit 

tcrminus omnipotcnciz ; quia codem tpodo (e- 

quitur yfi Pater eft omnipotens , igitur Pater po- 

teli tntelli£ere\non quod intelligere Patris fit ter- 

Hiiqus omnipoteqcixj fcd quia cft perfc^io fiiT^- 



pliciccr,quam prxfuponit omnipotentu m ora- '«ttUigere 

■ • • r r ■ pttrts non efl 

nipoccnte ,ita in propodto tenct con(equcntia C ^ 

* ^r n- /- I • terminmom. 

propter omnem perl-cctionem (imphciter,quam mfotensU. 
requirit omnipottntia in prasdicato ,& pioprer 
fuppofitum coueniens adioni gencrationis,quod 
ponitur in fubicdo. 

Aliter poteft dici , quod Auguftinus probans Alia rejjioa 
contra Maximinum, quod Pacer podit generare /"■ 
Filium fibi acqualcm.iupponicab eo concclUim, 
quod Pater genuit Filium , qoia hoc dixic Maxi- 
minus , (ed Filium minorcm fc. Nunc fcquitui 
quod C\ Pater gc ncrat,& non potcft gencrarc Fi- 
lium fibi acqualem , quid fic impotens. Et ideo 
cx oppofito confcquentis cum codcm addito, fe- 
quitur oppofitum anteccdentis. Vnde fequitur,fi 
Parer gencrat, & eft omnipotcns, igitur gencrat 
Filium fibi squalem , & ita fequeretur de Filio: 
fcd aflumptum cilct falfum, fcilicec Filium poilc 
generare. 

Ad {ccundamrationemdeomnifcientia que- -^d fniniUa. 
rcalibi.* *lnOxon. 



^M^if __. ^ 

•«*? •£*3-Wi«-fc*j-i*3"£*3- 'd' •£*3"KH -i^i^ t^i-it^-8** 







I. 

Arg.primiiK 

»ffirmilti' 

uiim. 



DISTINCTIO XXI. 

Qv^sTio Vnica. 
Vtrum hxcfit vera : folus Pacer cft Dcus? 

Alenf.i.;>^.6j. m. 5.« i.j.D.Thmn. Arc ^.i i. Du- 
rand.^. i.Vafqacz i ./>. d. 131. vbi agit defronominibus, 
idem, aiius, rnus.CTiplex, fclus.Suarcz i.p.ir.i.l.i c^, 
Dodot in Oxtin.hicq-vn.rb\Tartitct. Voxilon. Leu- 
chcc>Bargius,^Mi/M<^ tr»ciauitUgic»lia hicttt£ia,de qui- 
bu4 eiiam videndus Mayroa. 

I R c A diftinftioncm vigcfiraam pri- 
mam , qua»ritur , vtrum ha;c fit vcra, 
_ folus Pater eft Deits ? Quod fic vide- 
tur ad negatiuam vniuerfalem exccptiuam fc- 
quitur exclufiua affirrrwtiua de parte excepta:ic- 
quitur enim, nttUum animal prtter ho^ninem cur- 
rit : ergo folus homo currit ; & patctconfequentia 
per exponentes , ficut fcquitur : Nemo nouit Ft- 
liummfi Pater\ergo folHs Pater nouit FiHum. An- Matth. 
tccedens eft vcrum Mattha:i x i . igitur & confe- 
quens , in quo prxdicatum cft elllntialc : ergo 
didio exclufiua addita termino perfonali refpe- 
(flu prxdicati cirentialis , vcra eft, Sc per confe- 
quens haec eft veta.foJus Patereft 'Deus. 

Iiem.Auguftinus 6.deTrin.c.8.&9.5o/«//>rf- SecundHm. 
ter efttantus, quanttu efl Pater & Filifu,& Spi- -Auguft. 
ritus fan^m:(ed (ccundum ipCam,eoTnagnfu,quo 
£)fi*f.crgo(bIus Pater cft Deus. 

Contra, Filius eft Deus : igitur alius 3 Patrc RMiotpptfi 
eft Deus ; non igitur tantum Pater cft Deus. '*■ 

S C H L I V M. 

Sententia Afagiftri admitte/ttts hanc : (blus 
Pater eft Deiis:.7<«<!i relatiuum non excludit corre- 
latiuum, refutatur i.v Philofopho. Secundo , ^»»'4 
falfum eft ly folus additum relatiuo non exclu- 
dere correlatiuum , t^uia ifla conuertuntur , folus 
Pater eft , nullus non Patcr eft. Oftendit etiam 
netjue in ftnfu compoftionis , aut diuijionis hanc 
fjff vtram.-vidsri poteft de his quetft. 11, de vniuer- 

fali. 



.1 ' Qu^ftio Vnica. 



Of>i'*'o 



M*- 



■vit. 
1'rabiUHr 



$«(nnU^. 



Ttr.io. 



Ariftor. 



3' 

Ariftot. 

Reihituf 
trinii. 
\feitJtde. 



Tertio. 



4. 

Ad frimum 
»ri.M»iiftri, 



fali, vhi Jpcet ^ftomoJo , vnus , CMpitur CAtegore- 
niAUce, \i' fyncatigomnMtci :& }. d.^.agit dely 
k)kimmodo,(:^4.</*/?.i i.q.i.& i.d.ii.^,i.(jHomo- 
do ly loias, ftc dHplicirtr fKtnitur , & }.d.6. f .2. 
& tH prtdicament. q.i. ejnomedo diclio exclHfina 
nliter excludit apartefiibii6ii , & aliter a parte 
prtdicati,fatetur tarrten diHa ij. l. non ejfe Logi- 
cam tradifam de excluftHa k parte pndtcait ; 
^Hdfl.i, de/iibflantia docei fyncategorema pofttHm 
a parte fubiecH non ejfe fHbteElt partem , fed de- 
lerrainaticnem , fectu fi ponatur aparte prxdi- 
CJtiyVide Scholiain Oxonien/ihicad n.i. &^. 

Dlcicur qood hsc abfblurc vcncA folitt Pa- 
ter efl i)f*«,quia Ci cllet falfa.hoc non cffcc 
nifi , quia exbiuditur rcfpedlutalis prxdicati Fi- 
lius & Spiritus ianftus , fcd hoc non cft vcrum, 
quia vnum rclatiuum includit aliud , quia cil de 
per le intellcdku eius. Diftio vero cxcluiiua non 
excludit illud quod includitur in pec (c incelle- 
6t\i inclufiiigitur,&c. 

Item,fcquitur:folus Pater eft.igituc Patcr eftj 
{£ vlterius,igitur Filius eft ; igitur \ primo ad vl- 
timum , folus Pater eft ; ergo Filius eft ; igitur 
fcfpeftu effe non cxcluditur Filius pcr addicio- 
nem exclufiuam additam Patri , fcd idem cil: 
Patrem clTc , & Dcum cfle : igirur in hac , folus 
Paterefl Deut , noncxcludicur Filius. 

Item tertio fic : diiSkio exclufiua addita accci- 
denti non cxcladit fubicftum, fcd includit.Vn- 
de non fcquitur.tantum album eft, ergo fubftan- 
tia non eft , fcd fequitur oppofitum , vt patct 
apud Philofophum ^riwo Thyfic.cap.^. fed non 
eflentialiorera habicudinem habct accidens ad 
rubiciium, quam vnum relatiuum ad fuum cor- 
relatiuum ; igitur didio exclufiua addita vni non 
excludit reliquum. 

Contta, primo Phyf. tex.p. Siiantttm princi- 
tium efi, principia um non e^. 

Item fecundo, vnum oppofitorum,quod non 
praedicacur de alio,excIuditur per di(5tione cxclu- 
fiuam, imo vnincrfaliter excluditur omne iilnd, 
quod non dicitur de inclufo;hoc enim importat 
per negatiuam exponentcmexclufiuam afnrma- 
tiuam i igicur cum Filius non-fit Pater.per hanc : 
Tantum Pater e^ Detu , excIudecurFilins. 

Item tertio fic : contingit intclligere aliquid 
vere& prxcise inelTc vni correlatiuo.vt fua pro- 
pria differcntia , vel paffio ; fcd data hac rcfpon- 
fionehoc clTctimpofribilc fignificare.qniadcno- 
minarctur aliud relatiuum includi:igtturaliquid 
poflet vere intelIigi,quod non podct verc figna- 
ri per aliquam propofitionem , quod eft incon- 
ueniens. 

Vnde quantiam ad iftum articulum,dico quod 
tanta cft incompofHbilitas inter oppofica relari- 
ua refpcdu ciufdem, ficut intcr alia : Et idco fi- 
cut didtio cxclufiua addita vni oppofitorum fe- 
cundiim aliam opinionem excludit fuum oppo- 
fitum , ita ctiam addita vni relaiiuorum excludit 
fuum corrclatiuum oppofitum. 

Ad primum pro alia opinione diccndum 
qaod ficut vnum relatiuorum includitur in alio, 
ita non excluditur vniuerfaliter ab eo per di- 
dlionem exclufiuam , fi illud eft de incelledu 
eius. Non aucem eft de incclledu eius vr hoc 
hic, fed vt hoc huitu , vcl fecundum aliam habi- 
ludincm cafualem,& fic non excludir.Vnde hic, 
folus Pater generat , includit , quod Patcr Filij 
genccat. 



119 

Ad aliuddicunrquidam,qa^ in hicfolm Pei- 
ter efl, Patet diftrahitur & diminuitur , quia Pa- 
tetincluditaflbciationem Filij.quam excliidif,& 
priuat di^io exclufiiia/»/»» , & ideo non fcqui- 
mv.Tantum Pater eji.igitur 'Pater eft, fed cft fal- 
lada fecund^m qMid , & fimpHciter ; quiadidio 
exclufiua repugnat intelledlui Pattis,& ideo di- 
minuit ab eius fignificato. 

Contra , didio fyncatcgorcmatica nunquam 
diminuit a fignificato fui difponibilis , fcd prs- 
fupponit fignificatum eius , coquoddicit mo- 
dum dctcrminandi ipfum refpedu alterius ex- 
trcmi , & modus prsfupponic fignificatummo- 
dificaiidi : alircr enim ipfum non modificarer, 
fed deftrucrct. Vnde fi diminuerct non dicerec 
modum circa fignificatum determin.ibilis , fed 
cir.-a aliud fignificatum : fed categorcraa, quod 
importat difpofitionem realem, poteft diminuc- 
re vt »»orr««wi.Quamuis igitur non fequifHr,/M- 
»»0 mortuits, ergo homoy fequicur tamen foliu 'Pa- 
ter, ergo Pater eff. 

Pr2terca,fi/fl/*« diminueret a fignificato Pa- 
tris in hnc, foliu Patereji,ighm in hac, folttt Ta- 
tereji Pater,Psiicv in fubiefto diminueretnr, & 
pcr confequcns non elfet \cvzfolu6 Pater eji Pa- 
ter, (\c\it nec hxchomomortuus efi ho?no. Proba- 
tioconfcquentii.comparacio fubiccli ad pra:di- 
catum non aufcrr comparationcm eorum intct 
fe,igicut fi {(kifolus Taterefi /'4/fr,diminuerc- 
tur , vbicumque/o/«/ addecur ad Pattcm , Patet 
diminucrctur , & cum fcmper intcr fc poflint 
comparati, erit diminuiio. 

Ideo dico ad rationem , qu6d formaliter fe- 
quitur,yo/»« Pater efi,ergo Fdiu* non efl ; fed gra- 
riamaterix fequitur folus ParereJi,ergo ^iliuseji, 
quia gratia materix Pater ad fuum e/Je rcquirit 
ejfe Filij,vnde refpeclu alccriusprajdicaci, in quo 
vnum refpeftiuum no-n dcpendet ab alio , non 
lenet confequ'entia:iion cnim fcquitur,/o/»« Pa- 
ter ejialb is,ergo FiHus efi albtis.Conccdo igitur 
quod in hic, foliu Pater eft, Filius formaliter exr 
cluditur,fed materialitcrincluditur;&ide6 inclu, 
dit oppofita, proptcrquod vtrumque fcquitur. 

Ad aliud,diccndum quod Ci accipiaturaccidcns 
in abftrado.fub quo modo,non dicitur de fubie- 
fto,excludit fiibieckum. Vnde feqiiitur : Tan^itm 
albedoeji, ergofubjiantia non efi: & ctiam fcqui- 
tur oppofitum,quia accidcns non poteft efTe finc 
fubiedo, idcro includit oppofita:fi tamen accipi- 
tur accidcns in concrcco , non cxcludicur fubic- 
6tum,quia didlio exclufiua non excludit aliquid, 
quod vere dicitur defubicdo : fic aucem non cft 
dc oppofitis relatiuorum , quorum ncutrum dc 
alio diciturndeo noneft fimile. 

Alirerdicitur.quod ciimfolus fignificctidem, 
qu6d»o/7 cutn alio , nofaalietatis inclufa in folo 
poteftfumi neutralirer, vclmafculinc , &primo 
modo vcracft.fccundo modo falfa. 

ContrJl, adieftiuum habct fuos modos figni- 
ficandi ii fubftantiuo ; igitur fi fubftantiuum eft 
mafculinum , & adiedliuum fimiliicr fumetur ; 
igitur fimiliterin fuoxquipollente. 

Alij diftinguunt hanc,/o/«x Pater efi DeMs^Cc 
cundiim compofitionem & diuifionem, quia in- 
ler adiecf iuum , & fubftantiuum cadit , tjui efi, 
medium iuxta illud Prifciani fccundo conftru- 
dionum , inter exigens & exailum cadit qui eft 
medijtm : & tunc eadcm eft huic felus iUe , ^ui 
efi Pater , eSt , quara dicuiu eflc vcram in fcnfu 
diuifionis , & falfam in fenfu compofitionis. 

Contri, 



Ai fi(h»' 
inm. 

Rt^tpjie 
«UorHm, 



Reijcitirr. 
frima. 



Seittnai, 



JJofforit re- 
ffonjio. 



6. 

Ad tertinm. 



AlUre(\en- 
f". 



Rtiidtu*. 



7- 

Varto in j. 
dilt2..Bor.a- 
iKnt. in i.d. 
^'dub.Utte- 
rali. 



k 



izo Libril. Diftinaio XXI. 



Contra : fi ica eflcr, non effet poflibilc cxpri- 

ReifaHntur. ^^^^ conccptum dcterminatum.ncc aliqua pio- 

pofirio talis , vbi addei crur adieftiuum fubftan- 

tiiio, impoiraict dctcrminatum conceptum;quia 

fi fcmpcr inter adiediuum & fubftantiuum ca- 

dciet ^uod eft medium, & tunc foret diftinguen, 

da (crundum compofitioncm & diuifioncm ; 

tunc idem ciret diccrc : oinnis homo curtir , & 

omnis illc «31«' eft homo.currit; & efTet quxrcn- 

dum de vc itatc ciiis in fenfu compofitionis , & 

diuifionis , & vltcriiis inter adiediuum diftri- 

bucns , & fiibftantiimm vltcrius cadcret qui eft 

mcdium,vt fit fenfus : omnisillc, qui ert,ille,qui 

cft homo , cnriir, & fic in infinitum:de hac opi- 

* In Oxon. nionc qna:ic pUis alibi.* 

"•^ Rcfpondeo igitur ad quaeftioncm quod /2/w 

°' importat ptiuaponcm aftociationis , quod con- 

Kefobnio tjngir duplicitct : vno modo prout intelligitur 

V^fl"""^- dererminare illud.cui additur in fc abfolure, po- 

nens rem fuam circa fuumfubftantiuum ; & fic 

cft cate^orcma.cuius res vt fic, cft fignificari pcr 

Soluf ttwd folum, ^otfoliiarie ; fic autem non recipitur in 

fropriefigai- diuinis.quja fecundiim Hilarium,hb.j. dcTriu. 

fi"^; . circa finem , & 1. 4. circa mcdium Dem mnefl 

folttariM conjitend'ti. AIio modo mtellJgiturdc- 

terminare fuum dcrerminabile in comparatione 

ad aliud:& fic cft iyncategorema, diccns modum 

circa cxrremum. 

Sed hic mihi videtur vlteriusdiftingucndum, 
^hA cnm folHi orom fyncategorema,dicat pra:- 
cifioncm ciica fubicftum , hoc contingit dupli- 
citcr. Vnomodo denotando fubiedlum praccisc 
fiiMici refpedu pr«dicati:Alio modo fubieftum 
jn th cfTe prarcifum,& fic dicir modum pra-dfum 
circa fubicdum , cui fiib tali modo fignificatur 
prjcditatum ineirc, quod vcr6 ha:c diftindlio fit 
conuehicns, poteft apparerc in alia diiflione fyn- 
catcgorcmatica.vt in didione rcduplicatiua,quje 
vno niodo denorat habitudinem fubicdi ad pr«- 
dicatum, vt quodin fubiedto fit caufa inhircntiac 
prcedicari ; & fic iiriportat hnbitudincm caufali • 
Inquantum taci$,vtciim dicitnr,fcoOTO intjuantum homo eft ra- 
^tlTiter tioialu, vfl riftbtlis : Sc fic tenctur reduplicatiiic. 

Aiio modo fpecificatiuc.vt quando difponit fub- 
ie£kum , fppcificando vnam rationcm cius , fub 
quo ineft fibi prasdicatum : nec tunc tenctur re- 
duplica(iuc,.v.g. fi dicatur»»ij«m incfuantum in 
potentia, adfor^narn mouetur , non enim tenetur 
hic reduplicatiuctunc enim importaret vniuer- 
fiilifatem,& tunc fcqueretur quod materiafecun- 
dijm omncm potentiam moueretur , ficut fequi- 
Atiftot. tuj fecundiam Philofophum : luftitia eft bonum 
inquantUm bonum , igitur iuftiiia eftomnebonum ; 
(ed rtnetur fpecificatiuc , fpccificando vnam ra- 
tionem tantum , fecundum quam mouetur ad 
formam,& non fecundum aliamific igirurintel- 
Ariftot. ligiturilludPhilofophi^. Met.c.io. Eft autem 
fLtentia^tjUifpeculaturens, intjuantum ens. Non 
cnim intclligitur reduplicatiuc,tunc cnim fequi- 
tur quod fpccularetur quodcumque cns parti- 
cularc , fed tcnetur ibi (pecificatiuc ratio cntis, 
fecundiim qu.im de illo cft (cicntia.quia non fub 
ratione mobilis, nec quanti, fcd fub ratione enti- 
tatis.fiue qiiiditatis abfolute. 
o. Sic ergo dico in propofito folw vno modo di- 

cit mocjnm prascifionis cuiufcumquc alterius a 
fiibiedo refpedu prjEdicati,& tuncdenotant fub- 
iedum fubiici refpcftu praedicati^alio n>odo di- 
cit prjEcifioncm fubiedi in fe fccundum vnarn 
rationcm przfcindendo a\izs : 8c fic denotatur 



fubic<^um efle in fe pra:cifum, cui fccundum il- 

huTi modum prjccise ineft prajdicatum ; & hoc 

apparet in noftro modo loquendi , qitiod ifta di- 

ftinflio fic habetur. Dicimus cnim quod homo 

pratcise eft Grammaticus,& tunceftidem, quod 

lolus homocft Grammaticus, vtexcludit icfpe- 

du prjcdicati : & tamen homo praccisc confide- 

rarus fccundum rationcm hominis , non cft 

Grammaticus , & fic accipituryo/#« , vjc dicit ra- 

tionem prsccifam in fubicAo , fub qua prxdica- 

tum fibi ineftj& ifto fecundo modocft hsc vera, 

folniPatereft DeMfi^^au Pater pra^cise iccundilirn 

rationem fiiam.qua Pater cft,eft Deus. Sic etiam 

illa auchoriras Auguftini cft vera yfolus Pater eft 

tantM , quantHi eft Pater , & Filitu , & SpiritfU 

fan£{us,\d eft,Pater praccisc acccptps,vt Patcr,ell 

tantus , quanrus eft Pater , & Filius , & Spiritus 

fandus ; & fic vidctur accipi cum dicitur dc 

Dauid : TU folus pro mille computaberis ; non 

cnim tenctur ibi caregorematicc , vtdicitfbljr 

tudinem ; <]uia quamuis fuifTct in «nedio eorum 

mille, verafuiiret:nec tencturexclufiue rcfpciflii 

prsdicari, quiaalius cciamfi fuiflet talis protot 

fortc computarctur: igitur tcnetur modo dido, 

vt dicit modum prxcifionis circa fubiedlum ab- 

folutc.vt di<Stum cft. Si vero accipiatur exclufi- 

uc refpcdu pracdicari, fic eft falfa, folus Pater efi 

Deus ; quia cx ipfa (equitur qu6d omnis Deuj 

fit Pater ; quia ad exclu(iuam affirmatiuam fi:qui- 

fur vniuer(alis affirmatiua dc tcrminis tran(po- ■^'f exclufn- 

fitis. Quod probatur dupliciter , vno modo ^ tiemne^ati- 

priori , ex hoc quod di^flio cxclufiua denotat '^i^^Jj^Z'^' 

^ldxquationem prxdicati ad fubicdlum,itaqu6d afjirmntiu» 

non excedat ipfum. Alio modo a poileriori pro- determini* 

baxur per conicquentias medias ; nam hasc , »«/- tranfpofitis, 

lus non Pater eft D;us , fulBcicnter exponitprae- 

diiflam cxclufiuara , ex qua arguitur vlreriiis 

pcr conucrfionem , & vhcrius a negatiua de 

prxdicatoinfinito ad affirmatiuam dc prsdicato * vbifupti 

finito , qux rationes patcnt alibi. * n.*. 

Scd <:qntra iftud diftum vhimumarguitur fic: iq, 
non fcquitur,pihil aliud ab hominc,vel non ho- ObieSiio. 
minc , eft homo , igitur 'aliqnid ab homine non 
homine eft non homo ; quia anteccdens verum 
cft, &confequens,fdlfum ; igitur ad ncgatiuam 
dc praedicato finito , non (equirur affirmaiiua de 
praedicato infinito;igitur non eft c^contra cx op- 
pofito. 

Rcfpondeo , folet dici qu6d ad negatiiiam dc Rfjponfio. 
pracdicato finito fcquitur affirmatiua dc pra:di- 
cato infinitocum conftantiarujpicdi : hanc con- 
ftantiam fubiedli non intelligo elTc conftantiam ^5"^f'y'"" 
aflualiscxiftcntixfubicfti, quia fiue fubiedlum J^"'"*J'* '*" 
fit, fiue non, alterum contradidoriorum dicitur 
de eo,& per confequcns ad negatiuam depraedi- 
cato finito fcquitur affirmatiua dc prjcdicato in- 
finita, qu6d praedicatum infiniturn contradicit 
prxdicato finito.Ide6 intel igoconftantiamfub- 
iedi confiftcntia.fiue conuenientiam requifitam 
ad hcc,qu6d aliquid fit fubie£lum.Hocautcm eft, 
qu6d oratio non fit in fe falfa, includcns concra- De ontien* 
didioncm : detali enim orationc nihil eftaffir- /'''/* "'^'l 
matiueverum,quiaoratio,quxnoneftinfi;vera, '^*'''"" 'S"^ 
de nullo eft vcra.nec aliquid dc ea,vt p«tet ^.Met. Anftot. 
c.de falfo:Cic zutem eft in propofito.quia contra- 
didlionem includit aliquid aliud elfc ab vtroque 
contradidoriorum , & idc6 cum in tali fubicfto 
non tcnet confcqucncia , ideo requiritur talis 
conftantia fubiedi , ad hoc quod confequentia 
teneat. 

Ad 



Qusftio Vnica. 



121 



Ai rationem pritAam jiifco»qa^ ntma ibf non 
. , * ^_ (btuni difttibuit pronatura humana , ki ex vfii 

r:»mfri7!ti- diftribotio illa cxienditot ad natoratn inrelligi- 

f»ie. bilem habentem. vitnicpgirftiuaiO'; ,fi taric loco 

exceptionis ponatur nota alietatiijapparejC qu6d 
Tera eft. Harc cniin-veraeft, nHSHtNt^nstura in- 
lelUgtbili aliHM}P.atrefiauit F</«Mm. Et hoc.non 
filfificatnr pro Fili«i,&: Spiritu fen<ao, qma non 
funt alij in natuta iptelIigibiHj& figvera' eft ifta: 
Ecc\,t^.GjfrumcaU axcMiMi/ola,Sc fimilitet ifta, 
loan.7.h<tc cfi vita aterna, vt cognofcant te folum 
1>eHm., &c. 

jiAfttunin. Adaliud per <JiAa patei in pofitjone , cactera 
In 0;coQ. qa^realibi.* 

Ific. ^ 




r. 



Arg.trimum 

negatiuum. 

Auguft. 




Secundum. 
Auguft. 



Tertium. 
Hilat. 

Qii»rtum. 
Ambrof. 
eiuintum. 

Ariftot. 
Commenta- 
tot. 

Aaguft. 



1. 

Affirmitti' 
ttum pri- 
mum. 

Aiiguft. 
itctmdum. 



q.i. 



DISTINCTIO XXII. 

QViESTIO Vnica. 

Vtrum Deui ^t nominabilis a viatore aliqtio 

nomine fignijicante fttam ejfen^ 

tiam in fe ? 

Alenf. 1.^.^.48.»». I. D.Thom. i.f. ^,1 «rM. j^ i j. 
»rt.\. D.Booau. ^rrf.i. K.ich3rd. ^. i. Burand. f t. 
Htnuc. fum.»rt.i\.q.i. 0»$. Doftor in Oxtn.q.i. ^ t. 
Vafqaezi/.i/.j?. Sujicz i./j.rr-iS.j./.t.e.ji. 

Irca diftindlionem ii. quaeritur: 
f^iritm Dens fit nomtnabilii a viatore 
alicjfio nomine fignificante fnam efien- 
tiam infeiQnpd non videtur, per ra- 
tiouem Auguftini dc Verbis Domini , Ceim. 14. 
qui fic arguit : G^tdquid potefi fari efi effabile; 
ied Deus eft ineftabilis ; igitut Deus non poteft 
fari, & pet con{equcns nec nominari. Minorcm 
piobat perdidlum Apoftoli x. Cor.iz. quidicit 
fe in illo raptu audiuifle inefFabilia verba;fi crgo 
illa,qu£ Paulus audiuit,fi]nc ineffabilia, quanco 
magis ille eft inefFabilis, qui talia facur. 

ltem,Auguftinus fiiper loannem fermone 1 9. 
fuper illud loannis quinto. FiliHsnihilfacit, nifi 
quit viierit Tatremfacientem , vult quod vidcre 
Vctbiim fit ipfiim cHe Verbum ; ergo propofi- 
ium,cuni hoc non pofllt a nobis exprimi. 

Item,Hilarius ^.de Trin.c^. vultqu6d virtus 
generationis«xcedac omtuim fecmonem, 

Hoc^eciaro arguicur pet Ambrofium primo de 
Trin.c. j .Silet nonfolum vox mea,fed /ingelorurh. 

Iccm.pcr racionem.quod non poceft incelligi, 
non poccft fignificari,vc habetur a Philofbpho,& 
Commencacore ^Afetaphyftext.io.Sc probacut 
per Auguftinum fcpcirao de Trinicace, cap.4. vbi 
dicicurquod Deus verius cogttaturquam dicitur, 
fed eflenciadiuina non cognofcicur in fe fub pro- 
priatatiqneab incelleL^u viacoris, quia ciinc co- 
gnofceret veritates neceflarias de effcntia diuina, 
quae fibi conncniupt fub proptia ratione ; & fic 
poiletnacutaliter cognofcetc Trinicice perfbna- 
ti5,& oraniaquae fide creduncur,quod falfum eft. 

Gontra, Auguftinus concra Adamantium ha:- 
teticumc.3.vidcliccc,qu6d Humana voce fignifi- 
candafuuty^uat ejfenti* diuimt in fecomeniunt. 

Praterea, per racionem, quod poteft intclligi 
poteft fignificari ; fed viatot cognofirit de cflen- 
tia diuina , quod eft hic ; vnde & hoc fuperius 
probatum cft racione naturali dtfiwBione ter- 
tia* iigimi cognofcit elTenciam diuinam fub 



ratiotiie, qaa eft ha:c;igitar hoc poteft viacor ali- 
qiio nomine exprimere. 

Hic eftopinio Gandaoenfis,dicencis qo6d no- 
men vocalc dcbrt eflefymbolum inter illum,qai 
Ioquitor,& iIlum,coi loquituc.ita quod res figni- 
ficata per nomen fit nota vtrique , & quod no- 
meniit fignnm talis rei , vt fic per vocis prola- 
tionem,&eius applicationem,& rei cognita: re- 
cordationcapprehendatarres tali nomine Cgni- 
ficari. Poteft igitur eflentia diuina coroparari ad 
incelle^lum diuinum,velad intciledum creatum 
beati vel viacotis. Primo modo, dicit quod quia 
incelieftus diuinus Cognofcic propriam ellenciam 
fub racione immcnfitacis,poteft imponere ad pla- 
citura aliquam vocem fignificantem illam eflcn- 
tiamin fc;ergo Dcus nominabilis cft. Quantum 
ver6 ad intellcdlum creacum,dicit quod nulli in- 
telledui crcato potcft cfTencia diuina efle nota 
fubracionc fuaeimmcnfitatis; &ide6 nullus in- 
lellciflHs creatus poteft imponerc aliquod nome, 
quod fit exprefnuum illius etlcntiae fub ratione 
immenfitatis fuae.quia non poteft imponcre no- 
mcn.nifi fic intelligit rem.cui imponit. 

Incellcftus ver6 crcacus, & beacus, cognofcit 
vtiquc ellentiam diuinam diftindl^ , licet non 
fub ratione imrnenfitatis, & fic poteft ci nomcn 
imponerc , & d illud nomcn poflca exprime- 
rct ellentiam diuinam diftindle fignificaret illud; 
tamen nomen fic impofitum ab intelledin Beati, 
non cfTct fignumexpfimendi illam cflentiam 
rcfpcAu intcTlei5^us viatoris,curo fic non eft no- 
ta intelled):ui viatoris, fed fic fe habercttale no- 
mcn ad intelledum viatoris , fi eflec d^tum ei 
ab Angelo , ficut-fe habet nomen atbedinis ad 
reprsfcntaQdum rem fignificatam per illud no- 
men intelledtui cxci. 

Quancum vet6ad intelledum viatoris , com- 
parandoad illam effenciam, dicit quod ficuc nos 
intclligimus illam c{rentiam,fic poffumus aliquo 
nomine ipfara fignificarc;tale aucem non eft ali- 
quod nomen cranflacum acteatutis,quia tale no- 
men comroune eft & Deo,& creacurx.Similirer 
tale nomen priro6 imponitur creaturasjidco pri- 
m6 & principaliter illo nomine non fignifica- 
rerur Deus, fed eric notnen, quod fighificat per- 
feiSliioncm firoplicitcr , quia fic Dcum cognofci- 
mus.Vnde nominibus fignificantibus perfe<5Hor 
nem firaplicitcr poflumus ipfum nominare. In- 
ter omnia autem nomina, quibus vcuncur Laci- 
ni , hoc nomen Deus magis videtur fignificarc 
diuinam efrenciam , vc concinens pcrfcdlioncs 
fimpliciter. 

Non placet camen hacc opinio, & concra ma- 
iorem propoficionero arguetur in refpondendo 
ad qusftioncm. Goncra minorem ver6 , in qua 
dicirurquoddiuina eflentia a fbloiniellcdlu di- 
uino cognofcibilis eft fub racione immefitatis,& 
non ab incelIedtucreaco,& beaco,arguo fic,qu6d 
hoc non fit vctum,iro6 quod quilibet beatus vi- 
deat eflentiaro diuinam lub racioneiramcnfitacis 
obie£biuae,ali^s enim non eflet beatus,qnod pro- 
batur ficrNulIa potentia quietacur in aliquo ob- 
hOto , nifi in illo includatur tota pcrfcfbro fui 
primi obiedi , vt patet de potentia vifiua , q^uae 
non quictatur in aliquo vifibih' , nift in illo 
includatur cota ratio vifibiUtatis ; fed primum 
obicdium intelleftus noftri eft ens , vel aliquod 
tale tranfccndcns : igicur non quietatur in ali- 
quo obie(flo,nifi in illo fit tanta cntir3s,& tanta 
pecfedio entitatis , quanta poceft eflfe in aliquo 
L obie 



Ofinit Camm; 
diut. 



ImprobaluT 
frimo. 

jin elfentia 
duinit afclo 
inttUeOu di' 
uino fit to- 
gnofctbiiu vt 
immtnfa. 



Selum ohie- 
Sum infini- 
tum bmt^- 
cat. 



111 Libril. DiftinaioXXII 



i.i.<l.|. 



1C. iieiiurfi» 



BeMut »p' 
frthtndent 
ejfintiitm di- 
uin»m p»'e/{ 
ei imptntre 
ttomen. 

Ttrtu), 



fljtarti. 



obic£ko.Poteft autem eiie cntitas infinit^^ptrfc- 
ftionis.vt probatum cft fupra ; * igitur no quic- 
tatnr nifi in cntitate infinita , Sc hoc fub ratione 
iuiiniti,qiiia alitcr non c(l obicdlum beatificum. 
Jtem (ecunclp,contia aliam partem minoris,in 
qua dicitur quod intcllc^lus crcatus non potcft 
nominarc edluciara diutnam aljquo nominc di- 
ftm^^i tcprsfcntantc cam, vt infceft, nec vt fic 
po.cft nomcn ei imponere , nifi coguofcat eam 
fub rationc immcnfitaris in fc, atguo fic.- Ad lioc 
quod aliquod fignum impolitum cognofcenti di- 
ftindc reprajfcntcc obiedium.non oporret i'mpi>» 
nentcm comprchaiderc iliud obicdii/cd tantum 
apprchendciC.Patct de Adam imponemc nomi- 
na rcbus.qui non ita diftindl^,& perfedc cogno- 
uit omuia, quibus nomina impoliiit , ficut crant 
cognofciijiiiajaljter cujm Chriftus n5 pcifc^itis 
cognofceret ea in gcncic pioprip.quam ipfcjfed 
beatus diftiiitlcapprcliendit circiuiam diuinam, 
livCt ca non coprehcndatiigitur poieft imponeie 
fi-'iium,q'Jod diftindlc fit cxprcfliuum, & rcprx- 
fen:atiuum eircntixdiuin.T.vtin fecftjlicct caiTi 
non comprchendat:non igitur oportec quud ita 
perfe(5l(E cognofcat eftenriam diuinam , /icut fi- 
gnum impofitum eam repr.ricntar. 

Itcm tertio fic.-conccdit qu6d Dcus poteft im- 
ponere nompn.quod repiicfeniat fuam e(l'entiam 
fub ratione infinitatis & immcnficatis:il!iid au- 
tcin nomen non cft infinitum , Sc poicft piofctri 
k nobis,fi eiTct datum nobis.S: tamen repisfeii- 
tarct obiedum fub ratione infiniti ; igiiur ciim 
tntclle(3:as crc.itus poflit intale (ignum,eoqu6d 
finitum eft , poterit iinponere aliq^iod fignum, 
quod rcpraflcntaict ipfutn fub rationc infin ti, 
licct non videat fic cficntiam diuinam, 

l'.cmquart6 fic:fignum nacurale veriils rcirx- 
(enrat fuiun fignatum , quam fignom ad placi- 
lum, quia veriuscft fignum:fed con.eptus men- 
ns,fiaj paflHo.vcl a6lus intelligendi,eft imago,&: 
fimilitudo obiedi naturalitcr repra:fentas ij.ifum; 
igitur afttis intclligcndi in intcUeclu beati ve- 
rius reprxfentat cfTentiam diuinam , qitam ali- 
quod fignum impofitum ad placiium ; fi igitur 
aliquod fignum impofitum ad placitMm k Dco 
repraefentet c(rentiam diuinam fub ratione im- 
menfitacis , mutt6 magis adui iiuelledus be.ui, 
qui cft naturalis fimilitudo obicfti bcatifici hoc 
conueniet:fed Ci aikai intelieft is poteft compc tc- 
te, mult6magis per aftum intellcdtus poteft im- 
poni figiuun ad phcitum ,quod fit diftint^e rc- 
prs/encans ciTentiam Jiuinam, 

S C H O L I V M. 

Relata opinione Henrici.alttjHM eiufdem prop»- 
Jtfio^es refellii^nmrkm ejfenttam dtuiHam non co- 
gnofci k "ieitu fub rattone tmmenfitatis,& nopojfe 
tntetle£tum creatum nominare ejfentiam diutfiarn 
fub ali^uo nomine dijttnde eam reprxfentante ; & 
viatorem nonpojfe habreconceptum quidnatiuHm 
4e Deo.Hornm autern poftremum oflendit,quod ftt 
contra ipfum.Nam docetHenricMnot haheiecon- 
eeptum qualHatiuMrft dt Deo , nempe ejfefapien- 
tem,de ejuo i.d.}.q.i.n.f.&q.i.n.j.&hicp'ffup- 
pontt conceptum tjutditatmnm, vt ibiprobar 'Do- 
tior , curn^jue neget Henrtcm conceptum vniuecum 
Deo,& c'eaturu,de quo di£ia <j.i.num.6. & q.^.a 
H.6.& d.Z.q.^ille quiditatiuui erit proprtus Deo, 
Refoluit Doclor verifimiliter viatorem pvjfe nomen 
imponere Deo , hcet ipfurn non tntelligat conceptu 
proprto ; (jHta nec fubilttntiam fic ^mtlUgimus pro 



hocjlatu.fed conceptu tantum cemmuni, alioqu'f' 
intelhgeremus abfentiam panis in Euchartitia* 
quod ejt falfum.De quo DoEior i.d.^. ^.3. » 9. GT 
q. i .prol.& i.Metaph.t}.^.& de hoc exepleagit 4. 
d.ii.ej.^. & x.d.^. ^.4. tamen impontm.tt nomintt 
fubfianttiSffigntficatiua ipfarum , & non tantum 
accidentium,quorum fotummedo habemus propnos 
conceptus\ergo fimditer videtur quod poJfHtnus no- 
minare Det!m,efio ipfum non cognofcamus r.oiiti.t 
propria. R.itto ejt, quia mmtnator intendit remji- 
gmficare,quantum potefi, difttnUe, licet ipfe tan- 
tum eam confuse cognofcut. Explicat opiime <jUO- 
modo huiufmodi nomtna imponuntur, & ad weteyn 
Auguftim-.tfit rcsdifttnile noconcipi.tntur,& nota 
fecundim ipfim i.d. 7. »,19. & 1. Ptrihtr.nomen 
fignifi^atenon C9neeptii,fed mediante eo rem ipfani. 

QVantiimergoadhuncarticuIum,dicoqn6d 
fub gmni ratione obie£Hua,qua c flcntia di- 
uina potc(t intelligi ab incllcibu diuino , poteft 
intclligi ab intelledu creato, & ctiam fubracio- 
nc infinitatis , ncc tamen fequitur qu6d atSius 
tcndcns in tale oblcdum fub ratione infiuitatis 
fit infinituSjVt fupra diiium eft , * ficut non fe- 
qtiitur,ieprxfentat infiniiiimjcrgo cft infinitum; 
dico quod a quocumque intellctflu beaio potcft 
imponi aliquod fignum.quod reprsfcnict tlTcn- 
tiam diuiiiam fub tatione fua: infinitatis , luct 4 
talj intelleftu imponente non co prehendatur 
quia non tanriiin difF.rt (ignum impofitum ab 
intellcdtu diumo, 6c Angclico quantum difFert 
adlus inie.ligendi ;v.ichaclis Sc D.inielis. 

Contra aliuddiftum inillaminore,qnandodi- 
citur qu?d (ignum impofitum ab incllertu bea- 
to ad repracfcntundum elTciuinm diuinam , cflct 
lignum intcllctSlui viaroris,'^]! cmadmodu nomen 
aibedinu eft fignum inielletbii crci a J reprsefen- 
tandum naturam albcd nis,hoc non videtur fia- 
rc, vt vidctur (ccundiim ditiltim cius alibi. Vndc 
arguo ficifubcaderaiionc obictliiia, qua Ange- 
liis,& beatus incelligit edentiam diuinam, intel- 
ledus viatoijs intelligu eam;igitur fignum quod 
elt iepra;(cntatiau illius edcntisintellcdiui be^ti 
crit fimile intcllctftui viatoris. l^robatio anrccc- 
dencis,quia viator poteft habere aliquem conce- 
ptum quiditatiuumde Dco ; potcftcnim haberc 
aliqucm conceptutp qualitatiaum fiuc reipedi- 
uii;fed impoflibilc eft habcre aliquc conceptum 
qualicaciutim,(iuerefpeftiuii dc aliquo, nifi prac- 
h ibeatur aliquis coccptus quiditatiuus de coife^l 
dc Ueo nonpoceft habciialiquis concepcus qui- 
ditatiuus.mljpiopriusci, quia (ccni dum ipfum, 
non cft conceptus comunis fibi & aliijjita quod 
qiiicu.Tique concept js,qucm intcUetfi^us habet dc 
Deo,cft prim^ diuerfus a quocumq'.e ^ coccptu 
crearur3c,igitu. cfteius fubpropria.a;ione.aliter 
cfTet eius (ubrationc indifFcrcntiorijigitur intel- 
Icdlus quemciimque conccptum quiditatiuum 
habet de Deo eft omnino fibi proprius:igitur,&c, 
Rtfpondco igitur a 1 qujEftionem,quod Dcum 
efie nominabile ^ viatoie porcft intelligi dupli- 
citcr. Vno inodo,qu6d nominetura vistorc im- 
imponcnte nomen. Alio niodo, vt nomincctu: ^ 
viaiore vtente nominc impofiio ab alio ; ficut 
ego poflUm vti aliquo nomine, quod ad fignifi- 
candum non eft \ mc impofitum : Gc ergo vcr- 
bo vci contingit dupliciter;vel refpeftu aTtcrii:s, 
vcl mei:refpe^u alterius , quia (ecundiim Piato- 
nem,lib.de rectd Nom.rationt,ic Auguftinum in 
£nchirx.ix.id hoc fum nomina inuent4,vt con- 

cpptu» 



6. 

R^fclhii». 

AHu Jintit 
ftieil ijftn- 
ti» 1)1 it^ni- 
r.« difimiih 
cegnefci, 
♦d.3.q.i. 



Tadtm *H 
ratio ehiefli' 
u» intelliBus 
bittifcl Cf 
1'i^terit' 



Conceptus 
reipedijms 
prt/Hpfnit 
neteffatio 
eonreftam 
abfilutum. 



t. 

Cencluft» 
frima. 
Deus dupti- 
fiter nmii' 
nabiiu. 



T 



Quseftio Vnica. 



1^5 



Vuiiim. 



StltitA, 



Intellectui 
vi*torif «1» 
eo^icfcit 
^it:di;*tiin 
fib[i»ntix. 

linfJetn pc~ 
rentit efi co- 
^iofiere *h- 
fentiam oh- 
ieiiicuutsefl 
tc^niyfctn 
frtftiUintU. 



Homtn im- 
fojltum a 
■vtxtore fi- 
cnifieti ifiti- 
ditittemfub- 
fiuntn. 



* InOion. 
q. i.n.i. 

Auguft. 

9 

Potefi vti 
ncmine di- 
ftincie,/ig/ii • 
Jiciinte diiii- 
ntm effen- 
f.arn pue a 
fejiite abalio 
imfoftto. 

"ExemfitficM- 
tur. 

* la Oion. 
q.t.n.S. 



lO. 

Secitndn C9t%. 
tlttf». 



Ezod. 



ceptus noftri aliis manifeftentur. Aliomodo, vc 
vtcns vti poflic propcer (c , & propter indigen- 
tiam.vel ad exprimendum quod apud (e eft. 

Dubium igitur poteft edcjfi primo modo Deus 
fit a Viatore nominabilis proptcr argumentum 
ad qucftionem.quia viator non cogiiofcit Deum 
diftin(fle ; ergo fignum impofitum ab eo non di- 
ftinde reprxfentabitipfum.-quia ficut cognofcit, 
ita nomen .id fignificandum ipfum fibi imponit. 

Dico tamcn quod mcdium huius coniequcnti^e 
non eft verum,non cnim oportet quod ficut res 
intelligitui-,ita nominctur , aut ei nomcn impo- 
natiir,& fic contradico maiori rationisprxdidx 
opinionis. Hoc autcm probatur fic, fupponcudo 
qnod incelleftus vi.itoris non cognofcit fubftan- 
tiam fub ratione fubftantia: in fc , appiehcndcn- 
do quiditatem fubftantia;;i?c lioc piobatur fic: fi- 
cut alibi in multis locis , niiia fi intellcdlus hic 
cognonreiec fubftautiam ilib propiia quiditacc 
fubftauciaE, ergo fubftantia non exiftentc in ob- 
icdto cognofccret incelledus abfentia cius , quia 
cuiuf,.uquc obieili praefentiamcognofcit aliqna 
potetia.eius abfeutiam cogriofcit,vt paret de vifii 
icfpectu lucis & rcncbrx;fcd intcllciftus viatoris 
non cognofcit abfcntiam fubftantis in obicdlo, 
in quo hiit,vt patet in Sacramcroaltaris,vnde fi 
Dciisannihilarct fubftantiam fola,&conferuaiet 
quantitatctlti , & figuram eius , & alia accidcntia; 
squalitcr apprehcnderer fubftatiam tunc fubciTc 
ficiu prius;n5 igiuir intclledi^s viatoris cogno- 
fcit quiditatcm fubftanti2,& tamcn aliquod no- 
mcnimpoficuma viatorc fignilicat fubftantiam 
fccundum r.-itionem fubftaniix propriam ; aliter 
enira omnes prjedicaiiones clfcnc accidenris dc 
accidente , igicur viator imponit nomen ad 
fignificandum fubftantiam fub ratione , qua non 
cognofcit ipiam : iion igitur oportet qu6d intcl- 
ledus ficcognofcatremjficuc fibi nomcn impo- 
nit.Quo vcro modo hoc fic poffibile , dcclavatur 
alibi * per dedutSkioDC Auguftini 6. deTrin.c.(>. 
Si vero intcliigatur fecundo modo,dicoqu6d 
viator potcft vrialiquo nomine diftindc fignifi- 
cantccllcntiam rciin fc, fiucimponatur ab ipfo, 
fiuc noii,quamuis viacor non diftiniSlc intelligat 
circntiam diuinam in fe.Et hoc probatur pcrra- 
cionem priorcm.Non cnimconcipimusfubftan- 
tiam in i^.fecuudum naturam fuara.nec quomo- 
do vna fubftantiaipccic diftinguatur ab alia, Sc 
tamcn vtimur nomine fignificantc ellentiam fub- 
ftantis vnius prout ab alia Ipccic diftinguitur,& 
ad hoc ctiam eftcxemplum pra:tcr illud , quod 
ponitur alibi; * aliquis non apprehcndcns h.inc 
fubftantiam hominis,cui ctiamfortcnonfuntac- 
cidentia cius nota , quia nunquam fuerunc in 
phanrafia eius , imponicfibi nomen diftinftc fi- 
gnificans illam fubftantiam ; ficut eft dc Roma, 
cuius nomine vtor addiftindle rcprxienrandum 
illatm ciuicatern.quam nunquam vidi,ncc cogno- 
ui,fic igitur dico adquaeftioncm , quod poflibile 
eft viatorem nominare aliquo nomine eflentiaro 
diuinam, quamuis eam diftinflc non cognoicit. 
An autem hoc fit dc fafloJdubico. 

Secitndo dico,qu6d viator vtitur dc fadoali- 
auo nomine vno, vel pluribus , fignificante, vel 
iignificatibus enentiam diuinam,vtin fc cft,im- 
pofito fiueimpoficis iDco,vcl ab Angclo , & fic 
dc fado Deus eft nominabilis a Viatorcnomine 
fignificantc cftcnriam cius vt in fe eft;hoc autem 
patec ex Exod. 6. Notnen magnum meiim Adonai 
nq indtcatti f<^i.Similitet R..ibbi Moy fes lib.i.c.6. 
hoc notnc tetragrammatoni quod datur nobis vt 
)Scoti Ofer. Tom. XI. 



icriberecur,& non legeretur, fignificat elTenriara 
diuinam fignificatione pura vbi plura habcncuc 
dc ifto nomine & aliis.Ec ficuc in veteri Icge fuic 
traditum cis talc nomen fignificans diftindlcet- 
fenciam diuinam , ita videcur verifimile quod 
Chriftus non dcreliquic nos , qitin in nouo Te- 
ftamenco aliquod nomen nobisrcliqueric , quod 
proprie fignificarcc eflentiam diuinam. 

Si vcr6 quxftio inccUigicur quanciim ad illu, 
cui vtbr nomine,dico qu6d ficuc pcrnomcnego 
inrendocxprimereeftentiam diuinam, ita ille in- 
tendit pcr illud nomeconcipere illa eflcntiam pcr 
illud.quaiiis neutcr poteft diftinde illaellcntiam 
concipcrc;ficut patct tota dic in noftro modo lo- 
qacndi,ciira diftinguimus cllentia contra relatio- 
ncs&' pcrfedioncs attributales.intedimus cnim 
cfltntiam exprimerc per nomcn altcri,vt in fe cft. 

Sed foric qua»reret aliquis,eftne poflibilc via- 
tori habcrc c5ccptum diftindum dc Deo,(bIiam 
vt irrrendat per nomen diftindlum conceptu Dei 
expumere?Rcfpondcoqu6d non;quia nihiimo- 
uet intclleiflum ad diftintflum conccptum alicu- 
ius.nifi phatafma,& intclle(3usagens:&ide6fb- 
lijmde illispotcftintellcduss habere coceptum, 
quorum phantafmata cum intclledlu agcntc mo- 
ucnc intcllcdlum poflibilcm : alia ver6,qua5 non 
habent phantafma,foIum cognofcuntur abintel- 
ledtu in generalibus conccptibus , & fic folum 
cognofcitur Dcus cognitione naturali a viatore. 

Hoc ctiam probatur alia ratione. Non cxpcfi- 
murnoshabcre aliquem conccptum fimplicitcr 
fimpliccm dc Deo , qiio diftinguitur a non Dco: 
quia fi haberemus aliquem talcm conccptum de 
Deo,totalitet a nobis cognofccrctur;quia vc pa- 
cet ex fine non ; Met. fimplicia ant totaltter co- 
gnofcuntury aitt nihil : & Ci talcm conccptum d& 
Deo habcrcmus , non cognofcerctur a nobis Icr 
cundiam aliquas detcrminarioncs.nec determina- 
ri poflet vc (ic cogno(cerccur,quia,vc diftum cft, 
fimplcx vcl cocaliter cogno(citUr,vcl nihil;& idco 
nullum cohceptum" firnplicsm habcmus deDeo; 
fed tantviin cnm detcrrainacionc quofcumque 
quoruquilibct eft rcfolubilis in priorcs, vt patcc 
dc cntcprimo principio , & caetcris huiufiTiodi. 
Vndc non eft de conceptu , ficut de lapidem ia- 
cicnte in tcrram,qui nihil reprifencat.Conceptus 
enim eft aiftusintelle<flus,vel obicilrum, vt pr.-E- 
fcns eft intellcdui. Et ide6 quod aliquis habeat 
conccptum diftin(!lHm,& proprium dc Dco , & 
tamcn quod non diftinftc ipfum cognoicat, cft 
oppofitum in adie€lo. 

Ad primam lationem.diccndum qnod Deus cft 
incfFabilisquantum ad illum,cui fatur, quia illc 
cui fatur,per fignum fibi fadlum non polTct dc- 
ucnire in notitiam Dci in (e:& fic ctiam cuilibct 
cft incffabilis quantum ad aitum comprchen- 
dendi ipfum;non tamen quancum ad fignum re- 
prsfenratiuum ipfius. 

Ad alitid, quodillu4 videri eft Filium nafci a 
PacrejFilius enim quicquid haber , afSu gencra- 
cionis accipic ; ficut audire cft Spiricum fandhim 
procederc;cum dicicur \ozn.i6.qHtcMmque audiet, 
Lotjuetur,\\oc eft quaecumque accipit,loquctur;& 
hocvcrbiianobisnonexprimitur,vtincelIigatur. 

Ad aliud,qu6d vircus generationis excedit (cr- 
mone,ita qu6d fufficicntcr pcrlermoncs noftros 
n5poteft exprimi;& patcc pcr hocad Ambrofiu. 
Ad rationcm dicendum , qu6d nihil poceft C\- 
gnificari per voccm nifi aliquo modo cognofca- 
tur,& hoc fufficit ad intcnrioncm Philofophi, & 
Commencacuris;tamcn diftindlius potcft pcr no- 
L 1 nu « 



In U[t 'jftt' 

ri tradta 
junt nomtna 
pgnificanti» 
diuinam ef» 
fentittm pro- 
frii. 



11. 

Uubium. 

Selutit. 

Sluart Deus 
non poteft a 
nobu diftin- 
Se cencipi. 



Ariftoc. 



§luilihetc»n» 
ceftus noftcr' 
lie Dfc efi rt- 
foluhiiis. 



II. 

A.l frimnm 



■Ad fetnr^- 
ium^ 



Ai t:r':u>rf 
Cr quartum. 

Ad nmntum. 



U4 Libril. DiftinaioXXITI. 



Mintiui fi- 
gltfic.K 
qA*m Ttt 
efttifilitr. 



I. 

Ari- ntgttt- 

uiffirmati- 
Uum. 



jegid. ir 

M:nr. 

^enienti» 
f*ob»turfri- 
tno. 
itcHtdi. 



Pii^ar*. 



men fignificarj.quim cogitart, Sc tunc ad Augu- 
ftinum (licenJtjm , qu6d Dcus vcrius cogitatur, 
qtum dicitur^oniparando cogitationem , vt eft 
dgnura repr«{entatiuum ad vocem:fic cnim vc- 
r iu$ eft,quia cogitatio eft naturale fignum rcprsc- 
ientans Deiimin5 fic aiuem vox/ed ad placitum. 





3" 
fieiicitur fri- 
pti. 



fteiinl» '«- 
ientia re!* ■ 
tio r»ti»ttu. 



r.-*tte 



PISTINCTIO XXIIL 

QVuESTIO Vnica. 

f^trum perfona, vt eH ammune trihu* fer-^ 
fonii, dicat intentienenf fecttndam ? 

k\eDCi.p,q.\ *»».4.«.t. D.TJ». i.p.q t9. ».A.&ij.*, 
«.4.0.Boa.i.r5 ».\.q.i .K\e.ib.§.x q.i. & i..Cibt.hie q. 
0/ n.dub.i.DHttn.q.i.DoSt.hicq.vn.Satt.i,.f.tr i.lib.y.c i. 

V 6 p non. Perfona cft tcrj«inus pro- 
duifiipnis realis. 

Item, perfona adoratur. 

Oppoficum.Omnecommunedii^um vniuocc 
yJc pluribuSjin quibus diftinguitur, eft vniucrn»- 
Jeifcdnullaiutentio prirpa diSti de Dco.eft vni- 
uerfaic . quia fic cfTec in aliud praedic.i.b<le; fed 
ferfona dicitUr de piuribus, in quibus diftingui- 
tur:ergo non eft piima intentio. 

Dicitur.quod eftjntenriofecudaquia ficiu.indi- 
Ijiduii in crcaturis,'fic pctfona tn diuinis:(ed indi- 
qiduunj in crcaturis eft intcntio {cciidaiergo,&c 

hcm. ^i clfet -perfon.i intentio ptima, eitct ali- 
quod vniuetfalcinon eft gcnus ,non fpecies fpe- 
cialidlmatquia {\ fic. eadcm indiaidua biberent 
dcws (pccies fpeciajiflimas : quia fecundum Da- 
manafcenum lib.i. Ort.h.fid.c. it. Perfond habein 
diuitatem pn jpecie fpecialifflma, 

Additur vlcerius,qo^d poteft adorari,licet non 
jratione intentioni.s.Et feqtiitur apud cufidem an- 
fhotem. Dicimusquodaccipitur \i\cffecies vno 
jnodovt przdic-itur de pluribus,8fc.vcl vi homo 
eft fpecies.Vnde aliquid competit fj>ecici,vr fim- 
pliciter rei abftradla; , hoc eft refpcftu rei fub- 
'ilratat ; & fic poteft ferfona ftare pro tc prima: 
jntentionis, & fic poteft adorari. 

S C H O i I y M I. 

Reiicit opinionem JS.gidij,& Henrici tentntinm 
perfonam dtuinam ejfe Jecundarp intefitiontrn , & 
probat non effe tale pr^cise. Prtmo,ijuia recunditm 
ipfos , a rdadonibiu abftrahitur prima intenno 
commKnis\ergo & a conftituti^ per eai\fecunda tn- 
tentio eft relafio rMioni*, perftna nart. 

DIco tamen qu6d iion dicit pra:cisc (ecun- 
d irt) intentionem , fiue dicat ipfam , fiue 
j\on. Quia fi a conftitutiuis potcft abftrahi ali- 
quidcommiinc ,ergo multa^ortiori iconftiru- 
jis i fed a con'Htucntibus pcrfohas por eft abftrahi 
aliqiiid commune reale.hcut realitas de patcrni- 
taic & fiiiationc, fecondum iftutn Dodorcm, 
ctiam piaedicatur in cfuid de i^tis. 

Icem , o.miiis infcncio (ecund.T cft creata pcr 
adum fc^lem.fed niillnm abfolutum caufirur in 
obicdlo pcr ilhuT) aftum rcalcmrfcd tantuiTi rela- 
tio raMon'»;irgo fibi cortefpondet terminus, ad 
q lera fc habet rcl.itio. 

lem,inrciifio fecunda , de qua hic loquimur, 
vr: dicit ratipnem fubiecii realitcr, vcl prardicati 



realitier : ergo dicit per relationem tunc extre- 
mum intelledlus componentis,& diuidentis. 

Ad rationem primam dicitur qu6d indimduum 
dicit intentionem primam : quia hoc ens dicit 
vnitatem propriam:ergo indiuiduum intelledua- 
le dicit propriam entitatem in intelle£tualitate: 
non crgo intentionem (ecundam ptaecis^. 

Iccni , ficut relatio eft communis ad tt es rcla- 
tiones, fic poteft dici de pcrfbna. 

Item,Auguftinus de Dodbrina Chriftiana : & 
pbnitur in licera.d.i.& d.ij.libri primi.rr«^*r- 
Jona/itnt tres res, cjuibui frnendum eil. 

Icem,diciturqu6dfunt ticsfubfiftenres.in quo 
coinmune numeratur in tres , & tamen non cft 
ibi raiio vniticrfalis. 

S C H O L I V M II. 

Perfonam non Jicere fectindam intentionem,pro- 
bat ex Rich.ndi definttione de perfona, »^»- quam 
corrigitur definttio 'Boetij df ea-.ibi enim nthil ha- 
betur,quodfonet fecundam intentionem. Explicat 
rationem perfonn conftftere in duplici inccmmuni- 
cabiUtaie aciuali,& aptitftdivaliyde tjuo ^.d.i.tj.i. 
afi,. ( habet Muina tertiam incommunicabilttatem 
repHgna>irit,d.yei i.n.\o.& \i.)& hinc coftat per- 
fo/iam non fjfe fecundam intemionem.Etfi dicas,fi 
eft tantum negatio \ ergo fecuida tntentio. Refpon- 
detur non fecjui , nificjnando negatio fit per colla- 
fioriem intelleciit), ^e negatioretn genere, r^ ext-a 
grnft», de tjMo hic locjuituy w 4. agit late 1. d.iS. k 
n. 3 . An vero abfirahi pojfit emceptns aliquislem- 
munK pofiiiHWfVelnegatiuus atrtbw perfonie. f^t- 
de eufnin OxoH.hic an.6.& d.^.q.i,n.i j .& d.i^. 
&l.d.i.cj.\.art.i. 

IDeo dico ad quacftionem, quod perfona com- 
muniitiibus nondicit iiuciuionem fcciidam, 
quia Richatdu^ i.de Trin.cap.zi. arguit contra 
Boctium de definitione pctfonz dicentcm,quod 
eft rationalii naturtt tndiuidua fubj/antia. Primo 
ficiibi non eft indiuiduum, vbi noneft natii efl'e 
diuiduum.Secundo ficir^f«»«<t/^,proprium cft in 
hominibus tantum. Tcitio ficieciindum illa dc- 
finitionem anima fepaiacaeflet perfona,ide6 Ri^ 
chardus ponit fuam dcfinitionem , quod perfbna 
diuina eft naritrei diuina incommunicabilis exiften- 
tia,nz qno.i loco indiuidui ponit incommunicabi- 
le. At nihil hic ponit percinens ad intentionem 
iecundam. 

Dicoergo quod comtfnicabile dupliciter potcft 
accipi:vpl quia cpmunicacur aliquibus, qus funt 
ipfum,vel aliter.Primo modo.vt homoSocrati & 
Platoni.Secundomodo,ytformamateria:. Et fi;C 
pcr oppofitum incammunicabile dicitur duplici- 
ter, Deus eft incomunicabitis in ratione formz: 
(ed anima npn , Jicct fit (eparata , adhuc eft apta 
nata communicari in ratione formx:(ed diuinitas 
eft cpmmunicabitis vtroque modo, hoc eft, har 
benj modum duplicem incommunicabilitati$.Et 
licct indiuiduum.non fignificat primo naturam, 
in qua eft,(ed dat intelligcfcfic nec perfbna dicit. 

Contr^,negatio i^on eft nifi intccio (ecunda:in- 
commimicabilitascft npgaiio comunicabilitatis: 
ergo per(bna tantikm dicet intentione (ecundam. 

Ircm,negatto non cft communis pluribus, vbi 
fequitur afSrmacioneVn communem pluribus, 
iftud non eft dininitas ; ergo perfbna importac 
aliqijid coromune. 

Irem,incommunicabile eft relatio racionis,er- 
go dicit tantum iptentionem (ecundain. 

A4 



RatieHtt 
frtdidorum 
rtHciftniur. 



Augiift. 



4« 

Refelmio. 

Rithardut 
rtiitit dtfi- 
ttitionem 
Btit^. 



Vefinitil 
ferfon* diui- 
n» tx Jti-~ 
thard». 



Cemmunica- 
bili dufltx 
ficut (<J> »»- 
cemmunicO' 
hitt. 



6, 

RefUca. 
Seeimd*, 



Wnila. 



QujEftio Vnica. 



125 









Ai fniM- 
ditn. 



VJJ4US ratio- 
n-s dhitur de 
ylAiibns di- 
wrfi r.i.ii 

8. 

Ad tati»m. 

TerfonACon- 
not^t tan- 
mr/i fecun- 
d%n% intin- 
tlcnent. 

Ai nrg't- 
minm prin- 

itfft M. 



Ad primam horum dico quod perfona non 
dicit tantiim iiicomnuinicabilitatcm , fcd ipfam 
iiicludic,&: fotce efrenciam,&: fortc non,fcJ licet 
tancum iiicUideiit iiicommunicabilitatfm,ad- 
huc non clfet intencio fecunda , quia vnumop- 
pofitum ex iiacura rei moucc incelleitum ad nc- 
gationcm alcerius.Ec cum dicitut,negacioe/lin- 
teiitio fccunda : Dico,qu6d vno modo eltncga- 
lio cxcragenus:aliomodo ingeneie,vtduierlam 
dicit ncgadonem in encc;caintn negacio cll ne- 
gactuc cns ex nacuia rei. Sicutcnim homo cft 
homo cx nacura teijfic nou cltafinus;& iic lunt 
ncgationes cncis ex nacura rci , & non pcr nego- 
tiacionem iiitcUeclus. 

Ad aliudjnego ailumptiim.quia ncgatio poteft 
efle vnius rationis, ficutopponicur affiimationi, 
qua: eft vnius rationis , licet tamendicatur dc 
mulcis,quae nonfunc vnius r3cionis;ficut«e/.'5o- 
crntes de Chima;ra & lapidc. 

Ad aliud dico,qu6d communicabilc&cincom- 
municabilc non opponuntur rationc,fed funt re- 
latiuaoppoiita priuatione.Etnonfequitur,com- 
raunjcabilc eft en$ rationis ; crgoincommunica- 
bilc ; quia idcm eft relaiiuum realiter , & tamcn 
diuerfum non,necdiuerficas,pofito qu6d fit rela- 
iio,fic liccc vniuerfale fic cns tationis,non tamcn 
fingulaic: quia cflc vniueriale repugnat Soctati 
ex natura rei. Vndc dico quod pcrfona nihil fe- 
cundx' intciHionis includit, fcd connoiat. 

Ad pfimum & fecundura principale, negatur 
qnod perlbna non producitur realfter , ncquc 
adoratur:Dico cnim quod petfona dicit cxiltcn- 
tiam in natuia,& hoc producitur,& fi admittam 
quod dicat tantiim incommunicabilitatem , ad- 
huc connotat naturam,quaeadoratur. 




SecnnJiim. 
Atidoc. 



Tertiui» 
Damafc. 



DISTINCTIO XXIV. 
Qv^sTio Vnica. 

ytr/m inperfonis diuini.^ eflaHqua 
plmalitaj numeralis ? 

Alenf. i.f.q.^^.tn.i. D.Thom. i.p.q.^o /t.j.D.Bonau. 
hif 'il.q.i. f<.ichara. (^.13./*. i. q.i .i. Dutand. hic q. i. 
Gabt. q.i. Do£tor hhq.-vn (y ^.PLyfq 11 (y ^.Met.ci t. 
©• <^.Met.q,<^. S\'.it<:Z fri/naf tr.i .lib i.cafi,6.y.(y- S. 

^Irca diftinilionem vigcfimain- 

/^V quatcam quxricur:^/r«w t>; perfvntf 

\'}_^-^ dnimii ejt ,ili<jHuj>lHralvtis>mmeralti'>. 

^^ Quod fic vidccur, loanncs in Cano- 

nica piima cipkalo ^.Tria fHntyCjH.ttefttmontum, 

&c.fcdTrinitas cft numcrus:ergo,&c. 

Iccm fecuiidofic, j. Mct, c.j. MttltltHdoalia 
gdjere, aliafpecic, alid nHmero,& femperea ^«x 
fnnt in fHpertori,inferunt ea, cjux fu>it tn ihftriori, 
vt diucrfi geneie funt diuerfa fpecie , & diuerfa 
fpccic diuerfa numcro; fcd in pcrfonis diuiuis 
cft aliqua pluralit.is ; aut igitur numeralis, & fc- 
quitur propofituin ; aut alia phiraliias (ecundum 
geiHis,aut fccundum fpeciem,^ fic ecjdm /cqui- 
tur propofitum. 

Icem,Damafcenus lib.i.Orch.fid.capitulo 17. 
fJnmero Q- non natura dicuitur fartitt. hypofa- 
fes ; igitur,S:c. 

Contra,Boe iys in lib.i.de Trin. c.3. lUndefi 
Scoti Oper. Vmi, X /. 




vtre vnum,in ^uo nullits efi numert4i;(ei perfons 
diuina» funt vcriflimc vnum;igitur, &c, 

Item,omnis numcriis cftquantitas:inDconon 
cft quantitaj,quia fccundutn Auguft.6. de Trin. 
c. 10. intelligimtu Deumfine quantitate magnum, 
igitur,&c. 

Itcm^vbi eft numerus ibi cft totiim & parsrfed 
in Dco non cft totum , &c pars,vt prius * dccla- 
laum cft;igitur,&:c. 

Itcm , fi in Dco elFct numcrus , aut diccretur 
fecundum fubJlantiam, aut feciidum rclationcin; 
non fecundum funftantiam , quia tunc conueni- 
rct,& comunis elfec omnibus perfonis,quod non 
coniicnic;quia nec Pater dicitur trinus,ncc Filius. 
Nec fccundiim rclationcm poteft dici , quia non 
habercc aliquod correlatiuum,ad quod poflct di- 
ci, nam du.E per(bnae,inquantiim dua^, non rcfe- 
runturad aliquod certium, nec tiesin quantum 
trcs,rcf.-runtur ad aliqucm tcrminum:igitur:&:c. 

Hicprimo videndum eftde rationenumeti in 
his,in quibus cft : & fccundo cx hoc ad ptopofi- 
tum, quomodoinDeoponcnduscft numerus,& 
quomodo non. 

Circa primum fciendum eft,qu6d in hoc om- 
ncsconcorJant,qu6d numeruseft fpecies quan- 
ticatis,^aliaa quancitacecontinu3,vt habetnrab 
AtU\otQlc,lih.Prdtd,c.y & fequcncibus ipfum,cx 
hoc fequicur qu6d numcrus fit cns aWblutum, 
qiiia quantitas eft prxdicamentum abfolutum, 
quia tria faltem funt Prsdicamenta abfoluta, Sc 
vltcrius fcquitur quodfit ens reale, qiiia eiis ab- 
folutum aliud a continuo (inrellcdus cnim licct 
in fe caufet adum fuum , circa tamen obiedlum 
non caufat realitacem abfolutam, fcd tantum cns 
rationis,)& pecconfequcsdicat fpecicm alicuius 
gcneris,&: prxdicati fealis,fed difficultas , in qua 
difcordint diuerfi, eft de vnitate & forma /peci- 
fica numcri. Nam omnis fpccies habct aliquam 
fotraam, perquam fpccifice eft vna : hoc autem 
difficile eft inuenire in numcro , qnia fccundum 
Auicennamj.Mct. cap.j. AfHltttudo inqitantitm 
multitudo non efl vna, numerus autcm cffcntiali- 
tcrcftmultitudocx 10 Mct.r^v.rowj.^.ideodiffi- 
cile cft vidci-e^a quo numcrus habct vnitate fpeci- 
ficasi, & ide6 ciica hoc funt opiniones diuerfr. 

SCHOLIVM I. 

Prxmiffis ii^,in quibttf a:tthorescn>icordat circa 
nnmeri rationem , defcendit ad indagandam eiui 
vnttatem Cpecificam,de qua refert <juatuorfenten~ 
tioi , primam S. Thom.t dicentii eam confifiere irt 
vnitate zlttma, tjuam fementiam hic&i'i O.xorr. 
in },.d.ii.n \i.refelltt.Secundam, cjut eam coufii- 
tuat in ipfa difiretione perfictente vnitates tan- 
tjuam partes materialcs ; atejtte hanc etiam reiicit, 
vti & te'Uam Gatdaitenfis , ^ut. variit ajfertioni- 
hui confiat ; prtma ,folttm numerum accidenlnlem 
effe de genere f^antitatis ; fecunda,non tffe aliant 
formam numen ejfentialis , ejuam fit furma conti- 
nuitatiipnma vnitatis ; tertia,numerum dijferre a 
continuo penei ordinem partium , & priuationem 
continui-yijHarta, numerum propter altum ordinem 
partium tn difcrefo,q:iam in cotinuo, habere aliam 
rattonem menfurandi .cjttam in continuo.Quartam 
detnde recenfet fententiam tenentem, quantttaiem 
difcretam nihil effe e.vtra animam,cui magis vide- 
tur a4h.erere,de ^uo largiffme egit in trad.de Re- 
rHmpriHC.q.i6,a n.iy.vbi aliqua nos adnotauimHs. 

L 3 Quidam 



Arg,ptithHm 
negMiuum, 
Boct. 
iecnndum. 
Augud. 



Tertium. 

*d.i<».q.4. 

§!ii»rlum. 



Stetius qut- 
fiienis, 

fnmiitit ca 
tn ifMibiis 
om.i.s coniie. 
niunt. 
Aiiftot. 



In quo nom 
crnnes itn- 
ccrdant. 



Auiccn. 



u6 Libril. Diftinaio X X I V. 



4. 

Trima epinh 
S.Tkomt,, 



^eifcitnr fri- 



ifCUnii. 



Ttrtig, 



T>ift»ntla 
pen e(l ftr- 
pi» numeri. 



yltir»» vrti- 
toi nort pO' 
tius e^ for- 
tnx niimeri 
auimprima. 



^riftot. 



e. 

$e(nnd* opi 



QVidam dtcunt, qu6d numcqis habet fua.m 
vnitatem fpecificam ab vltima vnitate, 
noii autcm abfbluce ab vnitate inquantiim vni- 
tas.fcd fecundum quod habct determinatam di- 
Aantiam ad primam vnit.item , & fccundum ta- 
lem dift.intiam ad primam vnitatem diftingiTun- 
tur numeti fpccifice fecundum diuerfis dillaiias, 
vnde talisdiftanti^diftinguit fpccificc numeros. 

Scdcontri : vltimavnitas alicuius numeri (i 
dct form^Ti & fpecicm illi , aut igicur inquan- 
tiim haec vnitsis £ftjaut inquantum diftansa pri- 
ina ? non inquantiim haec vnitas,quia iHud quod 
eft forma,& fpecics aUcuius totius, oportet per- 
^cere totam materiam totius, ficiu anima , qu« 
eft fotma hominis , perficit totam matcriam, & 
omncs pjirtes corporis hominisj-fed vhima vni- 
tas non informat omnes vnitates prsccdcntes in 
numerojigitur non poteft efle forma totios nu- 
mcri inquantum vnitas tahs eft. 

Pr«terea,haBc vnita«,qiix eft vltima.eft mate- 
lialis , ^cut & ah's vnitates,aliter tcrnarius effet 
quaternarius , fi vhima vnitas quaternarij non 
eflet pars totius materialis , fcd tantum forma 
ptxcedentium : non igitut inquantum hxc vni- 
tas eft magis forma totius numeri , quam aU^ 
vnitas. 

Ncc potjjft dici qu6d fit forma todus nume- 
ri fecundo modo , quia diftantja vnius vnitatis 
ab aUa formaUter eft relatio ; igitur fi numerus 
(brtiatur fuam vnitatpm {pecificam ab vnirate 
propter illam diftantiam \ prima vnitate, fequi- 
tur quod numerus* non fit quantitas > fed relatio 
fiue refpcdliuum. 

Praeterea concra hoc , cum illa diftantia vlri- 
mae ^ prima t^ntum fit in vltima vnitate, vel in 
illis duabus vnitatibus vltimate diftantibus , &C 
non ia mediis,fi{cut diftantia , quadifto ^ parie- 
te,t.intum eft in me, vel in me, & in pariete , & 
non in aifre medio , fequitur quod illa diftantia 
non potcft elTe forma totius numeri , cum non 
fii foima cuiuAibet pairis numeri, & per confe- 
qucns ab illa diftantia non poterit numerus ha- 
bore vnitatcm fuam fpecific.im , cum illadiftan- 
tia fit in vno diftamc, vcl folum in duobus, & 
non po^eft efic in omnibus ynitatibus vt forma, 

Qutntum ad iftam opinionem , non videtuc 
mihi , qu6d vliima vnitasmagis potret eire for- 
mi nuincri , quam pcima \ ncc ctiam fecundiim 
talem ordinem & diftat>tiam, quia talis oido auc 
eft ex natura rci.aut eft cxcompararione anim.T; 
non primo modo , quia ex n^tura rei non pKis 
babct vna vnitas quod fit vltima qiiam alia ; vt 
patet, li fimul omnes crearentui:fi {ccundo nio- 
do,atiima indifFereuter poteft incipere nimiera- 
tionem \ quacumque vnitate ,- & tunc fequitur 
quqd niimcrus ex natura rei non habct dcter- 
minatam, vnitatem, quia fecundum Philofo- 
phuii) j.Met.cap. i6. de Toto : In tjHibufcum<jue 
fojitto nonfacit dtjferentmm infubftantia rei, nec 
tnfigura, tbi dicimr omnis non tottu , vt in liejui- 
du C^ nurneris ■, igitur fi prima vnitas fiat vltima 
& vhima prima.niilla fict diffcrentiain fiibftan- 
tia nuincci, quod non ftaret, fi vltima vnitas cf- 
fcc forma complctiua, & Ipccifica numcri. 

Alia opiniocft ,quas videturcfle facundum 
iutcmionem Anftotelis magis quam prior,qu6d 
/jcut continuitas eft forma, & per fe vnitas con- 
tinuii& partium eius , iqua habcnt fuam vnita- 
tcm in totoiita in numcro forma,4 qua numcrus 
ioiiuuc fuam vnicatem in toto, & partes in cou- 



tinuo,eftdifcretio;vt ficut continuitas eft vnitaS 
continui,ita difctetio eft vnitas difcrcti, fiue nu- 
meti;& fic per aliam,& aliam continuitatem eft 
alia & alia fpccics continui,vt patet in linea , fu- 
ferficie,& corpore:ita fecundiim aUam,& aUam 
difcrctioncm eft alia,& aUa fpecies, & jficut par^ 
tcs continuifunt materiaks iefpe£i:u continui- 
tatis.q^arum omnium continuitas eft forma, fic 
vnitas hacc , & illa funt partes tantiim matcria- 
les numeci , quarum difcrctio «ft forma , & pct 
talem diicretioncm habet jiumcrus cffc in de- 
terminara fpccie , & fccundiim aliam & aliam 
difcretioncm vnitatum cft alia & alia (pecics 
nuineri. 

Sccundiim hoc cciam patct qu6d numerus 
non componitur ex numeris , quia vna fpccies 
compjcta non cft pars potentialis altcrius fpe- 
ciei. Cilm igirur numerus cx hoc quod habet 
ceccam difcrctioncm vnitatum, Cn complcta fpc- 
cies in vnitatc fua fpecifica.ftante fuadiferetio- 
ne , quae eft oppofitadifcietioni alten'us fpccici 
numeri, non poccrit efle pars eins , ciini habeat 
oppofitam difcrctioncm ; & in eadem fjjccic nu- 
mcri non poffunt complcte, & aftu efieoppofi- 
Kx dilcretiones, Scd tantum vnitaics funr panes 
numeri , & fic numeruscomponitur ex vnitati- 
bus , & non ex numetis. Et huic concordat di- 
ftum Philofbphi f . Ai't. text. com. \ 9. diccntis 
quod fex funt femelfex , & non bu tiia. Sccun- 
diim hocigirur videtur quod numerus fir cx 
vniratibus , vc cx partibus matcrialibus , fcd ex 
difcretione perficiente vnicares , ficut fx forma, 
& hoc videcur magis confonare fcntemiae Phi- 
lofophi j, Met. cap.\^. ponentis numcrum cftc 
quantitatem difcretam. 

Scd contra. Parccs quz non habcnt m.niorem 
vnitatemin roto.qukm haberenc,fi non cflcnt in 
toto,non funt panes alicuius totius,quud eftper 
fc vnum ; fubiedum enim includit piasdicatum; 
nam fi detur oppofitum,qu6d aliqu.x fliu parres 
alicuius,quod cfl per firvnum,igitur habentvni- 
tacem in illo , quam non habenc fcorfum : fed 
vnitates non habent maiorem vnitatem pei hoc, 
quod habent difcretioncm in luimeio , quam fi 
pec fe cflet quseUbct fine alia : igicur vnicatcs 
prout habcnc difcrctionem , non func parces aU- 
cnios vnius per fe;igitut fequicurqnoi numerus 
non fic aliquid perfe vnum.fed tantum aggrega- 
tione. Confequentia ptobarur , quia d vnitares 
non cfTcnt in aliquo numero , quaeUbct cffcc di- 
ftin^a , & difcreta ab aUa. Eodem etiam modo 
vnicaces.vc facianc numerum aliqucm, funt dif- 
crccz ab inuicemiqui.i vt difcrccx numer.ibiles, 
faciunt numerum , fecundiim autcm qu6d qux- 
Ubec eft difsreta ab aUa,eftdiftin6la ab ea ; non 
igitur maiorem vnitatem habent quando funt in 
toto , quam quando func fcorfum componentes 
numeram. 

Item fcGundo ficrimpoflibile eft formam ab- 
folutam aduenire alicui fine fui mutatione, 
quamuis hoc dicatur efTe poflibile de forma rcf^ 
peftiua:fed Ci lapidibus facientibus fenariumnu- 
mcrum addacur vnus lapis per generationcm.fi- 
ue creationcm , lapidcs prioies definuncefle fub 
forma fcnarij, & incipiunt effe fub forma fepte- 
narij , & ab illa forma habent vnitatem aliam 
fpccificam : C\ igicut fornu numcri fepcenarij fit 
ab nliqua forma abfoluta , & illi fex lapides in 
nullo mutatur pcr hoc, quod de nouo gcneratuc 
alius lapis, fcquitur qu6d forma numeci fepcena- 



Sicut tmti- 
nuitiu eft 
vnitM eon' 
tinui ^ dif 
tretio tHfcrt" 



Vn* fpedef 
completa ntn 
elt p4ft p». 
tenti^iu al- 
terius fpf 
ciei. 



Ariftot. 

Numerut 
componitur 
ex vnitatt- 
hus ^ ne» 
numtris. 

Ariftot. 



7- 

R.eiiiitur 

frimo ft- 
cundafen- 
tentta. 



Sumerut 
non eft ftrfe 



StetmA. 



formit abfo» 
luta nan fo- 
teft adutttirt 
alicui fiue 
fui mutati»- 



Qujeftio Vnica. 



127 



Tfrtil. 



duo hin*rij 
mfernnt infi- 
ait»t bintt- 
fitt. 



9' 

Olti*Si». 
Seliiittir. 



10. 

Ttrti* tfini$ 
Bnriii, 



Trobmtur 
frtmh, 
Atiftoc. 



rij non fit alia foima ibfoluta cxtraanimam in 
illis feptem lapidibiis. Et hoc patet cx alto, quia 
fi diuidens nihil caufei in partcquam diuidit ab 
alia , ncc ctiam in partc , a qua aliam fcparat & 
& diuidit:& multo rainus caufabitur \n aiiquo,a 
quo ncc aliam partera diuidit,ncc ipfum ab alio 
diuidit : igitut in illo cxiftcntc Romx non cau- 
labitur aliquod abfolutum cxiiOG, quod concur- 
rit cum iftij vnitatibus , qu» funt iiic ad facien- 
dum numerum. 

Itcm tcrtio fic ; vnura accidcns nuracro tan- 
tum eft in vno fubiccio numero:fi igitur nume- 
rus fcnarius erit in vno fiibic6lo numcro , crgo 
fcx numero inquantum funt fex numcro, crunc 
in vno fubiedio numcro. Hanc raraen non tan- 
tiim pondero , quia hic fotte poteft cffc aliqua 
euafio, quam non penradlo. 

Item quart6 fic: fi formanumcri fit aliquid 
extra animam in ipfis vnitatibus difcretis, fequi- 
tur infinitos cflc numcros zOca , fi tantum fint 
duo binarij. Probatio confcqucntia: , accipiatur 
hic binarius lapidis , & illc binarius lignorura, 
binarius lapidis eft vnus binarius fingularis ; bi- 
narius lignorum cft alius binarius,quorum vnus 
noncft alius.-igitur iftorura duorum binariorura 
eft vnus numcrus binarius , quia habet hunc bi- 
rarium pro vna vnitatc, & alium pro alia vnita- 
tejigiturilliduo binatij ,tanquam duae vnitatcs 
faciunt vnum binarium : igitur illc eft alius ab 
vtroquc iftorum,& fic ininfinitum. 

Si dicasad hoc,qu6d non pofiimt cilc duo bi- 
narij diftinfti in genere Quantitatis , tunc rccc- 
ditur i principali propofito , quoniam poilibile 
eft quatcmarium diuidi in duas medietates pcr 
potcntiam diuidentis creatam,vcl increatamjfed 
fi forma quaternarij fit forma realis in illis vni- 
tatibus:igitur poteft realitcr diuidi in hunc bina- 
rium,& in illum, & fic crunt duo binarij in adu, 
& tunc fcquitur.vt prius,qu6d erunt inhniti nu- 
meri in a6ku. Vnde fi quilibet numerus habeat 
fuam propriam formam,per quam eft hic nume- 
rus rcalitcr, fcquitur neceflarii qu6d crunt infi- 
niti numeri in iStw , fi fint lantum duo numeri 
eiufiiem fpeciei. 

Alia cft opinio Gandaucnfis ijuodl.j. q.\. po- 
nentis qu6d folus numerus accidcntalis non eft 
nifi raultitudo ex vnitatc profufa per diuifionem 
continui , & hoc vcl cius quod aliquando extitit 
fub vna forma , vel quod natum erat exiftere dc 
natura matefis,& formaE continuitaris,licct for- 
tnx alia: differcntes fpccieprius illa diuiderent, 
qua: fub forma continui conftituunt numetura 
formarum cftentialium difFercntium,non autem 
numerum fimplicitct dc pradicamcnto Quanti- 
tatis, quod cft corum , qux accidenraliter diffe- 
runt.Secundura igitur hoc,oranes nuraeri de ge- 
ncrc Q^antitatis vel profluunt abvnocontinuo, 
vcl nati funt ptoflucrc ab vno conrinuo , quan- 
tum eft ex partc materiaE , & formae continuita- 
tis,& hoc quanttim ad naturam numeri in fc< 

Sed quomodofc habet illa vnitas continuita- 
tis ad numcrosJdicit quod partium num^i , fiuc 
vnitatu cius,non cft alia forma cflentialis, quam 
lit forma continuitatis in ptima vnitate , a qua 
difcinduntur, fiuc nats funt difcindi. 

Ad hoc autcra fpatfim ibidem dux probatio- 
nes ponuntur.Primacft»quiafecundiim Philoib- 
phum lo.Met.text.io. f^nuTn fe habet ad mttlta, 
vt album ad alba , & vt vnum ad vna , non cft 
autcm alia forma fimpUciter albi , & alborom. 



Obiicti fibi 
JHinricus. 



ncc aliaratio fotmalis vnius ab vnis;igiturnec 
erit aliaforma vnius continuatae anumero,qu^m 
cft multitudinis profluentis ab ipfb. 

Sccunda probatio fua eft,qu6d fccundum Phi- StcunJi. 
loibphum codera decimo.c. ) .omnia menfurantur Artftot. 
aliquo eodem eiufdem generk , vnura autcra cft 
menfura multitudinis & nuraeri , vt ibidera pa- 
tctjigitur vnura crit ciufiiem gcneris cum numc- 
ro , & non diffctunt fccundum formara abib- 
luram, 

Hoc autem quanttim ad vnitatcm fpecificam ^ , 
numeri,fcd finon ficaliaformaabfoluta in nu- Dubinn'. 
mero a forma continuicatis ; quomodo crgo dif- 
fert numerus i continuo ? Rclpondet , qudd non StUiitur. 
cft difFerentia inter continuura& di{cretum,nifi 
fecundura re(pe6lura qucndam,& ordinera par- 
tium aliter fe habentiura intcr fe in continuo, & ^" f *» '1'f*- 
aHter in difcreto , quia in continuo copulantur '"'"" '?""' 
partcsad tcrminura communera,indifcrctoau- """/"^ 'J* 

' o 1 - ir fretum. 

tem non;& hoc uon conuenit dilcreto exnatu- 
ra alicuius pofitiui , qu6d fiipeir continuum ad- 
datjfed potius exnatura priuaciui , in quodcficit 
a continuo. Numerus cnim non habct ejfe , nec 
inteUigi , nifi cx ptiuationc continui fccundum 
Philofophum,i.^f .Anima.text.i^ySc fic nume- Aiitlot. 
ruSjfiue difcrcta quantitas,nihil addit fiipcr con- 
tinuum,nifi rationem ncgationis, aut rcfpcdlum 
partium ad inuicem , ex quibus habet aliam ra- 
tionem menfurandi , quara habet quantitas con- 
tinaa, & eft altera fpecies quantitatisquara con- 
tinua. 

Obiicit vcro contra fc,quia fccundum Philo- 
fophum 8.Met.tcxt.io. Definitiones,^ ejfentia re- 
rum fe habent ficut numeri. Vt quemadmodum 
ab aliquo numcro,fi diminuitur aliquid , vel ad- Ariflot. 
ditur,non reraanctidera nuraerus, fed fiet alius: 
fimilircr non remanebit definirio,nec idem,quod 
eft pcr cflenriam.poftquam ab codiminuiturali- 
quid, vel additur ligitur /ecundum intentionera 
Philofophinumerus denarius, inquantum dena- 
rius, differt ^ iiouenario,in qnantiim huiufhiodi, 
& pe confequens non fbla forma continuitatis 
eft fotma denarij , aut nouenarij , ciimperillam 
non differanr, ncc per addicioiiem , aut pcr dimi- 
nutionem abillo continuo variantur. 

Ad hoc ver6rc-fponder,qu6J non eft alia for- 
ma eflenrialis numeri a forma continuitatis pri- 
ma: vnitaris.fed tantura alia forma accidentalis. 
Quod probat pvim6 per hoc,qu6d fpecies vnius 
numeri non differt nifi piopteraliam diftantiam 
ad primam vnitatem ; quia cnim tetnaritis alitcr 
diftar Aprimavnitate,quam binarius,ide6 terna- 
rius differt a binario ; /ed talis diftantia ad pri- 
mam vnitatem cftaccidentaIisnumeio,quianon /» fitcKbus 
eft ex natura vnitatum:quia C\ prima fieret fecun- numeri npn 
da,non vatiaretur , & hoc idem ptobat fecund6 'flf'"''^'' '/- 
fic } ficiu magnum &c paruurn fe habent in conti- /*"""'?• 
nuo,ita multum Scpaucum in quai^titacc difcrc- 
ta:(cd magnumSc paruum non diftingunt fpccic 
qiiantitatem continuanv; igitur ncc mulium & 
paucum quantitatem difcretam ; igitur ficut ali- 
qua magnitudo parua crefceret fecundum ad- 
ditionem , & fieret continue maior , & non 
cfTct alia magnitudo fpccic , ita cum numcri 
crefirunt fecundum vnara diftantiara , nume- 
rus paruus fecundum fe i»n differr fpecie a ma- 
gno , nifi accidcmalicer ptopter diftantiam ad 
ptimam vnitatem , & fic numerus non h;iber 
aliam formam eflentialcm a continuitate priinar 
vnitaiis. 

L 4 Ad 



14- 

Rfffondtl fi- 
l^i. 



ii8 Libri I. Diftinaio XXIV. 



f ffoiitix rc- 
rum fc hi- 
bent ficut 
iiiimfri fX' 
finiiur. 



iiitmtrus tfi 
'vnum »g' 



l6. 

RefelUtur 
«J)into tirti*. 



iioe indiui- 
diium e(i hoc 
non k qunn- 
tUnte 
Vla l.d II. 



i-7- 



iJlhil confii- 
Suitur in ali- 
qiio geocre , 
fer aiiuJ j»/- 
te^iiis gene- 



Afi folutnu- 
menis iccci- 
Jenuilis fit 
lit genere 
quantftacis. 
AriOoc 

{ieflKHtlir 

ftcli dh. 



Ad illiid igitur dc S.Met. refpondet qupd quoad 
)^oc cft (imilc, quod ficut numciusnou.cftdiui- 
flbilis in inBniium/cd diuiHo cius ftat ad vnita- 
tcn^indiuiGbileoj vltimam,itadi.finitiojnon cft 
dmilibilis in infiiiitum,{ed ftatciusdiuifio ad vl- 
timam difrcrentiam,qux cft indiuifibilis.fcd noji 
cft fimile quoad iioc, quod ficut definitio, & cf- 
icntiarei circntialiter variaruraddiuifionem no- 
nx differentix,qu6d ita forrtia ellcntialis nume- 
ri varietur pcr additioncm , & fubllradlionem 
vniiatis.ciam ibidem fubJit Fhilofophus , qu6d 
Jn nurnero non contingit affignare cjuomodo fit 
vnWyciimfit ex plurtbu* vnuanhus , nifi quod fit 
pnuifitcut coaceruatio. Sicut contingit dedefini- 
tionc : nec ficut definitio vna eft propter difFc- 
rentiam vitimam , ita numcrus propter vltimam 
vnitatem;indifFerentcr cnimquarlibA vnitatum 
in numero poteft efie prima , media, & vltima: 
CLiicuraque tamcn conuenitede vliimam vnita- 
tcm,conucnit elle forraaIem,6c hoc propter de- 
tcrminatara diftantiam,quam habet ad illam,qua: 
atcipitur a prima. Dc hac ctiam materia,(ciliccc 
generatione nurncri, & eius vnitaie fpecifica , & 
dediffercntia cius a quantitatccontinua.habetur 
abipfb Gluodl.^.tJ.if& Giuodi^.q.^.6.& lo, 

Contra hoc,quod primo dicir,qu6d folus nu- 
merus accidentalis cft dc gencrc Quantitatis, 
nam (ccundum Philofophii lO.Met.tex.com.ii. 
niirnerus efi multttudo menfurata per vnum, ficut 
autcra nos diftinguimus numcrum a numcro 
pcr vnitatem aliam, & aliam , ita ^ numcrnm 
inenfiiramus per vnitatcm, ic fui repiicationem; 
illud autcm vuwm non cft vnum continuitatis 
primum, qtiodfimili replicatione conftituit nu^ 
pierum,& menfura' ;fed vnunnquod cft pars nu- 
incri:fcd talcm vnitatemcftdarcinaliis.quamin 
continuisjquia hic lapis prius eft hic lapis,quam 
continuus .• & fimilitcr hascaqua , priiis eft haec 
aq<ia,non per conftituitatcm vcl quantitatem, & 
illa aqua fimiliter eft hxc,non per quantitatem, 
vt p.-itcbic alias * quando crit fcrmo dc indiui- 
duacione; crgo hsc aqua, &illa aqua prius fa- 
ciunt multitudinem, qu<im intelligantur haberc 
continuitatcm ; & funt partcs vnius rationis,fiuc 
multitudinii vnius rci, quarum vna per fui rc- 
plicationtn poteft mcnfurare totam multitudi- 
nem difcrctam, quam intelligantur haberc con- 
tinuitaiem,quia in vnoquoquegcncrc cft vnum 
primum,quod cft nienfura omnium alioruni,qu.T 
funt in illo gencre;ergo faciurit vcre numerum. 

Similiter haEc albedo , & illa albedo difFerunt 
numcro,non per fubiefta fua, quia hjec albedo, 
& illa funt in fuo ordine prxdicameatali , non 
per fuum fubiedum^nihil cnim pertinensad ali- 
quodgcnus eft in illo gcnerc pcr aliquod alrc- 
lius gcncris : iglcur hacc albcdo, & illa,qua: funt 
vnius rationis faciunt multitudinem propriam: 
nniltitudo autem t.ilis quae cft partium vnius 
rei.perquatum vnam replicando menfuratur to- 
ta multitijdo.eft numerys dc gcnercQuantitatis, 
licct multitudo Qfjcntiarum differeiKium fpccie 
fit numerus formalis , non degenere Quantit.v 
tis. Non igttur video qu6d folus numcrus aeci- 
denialis.qui caufaturex diuifionccontinui.fit in 
gcnerc Qtiantitatis , quin ctiam indiuidua dc 
gcnerc Subftautijc, qua: prxccdunt quantitatcm, 
& eciam indiuidua qualiratum verc numerum 
fuciunt fecundum proprietates numeri,quas po- 
nir Philofophus lo.Mer.cicatus. 

Quantumad fecundum,quod dicir,quo(j non 



cft alia forma numcri cflcntialis,quam fit forn)» 
contingitacis prim« vnitatis,vidctur ellc cotitra- 
di^tio , ficui vcrba vidcntur fonare ; quiaforma 
continuitatis non conftituitur aliquid,nifi in effe 
continui,ficuc albcdinenon conftituituraliquid, 
nifi 'mejfe albi : fi igitut numcrus fit aliafpecics 
fubaltcrna a quantitate continua, fcquitur qu6d 
numerus,vt cfTentialiter numerus, per continui- 
tatcra diftingijatur acont.iniio, &: ita numcrus vt 
continuus.diftinguitur a concinuo,quo«j includjt 
contradi(ftionera. 

QiiaDtum ad hocquod dicit tertio, quod nu- 
mcrus difFcrt a concinuo pcnes ordinem par- 
tium, & priuationcm continuitatis , non vidctur 
verum ; tunc cnim fequitur qu.6d non fitpcr fc 
fpccies quantitacis,quia quslibet fpecics eo con- 
ftityirur , quo ab alia fpccie fibi gppofita , cum 
quaeidcmgcneri fubiicicur,pcr fc diftinguitur:fi 
crgo numcrus folum diftinguitura continuoper 
relpcdum.fiuc Qrdinem, & per priuacioncm, le- 
quitur quod pcr refpci£lum,auc pcr priuacionem, 
vel pcr vtrumqucper fe conftituicur,& per con- 
fequcns numcrusnon cft pcr fe fpccies Quanti- 
tatis,qux eft genus abfolucum. 

Quod eciam dicic,qu6d propcet aliumordi- 
ncni parcium in difcrcco,quam in concinuo , & 
propter priuationem continuacionis , numerus 
habec aliam tationera mcnfurandi, quam conti- 
nuum,hocnonvidetur vcrum:quia tancnon ha- 
bcrctalium raodum menfurandi,nifi in refpcdti- 
uo,& priuatiuo. Idconon capio benequomodo 
numCTus habeat formara cflentialem ex conti- 
nuitate primac vnitatis, prascipue cum illavnitas 
coqtinuitatis non raaneat, quando numeri acci- 
denraHtec habpnt ejfe,^ non bmnc quiditatiuuni, 
& talc non pofTunt habcrc nifi pcr aliquid in 
a<n:u,& pofitiuum , ide6 oporrec poncte aliquid 
aliud , a quo nutnerus habet fuam vnicatem fpe- 
cificam. 

Ad rationes igicuc illius opinionis ; Ad pri- 
mam , quando arguitur ficiquod vnum &multa 
differunt ficut vnum & vna, alhum & alha. Di- 
ccndum qu6d hoc verum eft quoad aliquid , & 
quoad aliquid non. Nam multurn vno modo di- 
cit mareriale multitudinis,ficuc vnum alio modo 
aliam formam in illis a forma vnicacis;^««OTcr- 
go & multurn non difTcrunc quantiim ad mate- 
riali3,nifi ficut vnum & vna.,8c alburn Sc alha,tz- 
mcn quantum ad formalcm rationem vtriulque, 
fccundum qua opponuntur,difFcrunt formaliter. 
Vndeficurpatet ex io.Meraph.texf.ii.>W«/r;V«<;/<» 
fecundttm fuam rationem formalern opponitur vni. 

Ad aliud , quando arguitur , quod multitudo 
menfuratur vno;igicur func eiufdem n.itui;c fiuc 
ciufclcm formalitatis. Dicendum quod non fc- 
quicur : non omiiiaenim qus habent menfuram 
ciufHem rationis, habent eandem naturam, non 
cnim oporccc qn6d principium, quo mcnfuracur 
nacura fpeciei, fit tota naiura fpccifica. 

Ad tertium , quando arguitur quod numcri 
diftinguuntur per aliam &aliam diftantiam , ad 
primam vnitatcm ; dicendum quod licct illa di- 
ftancia diuetfa ncccirario concomicecur numc- 
ro# diftin(5io«, non c-imcn eft prima ratio diftin- 
guendieos,vt probarum cft.Vndc nonpotcft cf- 
fcforina primi numeri,fed concoraitatur ccitam 
difcrctioncm nuineri. 

Ad quartum , quando arguicur dc magno & 
paruoymulto & ^^«fo.Dicendum fccundiara quod 
patet j.Mcc. cap.i j. illa prsdidla polfunt accipi 

duplici 



^9t 

Tertie. 



^■ihbet 
fpecies cvnfli. 
Iitnur ftr 
c^uoA nb al/a 
oppcfita di- 
ftinguiluT. 



ZO. 

§lM*rto, 



XI. 

Ad raiioneen 
primarrs /■«•- 
ii* «fintonit, 

VnumJf 
multum i; 
fiabrpt "t 
album & jI- 
ba exfcni ■ 
tur. 



Aiillot. 



Ad fecuit' 
dnm. 



Kon emnis 
tjut tTitnfu- 
raniur <«• 
dem mcnfu- 
ra funt eiuf- 
df-m rati^nis. 
Ai teriiam. 



11. 

AJ quAtlX. 
AriUot. 



Qu^ftio Vnica. 



129 



Mtgnititi» 

Jieninnr dft' 
fuiitr. 



^iur tnul- 
tum «^ t"*' 
tnmnonfunt 
^ufdtm fpt' 
eiti^cut m»- 
gnum (f 
ftuuuta. 



Atlftot. 



mi». 



Vtdttttf 'Do' 
Smttm Vfllt 
'vuitMtm 
ttuttitri ifft 
mt rttttMft. 



Zxemflifiett- 
tmr. 

Cetmttr» 
fir ■x)n»rH 
^uantitttttm 

minfHTM 
tttiMsi, 



diipliciter : vno mo<io,(ecan<Ium qu6d magnitu- 
do, & muhttudi Canc fpecics Quantitatis}& alio 
nwdo icaindum quod funt paffioncs. Primo 
modo verum eft quod rtcut magnum & faruum 
/e habent in conttnuis, iia multum & paucum in 
difcretis ; & ideo ficut magnitudo eft alterius ra- 
tibnis in coniinuis>vt in linea & fuperiicie , & in 
corpore;ita multitudo in numeris variatur fecun- 
diim ipecies diuerfas. Si vcr6 accipi>n;ur fccun- 
do modcprout funt pafliones.fic accipiantut vt 
magnum oppotliiur paruo, 6c multum, pauco : Sc 
ftc verum cft qu6d ficut ifto modo magnum Sc 
paruum fiint paffioncs continui , ita muUurn Sc 
paucMm fimt pafliones difcrcti. Si tamen ex hoc 
concludatur,^u6d ficut magnum & paruum funt 
paffiofies magnitudinis ciufdem fpeciei,quodita 
multum 8c paucum ecunt padioncs eiufdem nu- 
roeri fecundum fpeciem. Dicendumqu^dnon 
eft fimile,quiacontinuanon v«!.'iantur,nifi penes 
aliam & aliam rationem diuifibilitatis tmagnum 
ycii» Sc paruum non variantut pencs aliam & 
aliam rationcm diicretionis , multum ver6 Sc 
faucum variantur per difcretionem prout oppo- 
nuntur.Vnde quia forma numeri eft magisprz- 
ci(a , quia omnino ihdiuifibilis , vt patct ca^ 8. 
A(ei.c.^.non autem fic forma continuitatis,ideQ 
quantumcunque augmentetur magtiitudo , non 
variatur eius fpecies.proptcr magnitudinem, fcd 
addita vnitatc variaturfpecics numeri ciTcnti^li- 
ter ; ide^ non ftant multum Scpaucum tn eadem 
fpecie numeci. 

Alia opinio cft , qitod dc qiiantitatc nihil eft 
cxtra animam,nifi quantitascohtinua,cuiuspar- 
tes diui(2 extra animam non polfuni habere 
vniratem numcri , ncc vnara numcrum confti- 
tuere,(ed taniam funt hTC,ha:c.hatc,non habcn- 
tia aliquam vnam formam numeralem, ncc pro- 
ptcr diftantiam vhima: vnitatis a prima,ncc pro- 
ptet diG:retionem,quam partes habcnt, hec pro- 
ptet vnitatem continuitatis primac vnitatis,a qua 
runt diuifie , ficut pofiierunr treS opiniones prs- 
dida:,& ideo (blum numerus habct fuam vnita- 
tem ab anima. Nam anima poteft accipere ali- 
quam muhitudinem extrj , & ncgotiari circa 
eampera(5tum fuum:tota enim multitudo extta 
animam potcft accipi ab intclle(ftu , & vt vnum 
intelligibile;& inteliedlus pet aftura fuumacci- 
picns vnam partcra iliius multitudinis poteft 
menfurare totam multitudincm intcllcdlam illa 
vnitate illiusintcUedi , Sc fic cognofcere totam 
quantitatem illius multitudinis. Iftam autem 
tnukitudinem intelligibilcm fic cognitam , & 
menfuraiam poreft applicare ad multitudinem, 
qua: cft cxtra,qn?e tantum eft hasC, hsc, & hacc, 
bc per illam multitudinem intcllefSlam menfu- 
rareillam extra , quatquc fic menfuratur cxtra 
poteft denominari ^ multitudine intclle£la , ali» 
ter menfurata , quae multitudo intcllc^ ab illa 
vnitate fic comparata, cft mcnfurata, & fic dici- 
tur numerus denominatiu^ a numero in anima. 

Hoc poteft per cxemplum patcre de Geomc- 
tra,qui non pcr vifum menfurat aliqnam ccttam 
quantitatcm,fed per aHqtiam quantitatem,vtali- 
quam virgam, vcl perticam mcnfurat aliam , fic 
in propofitOjtntclledliis prim6 mcnfiirat intelle- 
6lualiter aliquam mflltitudinem intelle<aa,quam 
poftea applicando ad^lia dilcreta, qua: funt ex- 
tra menfurat illa roultitudine intelle<5la,i qua vt 
ficqiiantitas numcri habet fuam vnitatcni, ficut 
cns formaliter in anima.Sic fort^ intcilcxit Au- 



gu1lin.i i.Conftjf.Ac tempore,quo<I eft (blum ia 
anima ; poteft enim anima concipere lotum flu- 
xum raotus fimul , & illum totum aliqua parte 
eius menfurare , & ficcadiare tempus, quod ap- 
pHcando ad moius exteriores,potcft eos roenm- 
rarc , fed an hoc di verura fortc dicciui in Ce^ 
cundo libro. * 

Sccundtim hoc igitur poteft faluarf inrentio 
Ariftotelis , qu6d ficutduplex cft ttlatio , vna 
realis,& vna rationis,fic duplex cftquamitas,vna 
rcalis.quac cft continua cxtra animam-, alia ratio- 
nis,qua: eft difcreta in anima, quam anima mcn- 
fiirat per aliquid fui , & illi poteftanima nomen 
imponctcquod primo fignificabit illam quanti- 
tatem in anima , & denominatiue prssdicari po- 
tcft de quamitate extra animam , cuius partes 
funt,hacc,h2C,hacc,& anima poteft vti illaquan- 
ritate intelle(fluali ad menfurandum aliam extra 
animamrficut fi cllct omnino realis, & fic quan- 
tum ad adum rocnfurandi tantae efficaciac eft 
vel maiotis,ficut fi cllet extra animam,& fccun- 
dum ha:c iila , quac funt extraanimam rcaliter 
polTunt menfurare & mcnfurati. 

SC H OLI VM II. 

Refaluic ^uttfiionemajferendo numernm fecun- 
dum primamfententiam non ejfe in diuinii , (^uia 
tbi nulla eft dtftantia vniu* ab alto,ne^ue iuxtafe- 
cundamfententiam,^uia dicit potenriatttatem;ne- 
tjtte fecundum tertiam, quia numerata ponit diui- 
fa, &omniain Deofunt vnum ifecundHm quar- 
tam vero opiniontm ajftrendo numemm acctpere 
fuam vnttatem,& conftttuttonem per intelleSlnm, 
cenfet numerum in Diuinit ejfe admittendum. 
^md etiam docuit in traci.de Rtrum prtnc.qttem 
inpracedenti fiholio ntauttnM. 

SEcundiimi iftas opiniones diuerfas de nume- 
ro in his.in quibus proprie inucnitur,refpon- 
dendum eft ad propofitam quarftioncm , ducei]- 
doeas adpropo(itum, & qudem fccimdumpri- 
mara opinionem , cum iij Deo non fit diftantia 
vnitatis a,A vnitatem , cun omnes tres perfiinac 
funt indiftanter,&indiuiiibilitei vna encniia in 
diuinispeilonis , fic non erit propric numeius. 
Secundum etiam opinionem lecundam , po- 
ncnrcm vnitateminniimero,vt partes materia- 
lcs,& ipiam difcretionem formam numeri, ciim 
in diuinis non fit aliquod poten'iale, &adluale, 
& pracipuc pcribna non poteft intciligi in di- 
uinis vt potcntiale ; ergo non eiic pcrfonarum 
prdpric numerus. 

Gandaiicnf ex tertia opinione refpondet in 
Summa art.^^.q.^. Sc dicit quod de ratione nu- 
meri func duxcondiriones,quarum vna eft,qu6d 
illa,qua: numerantur, funt pluradiuifa. S^cunda 
eft, quod nata funt iu vnitate continui vnius clle 
contenta. Prima non iniienirur in diiiinis , quia 
quamuis in diuinis fint plura (ecundum attribu- 
torum difFcrcmiam , & perfonarum diftin(5tio- 
ncm.non tamen funt diucrfa ad inuiccm , fcd in 
ejfe vnita , & omnino vnum fimplcx. Nec eft 
etiam fecunda conditio numcri ibi,quia & fi cf- 
fet elTcntis partitio,illatamen,qua: diuifa cflenr, 
non eflenr nata faccre vnum in continuo , qnia 
non cft ibi materia:& per confequens.ncc quan- 
titas accidentalis , quac tantum eft in mateiiaii- 
bus,& nonin fpiriiualibus fecundum ipfum.Sc- 
cund6,quamuis in diuinis funt plura aiiqua.non 

tamen 



Aogqft, 



*d.&.q.i> 
^4- 



Rtfoluti» 
quAflionit. 

luxta trtt 
ftimin epi' 
nionet non 
t(l fonendut 
ni-mirut in 
Diuinit fro- 
frii. 



Htnr.afii- 

gn:lt du»t 

numtri (on- 
duiones quo- 
rum in-.icni- 
turin Dittir 
nii. 



ijo Libri I. Diftindio XXV. 



Heiicitur. 

16. 

.,/#»« Di- 
nt non dif, 
'rUHt ffecie 
uec quafi 
fecie. 
d.7.c|.}. 



X7' 

i^umerus pO' 
ni'ur in di- 
umUyfeeun- 
Aum qu»r- 
^^m 'jptnio- 
mm, 



fjumerut fi- 
rnific/tt prt- 
■cifionem plu- 
ralitatis mi- 
tiorltatit (^ 
mitioritittis. 



Xrinlt/u fn»- 
gu fr/ifcipdit 
i diuerfitate 
quam tripU- 
titM, 



Ad primum 
frmcip/tle. 



Ad fecHndU. 
Ad tertium. 



tameii fub eadem fpecic contenta,quia nop func 
ibi aliqiia plura vnius rationis , qux poflimt fa- 
ccre numerum ; vt HipieiHia cum fapientia , vcl 
Pater cum Patre } quia npn funt ibi plures fa- 
picnti«,nec plures Patres,im6 quslibet illorum 
eftqu.rn vna fpecies,& ide^ numerus , qui cum 
determinationc ponitur ibi,magis conuenir cum 
numcro formali , qui cft diucrforum (ecundum 
fpeciem,quam cum numero matcriali, feu acci- 
dentali , leu in aliquo , qui plucimum e(l vnius 
rationis. 

Std hoc non videtut mihi verum.qnia perfo- 
na: dioina non habcnt difFcrcntiam recundum 
(peciem , nec quafi (ecundum fpeciein, qnia ter- 
niinus formahs perGna: produft<T eft elfentia, 
aliterelletgeneratio magis £EquiHoca,quam vni- 
uoca.vr prius in ifto libro di^lum eft, * ide6 nu- 
merus eo modo, quo ponitur in diuinis , magis 
conuenit cum numero in aliquo , quod eft ali- 
quorura vnius rationis , qux minus d.fferunr, 
quam cum numero formali , qui eft aliquorum, 
quac magis diffcrunt. 

Ad qusftioncm vcrolccundumvltimamopi- 
nionemeftdiccDdum, ficut Magiftcr dicit, qu6d 
numcio in diuinis nugis ytimur ad remoucn- 
dum, quam ad ponendum aliquid. Nam nume- 
rus non dicit in rcbus nifi priuationcm maiori- 
tatis , & minoritatis intellcdlu?. Ncmp^ conci- 
piens aliqua multa & diucrfa , fncnfurat aliquo 
raodo,& imponerjs illis vnum nomen numeralc, 
illud' pracdicatur de rcbus exterioribus dcnomi- 
i?itiuc,quaE non faciunt aliquod totum cxtra ani- 
mam , & quod nonicn fic impofituni fignificat 
pra:cifionem maiorltatis & minpiritatis , & prac- 
dicat hoc de rebus exrerioribus.Vrcum dico,rm 
lapidei,non dico aliquam vnam formam in iftis, 
/ed tantwm hunc lapidcm , & illum cum ptzci- 
fione maioris& minorisaggregationis.Sicindi- 
uinis,terminus numcralis connotat prarcifibncm 
alterius ab illis,ad quosadditur; vt cum dicitur, 
tres /»irr/o/7«,non fignificat aliquid nifi Patrcm,& 
Filium,& Spiritum fanftum,connotando pra:ci- 
fionem maioris pluralitatis, aut rainoris , deno- 
tando quod in diuinis funt praccis^ Parcr & Fi- 
lius & Spiritus fandns , & nonaliaperfbna, nec 
plurcs, nec pauciores. Et quia coiiceditur fic in 
diuinis fecundum ilIampra:cifioncm,ide6magis 
lerminis numeralibus vtimur in diuinis ad re- 
tnouendum ca, qu? non infunt,qu<lm ad aliquid 
poncndum ; magjs tamen vtimur in diuinis no- 
raine Trinitatis,S< dmUtatit , quam nominibus 
tripJicitatis,8c duplicitatts.Sc tnagis nomine 7?»- 
«i,quam noniine tripHciim duplici.qaianotyien 
Trinitatis roagis abftrahit a diuerfitaie , quam 
triplicitatis , vcl quam' nomen ternarij ^.denoiat 
cnim 7r*«/><« pluralitatem in vnitate formac 5 & 
quia iti diuinis eft piucalitas fuppofitorum,&di- 
ftindio in vnitate cffcntia:,ide6 vcimut in diui- 
nis illisnominibus numeralibus, quia minotem 
diuerfitatem numpro important-,magis cnim ab- 
ftrahit ^ diuerfitate in numero Trinitaitfmc Tri- 
»M^,quara triplicitas,Sc ternariiu. 

Ad primam rarioncn^ principalem,patet quo- 
modo vera eft, T^tifitnt,qHi teftimoninm dant in 
coelo, &c. qui^ hic & hic, & hic pra:cis^ accepti 
^ pluribus & paucioribus tefiimdnium danc in 
coelo. 

Ad aliud patet, qu6d ficut in diuinis eft plu- 
ralitas,ita & numcrus,vt patct cx pracdidis. 

Ad Pamafcenum qu6d fan<^ nypoflafe$ dif- 



fcruni: nurpcro ,-id eft, cnuraeratione in intcllc- 
£lu-,nam in intclledku noftro perfbna vna accipi- 
tur vt alia vnitas ab alia , & nc cxponit Magiftcr 
iftain authoritatcm d.i^. 

Ad primum inoppofitum,dico,qu6d illud eft 
verc vnum.vbi , vel in quo nullus eft numcrus 
dc gcnercQuantitatis.fcd modo quo didura eft; 
fcilicec numctus ittiportans diftin^aioncm cum 
praccifionc pluralitatis maioris, & minoris , non 
cum diuerfitate formac,ficuc cft in creaturis. 

Per hoc patec ad Auguftinum , qu6d eft ibi 
numerus finequantitate,raodoquodidkum cft. 

Ad illud de toto & partc , fatis iam parct cx 
fupradidis. 

Ad vltimum , quod vnpn» nomen poteft efTc. 
impoficum ad fignificandum multas relationes, 
& alias formas, vrparet de hoc nominc IliM\oz~ 
do etiam fignificat omn^s relationes vniuerfi,& 
partium eius: ficut Trinitas ctiam in diuinis plu- 
res relationcs importat in fignificato fuo , qua- 
rum quxlibet fccundum fc habet fuii cxtremum, 
Ili<u tamen indiflinda importac , quac in fe func 
diftin^la , proptcr quod non oportct vt cotfuo- 
niat vni perfbn2,nec oportcc quod tunc haberet 
correlaciuum, ficut nec Iliat , vbivnamrclatio- 
nem determinatc fignificaret. 



Arg.pritnum 
negatiHHm 
e.v Boet. 



Ad fecurt- 
dumex Ah- 
guflino. 
Ad tertium. 

Ad qMtt' 
tum. 





DISTINCTIO XXV. 

QVvtSTIO i» 

ytrum perfona dkattir fecundum fuhHan-' 
tiam^ kiel' fecundum relafionem ? 

AlcDf. i.^ 9-{^. memb.t. D. Thom. i.p.q.zf artie.4. 
D. Bonau. hicart. (, ^.i. K.ichaid. art. i.q. Capr. q i. 
art.i. Gabr. ^.ijart i. Suarez i. p. traii. j. l.y. cap. 8. 
Scot. in Oxon.hic q.vn. 

I R c A difiinSionem 1 j. quae- 
ritur : Firitm petCom dicatnr fe- 
' cundkm (iibflantiam,vel fecHnditm 
relationem} Qu6dnon fccundum 
fubftantiam , vidctur primo per 
Auguftinum ^.de Ttinit, cap.8. Teneamtu quod 
tjuando^ad fe dtcitur prdflantifflma illa & diuina 
fuhlimitas, fubflantialiter dtQitur : qnod autem ad 
alitjuid dicitur , nan fubjlantialiter ,fed relatiue 
dicitur , fed conftans eft , quod perfona non di- 
citur ad fc.tunc enim dicerctur cflcncialiter ; cr- 
go non dicitpr fubftantialiter. 

IteniiBOctiuS in fine lib.^.deTrinit. Siperfo- 
na diuift fint,necejfe eji vocabulum, quod ex perfch 
nis trahit originem, ad fubflantiam non pertinere: 
ergo rault6 fortiijs, ncc pcrfbna. 

Itcm terti6 Jlichard.4.dc Trin.cap.7.iV<7w«7tf 
perfonx non tam quid , quhn aliquif defignatur, 
8c in finc i9.cap,dicit &c.Nomtne autem pcrfbnx 
fiunquam inteUtgitHr nifi vmts aliquis foltu ab 
omnibtii aliu fignificari proprietate difcretut. non 
igitur dicirur lecundum fubftantiam. 

Contra,Auguftinus ^.deTrinit. cap. vltimo. 
^^ fe (juippe dicitur perfbna non ad Ftlium , vel 
Spiritumfanilum,ficut dicitur adfe , Deut ma- 
gnus (fr bonus, & Ji quid aliud huiufmodi. 

Iicm , omnc nomen , per quod refpondetur 
conucniei^tcr dd quaeftionem fadUm per quid, 

indicac 



Arg.primtim 
negattuum. 



Auguft. 



^ecundum. 

Boct. 



Tertium. 
Richu. 



1. 

Auguft. 

Argumestm 
tum primum 
affirirutti- 
Mum 
Secundim. 



V X ] Qusftio I. 



»5« 



Aaguft. 



Tnmaopinie 
Miapfirt. 



H.iuciturpri- 

m». 

Ricbard. 



Idem injin- 
gulmri figni- 
fcat pfrfan» 
tjund iaplu- 

9ili. 



Stem^do. 



Trrtii. 
Ausuft. 



4. 

'Decifio ff«*- 

fiietlK. 

Nemen per. 
ftn* varia 
fignifie^tu. 



Beec; 



indicst (ubft3mram,qoi.i ^«f/^qnxiitdefubftan- 
tia;{cd pcr fiomsn pfrfo/ix relponfam cft ab Ec- 
defia hxreticis qusrentibns , qiiod trcs, vel «rii 
(unt in diuinis , vii docct Augu(tinusin litera. 
quare, &c. 

Hic eft opinio vna , qo* dicii quod perfon£ 
nomeh in fingijlari (ignificat fubftautiam.in plu- 
rali vcr6 relation«m:& hsc opinio videtur elfc 
Magiftri,qui ponit quod ferfona ciim dicitur in 
fingulari , Patcr cft pctfona , & Filius cft perfo- 
na, fignificet fubftantiam , fiuc eftentiam ; in 
plurali verocum dicitur Pater,& Filius, &Spi- 
ritus (anftus fiint perfbnar, Cgnihcat hypoft.-irc-s, 
(iue fubfiftentias. 

Hanc opinionem Migiftri vidctur Richard. 
^.de Trin.cap.S.cx intentione improbare : quia 
vt dicit ibijfecnndum idem fignificarum,quo ac- 
cipimus pcrfonara in fingulari , accipimus eani 
in plurali. Vndc ait fic : GiMndo tres perfonofdi- 
cimus,<]utd aUud,^fikm tres ahcjuns figmjicamuj. 
Juxta intelligenttam yfecHndUm quara accij^imus 
perfonam iuxta eandem prerfus intiliigentiamac- 
ciptmus tam in plurali^quod hic plurts , illicvnu! 
folus datur intelligi.Cum dicitur perfona pro certo 
intelligitur aliqms vnw \ cltm nominantur tres 
perfontabfcjue dulno nominantur aliqtti. hxc illc. 

Hoc etiam art^uitur per rationem,nam cuili- 
bct plurali corrcfpondct fingulare eiufdem figni- 
ficati ; fed fi perfona in plurali importat relatio- 
nem,(iuc hypoftafim , correfpondebit ctiam no- 
mini in fingulari idcm fignificatum fignificans; 
igitur hoc nomen.quod elt perfona idem fignifi- 
cat hic quod fignjficabit in plurali. 

Itcm,Auguftinus de fide adPcttum,c.i.& po- 
nitur in litera:y^/»«< eji Pater in perfona^Uu* eft 
Filitis in pt)tfona;\^\tav fi in plurali fignificet hy- 
poftafim,& rclationem proptcrciusplurificatio- 
nem ,eodem modo in fingulari propter cius di- 
ftinclionem , qua non cadit in ciTentiam , qu« 
cadcm cft in tribus fine eius diftindione. 

S C H O L I V M. 

Secundum varia tempora dictt nomen perujnac 
variai habutffe fignifkationes , & demnmaitnon 

fgnificare aliquidproprium vni perfonit,^uta com- 
mnnu tfi trtbuifed dictre conceptum vnurnfignifi- 
cantem aliquid pofitiuum commune in ^tialtbet 
perfona prater ejjentiam. Fhde nomen ,Pei(oni, 
non dicitur de tribui fecundum fubffantiam ,ntc 

fecundum relaiientm,ftd dicit alitjuidgtfitraliiei. 

REfpondeo ad quxftionem , quod fccundiim 
quod intclligitur ex diftis Richardi ^.dt 
Trin. cap.^. 6.7. & 8. nomen perfon^ fccundiim 
tria tempora tres habuit fignificationes , quod 
innuit cap.j.cum dich.Cum emni dtligentia ^u^- 
ramHi nen iamfub qna acceptione primo humanis 
fit impofuum , nec ex ejua ntceffitate fit pofiea ad 
diuinafumptum,fed in qua veritateper Sptrittim 
vtrttatis fit iran/lateribui inifir.ttum, & a Lati- 
na Eccltfia vntutrfaltttr frecjuentatum. Nam fi- 
cut patet pcr Boetium dc duabus naturis.nomen 
perfonA prirao fignificabat eos,qui in Comcedia, 
fcu tragoediis ludorum theatrorum alios reprx- 
(cntabant , loco quorum cantus prxFerebant, 
propter quod hiftriones rcprxicntantes dignos, 
& Konorabiles viros ,perfon£ vocabantur , quia 
fecundum Boetium perfena fecundum rationem 
Mtocabuli didU cft iperfonande, lioc cft pcrfccte. 



Arifioc. 



5- 



& cxpreiTa voce fonando ; qoia illi hiftiones per Ttrf^ .% 
qoandam laruam,faciem de ftanno.vcj dc cupro ferfeBavtrt 
fadam^quxrcprxfcnrabat illuin,cuius vicccan- f""""^' 
tabant, magis refbnabant. 

Sed tcmporc Auguftini nomen ptrfone fuii 
trandatum ad diuina , ad rcprxicntandum ali- 
quid dignitatis in Uco : vndc a tcmport Augu- 
ftini tantum valuit nomen perfona , quantutD 
fubftantia intelleclHalu , & idco ficut fubftan- 
tia intcllc<aualis cft merc effentialc , ita & no- 
men perfent apud Auguftinum mete fuit clfen- '^""''^* 
ti.ilc.& fignificabat apud ipfum . fubihntiam f,'tfj"u^ 
intcllcdualcni , non ficut prima fubftantia,vt quod ftb- 
aliqui cxiftimant ; fcd ficut fubftantia fecunda, ft^miain/elr- 
vt patet pcr ipfiim cxprcfse -/.de Trtmt. cap. vl- '*'?'"»''' fi- 
ttrno dtfuse , fcd fubfiantta aliquando accipitur Au«uft 
in ab(tra<5lo, & fic eft idem qnod ejfenttn iuxta " 
iliud Philofophi primo poft.texc.9. ft^bfiantta li- 
nea ex his efi effentia line^ ex his, 

Alio modo accifnurfubfiantta in corx:reto, 

qiiomodo dicitur quod ignis eft fubftantia ifub- 

fiantii amem in abftradto in diainis,cft idcm 

quod ejfentta, & fic noii dicitur pluraliter ficiK 

concorditer volunt Sanfti , & Dodores. Cum '" >ii»i>^i,- 

autem accipitur in concreto fubfi.mtia , cum f"}f*""-*'» 

■ r - , auliraacnvn 

concrctummagisconccrnat (uppolitnm , quam j,^,,^^ p/„. 

abftraclum , magis poteft numerari fecundum r.ili:er. 

numcrationcm fuppofitorum , quam abftra- 

(ftum , & hoc : ■vnde perfena fignificans apud 

Auguftinum fubftantiam , in concrcto numera- 

tur fccundiim numerationem fuppofitorum.Vn- 

dc ficut perfona fignificat idem quod habensna- 

turam inteiledualem , hoc ramen noir.cn con- 

cretum fignificans e(rentiam,fcilicec Diui , non 

numcratur , quia fi:riptura hoc prohibct Deute- 

ronomij j. S^udt Ifrael Dommits Dctu tutu, Heuter. 

vnui efi.Sed quia non fuit primitiis aliquod no- 

men , per quod podic conuenienter refpondcri 

adquacftioncm hxieticorum ^«;a <r<i;>/;rr/.^nifi Slifre tem- 

nomcn perfont.,u\(.i) tcmpure Auguftini diceba- ^i*— "*"'"' 

tur pluralicer, quamuu fubft .ntilm iutellcaua- nfLn]!lZt. 

lcm fignificabant. Ha:c eft inrcntio Auguftini 7. fictOMur. 

de Tnn.cap.6,vfque ad cap. i o.de Mannis, O" ix. '^".^u". 

de Paruis. & qui aliiid imponit Augulliiio non 

tenet raentem .Auguftini. Sod poft tcmpore Aii- 

gfftini quando vis nominis perfonx m.-.cii in- 

notuir , frcquentatum eft a Cacholicis ad figni- 

ficandum fubfiltentein incommunicrii)i|iLer in 

natura intclleiftuali , (icut patet per Richardum 

vbtprtus cap.6. vbi vult quod multuni cft intcr 

fignincationem fubjtantiA , & fignific.-t:itTncm 

perfona , ficvn multum diftat imcr (igiiihcatio- _ , 

nem homi'iis,6c antmalis. VndefeciJndum ipfiim, " "';7'> fi- 

ibidem, cum nominamns^«r/o;f<»»»,nunqnamii)- .?">"""• 

telligimus nifi vnam folam fubftantiam , & lin- 

gularem ali(|uam , fub cuius nomine inre.ljif^uuc 

qusdam proptieras, qux non conucnit nifi vni 

foli,milla tamen dcterminatc ficut in proprio 

nomine.Ex quo concludit, quod ad nomcn per- 

font. fubintclligitur proptictas indinidu.-iiis fin- 

gularis incomunicabilis.Igitur (ccundiim ipfimi 

dc vi vocis , perfoia fignificat fiibftantiam non 

fccundam^fed primam,non ^uid,fed qrfem , ficui 

dicit »i>»^.c.7.quia (ccundtim ipfiim./^j^.f.j.nul- 

la (cntentiacertior reddirur, qullmqua: ex com- 

moni acceptioneanimi formatur.Etnoraine^fr- 

/o«/,mmquam intclligimus ni fi vnam fi)lam fub- 

ftanriam , prout fignificat fubftantiam primam. 

Vndc vtendu eft nomine/'^*-/»»»^» ifto i«odo,quia 

loquenduiucft vt plurcs ex primo Topicornni. 

Kto 



Si.lfi.mt}^ 



1^1 Libri I. Diftinaio XXV. 



6. 

Htfaiiui», 



7' 

Jncommuni 
ftbitiiM V 
niiis r»tionis 
non conufn-t 
pluribui nifi 
fer affi-ma 
tionem prit- 
rem. 



Ifto ig!cut thodo accipicndd j!»er/««4wi fecun- 
dum eius pjropriam fignificiationcm, fignificitnc 
fublUntiam » vej rclationcm ? Ccrtum e(t enim 
quod non fignificat aliquod proprium alicui 
perfonae, quia numcratur in cis , & cotnmune eft 
cis hocqnod edperfona fccundtim Auguftinumi 
& no communicata! squiupcatiotiis.quia squi- 
uocuni non numeratur , nifi iecimdiam voccm ; 
quod enimnumcraturin aliquibus,communecft 
cis fccundiim fuum fignificatum, quod numera- 
tur in eisiigitureit commune vniuocc,paret.eiia 
exdi(5Vis in difiinclione z3.qu6d/'f>yo'/<? dicif nc- 
gationcm dnplicis communicabiiitatis, qa^x nc- 
gjtio eft vnius rationis.quia oppofiia affirmatio- 
ni vnius rationis , patet cciam, quia illa negatio 
non cll intcntio fecnnda. 

Sed nomen perfona an hoc praecise fignificat ? 
Rcfpondeo.qi.iod ha:c ncgatio iiicomrounicabili- 
tatis non conuenit pluribus fecuodum vnam ra- 
tionem, nifi peraliqnam affirm.itionem fubftra- 
Ctam, fiue priorem;nihil enim eft'incomm.nnica- 
bile , nifi per affirmationcm.cui repugnac com- 
municatio.illudautcm affirmatinum non eft ef- 
fcntia,quia illacommunicabilis cft.igitur cft cn- 
titas alia,qu£E noncft formalitcr cflentia, cui rc- 
piignat communicari; fi igitur ab illla entttate in 
Patrc 8c Filo , & Spiritu fando poffir abftrahi 
vnus conccptus i!ofiiiuus,ille conceptus fignifi- 
cabicpofiti um prim£E intentionis , quam con- 
fcquitur illanegaiio vnius rationis:fi autcmnon 
poteft abftrahi , ralis conceptus pofitiuns , tunc 
perfona non fignificabit aliquein conceptum po- 
fitiuum primaeintentionis , idc6 vt vidcatur an 
hoc fit verum vel non , ftatuitur hxc qu£Eftio 
qux fcquitur. 



I. 



^rc. neir/iti- 
ttnm pri- 



1. 
SffHndutn. 





QV^STIO 

Vtrum aliquis, comeptm fofitiuus pritmt irj" 

tentionis po(?it ejfe communisfoU com- 

munttate rntionis diuinis 

ferfonis ? 

Vide Doftores citatos quxniofie antccedenci. 

Dditvr in dtulofola communitM ratig- 
nis propter communitatem huius no- 
minis Detu, quod conftat eire commu- 
ne tribus pcrfonis.communitacc rcali,ficut eft^cn- 
tia. Argiiitur aurcm ad quxftioncm , quod non 
poflit c^le , (ic : quia omnis conccptus pofitiuus 
prima^ intentionis comniunis communitatc ra- 
tioni.s,eft conceptus vnincrfalis.quia habctquic- 
quid pertinecad rarionem vniucrfilis, vt dtci de 
pLuitbu* , & numerariin etf • fed vniucrlalc non 
ponitur in diuinis, quia tunc ibi ellet totum, & 
pars, & porcntialiSj&c. 

Item fecundo fic : Ab cifdcm indiuiduis non 
abftrahuutur duo conccptns inordinati, fiue non 
ordinati:fcd talij conccptus coinmunisfi abftra- 
hatur a pcrfonis , non includic conceptura 0«, 
nec c contra:crgo &c. Maior probatur, (x ab eif- 
dem indiuiduis abftrahuntur Juo conccptus im- 
med atc non habcntesordincm.vterqueeftqua- 
/i conceptus fpeciei fpecialiflimae,quia vnus non 
cric fiib alio ;fed iinpofllibilceftaliqua indiuidua 
Cadem habcrc plures fpccicsfpecialifliinascom- 
Umncsiigitur impoflibilc cft ab cifdcm indiuiduis 



abftrahi duos concepttis imm^iate inordinatos. 
PrpbatiQ minoris, nam tule commune fi abftra^ 
hatur,non includit conccptum Dei, qina numc- 
racur tUe conccptus in pet(bnts,&(ccundutn Aa- 
guftinum j.de Trin. c.vlt. fi numcrcturinfcrius» 
luimecatur 6c fuperius:ied conceptus Dei non nu- 
roeratur > crgo noii includit couceptum Dei,ncc 
e contra , quia qi^ando non numcratur inferius, 
non numcratur fupcrius : conceptus autctn, D« 
pon numeratur,conccptus autcm iUcnutncratur: 
eigo conceptus Dei non includit illum , ntc in>- 
cluditurjigitur non funt ordinati. 

Item teEti6 fic:Siib vltimis diftinf^iuis aliquo- 
rum diftindoruin non poteft abftrahi conceptufi 
commutiisjfed proprierates relatiuac funt vltima- 
tcdiftinguentes pcrlonasivtfupponitur, & pate- 
bit poft ; crgo a proprietatibus relaciuis pctKJna- 
rum non potcft abftrahi conceptus communis 
pcrfonisjncc ab eflentia, patet igitur,&c. 

Maior probatur fic:quia a qiiibus vnus conce- 
ptus communis abftrahitur , conucniunt in illo 
conccptucoinmuni } vltimaautcm diftitigucntia 
non polfunc conuenire in vno conceptu com- 
tnuni vnico,quia tunc non eflent vltiroatc diftin- 
giicntia,ncc feipfis cflcnt primo diucrfa,cum ha- 
bereiir,in quo conuenii"cnt;ergo. 

Coutra,Auguftinus primo dc dodtrina Chri- 
ftiana cap. t . Res quibuifrnendum eft,funt Pater 
CJr Filiiu & Sptntiii fandKi.-Ced conftat quod res 
cft primae inccntionis:ergo, &c. 

Simihter Magiftcr in ifta diftinftionc zj. exf 
ponit quomodo Patcr &c Filius , & Spiritus fan- 
dlus funt plurcs perfonae ,pct hoc qu6d func 
tres fubfiilcntes, tres cntitatcs : talia dtcuni pri- 
tnam intencionem, & non fecundam , ncc ncga- 
tioncm folum , quia funt comraunia, aliter noti 
numcrarcntur;igitur cft aliquis conceptus com- 
munis pcrfjnis diuinis communitatc rationis 
primi intcntionis pofitiuus. 

SCHOLIVM I. 

Refoluit conceptum communem pofitiuum , & 
vniuocurn ahfirahi pojfe a rrtbtu perfoais , c^ui fit 
prtmit intenttonii, & de ipfis in cjaid prttdicabilii: 
licet nonfit vniuerfale, Vide DoUorem in Cxon. 
d.ij. & d.^q.i.n.i^, 

REfpondeo ad hanc quacftioncm prim6,qu6d 
cft aliquis conccptus commutiis perfonis 
diuinis communitate rationis, qui cft pofitiuus, 
&c prim?r inccntionis : alitcr non vidco quomo- 
do poffint faliiari difta Auguftini , &: Magiftii, 
vt ert argutum ad oppofitura quxftionis. 

Hoc confirmatur duplici ratione , primo (\c: 
rclatiopradicatur inquiddc patcrnitafc,& filia- 
tionc , quibus conftiiuitur patcr , & filius : quia 
fi patcrnitas non tranfiret in animatn , cflct cf- 
fcntialitcr rclatio , & prardicarctnr in cjuid dc 
paternitatc & filiatione:fcd pct hoc quod relatio 
eft idein clTcntia: non tollitur cius ratio formalis 
igitur non impedit quin iticludatcflcntialitcr rc- 
lationem vt fic relatio pracdicctur in tjuidde pa- 
tetnitate, & filiatione igiturcum (ecunda intcn- 
tio non prxdicctur in tjuid dc rcbus primae iti- 
tentionis , fcquitur qu6d rclatio in diuinis non 
fit fecunda intentio. 

Eft autem conceptus rciationis communis 
paternitati & filiationi,alit«r hxc non cflet falfa: 
Omnit relatio eft paternitas , quia Ci acquiuocc 

diceretuc 



Augnft. 



3- 
Tertiiim. 



4- 

Aiiguft. 
Argum, af- 
firmarimm. 
frimum. 
Secundum. 



Refolutlo 
qntfiionis. 
Datur con- 
teftui com- 
munis tribut 
ferfonis. 
Prebalitfri' 



Secunila in- 
tentit ntn 
frtdicatur 
in quii d<^ 
frima. 



V y : Qu^mo 1 1. 



m 



ficeicuirtclaiio dr p.ner!iiratc & filiatione , & 
«quiiiocum noii Ji'tnbii!Hii vnic.i Jirtributionc 
pioomnibus fuis !ii;«ucis. nili provno,non ellet 
fimpliciter fali.» ciuxl omnis relatio in diuinis 
fic paccrnitas ; cft .lurcra (implicitcr Kain» ; igitur 
relatio impotcacconcepcum communcm in ^atd, 
diclum dc pacern!C.ire & hliatione ; calc non po- 
teft ciFe commnnc , niii fccundum rationcm, 
quia numcratur in infcrioiibus ; igiturfilijtioni, 
& paternicati cft aliquis conceptus communis 
communitacc rationis , & primx intcntionis 
pjfitiuus. 

Vltcrius tanc argnitur ; magis potcil abftrahi 

conccptus commnnis a conftitutis , cjuam a 

conftituencibus , fiue conftitutiuis ; igitur a 

pcrfbnis diftiniflis, & confticutis per rel.^cio- 

ncs poteft abftrahi talis concepcus communis 

fccundum rationcm. 

- Iccm fecundo lic : aliquis porcft ede ccrcus 

relationcra ciTc in diuinis , &c diibicarc de hac 

i»te relationc, vclilla, Ji clt lisi : igitur conccptus 

ReLuhittm rclationis cll alius a conccptu huius , vcl il- 

fjft itr.cif- lius , vt commuuis illis. Confcquentia pa- 

tum cmmu- jgj ^ jj^jj jg codcm conceptu non potcft cf- 

**'*'■ fe aliquis dubius &" ccrrus. Antccedcns pro- 

batur . quia aliquis poreft eflc certus relatio- 

nem cfle iii diuinis , & t.imcn dubitarc h.inc 

relationcm cflc originis , vel pioceflionis, ali- 

ter enim non pollet fieri problema de re- 

Jationibus in commnni in diuinis , iiili c- 

tiam fierrct de rclatione in fpcciali, & tunc 

quicumquc Magiftcr Thcologire ftudcntibns 

tradcrctnotitiam dcrclacionibus, primo in gc- 

nerali , & poftca in fpeci.ili , fuam fcntcntiam 

deftrucrct, & etiam proccfllim fuum. Non enim 

cllet alia quxftio dc relatione in generali , & 

in fpeciali , nifi tancum in nomine : &c idco cum 

per rationcs oftenduntur , non dicuntur niti ca 

quac pertincnt ad cclationem in commnni , non 

ea qu.T pcrtinent fpecialiter ad relarioncs in fpc- 

ci.ili, fcd peralia media , & fpecialiota : (cquituc 

ergo quod aliquis potcft eflc ccrtus de relatio- 

Dc in communi , & dc his qux pcttincnt ad 

relationem in conimuni , & dubitarc dc his 

quac pcrtinent ad relationcm in fpeciali ; &: idco 

h. relationibus in diuinis , vt a patcrnitatc , & 

filiatione potcli abftrahi aliquis conceptus 

communis. 

,y Sed qiiomodo cft polllbile quod ab vltimij 

' * conftitutiuis perfonsrum diuinarum ahfirahaiur 

conccptus commanis prima intentionis, & non 

ficincreaturis? 

Cur «& vUi- Rcfpondeo , quod diftiii(5tio naturx diuinae a 

misanllitn- natucacrcata cft ratio huius : nam natura creaia 

tinss perfc^ jg [q nof, jf^ vltimatc dctcrminara , ideo eft dc- 

o-irum i«i- tgrinfnabilis pcr aliquod detcrrainatiuiim eiuf- 

ahn.r.-hi r»- aci'"^ gencris , relpcctu cuiuseft in potentia, Sc 

ti-c.mmunis compatatur ad illud, vt potcntiale ad aftuale. 

t ■ »0» a m.jj aucem determinatiuum natur^ creatx non 

habct vnitatem quiditaris , quiatunc non deter- 

niinarct quiditatem ad rationcm fingularita» 

tis , fed habet vnitatem maiorem , quam vnita- 

icm quiditatiuam , quia vnitatem indiuiduali- 

t.itis , & fingularitatis , &. ideo ab huiufmodi 

cieterminancibus nacuram , qu.imuis fortc ab^ 

^'*'"'!* j': ftrahi ooQit aliquis cenccptus commupis , non 

utna efl ■vltt. ■ . , . . . ' ■ j • • 

toate deter- '^^'"'^o q.iiditaciuus, quia conccptus quidicatiuus 
tniiMtiSecm tanciim a natiir^ ic quiditate abftrahitur. Sed 
fre»i». omnino oppofito modo cft in diuinis , nam ibi 

Soot. Opera Tom.X l. 



tt:!u,i,r» 
tumi 



natura eft dcterminaiidlma , & fingnlarifll- 
ma , & ideo non eft dcterminabilis pcr ali- 
quid eiufdcm gcneris , lcilicct de gencrc fub- 
ftantix , ncc cft potcntiale ad tale dctcrmi- 
natiuiim. Vnde pcr nihil pcrrincns ad ali- 
quod gcnus fi»bftantia* dctciminatur, & idco 
li fint ibi aliqua dcccrminantia pertinent ad 
aliquod genus , fcilicet relationis , eo mo- 
do , quo ponitur ibi gcnus. Et ideo huiuf- 
modi determinantia habent vnitatcm quidi- 
tatis , ac fi naturam non dcterminarent , quia 
non habcnt naturam aliam a natura in codem 
gcncrc,fcd inalio gencre, pioptcrquod retincnt 
vnitatem quiditatiuam altcrius gcncris , & idco 
abhuiulmodideterminatiuisporeftabftrahi con- 
ccptuscommunis quiditatiuus , ficut fi naturam 
non dctermin.irent : quia ex huius dctermina- 
tione naiurx non tollitur eorum vniras quidi- 
tatiua. 

Excmplum , fi cfliit vna albedo fingularis, 8. 
qu2 detcrminarctur pcr homincm &: afiiium ad Exemplum. 
diucrfas fubfiftentias , illa dctcrminantia non 
tribucrcnt albcdini aliquam fingularitatem, ncc 
conditioncm indiuidualitatis , fcd foliam tri- 
bucrenr libi vnitatcs fuorum gcncrum. Et idco 
abiliisdcterminariuis , qus funt altcrius genc- 
ris , pollet abftrahi conccptus communis quidi- 
ratiuus , ficut fi iilam albcdincm non determi- 
narent. Sic cft in propofito dc ellentia refpcdhi 
rclationum , qux funt detcrminantia altcrius 
gcneris , nun tribuentia fingularitatcm circntiaj, 
lcd ad ccrtum fuppofitiim rccinentia fuas quidi- 
tatiuas rationes , ac fi non dctcrminarent : & 
ideo ab illis poteft abftrahi conccprus com- 
munis. 

Ad rationas. Ad primam rcfpondet vnus 9. 
DoCtor , quod rclatio infra gcnus fuum non di- ^<^ frimum 
ftinguitur in fpccics , nili pcr fundamenta, *''i""*"'^>">* 
fupcr qua: fundatur relatio. Et idco quando ^ffon^o^nlut 
fundamcntum cft vniucrfaie diftiBguibile, tunc DtSertt. 
iclatio fundata , eft vniuccfalis habcns fpccics, 
vcl indiuidua : fic autem non cft in propofiro, 
quia eircntia.qua: elt fundamentum rclationum, 
eft fingulariflima- 

Conrri , omnis diftindlio in generc in fiias Reiieint, 
fpecics , cft alicuius didi in tjuid de iilis ; igi- ftimt. 
rur illud in quod fit diftindio , includit di- 
ftinguibilc. Fui.daujentum autcm non inrlu- 
dit rclationcm , nec ctiam fundamcntum cum 
rtlatione includit relationcm , qoia funda- 
mcntum cum relatione non f^icit vnum pcr ^' ^*" "*' 

r •j ^ •^•1 • • I r, * mentocum 

Ic ; idco nihil in <jmd potcft prardicari de reUtitne ni- 
iplb, ficut ncc de hominc albo : quod enim hilprMua- 
non cft pcr fe vnum, nuUius pra:dicationcm »«»■'» quid. 
per fc rccipit ; igitur,&c. 

Itcm , omnis diftiniflio gcneris in fpecies eft 5 m 
per aliquas diiFcrentias illius generis ; quaie igi- 
tur non cft ita in gencre Rclationis , cum fit 
vnum genus ? 

Item , in cadem numero albedine poiTunt Tenie. 
fundari plurcs fimilitndincs rcfpectu diucrib- 
rum , qux licet non habcanc fundamen- 
tum eiufdcm fpecici , poteft tamen effc fi- 
militudo fccundiim analogiam : igitur fal- 
fum eft quod rclatio non potcft eile vni- 
uerfalis , nifi fundamentum fit vniiierfale, 
quia hoc cafu pofito fimilitudo eft vni- 
ucrfalis , & tamen fundamentum efl fia-. 
gulare. 

M RcfpoD 



154 Libril. DiftindioXXV. 



IG. 

tLifponfio ve 

r». 

§l;;id rcqui- 

ritur ud ra- 

tionem v/li- 

uerjltlu» 

* d.S.q.?. 



q.6. 



Vt aliquidfit 
'vniucrfale 
non fufficit 
qnod contra- 
h.ttnr conce- 
flu. 



II. 

jtd fecitn- 
^umargu- 
menturtt. 



QheSio. 



Stluti». 



Damafc. 



»3- 

.4d teriinm. 



Refpondco igitut ad radoncm , qu6d maioi: 
efl: falfa abfol uce ; plus cnim rcquituur ad ra- 
tionem vniuetfalis , quam qu6d (it communc, 
& quod pUuificctur in infciioribus ; rcquiritur 
enim qu6d diuidatur in cis , Sc diitinguatur non 
folum fecundiim diucrfos conccptils , fed diftin- 
<aionc & diuifione rcali, quia ficui di£lum cft 
alias , *i concepcas vniuerialis accipitur ab alia 
realitate.qukmab illa, aqua accipitur conccptus 
ditFcreriti.T , & non cantani gcnos canci-aliitur 
per conceptum', fedeciamaliarealitas abilla, a 
qua accipicur gcnus,& ab illa, a qua accipitur ra- 
tio difter5cix:ficenim cft de vniuerfalrate fjiceici 
rcfpedu indiuidui. Quoniameciam aliacft icali- 
tas formaliter>a qua accipicur diffcrcncia indiui- 
dualis ab ilia, a qua accipicur fpccics, qux cft ex- 
tra naturam vniuerfalis , vt pacebic alias , * fie 
etiam cft de aliis vniucrfalibus > quoniam omnc 
vniucrfale rcduciturad gcnus , vcl ad fpccicm, 
Nam illud.quod eft proprium vcl diffcrencia re- 
(petSbu fuorum infcrjorum fc habcc vt gcnus, vcl 
vc fpccies. Et idco ad hoc quod aliquis concep- 
lus fit vniuerfalis, non fufficit qu6dcontraharur 
pcr conccpturo, fcd rcquiritur ad racioncm vni- 
uerfalis,qa6d rcs conccpta concrahacur pcr aliam 
rcm conccpcain. Ad hoc igicur quod perfona 
eiret vniuctfaUs , oportercc qu6d haberec reali- 
tatcm fibi coricfpondentem , quap fit in pocen- 
cia ad realicatem determinantem. 

Ad fecundum, quando arguicur qnod ab eo- 
dem non polfunc abftrahi plurss conccptus , nifi 
fiut ordinati ; Diccndum quod liecc conccdicur 
hoc elfc verum in fuppofitis natura: creaca: , in 
quibus propriccas iudiuiduans naturam facic 
vnum cum naturaillius generis , 8c ide6 cantum 
a narura abftrahitur conceptus quidicaciuus , Sc 
non a propriecace , vc pra:didum eft : camen k. 
fuppofico naturae iucreacai , vbi detenninans cft 
alcerius generis habens propriam q<iidicaccm, 
poteft abftrahi concepcus quidiraritius alius k 
.conccpcu quiditatiuQ nacurs , S>c fic cft in pro- 
pofico. 

Seddices,qu6d ille conceptus,qui abftrahitur 
^ prQprietatc determinance , eric quafi fpecics 
fpccialiflima, &cunc (equitur, vt prius, quod 
ciufdcm iridiuidui erunc quafi du^ fpecies/pecia- 
liHimz. 

Refpondeo , qu6d ille conccptus non erit vt 
conccptus fpeciei fpccialiflimje , quia conccptus 
(pcciei fpecialiftima: fcmper cft abftradus k na- 
tura indiuidui , & nunquam k proprietate indi- 
uiduante , & ideo fecundum Damafcenum, 
Ith. }. Orthod. cap. 1 1. conceptus Dei eft quafi 
concepcus fpeciei , quia abftrahicur a nacura } 
concepcus aucem qui abftrahicur a propriecacc 
incommunicabili , liccc fitcommunis , non ta- 
incn eft fpccificus , quia noti eft conceptus 
naturcc. 

Ad tertium dicendum , qu6d nullus concep- 
tus communis vniucrfalis poteft abftrahi ab vl- 
timis conftitutiuis , quia lunc habecec realica- 
cem decerminabilcm pcr aliam j poceft camen 
abftrahi concepcus communis , & prarcipuc ab 
iJlis deccrminaciuis , qui retinenc proprias vni- 
caces quidicatiuas , ficuc func determinaciua in 
diuinis fuppoficis, Et ad probationem dicen- 
dum eft.quidtantum ill* propriecaces decermi- 
uanre^ conueniuuc in conccpcu, & non in aliqua 
rcalicacc. 



Si dicas , qu6d tunc non fe totis diftinguan- RefUm. 
tur. Diccndumquod non fequicur,quia quidicas Stluiiur. 
fimplicicer potcft caufare conccpcum , in quo 
conuenic cum alio, & alium, in quo difFcrr, nue 
diftinguitur ab alio , non tamen conccptum 
vniuerfalcm , quia non cft Jbi aliqua rcalicas 
poccncialis vltcrius dccerminabilis. 

S C H O LI VM II. 

Pro prirna ejuitftione docet pcrfonamy^wi^frf- 
re iltud covirnMne pojtttuum ad quod ftquuHr tie- 
gattuHrn , & poiejt normnari rcs relaca incom- 
municibilis , & nort dicitur relatiue per fe, alio- 
cjuin Pater ejfet verfona Filij ; neque fecun- 
dum fubjiantiam , quia fic non numerare- 
tur , neque diceretur tres ejfe perfqnas in di- 
mnii. 



REdco nunc ad fblucionem prforis quzftio 
nis, iSc dico, quod illa uegacio vnius racio 
nis duplicis incoipmunicabilicacis prxfuppo- 
nicquendammodum pofitiuum , quipotcR ab- 
ftrahi a propriecacibus incommunicabilibus,fiuc 
a peifonis habcncibus circ incommunicabilc 
per illaspropriecatcs , vc prius declaracum eft : 
pcrfbna ergopoceft fignificarc modum quendain 
poficiuum abflra^lum a modis propriis perfbna- 
runi communem ad illos modos proprios , ad 
quem modum communem fequicur illa duplex 
ncgacio. Vr ficuc res reiaciua communis eft , & 
nomen impoficum commune cft , ica rcs rclaci- 
uaincommunic^biliscommunis cft , & nomcii 
hoc fignificans communc cflet pecfona ; igituc 
non dicic rclacionem prim6 , ficut pacec 
pcr Auguftinum , 7. de Trinitate, capite vl- 
timo. 

Et probacur fic per racionem : Quando aK- 
quid dicicuc celatiuc ad aliud , dicicuc ad ipfum 
celaciuc fccundum omne fupccii^s relaciuum,vc 
fi hoc eft duplum rcfpedu illius , eft multiplcx 
rejpcftu illius , & fic vfquc ad gcnus genera- 
liflimum : fed Pacer dicitur relatiue ad Filiumj 
igicuc fi perfona dicccetuc relaciuc, & cflct com- 
munis Pacri , & Filio , Patcr dicercrur perlona 
Filij , quod falfum eft , & negaret Auguftinus 
vc fupra, Ihrfona igicuc non fignificat rela- 
tioncm fub cationc rclationis , fed fub aliqua 
racione communiorj , puta modi , vcl propric- 
tacis incommunicabilis. Ynieperfona fignificat 
aliquid communius , quam cfie ad fe , vel ad 
alterum ; ica qu6d determinace conceptus cius 
non cft conccpcus huius , vel illius , quaniuis 
in re non fic perfbna , nifi qu2 cft ad alterum. 
Sicut patcc dc concepci) entis , quafi fit com- 
munis ad flibftanciam & accidens , nec con- 
ceptus eius erit conceptus fubftantiae , nec 
conceptus accidentis. Sicuc igituc perfona di- 
cic naturam intcllcdualem pec modum ha- 
bendi eam incommunicabilitec, & fecundum 
hoc perfbna fignificans ccm habcntem mo- 
dum , fiuc pcoptictatem incommunicabilem 
in natuca incelle6luali , dicic aliquid commu- 
nius , qukm celatiuum. 

Ad quaeftionem igitur illam diccndum , 
quod perfona non figniftcat fubftanriam , 
quia nullo modo conceditur qu6d fint tres 
lubftancix in diuinis , ficuc concedituc 

quid 



14. 

RtJ^ondetur 
ad fritnnm 
qutfiiontm. 



De figuificM- 
to ruminu 
perfoos. 



Perfona nt» 
dicit frimo 
riUtUnem. 



TtrfeHt e»n- 
etpius »b- 
firahit m rt- 
Utiuo {3* 4^- 
foUu». 



Kefolutit 
quiftionis 
frimu 



rvy-', Quxfliol. 



ns 



Aittr^.f»- 
Buminfrin- 
(il q 1 » 1. 



•VidcD.i. 



jldr*ti»nem 

inarg Gon- 

na. 

* In Oxon. 

Wcq.Tn.n.3*" 



Secnndum. 



♦Vide fup» 
<J.i}n.4. 

Tfrtium. 

Richard. 
Min»rfr0b4- 
tur qundTk- 
plidttr. 



qu6cl finc ibi tres perfbnx ; nec eriam im- 
portat in fiio fignificato relationcm commu- 
nem , ncc proptiam , fed aiiquid communius, 
Sc gener.ilius , & illud eft aliquis conceptus 
communis abflraiStus i relatione , & proprieta- 
tibus incommunicabilibus,& eft concepcus pri- 
mx intcncionis , vt di(Snm eft. 

Ad primam racionetii dicendu^ fecundum 
praidifta , cjuod Auguftinus pcr nomen perfond 
intcllexic fubftanciam inconcreco , vc concernit 
fiippoficuro;fcd de vi vocis fccundum quod cadic 
in vfum Ipquendi, iignificar, vc Richardus, fub- 
ftanciain rationalem incommpnicabiliccr fubfi- 
flentem. Sed, vt dicic Richardus.non cft cercior 
fenrentia,qu^m illa,qux ex commuBi animi con- 
ccptione formatur.. 

Ad illudquodadduAum fuic diftinHiene ij.* 
quod perfana eft nomen fecunda» incentionis, fi- 
cut indiuiduumj dicendum eft,qu6d indtuiduHtn 
accipimr vno nrodo abfoluc^, vt dicic indiuifio- 
nem rei in fc,&diuifioiiem eius ab omni alio; & 
fic cft prima: incentionis. Alio modo accipitur 
vccft correlaciuum indiuidui^^umo modo in de- 
nocando;& fic dicicur in rcfpcftu ad fpccicm,& 
eft fccundz intentionis , perfona vero accipicur 
tantum primo modo. Dc ifto patet per Richar- 
dum,4.^« Trin.c.t.^. 

Ad aliud, quando arguitur,qu6d reQ)ondccur 
ad quaeftionem fadlam per ^mW , petperfonam, 
patcc rcfponfio alibi * quomDdo eft xquiuocacio, 
quia aliquando quxritur de fubiedlo , aliquando 
vero de me(lio.& definiticme. 

•t«i-£*3-t*3-e**£*3"£«- •?• •£«9"HH-£«*-t**-6«"£*J^ 

DISTINCTIO XXVI. 

Q V vE S T I O I. 

Vtritm ferfena diuina conHituitur ejfentiali- 

terin efCcperfonaliperreUtionem 

originis ? 

Alenf. i.^. q.^irtiem.i.D.Tli0ta.t.fq.4O.»rt.i. vbi 
eiasdifcipnli. D.Bonau. hicq i. Richard. «r^^. ^.t. 
Gregor.<<.i7.f.i. Duraod.^K^.i. Marfil.^.^.itrM. Uo- 
dot inOxonq.vnie»l»tiffime,(jyd.x%.S\izKZ if.tr»il.), 
lib.y. e^.S.^T. Vafquez i .f.difp. 58. 

I R c A diftindiioncm vigefimam 
fextam quzrituc : ftrum perfona 
diuina conftiruitur efentialiter i» 
effe perfonali per relationem crigi- 
nis ? Qudd non , arguicur pcr il- 
hid Salomonis Prou.3o.^«o<i eft nomenFilij eim, 
fi nefli? 

Sccando , per authoricaccs Auguftini , i . de 
Trin. c.i. Si Pater non eft adfe, non eft omnino, 
qnod ad aliud dicatur ; Et 7. dc Trin.c. J . Omnis 
fuhftantia adfefuhfiftit , tfuanto magis Detu ? Et 
loquici^r de fulfftfiere pcrfons:Ec per Richardum, 
& Boecium,* quia in defioicione ^rr/ffnic , quam 
ponic vcerque, nonapparec relacio. 

Tcrrio, perracionem:^fr/o«4 eft incommuni- 

cabilis fubfiftentia,vc paccc per Richardum, ^.de 

Trin.c.ix. fed relario originis non cft formalitcf 

inicoRnnunicabilis ; igicur, &c. Minor probacuc 

ScotiOper.Tom.Xf. 




quatuor mediis : ram, qnia quidicas quarlibet eft 
communicabilis ; tum,quia quxlibet iclaiioorl- 
ginis, eft zquc cadem eilencix ; ergq fi vna con- 
rrahic incommunicabilitacem , & alia : cum cer- 
ci6 , quia oppofitz relaciones func xque incora- 
municabiles. Quarc6,fi deracione formali rela- 
tionis originis eft incommunicabilicas , ftance 
fna racione formali,quacumque pofitione fi€tz, 
etiam impofIibili,non poftec communicari:quia 
quando aliquid eft de formali racionc alicuius, 
manence fua formali racione , quacumquc pofi- 
cione impoflibili pofica , adhuc fibi conuenicr. 
Paret in exemplo de rationali ; fcd pofito quod 
fpiratiocfiec prima produdio,pacernicas eftecin- 
communicabilis,ficuc fpiracroa^iuanunc eft,fic 
enim Pacer & Spiricus iandusgencratent, ficut 
nunc Pacer& Filiusfpiranc. 

Concra , Chriftus ^etitCtc nominans, & cra- 
dens nomina pcrfbn.-jrum, nominauit eas nonri- 
nibus rclaciuis Macth. vlcimo. huntes hapti- 
Xaie eos in nornine Patris , & Filit , & Spiritui 
fanai. 

Confirmacur,quia per inuocacioncm Trinica- 
cis Sacramcnta dcbenc habcrc efhcaciara fuam : 
fcd non videncur habcre efficaciam fuam,nifi fub 
propriis nominibus Trinitacis perfonarum ; igi- 
tur, &c. Similiccr loannesin Canonica fua c.j. 
Tres funt ^ui teftimonium dant in coelo Patr, 
& Filiui , & Spiritttt faniim. Ec breuitcr in 
nouo Teftamenco vbicumque nominantur , per 
nomina relaciuaexprimuntur. 

Similiter pcr auchoricates mulus hoc proba- 
tur ab aliis.* 

SCHOLIVM I. 

Sententia prima eft Prapofitiuiy dicentis ferfo- 
UMfeipftsfatis diftingui , & fic conflitui ; quam 
feijuuntur Antifiodor. ^regor. cr Mayor hic , vt 
refert Bargim , & refutatur tribH» elaris rationi- 
hus,de quo DoUor late in Oxon.n.2. 

Clrca quxftionem primo rccicacur opinio 
Prxpoficiui, qui ponic qu6d peribnx fcip- 
fis diftinguuncur primo , & quod perfona de fe 
eft hxc , quia perfona eft xquc firoplex ficuc ef- 
fcncia ; igitur fe ipfa diftingnitur. 

Item , xquc fimplcx eft Pater, & pacecnitas; 
fcd patcrnitas fe ipfa eft hxc,& diftinguicur k fi- 
liacione : igicurPaccr fcipfo eft Pater , & diftin- 
guicur ^ Filio. 

Contra : qux in aliquo conueniunt , eciam 
di£Fcrunt : crgo.&c. 

Icem, in eadcm perfbna func plures proprie- 
taces, quarum vna poffic inefle , c fi per impof- 
fibile alia non ineilec •, ergo non fe coto primo 
diftinguirur. Ancecedens pacec per Auguftinum 
lib.j.dcTrimc cap.5. dicenccm, quod £tfi Pa- 
ter mn effet innafcibilis , ttdhuc poftet £ene- 
rare, 

Icem , Pater non diftinguicur fpiracione adli- 
ua i Filio , quia Filiuseam habec : ergojion fe 
toto prim6. 

SCHOLIVM II. 

Sententia communis perfonas conflitui , (^Ji- 

ftingui perrelationes , fuadetnr trihus rattonihies, 

& autheritatihus adduclis ad eppofitum , fn 

qua Ddilor his in Oxon. a num. 4. adducil eilo 

M X rati» 



t. 

Ar^.iijfirttt»- 

tiuum. 

Matth. 



Ctnfirmati», 



loano. 



*Vide 0x6. 
D.4. 



Ofinio tr»- 
ftfitini. 

FrobatUT 
frimi. 

Secuui», 



fr/tfefiiiuue 
imfugnxtur 
frimo. 
SecHttd». 



Auguft. 



Terti^ 



156 Libril. Diftinaio XXVI. 



ftinii. 
Secunxo. 



Terlio. 



Soluit fr 
mitm ratio 



rMiones , fed rtijcit tres illas rationes , oUendens 
non plus facere contra ponerttes perfonas conflitm 
fer abfoluta , ejnant contra ipfam opinionem com- 
mmem. Vtde Datlorem ibidem a num.io. vbi 
fuse , (^mira fubtilttate quadruplici viaimpu~ 
gnat communemfententiarn , <juhd perfona confti- 
tuuntur per relattones : fed fuftinendo opinionem 
communem adducitpro ea tres alias rationes,fat's 
acutas , & claras, 

. A Liter diciturproptcrauthoritatemChrifti, 

Senteniia -LX. qu6d peiTona: diftinguuntiir,& conftjtiiun- 

communu tut pcr rclationes.Hoc probatur fic:qnia abfoki- 

qnoiconfli-. jnm no,-) poteft efte cum abfoluto in eodem,finc 

tuanturper compofinone.' Quia aut fimul manet , & tunc 

reiattones. 1 ' ^ . /. , ^ .. -r o 

vrobtHHr ^*^ compofitio 5 aut ommilo tranht , & tunc non 
diftinguit. 

Iteti) , cadem ij^tura abfbUtta non poteft elTt 
in diucrfis abfolutis , nifi diuidatur in eis : ergo 
fi perfona» diftinguuntur pcr abibluta, cffcnti^ 
diuiderctur in cis. 

Itcn), rclationes (unt in pcrfbnis, & non con- 
llituunt : igitur fiint aduentitia: : ergo funt acci- 
dens, &cns rationisjvtrumqueeftfalfinn. 

Ad primutTi hornm , dico qudd , quidquid fit 
de concUifione, ratio non coiicUidit , quia ficut 
nemfrocom. ^^^^^-^^ p^ mancrc , & non fubefle compofi- 
mumfenun. . . > 1 r 1 o /- • • 1 /- 

f^^ tioni , nc aboUitum: & nciit mcrcaturisablo- 

lutum noii facit proprip compofitioncm , quod 

eft principium indiuiduationis cum quiditate, 

fic nec in diuinis , & in crcaturis poteft abfbUi- 

tum diftingucrc , & non facere conipofitionem, 

& non rejario : Igitur k muUb fortipii in diuinis. 

ReUtio cjut- Et cum diciturJgitur aut omnimod» man^t.Di- 

modo manet co, quod ficut rclatio manet,fic po(Ict ha;c : fi;d 

iytntnfit. relationcm manerc eft qubd ratio rclationis 

non fit ratio cdentiaE ; & fimul tranfit , qnia cft 

ibi finc compofitionc ; & fic poftct abfblu- 

tum. 

Ad aHud, dicoqupd itaper fe fubfiftunt rela- 

tiones,ficut (\ eftcnt in ferigiturhpc non eft pro- 

cund» r»tio. pter jmpcrfedionem fubfiftentia:, qubd non di- 

cuntur abfoUitum in diuinis ; fed propter infi- 

nicatem cfientia: , qua: non diuiditur , etfi fit 

Sojuiturter. {„„„1^(5^ 

Relttiones ^'^ aliud dicitur , qubd ficut non fequitur, 
non effent ac- relationcs funt aducntitix : ergo accidcntia, fi- 
ciientiadicet cut patct dc fpirationc adiua ; fic non fequitur 
non conflt- cx alia parte , nonconftituunt , eigo funt acci- 
dentia. Nequc fcquitur qubd funt relationcs 
ratioiiis, & hoc eft de ratione fund^menti,qnia 
hcqc rclationcs ad crcaturas funt rationis, pon 
tamcn rclationes ad intra , licet non confti- 
tiuint. 

Elico crgo,fuftinendoqu?ftionem proptcrau- 
thofitatcs , & adducoaUas rationcs,quarum pri- 
ipa cftcx fcrcunditatc fuppofiti , quia repugnat 
prima» pcrfona: in diuinis cx fcecunditatc uia cifc 
fine fccunda, quia relatiuo,vt relatiuo, rcpugnat 
cftc finc cxticmo, & prima petfbna faUcm dici- 
lur rclatiuc atl fccundam ; fcd fi prima pcrfona 
conftitucretur per .ibfolutum , non repugnarct 
fibi cfie fine quacunquc perfona. 

Itcm fecundb fic j Patcr. fiue perfona prima, 
nihil acquirit fibi pcr adum generationis Filij, 
fcd totum pr.xhabet origine : fed fi Patcr eirct 
perfona abfolura , acquircrct paternitatem pcr 
artiim genciationis, & faceret fcP.itrcm cxcon- 
fequcnti.quia fi clfct perfona abfoUita, priiis ori- 
ginc eftet qutj,!k fccundo pcr adlum gencrationis 



Soluiiur fe- 



tueretjt fer 
fenof. 



Trolnt fen- 
tentiitm cem. 
mtinem nliis 
rittionibu*. 
Frima ratio. 



iecunda. 



confequeretur paterniratem , & faceret Patrcra 
ex confequcnti. Qucmadmpdum Plato albus 
facicns aUum album , faceret cx cpnfequenti fc 
fimilem : fcd Pater per gencratipnem nihil ha- 
bet ; igitnr rdatip priginis npn eft aduentitia 
perfpnx Patrisi & pcr cpnfequcns cft cpnftituti- 
ua eius. 

Tertib flcromnecontrahibilepcr aliquid ciuf- Tirti». 
dem gcncris cft pptcntialp refpcftu illius,quam- 
uis non fit potehtialc rcfpcdlu contrahcntis al- 
terius gencris. Patet ex ptascedcnti qua:ftionc: 
(cd fi luppofitum conftitucrecur per aliquod ab- 
foUituin , natura diuina detcrminarerur pcr ali- 
quid eiufdem generis,fcilicet de gcnere fubftan- 
ti* ; igitur eftet potentialis refpedu illius, quoci 
falfura eft 5 conftituitur igitur pcr aliquid altc- 
rius gcncris. 

SCHOLIVM in. 

7ropter rationes allatas , & prtcipue propter 
authoritates, tenet communem fententiam, fcilicet 
perfonas conftitui relationibm , quia ad rationem 
perfona fufticit i»communicabilitas cum natura: 
& relationes funt incommunicabiles , vt ojlendit 
tam de pajfiua , quam de a£iiua relatione originis. 
Soluit argumenta in inttio contra communem fen- 
tentiam , & alia tnulta contra eandem foluit hie 
in Oxon.latijfime a num.^ \ . Ad locum yiugufti- 
ni rejpondet in j. argumento. Fide DoHorem 
ibtdem num. 5 z. vbi doHe expUcat memem Au- 
guftini , (jiuQ fenfu dixerit perfonas fubjtflere 
adfe. 






MOdus ponendicftiftc; vbicumque natura 
eft per fc diuifibilis.non per fe habet e£e, 
nifi in fuppofito : & ideb (^uia natuia creata non 
eft dcfe determiiiata fcd dctcrminabilis, & diui- 
fibilis , idtb non r.ccipit ejfe pcr proprietatem in 
fuppofi^p , fcd eft quo perfona habct e/fe ; ficnc 
patetpcr Auguftinum 7. de Tnnitate cap.vltiir.o. 
Et ideb vltra naturam non requiritur ad ratio- 
nem fuppcfiti nifi incommunicabilitas. Nunc 
autem relationes originis funt incommunicabi- 
les , quod paict de rclationibus originis pafliuis, 
quia impoffibile eft eandem perfon«m bis pro- 
dfci , fiue bis accfperc ejfe , &r itac^m non ppf- 
fit ellc in diuinis nifi vnus Filius, & vnus Spiri- 
tus fanflus , non poterit eiTc in diuinis nifi vna 
gcncratio paftiua, & vna (piratip pafllua. Hpc 
cciam patet dp generatione adb'ua , aliter cnim 
conucnirct Filio, & ita cum non ppfTet gcnera- 
rc alium, generaret fe, qupd eft impoflibile. Et 
ideb vltra naturam non rcquiritur aliquod con- 
ftitutiuum , nifi tantum proprietas relatiua. 

Ad rationem principalcmprimamdicendum, 
qubd Filius cft primum nomen fecunda: perlb- 
n:? in diuinis. Salomon vcrb ctim qua:^:it nomen 
Filij, non qu.-erit vt eft pcrfona in diuinis abfolii- 
tc,fcd noraen Filij incarnandi. 

Ad illud Auguftini fcptimo dc Trinitate ci. 
Paterfi non efl aliqifid ad fe,non efi omntno,quod 
ad alterum dicatur; dicendum qubd fi Pater non 
habciet in fc naturam abfolutam , npn ad alte- 
rum diccretur ; idc» habct in fc aliquid.quode^ 
qd fc : fi;d non fcquitur qubd priiis fit aliquid 
abfbhitum. 

Adillud ctiam Auguftini : Omnis fubftantui 
ad fefubfiftit , quanto magts Deus ? Refpondc& 

recundutn 



Replutf» 
qutjlicnif. 



Auguft. 

Relationet 
originu in- 
cemmuniea- 

bilti. 



Ad frimum 
argumtntum 
primifaU, 



Ad fttun- 

dum. 



Ad ftrtiiuti.. 



Qu^ftio II. 



157 



tJUtt. 



AA pr'mum 
riinorts prt- 
hattonem 

Refpondent 

Bitueiuntur. 



V*'irnttxs 
ftcnquntenMS 
diuiiia fed 
tx fe form*- 
litereft in- 
eommHnic»- 
hi. is. 

Reffionjio 
tropri». 



HlS^ ■ '-tf^^r^ 



Ad fecun- 
d.\m eiufdim 
tntnoris pro- 
hxtionem. 



Ad tertiam. 



Ad f«*r- 
tittif» 



(ecuniam pracdifta in qaacftione pracccdenti, 
<ja6d non dicit quod fubflart conueniac perfo- 
nar.ficut modo accipicur ptrfona, vt eft fubftan- 
tia ad fe , quomodo Grzci accipiebant fubftan- 
tiam , fed prout perfona accipicbatur tcmporc 
Auguftini , apud qucm tanttim fignificabatin 
concreto naturam incelleAualem, vt prxditSium 
eft. Quod ctiam dicitnr quod in definitione 
perfofiit non ponitur relatiuum , Dico qu6d ncc 
ctiam ponicur abfolutum ; & ideo definirio pcr- 
fonx communis eft, vt abftrahit ab abfolino , & 
refpcitiuo , vt didtum eft in prascedenti qux- 
ftione. 

Ad rationcm , quando dicitur quod rclaiio 
originis non eft incorrmunicabilis , dicendum 
qliod hoc falfum eft, vc probatum cft. 

Ad probationcm primam minoris , quando 
dicitur qu6d patefnitas , quia eft cntitas qnidi- 
tatiua cft incommunicabilis , dicitnr qii^d pa- 
ternitas noneft incommunicabilis abfohite, fed 
ihquantitni diuina , fic cft incommunicabilis. 
Sed hoc nihil eft dicerc , quia quando conue- 
niunt ad conftitutionem ahcuius tertij, ncutrum 
habct ab a!iO rationem conftituendi in fiio gene- 
re , vt patet dc materia & forma : fed relatio & 
ellentia conrtituunr perfonam ; igitur relatio 
non habec ab eftentia in fuo ordinc illam ratio- 
nem formalcm , qua pcrfbnam conftituat. Eius 
autcm eft incommunicabilitns iDquantum con- 
ftituit ; igitur hoc IVabetin fe formalitcr, & non 
inqiianttim eft folom diuina , quia alitcr ciim 
candcm identitatem habcac ad eflentiam Ipira- 
tio adiua , cflec iiicommmunicabiiis in quan- 
tura diuma eft, qnod falfum cft. 

Ideo dico , quod quicquid pullulat in cflcn- 
tia diuina , codem inftanti in quo pulinlat , & 
hajaet ibi ejp; , eft fotraaliter talc , & habct 
ibi quidquid fibi conuenic , vt Ci ett. incommu- 
nicabile, timc habct ex fc ejje incomraunica- 
bilc ; 'fi communicabile, communicabile. Vc 
patet dc ttiangulo , a quocumquc ponitnr ori- 
ri i quia in eodem inftanti , in quo cft triangu- 
lus , liabcf tres , nec fic hahere tres cft paflio, fed 
difFcrcntia conftituens fpecicm trianguli. Ec 
codcm modo de fapientia in diuinis , quia 
"in eodem inftanti , in quo orirur , habct qu6d 
fir eommun:cabiiis , quia non poteft oriri in- 
communicabilis. Sic & paternitas in eodem 
inftanci , in quo intelligitur oriri cx cadem ef- 
fentia,habetqu6d fir incommunicabilis. Quan- 
do igitur d.' iiur quod qucc'ibet quiditas eft 
com.nunicab iis , veram cft , fi (it perfeiSta , vel 
perfecftio fimplF^cite* diuifibUisjneutro modo eft 
proprictas vclarina in dioinis. 

Ad aliam probationem , quod illa benc con- 
cludit contra illos , qui dicunt quod relatio con- 
trahat incomtnunirabilitatem ab eftcntia. Scd 
dico quod patcrnitas cft incommimicabilis, & 
fpiratio aftiua incommunicabilis , ncc eft alia 
ratio , nifi quia ha:c cft patcrnitas , & illa fpi- 
ratio. 

Ad tettiam probationem diccndum eft quod 
quatlibet originis relatio pafliua eft incommuni- 
cabilis , quia non poteft cadem perfona prodnci 
duabus produ(flionibus , nec produci bis , fed 
hxcc ratio non tcnet in produdionc acliua , & 
ideo , &c. 

Ad quartam probationcm dicendum qnod 
pxopofitio afrumptaeft vera , nifi ratiofua fot- 
roalis ica pcxiatur.quod dcftruatur. Nunc autcm 
Scoti Oper. Tom. X I. 



cum ponitur quod Spirftuj fanflas primo pro- 
ducitur , & quod patemitas , fiue gencratio 
a<fliua, communicetur Spiritui lanfto , iia po^ 
nitur paternitas , quod deftruitur : nam in fub- 
icdo ponitur paternitas , fed in praedicato ciam 
ponitur paternitatem communicari , deftruitur, 
quia eft de fc /»<«£•, & incommunicabilis, vt ptiu5 
didtum eft , ficuc fpiratio a£hua eft de fe i:om- 
munis. 





Q_y ^ S T I O II. 

ytrum rationi formali relationis repugnet 

formaiiter confiituere fuppojitum 

fuhHanti£ r 

Vi<3e Doftorej citatos quzdione prxcedenti. 

MPJf^^^U^ V 6 D fic vidctur ; conceptHS in- 

wS^^dr^ cludcns abfolutum , & rcfpcfti- 
uum , non cft per fc vnus conce- 
ptus , quia ficut in rebusrcs diuer- 
forum gencrum non faciunt vnum, 
nifi vnitate pcr accidcns,ira vidctur in concepti- 
bus, quod conceptus diuerfarum quiditatum fe- 
cundum genus non poffint faccre per fc vnum 
conceptum, fed vnum conceptum per accidcns: 
& ita talis conccptiis non crit per fe vnus ; fed 
conceptus , qui non eft pcr fe vnus , non potcft 
conccptus eire pcr fe fuppofiti , quia quod non 
cft per fe Vnum , refpectu nullius poteft efic 
per fe vnum , &c ita nec rcfpe£lu alicuius infc- 
rioris : fed fi rclatioconftitueret formaliter fup- 
pofitum , fuppofitum includeret conceptum ab- 
folutum , & refpcftiuum : igitur non haberec 
conceptum per fc fuppofiti; igitnr fi relatio con- 
ftituctet fuppofitum dc genere Subftantia:, fup- 
pofitum clTet,& non clfct fuppofitum. 

Confirmatur hajc ratio, prim6 fic : quoniam 
primum fuppofitum non putcft eire pcr acci- 
dcns , quia nullum pcr accidens cft primum, 
ex 1. Phyflc, tex, 66. fed rclatio cum fubftantia, 
fine cllcntia dcgcncre Subftantia: , non faciunt 
nifi per accidens vnum : igitur conceptus inclu- 
dcns relationem & fubftantiam non poreft cffc 
conceprus primi fuppofiti. 

Confirmatur fecund6 : quoniam prima idcn- 
titas eft prima; natura^ad primum fuppofitum, 
fcd ad vnum pcr accidens non poteft ellc prima 
identitas. 

Confirmatuf ferti6:quoniam fuppofitum na- 
turx & fiibftantia: crcatareft pcr fc vnum vlri- 
mata vnitatc illius gcneris , & hoc cft perfe- 
(Hrionisin co , quia in hoc diftinguirur ab acci- 
dentibus; igitur fimiliter fuppofitum fubftan- 
tix increat.-c erit per fe vnum vnitatc ali- 
qua indiuifibili , & incommunicabili illiusgc- 
neris. 

Itcm fecundo fic : per fe fiippofltiim alicuius 
natursnon includit nifi quidiratem illius nafura:; 
qina aliter non elTet magis fuppofinim iliius na- 
rura: , qnam alrerius quiditaris , qr